Кіріспе

Католик әйелдер монастырының ордені. Кедейлер, ресми түрде Әйя Клар ордені (Ordo Sanctae Clarae) деп аталатын, бастапқыда Кедей әйелдер ордені деп аталған, сондай-ақ Клариссілер немесе Клариссін, Миноресстер, Францискан Кларист ордені және Әйя Францистің екінші ордені ретінде белгілі, Рим-католик шіркеуіндегі жабық монастырь монахтарының мүшелері. Кедейлер ордені францискандықтардың екінші тармағы болды. 1212 жылы Маса шынжыры күні Ассизилік Клар және Ассизилік Франциск құрған, олар Кіші бауырлар орденінен (Бірінші орден) кейін және Үшінші орденнен бұрын ұйымдастырылды. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, әлемнің 75 елінде 20 000-нан астам Кедей Клар монахтары бар. Олар түрлі тәжірибелерді сақтайды және федерацияларға біріккен. Кедейлер Әйя Клардың Ережесін ұстанады, ол 1253 жылы Клар қайтыс болған күнінен бір күн бұрын Папа Иннокентий IV бекітті. Орденнің негізгі тармағы (OSC) Папа Урбанның тәжірибесін сақтайды. Одан бері құрылған басқа тармақтар, өздерінің ерекше Конституциялары бойынша жұмыс істейтіндер, олар – Колеттин Кедейлері (PCC) (1410 жылы құрылған), Капуцин Кедейлері (OSCCap) (1538 жылы құрылған) және Ұзаққа созылған құлшылық Кедейлері (PCPA) (1854 жылы құрылған).

Негізгі қағидалары

Кедейлер қауымын 1212 жылы Ассизилік Клэр құрды. Клэрдің ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ халық арасындағы әңгімелерде ол Ассизидегі жақсы жағдайдағы отбасынан шыққандығы айтылады. 17 жасында, кафедральдағы Франциск уағыздарына шабыттанған Клэр үйінен қашып, қаланың шетіндегі Портиункулаға, оның монахтар қауымына қосылды. Дәстүр бойынша, оның отбасы оны күшпен қайтаруға тырысса да, Клэрдің қасиеттілікке және кедейлікке деген берілгендігі монахтарды оның шешімін қабылдауға итермеледі. Оған монахтың киімі беріліп, монахтық білімі үшін алдымен Бастияда, содан кейін Сант-Анджело-ди-Панцодағы Бенедикт монастырларына жіберілді. 1216 жылға қарай Франциск Клэр мен оның серіктеріне Сан-Дамиано шіркеуіне жапсарлас монастырь ұсынды, онда ол әйелдер монастырының басшысы болды. Көп ұзамай Клэрдің анасы, екі қарындасы және Флоренциядан келген басқа да бай әйелдер оның жаңа орденіне қосылды. Клэр өзінің орденін Францисктің қатаң қағидаларына бағындырды, сол кездегі кез келген әйелдер орденінен гөрі әлдеқайда қатаң кедейлік ережесін белгіледі. Клэрдің ордені бай болмауы және мүлікке ие болмауы, сондай-ақ монахтардың жергілікті халықтан алатын қайырымдылыққа толығымен тәуелді болуы туралы шешімі бастапқыда Папа Иннокентий III-нің Privilegium paupertatis бұйрығымен қорғалды. Осы кезде орден үш монастырьға дейін өсті.

Тапсырманың таралуы

Бұл қозғалыс тез тарады, бірақ біршама ұйымдаспаған түрде, Францискан идеалына адал бірнеше әйелдер монастырлары Солтүстік Италияның басқа жерлерінде бой көтерді. Осы кезде Остияның кардинал-епископы Уголиноға (кейіннен Папа Григорий IX) осындай монастырларды қадағалау және ресми ереже жасау міндеті жүктелді. Монтичелло, Перуджа, Сиена, Гаттахола және басқа да жерлердегі монастырлар жаңа ережені қабылдады, ол түрлі қауымдар үшін папалық сенімгерлікпен мүлікті ұстауға мүмкіндік берді, бірақ Клэр өзінің Сан-Дамианодағы монастырымен бірге оны қабылдамады. Клэрдің өзі Уголино ережесіне қарсылық көрсетті, себебі ол Франциск уағыздаған толық кедейлік идеалына жеткілікті дәрежеде сай келмеді. 1253 жылдың 9 тамызында ол «Solet annuere» атты папалық бұйрықты алды, ол жеке немесе қауымдық меншікке ие болуға тыйым салатын, монахтардың ережесіне жақын өзінің ережесін бекітті. Бұл ереже бастапқыда Сан-Дамианодағы Клэр қауымына ғана қатысты, бірақ көптеген монастырлар оны қабылдады. Бір ғасырдан кейін жағдай одан әрі күрделенді, өйткені Колетт Корби 17 француз монастырында қатаң кедейліктің бастапқы ережесін қайта орнатты. Оның ізбасарлары Колеттин Кедей Клэрлері (PCC) деп аталды. Тағы екі тармақ – Капуцин Кедей Клэрлері (OSCCap) және Алькантарин тәртібі де қатаң сақталды. Филипп IV патшасы мен королева Жанна Бове епархиясындағы Монселде монастырға негіз салды. Орта ғасырлық Англияда монахтар «миноресстер» деп танылатын, олардың бас монастыры Олдгейтке жақын орналасқан, Кир орденінің аббаттығы деп аталды. Орден Лондон қаласының шығыс шекарасындағы, қазірге дейін сақталған Минориес (Minories) көшесіне атын берді. Король Генрих VIII тұсында монастырлар таратылғаннан кейін, континенттік Еуропада ағылшын католиктері үшін бірнеше діни қауымдар құрылды. Олардың бірі – 1609 жылы Мэри Уордтың Грейвлинде құрған Кедей Клэрлер монастыры. Кейіннен, мысалы, Ноттинг-Хиллде (1857, 1960-шы жылдары жергілікті кеңес оны көшіруге мәжбүр етті, 1969 жылы Аркли ауылына қоныс аударды), Вудчестерде (1860–2011), Левеншульмеде (1863), Мач Берчте (1880), Арунделде (1886), Линтонда (Францияның Ренн қаласынан құрылған, 1904–2010), Вудфорд Гринде (1920–1969), Йоркте (1865–2015) және Ноттингемде (1927–2023) қауымдастықтар құрылды. Лутон қауымы 1976 жылы жергілікті католик мектептеріндегі мұғалімдердің жетіспеушілігін толықтыру мақсатымен құрылды. Ол бастапқыда 18 Лондон жолындағы үлкен Эдвард стиліндегі үйде орналасқан. 1996 жылы қауым әлеуметтік жұмыс және дұғаға баса назар аударды және Уордаун паркіндегі Әбигейл Клоуз мекенжайындағы кішкентай, заманауи үйге көшті.

Ирландия

Ирландияда Колеттиндік сақтаудың жеті монастыры бар. Ең көне тарихи түбірлері бар қауым – Галвейдегі монастырь, оның тарихы Гравелиндегі монастырға дейін жетеді. Қоғамда сирек кездесетін кітаптар жинағы бар, бұл әлемдегі ағылшын тіліндегі ерте заманауи Клариссіан материалдарының ең толық жинағы. Бастапқыда, олар ағылшын монахтарымен ортақ ана басшылығымен ирланд әйелдерінің жеке қауымы болды және 1629 жылы Дублинге көшіп барды, бұл бір ғасыр бойы Ирландиядағы алғашқы монахтар қауымы болды. Бірінші аббатисса – Сесили Диллон, Теобальд Диллонның қызы, 1-ші виконт Диллон. Соғыс қауымды 1642 жылы Галвейге қайта оралуға мәжбүр етті. Осы сәттен бастап, Қылмыстық заңдар мен соғыс олардың монастырын бірнеше рет қиратуға және қауымның екі ғасыр бойы таралуына әкелді, 1825 жылға дейін он бес монахтар монастырь өмірін қайта орната алды. Кейінірек, 1906 жылы Карлоуда және Дублинде монастырлар құрылды. Олардан Корк (1914) және Эннис (1958) қалаларында жаңа негіздер салынды. 1973 жылы Англияда 1852 жылы құрылған және 1864 жылы орналасқан Друмшанбодағы Францискандық үшінші орденнің реттелген монахиняларының жабық қауымы осы сақтау бойынша Екінші орденге ауыстырылды. Лоут округінің Фохарт қаласында Кедей Клара монастыры бар.

Еуропалық континент

Қазіргі уақытта Брюггеде (Бельгия), Эйндховенде (Нидерланды) және Ларвикте (Норвегия) Колеттин кедейлер қауымдары бар. Венгрия, Литва және Польшада урбанист және капуцин тәртібінің бірнеше монастырі бар. Бамберг, Братислава, Бриксен және Нюрнберг қалаларында танымал кларциссин шіркеулері орналасқан. Германияның Мюнстер қаласында шағын қауым, ал Францияның Сигольсхайм қаласында капуцин монастыры бар. Бельгиядағы монастырьдың соңғы алты кедей Клэр қарындасы сәнді көліктерді сату арқылы монастырьларын сатуға және Францияның оңтүстігіне көшуге қол жеткізді.

Америка Құрама Штаттары

1800 жылдардың басында Революциялық Франциядан қашып келген үш монах әйелдің АҚШ-та тәртіп орнатуға жасаған сәтсіз әрекетінен кейін, Кедей Кларенс әпкелері 1870 жылдардың соңына дейін елде тұрақты түрде орналаспады. Дюссельдорф қаласынан (Германия) келген шағын топ Колеттин әпкелері, «мәдениет күресі» саясаты бойынша монастырьдан қуылған қауым үшін пана іздеді. Олар Кливленд епархиясында жылы қабылданды және 1877 жылы сол қалада монастырь құрды. 1875 жылы Мэри Игнатиус Хейстің тілегімен Папа Пий IX Ассизидегі Сан-Дамианодан Бастапқы сақтану тәртібіндегі Кедей Кларенс әпкелерінің монастырын құру үшін әпкелерді жіберуге рұхсат берді. Көптеген епископтар оларды қабылдауға тартынды, себебі олар күнкөрісі үшін қайырымдылыққа тәуелді болды. Нәтижесінде, 1878 жылы Небраска штатының Омаха қаласында қауым құрылды. Қазіргі уақытта монастырлар бар (басқалармен қатар): Александрия, Вирджиния (PCC); Андовер, Массачусетс; Беллвилл, Иллинойс (PCC); Бордентаун, Нью-Джерси; Бостон, Массачусетс; Бренхэм, Техас; Чикаго, Иллинойс; Цинциннати, Огайо; Кливленд, Огайо (OSC, PCC және PCPA); Форт-Уэйн, Индиана; Эвансвилл, Индиана; Кокомо, Индиана; Лос-Альтос-Хиллз, Калифорния; Мемфис, Теннесси; метрополиялық Ричмонд, Вирджиния; Жаңа Орлеан; Филадельфия, Пенсильвания; Феникс, Аризона; Рокфорд, Иллинойс (PCC); Розуэлл, Нью-Мексико (PCC); Сагинау, Мичиган; Спокан, Вашингтон; Саяхатшылар қаласы, Оңтүстік Каролина; Вашингтон, округ Колумбия; және Вэппингерс Фоллс, Нью-Йорк. Сонымен қатар Алабама (PCPA), Калифорния, Флорида, Миссури, Монтана және Теннесси штаттарында да монастырлар бар. 1980 жылдардан бері Нью-Йорк қаласындағы әпкелер Коннектикут және Нью-Джерсиде шағын серіктес қауымдастар құрды. 1988 жылы Мексикадан негізделген Денвер қаласындағы (Колорадо штаты) Капуцин тәртібіндегі монастырь бар.

Канада

Канадада орденнің үш монастыры бар: Британдық Колумбиядағы Дункандағы Сент-Клэр монастырі; Британдық Колумбиядағы Миссиядағы монастырь; және Квебектегі Валифилдтегі француз тілді қауымдастық. 1981 жылдың қараша айында, сол елді шарпыған қанды азамат соғысының басында, Гватемаланың Хьюэхуэтенанго қаласында Теннесси штатының Мемфис қаласындағы қауымның әпкелері монастырь құрды. 2011 жылғы мәлімет бойынша, онда жеті әпке болды: бесеуі гватемалалық, екеуі сальвадорлық.

Азия

Кедейлер крест жорықтарынан кейін Палестинаны қайта басып алу кезінде Аккрада қырғынға ұшырады. Олар 1884 және 1888 жылдары Назарет қаласына оралды. Әйгілі Шарль де Фуко 1897-1900 жылдар аралығында екі қауымға да қызмет етті. Бұл француздық кларсиандар Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Осман империясынан қуылды; қауымдар кейіннен 1949 жылы Израиль құрылғанда қайта құрылды.

Филиппин

Филиппиндегі Кедей Клэрлер ордені Испания королі мен Кіші монахтар орденінің бас министрінің рұқсатымен, Манастырь құру үшін келген Жеронима Ассумпционнан басшылық алды. Ол Испанияның Толедо қаласынан шыққан, 1620 жылдың сәуір айында 60 жасында Мадридтен аттанып, 1621 жылдың 5 тамызында 14 әйел бауырласпен бірге Манилаға келді. Олар Филиппин архипелагына келген алғашқы тақуа монахтар болып табылады. Олар елдегі францискандықтардың евангелизациялық жұмыстарын қарастыру, тәубе ету, кедейлік және уақыттық шектеу арқылы қолдады. 1578 жылы Филиппинге келген және Франциск Ассизскийдің идеалдарын қатаң сақтауға тырысқан Алькантариналық монахтармен бірге Кедей Клэрлер де Ассиздік Клараның ережесі мен өмірін ұстанды. Олар тұрақты табысы болмауына қарамастан, қайырымдылық пен халықтың жомарттығы арқылы Құдайдың қамқорлығына есіктерін ашып, Клараның "кедейлігінің артықшылығын" көрсету арқылы куәліктерін күшейтті. Олардың Интрамуростағы Манастыры жер сілкінісінен қирады. Бірақ, айналасындағы адамдардың күш-жігерінің арқасында қайта салынды және бұрынғы Манастырдан гөрі кеңейтілді. 1945 жылы тәуелсіздік үшін болған соғыс кезінде Манастырь тағы да қирады, сондықтан әйел бауырлар осы жерді тастап кетуге мәжбүр болды. Олар уақытша Сан-Франциско-дель-Монтедегі францискандықтардың кіші семинариясында 5 жыл бойы баспана тапты. Манастырьдің қазіргі орны – Кесон қаласындағы Катипунан, Аврора бульвары, C5 мекенжайында. Негізін қалаушының қасиеттілікке ие болуы үшін жұмыс жалғасуда, себебі олардың тақуа өмірге деген ынтасы зор. Аталған Манастырьдан басқа, олар елдің әртүрлі аймақтарында өздерінің қызметін кеңейтті. Елде барлығы 27 Манастырь бар: Сариая, Квесон (1957); Калбаёг, Самар (1965); Бетис және Гуагуа, Пампанга (1968); Кабуяо, Лагуна және Тайуд, Себу (1975); Мария, Сикихор және Исабела, Базилан (1986); Жозефина, Замбоанга-дель-Сур (1989); Кидапаван, Солтүстік Котабато, Баланга, Батан, Лопес (Квесон провинциясы) және Кабидан, Сорсогон (1990); Гуибанг, Исабела, Мондрагон, Солтүстік Самар және Навал, Билиран (1991); Игуиг, Тугегарау (1992); Болинао, Пангасинан және Кантилан, Суригао-дель-Сур (1993); Боак, Мардуке және Поломлок, Оңтүстік Котабато (1998); Аритоа, Нуэва-Виская (1999); Табон-Табон, Альбай және Сан-Хосе, Антике (2004); Боронган, Шығыс Самар және Маласки, Пангасинан (2011) және Табук, Калинга (2017). Палаван провинциясындағы Кедей Клэрлер Манастырын Қытайдан келген Манастырь құрды. Бұдан әрі, олардың кеңеюі Филиппин архипелагымен ғана шектелмейді, сонымен қатар Таити, Франция, Италия, Англия, Германия, Египет, АҚШ-тағы қартайып бара жатқан қауымдарға көмектесті. Олар Малайзия, Папуа-Жаңа Гвинея, Тайвань, Гонконг сияқты шетелдерде жаңа Манастырлар құрды. Сондай-ақ, 1965 жылы Бостон Манастырынан құрылған Кирю, Гунма, Жапониядағы Манастырь бар.

Теледидармен байланыстар

1958 жылы Католик шіркеуі Киркүлді теледидардың қамқоршысы деп жариялады. Мәңгілік Сөз Телеарнасы (EWTN) Алабама штатындағы Мәңгілік құлшылықты Кедей Кларзалармен басқарылады. Ол жеке меншікте. 2006 жылғы маусым және шілде айларында BBC Two телеарнасы "Конвент" атты телесериалды көрсетті, онда төрт әйел Англияның оңтүстігіндегі Кедей Кларзалар монастырына алты аптаға тұрып, олардың өмірін бақылауға қабылданды.