Кіріспе

Астрономияда, жолсерік жұлдыз – аспан денелерін телескоп арқылы дәл бақылау үшін қолданылатын, аспандағы көзге көрінетін қозғалысы негізінен Жердің айналуынан туындайтын анықтама жұлдызы. Телескопты дәл бағыттау және оның қозғалысын қадағалау, жақсы астрономиялық суреттер мен астрофотография алу үшін өте маңызды. Дегенмен, Жердің айналуы салдарынан аспан Жерге қатысты үнемі қозғалып тұрғандай көрінеді. Бұл қозғалыс қалың көзге көріне бермейтін болса да, тіпті кішкентай телескоптың жоғары ұлғайтуы мен кішірек көрініс өрісі арқасында секундтармен өлшенетін уақыт аралығында байқалады. Ғарыш телескоптары айналмалы планетаға орнатылмағанымен, олар да HST Guide Star Catalog-те тізілген жұлдыздарды қоса алғанда, жолсерік жұлдыздарды пайдаланады. Компьютермен басқарылатын электр моторлары телескопты алдын ала есептелген бағыттау моделіне сәйкес, аспанның көзге көрінетін қозғалысымен синхронды түрде қозғалуға мүмкіндік береді. Бірақ, әдетте модельге қатысты белгілі бір қателік болады, ол аспанның нақты қозғалысына жуықтау шама. Көптеген қазіргі заманғы кәсіби телескоптар жолсерік жұлдызды қолданады. Автобағыттағыш байқалатын нысанға жақын орналасқан, жеткілікті жарық беретін жұлдызға бағытталады және бағыттау қателікке ұшыраса, ол анықталып, түзетіледі. Бұл түзетулер компьютер арқылы жасалғанда ең дәл нәтиже береді, бірақ әуесқой телескоптарында көбінесе қолмен түзетулер жасалады (байқаушыдан экспозиция кезеңінде жұлдызды үнемі қадағалау талап етіледі, бұл біршама уақытты алуы мүмкін). Жолсерік жұлдыздар адаптивті оптикада да қолданылады. Бұл жағдайда жұлдыз Жердің айналуын емес, Жер атмосферасындағы турбуленттілікті түзету үшін пайдаланылады. Жолсерік жұлдыздың байқалатын қозғалысын өлшеу және негізгі айнаға минимал өзгерістер енгізу арқылы телескоп адаптивті оптикасыз мүмкін емес болатыннан әлдеқайда өткір суреттерді шығара алады. Алайда, түнгі аспанның шамамен 1 пайызы ғана адаптивті оптиканы қолдану үшін табиғи жолсерік жұлдызына жеткілікті жақын, сондықтан жасанды лазерлік жолсерік жұлдыздарды жасаудың әртүрлі әдістері әзірленді, соның ішінде Лоуренс Ливермор ұлттық зертханасы жасаған натрий лазерлік жүйе және Калифорния университетінің Лик және Кек обсерваториялары қолданып жүрген жүйе.