Кіріспе

Ассирия патшасы Шалманеср V (неоассириялық клинопись: , "Салман - ең басты"; библиялық еврейше: ) – Неоассирия империясының 727 ж.б. әкесі Тиглат Пилесер III қайтыс болғаннан бастап 722 ж.б. биліктен шеттетіліп, қайтыс болғанға дейін патшасы болды. Шалманнасар V-нің қысқа билігі туралы замандас дереккөздерде аз мәлімет болғанымен, ол Самарияны бағындыруы және Израиль патшалығының құлауымен танымал. Бірақ бұл жорықтың нәтижесі кейде оның ізбасары Саргон II-ге жатқызылады. Шалманнасар V ассириялық жерлердің батысында кеңінен жорықтар жасады, тек израильдіктерге ғана емес, сонымен қатар финикиялық қала-мемлекеттерге және Анатолиядағы патшалықтарға қарсы соғысты. Ол кейбір жерлерді Ассирия империясына қосса да, оның жорықтары бірнеше жылға созылған, ұзақ қоршауларға әкелді, олардың кейбіреулері оның билігінің соңында шешілмеді. Оның биліктен шеттетілуі мен өлімінің мән-жайлары белгісіз, бірақ олар зорлықпен болған болуы мүмкін, және Саргон II оның заңды мұрагері болғанына күмән. Мүмкін, Саргон II одан мүлдем туыс емес, бұл Ассирияны шамамен мың жыл бойы билеген Адасид әулетінің соңғы патшасы Шалманнасар V екенін білдіреді. Шалманнасар V сонымен қатар Улулайу ( , "Улулу айында туған адам" деген мағынаны білдіреді) деген атпен де танымал, бұл, мүмкін, оның туған аты, және кейбір замандас емес дереккөздерде оның патшалық аты Шалманнасардың орнына қолданылады. Оның билік кезеңіндегі ресми құжаттарда патшаны Улулайу емес, Шалманнасар деп атайды, сондықтан соңғысының ресми патшалық атау ретінде қолданылғандығы шамасы жоқ.

Атауы

Замандастары Ассирияда және Вавилонда оның атын Шалманесер деп атаған. Бұл есімді тек Ассирия патшалары ғана қолданған, ол ешқашан патша емес адамға берілмеген. Бұл оның тек патшалық атау екенін көрсетеді, оны V Шалманесер және оның алдындағы төрт Ассирия патшасы, әрине, мұрагер ханзада лауазымына көтерілген кезде және таққа отырғанда көпшілік алдында қолданған. Атаудың мағынасы – «Салману ең бірінші», Салману (сөзбе-сөз «дос») Орта Ассирия кезеңінде танымал болған және тек Ассирия аумағында ғана құдай ретінде табынылған, мүмкін Ассирия ұлттық құдайы Ашурдың достық бейнесі. «Ануға ұқсас» немесе «отқа табынушы» деген басқа да түсіндірулер бар. V Шалманесер оның нақты этимологиялық мағынасына байланысты емес, керісінше, оның даңқты ата-бабалары және алыс алдыңғылары I Шалманесер (б.з.д. 1274–1245 жж.) және III Шалманесер (б.з.д. 859–824 жж.) есімдерімен байланысты болды, олар Ассирияның негізгі аймағының батысындағы жерлердегі жаулауларымен әйгілі болған. Қазіргі ағылшын тіліндегі «Шалманесер» атауы Киелі кітаптағы еврейше атауынан – שלמנאסר – алынған. Еврейше аударманың өзінің мәні бар, ол түпнұсқа Ассирия нұсқасынан өзгеше: «Шалманесер» еврей сөздерінен – «толық болу, аяқтау» және «байлау, байланыстыру» – туындайды, бұл «тізбектегі бейбітшілік» немесе «ізгілік келісімі» дегенді білдіреді. V Шалманесер «Улулу айында туған» деген мағынаны білдіретін Улулайу деген атпен де белгілі. Птолемейлік канон, Вавилон патшалары тізімі және кейінгі грек-рим тарихшыларының еңбектері сияқты бірнеше заманауи емес көздер оның нақты патшалық атының орнына осы есімді немесе оның вариацияларын (мысалы, грек тіліндегі) қолданады. Бұл тарихи тұрғыдан V Шалманесердің екінші патшалық аты Улулайу болған деп түсіндірілді, бірақ бұл есім бірнеше заманауи дереккөздерде, сондай-ақ V Шалманесердің мұрагер ханзада кезінде әкесі Тиглат Пилесерге жіберген хаттарында кездеседі, бірақ бұл ресми құжаттар емес. Заманауи ресми құжаттарда оның Улулайу деп аталғанына ешқандай дәлел жоқ. Сондай-ақ, басқа Ассирия патшасының өмірінде бірнеше патшалық атауды қолданғаны туралы ешқандай дәлел жоқ. Дегенмен, V Шалманесер кейінгі ұрпақтардың естелігінде Улулайу ретінде сақталған, ол қолданылған контекстіге сүйенсек, оның туған аты болған болуы мүмкін. Кейбір дереккөздерде Шалманесер есімі ағылшын тілінде Salmanasser деп аударылады.

Салманасар - мұрагерлік әмірші

Шалманназер V – Тиглат Пилезер III-тің (б.з.д. 745–727 жж.) ұлы және мұрагері болды. Шалманназер (Ұлулайу есімімен) таққа мұрагерлік еткен кезінде әкесіне жіберген бірнеше хаты белгілі, олардың барлығы стандартты формуламен басталады: «Патшама, мырзам: сіздің құлыңыз Ұлулайу. Патшама зор денсаулық тілеймін, мырзам! Ассирия жақсы, храмдар жақсы, патшаның барлық бекіністері жақсы. Патшама, мырзам, шын қуаныш сыйлайды». Бұл кіріспеде патшаға оның билігіндегі жерлерде бәрі жақсы екенін хабарлау қалыпты жағдай болды. Хаттардың қалған бөлігінде Шалманназердің мұрагерлік кезеңінде жасаған бірнеше ісі тіркелген, мысалы, оның рұқсатынсыз белгілі бір қалалардан өткен елшілерді ұстау және тауарларды тасымалдау. Оның көптеген міндеттері дипломатиялық сипатта болған немесе сарай шаруашылығымен байланысты болған көрінеді. Хаттар Шалманназердің патшаның мұрагері ретінде әкесі үшін жерлерді басқарғанын нақты көрсетеді, бірақ оның қайда орналасқаны толыққанды белгісіз. Оның елшілерді ұстау туралы хатында елшілер Тил Барсип және Гузана (қазіргі Сирия) аймақтары арқылы өткені айтылса да, олар шығыстағы Кубанеше қаласында ұсталғаны да көрсетілген, яғни Шалманназер батыс провинцияларында емес, Ассирияның орталық аймағына жақын жерде болған болуы мүмкін. Оның хаттарында «Ассирия жақсы» делінуі, оның жауапкершілігіндегі аймақтың Ассирияның орталық бөлігінде болғанын көрсетеді. Ассириологтар Кейко Ямада мен Шигео Ямада 2017 жылы Шалманназердің хаттары Тиглат Пилезер жорыққа кеткен кезде және мұрагер ханзада Нимрудта регент ретінде тұрғанда жіберілгенін болжады. Ямада мен Ямада бұл тек болжам екенін және Шалманназердің, мұрагер ханзада ретінде, әкесінің жорықтарына қатысқан болуы мүмкін екенін атап өтті. Тиглат Пилезердің бір жазуында мұрагер ханзаданың аты Шалманназер (Ұлулайу емес) деп көрсетілген болуы мүмкін, бұл оның әкесінің тұсында осы есімді қабылдағанын білдіреді, бірақ мәтін сыныпталған және ол Тил Барсип қаласына сілтеме болуы мүмкін (ассириялықтар Кар Шалманназер деп атаған).

Ақпарат көздері, артефактілер және іс-әрекеттер

Салманнасар әкесі қайтыс болғаннан кейін, ешқандай қарсылықсыз Ассирия мен Вавилонның патшасы болған сияқты. Салманназардың қысқа билік мерзімінен сақталған заманауи дереккөздердің саны аз, сондықтан оның патшалық қызметінің көп бөлігі жақсы белгілі емес және көлеңкеде қалған. Арыстан пішіндес салмақтардағы бірнеше жазулардан басқа, Салманназарға сенімді түрде жатқызылатын ескерткіш жазулар жоқ. Қазіргі Сириядағы Апқу қаласынан табылған, әлі жарияланбаған сынық кірпіш Салманназарға қатысты болуы мүмкін, бұл сол қалада құрылыс жұмыстары жүргізілгенін көрсетеді. Салманнасар Ассур немесе Нимруд сияқты Ассирияның орталық аймағындағы ірі қалаларда ірі құрылыс жобаларын жүргізбеген көрінеді, және оның қысқа билік мерзімінің көп бөлігін соғыс жүргізумен өткізгені мүмкін. Вавилон жылнамаларында Салманнасар Тиглат-Пилесердің қайтысынан кейін Тебет айының 25-і күні патша болғаны, ал бесінші жылында Тебет айында қайтыс болғаны, ал оның орнына Саргон II сол айдың 12-і күні патша болғаны айтылады. Вавилон патшалар тізімі оны Улулайу деп тіркеп, Вавилонда бес жыл патшалық құрғанын растайды және оны «Балтил әулетінің» бір бөлігі деп белгілейді (Балтил – Ассур қаласының ең көне бөлігі, яғни Салманнасар «Ассирия әулетінің» бір бөлігі болған). Вавилонда Салманназардың билік мерзімінен сақталған жалғыз дерек – оның билік еткен үшінші жылындағы құл сатуға байланысты даулы мәселе туралы заңдық құжат. Салманназардың тәж кигізілген айы – Тебет – жылдың соңына жатады, желтоқсан мен қаңтар аралығында, сондықтан ол 727 ж. маңызды іс-әрекеттер жасағаны күмәнді. Оның билік мерзіміндегі оқиғалар туралы аман қалған дереккөздер өте аз ақпарат береді. Ассирия жылнамасы, Ассириядағы әр жылдың маңызды оқиғаларын тіркеп отыратын, Салманназардың билік мерзіміне қатысты фрагментті. 726 ж., Салманназардың толық алғашқы жылына қатысты фрагменттік жазбада ол сол жылы Ассирия астанасында болғаны айтылады, ал жылнамада келесі жылдарға сақталған «қа» префиксі 725, 724 және 723 ж. әскери науқандарға қатысқанын көрсетеді. 722 ж., оның соңғы жылынан ешқандай ақпарат сақталмаған. Салманназардың жазуларымен сақталған арыстан пішіндес салмақтарда «жердің минасы» (мина – көне Шығыс өлшем бірлігі) деген тіркес бар, бұл «(Ассирияның) жерінің минасы» дегенді білдіруі мүмкін, яғни салмақтардың бірыңғай ұлттық стандартын орнатуға жасалған әрекет. Дәстүр бойынша, Ассирия патшалары билік мерзімінің екінші жылында есімдік лауазымды (жыл атауы) атқарды, бұл әдет Тиглат-Пилесер III билігіне дейін және оның ішінде үнемі сақталды. Салманнасар осы дәстүрден ауытқып, билік мерзімінің төртінші жылында лауазымға ие болды. Салманназардан кейінгі Саргонид әулетінің патшалары да өз билік мерзімдерінің әртүрлі кезеңдерінде есімдік лауазымды атқарды, немесе мүлдем атқармады, бұл Салманназар кейбір әкімшілік реформаларды жүргізгенін көрсетеді, олар кейінгі патшалар тарапынан жалғастырылып, құрметтелді.

Бабылдағы билік

Салманнасар Бабыл патшасы ретінде айтарлықтай қарсылыққа ұшырамаған сияқты, алайда оңтүстіктегі халдей тайпаларынан кейбір қарсылыққа тап болған көрінеді. Б.з.д. 7 ғасырында арамей тілінде жазылған хатта Тиглат Пилесердің Бит Амуканиден, Салманнасердің Бит Даккуриден, Саргонның Дур Синнен, ал Саргонның мұрагері Сенахирибтің (оқылуы нақты емес) тұтқындарды жер аударуы туралы жазылған. 1925 жылы ассириолог Дэниел Дэвид Лукенбилл Вавилондық фрагментті жазуды Салманнасер V-ке жатқызды, себебі жазудағы патша есімінің соңғы таңбасы Салманнасер есімінің соңғы бөлігін көрсетеді (Салманнасер V – Вавилонияны билеген осы аттас жалғыз патша). Жазуда Борсиппа қаласындағы қалпына келтіру жұмыстары және оңтүстіктегі бүлікшілерге немесе жауларға қарсы жүргізілген шабуылдардың аяқталуы туралы айтылған, бірақ бұл жаулардың кім екенін анықтау үшін жазу тым зардап шеккен. Осы жазудағы үзінді мынадай:

Самарияны басып алу және батыс соғыстары

Самария қаласы, Израиль патшалығының астанасы, б.з.д. 720-ші жылдары ассириялықтармен қоршауға алынып, жаулап алынды. Қаланың құлауы Израиль патшалығының соңына әкелді, ол Самарина ассириялық провинциясына айналды. Басып алудың салдарынан шамамен отыз мың адам жер аударылып, Ассирия империясының өңірлеріне қоныстандырылды, бұл жеңілген жау халқымен күресудің стандартты ассириялық тәсілі еді. Осы нақты қоныс аудару он жоғалған тайпа туралы әңгімеге негіз болды. Самарияны жаулап алған Ассирия патшасы V Салманасар болған, әлде II Саргон болған деген пікір талас тудырып отыр. Бабыл жылнамалары да, Киелі кітап та (Патшалар кітабы 17:3–6 және 18:9–11) қаланың басып алынуын Салманазерге (Киелі кітап үш жылдық қоршауды тіркеген) байланыстырады, бірақ Саргон өзінің бірнеше жазуларында оны өзі жаулап алғанын мәлімдейді. Бұл қайшылыққа түрлі түсіндірмелер ұсынылған. 2007 жылы танымал тарихшы Сьюзан Уайз Бауэр Саргонның баяу, тиімсіз және Салманасер қайтыс болған кезде әлі де жалғасып жатқан қоршауды аяқтаған болуы мүмкін деп жазды. 2017 жылы Кейко Ямада мен Шигео Ямада Бабылдықтар мен Киелі кітаптың екеуі де қаланың басып алынуын Салманазерге тікелей жатқызуы, оқиға оның билігінде болған дегенді білдіреді деп жазды. Олардың оқиғаны қайта құруынша, қоршау 725 немесе 724 ж.б.д. басталған, ал 722 ж.б.д. Салманазердің билігінің соңында аяқталған. Саргонның Самарияға қатысты жазулары Сириядағы ірі көтерілісті басуға мәжбүр болған басқа бір оқиғаға сілтеме жасауы мүмкін деп санайды. Егер екі жаулап алу гипотезасы қабылданса, қай патша қоныс аударудың көп бөлігіне жауапты болғаны белгісіз, бірақ сақталған жазулардан Саргон жауапкершілікті өз мойнына алғаны анық. Самарияның қоршауы замандастарының пікірінше, Салманасердің тұсындағы ең маңызды оқиға болды, себебі Вавилон жылнамасында оның билігі туралы тек осы оқиға ғана айтылған, мүмкін Ассириядан алыс болғандықтан. Израильдіктерге қарсы соғысынан басқа, Салманазер батысқа қарай басқа да жорықтар жасағаны белгілі. Б.з.д. I ғасырдағы римдік-яһуди тарихшысы Иосиф Флавий Ассирия патшасы Элулайдың Финикияның жағалау қалаларына жасаған жорығын баяндаған. Б.з.д. II ғасырдағы грек тарихшысы Ефестік Менандр Финикиядағы ассириялық соғыстың бөлігі ретінде Тирді бес жыл қоршауға алғанын жазған, бұл Салманасердің билігі кезінде болған болуы мүмкін. Егер қоршау бес жылға созылса, онда Салманасер қайтыс болған кезде ол аяқталмаған болуы керек, ал Саргон II патша болғаннан кейін қалаға қарсы жау саясатын тоқтатуы мүмкін. Салманазер Анатолиядағы Табаль патшалығына қарсы соғысқан, өйткені Саргон өзінің жазуларында өзінің "ізашары" Табаль патшасы Хуллиді жеңіп, Ассирияға жер аударғанын айтады. Салманазер батыс соғыстарының аясында Табал мен Ассирияның орталық аймақтары арасындағы кейбір аумақтарды жанекке алған болуы мүмкін. Самал (солтүстік Сирияда) және Квей (Киликияда) жерлері Тиглат-Пилезердің билігі кезінде ассириялық мемлекеттер ретінде, ал Саргонның билігі кезінде біріктірілген ассириялық провинциялар ретінде тіркелген.

Депозит және өлім

722 жылы патшалықтан қуылды және орнына Саргон II келді. Тақ үшін күрестің нақты жағдайлары белгісіз, бірақ зорлық-зомбылыққа толы болған болуы мүмкін. Саргонның сақталған көптеген жазуларының ішінде, тек біреуі ғана Салманназердің тағдыры туралы егжей-тегжейлі айтады, оны Ассурдың, Ассирияның салтанатты орталығының дәстүрлі құқықтары мен артықшылықтарын тонаған, құдайсыз патша деп сипаттайды. Бұл жазу Салманназердің құлдырауынан гөрі Саргонның таққа отыруын түсіндіруге бағытталған. Басқа жазуларда айтылғандай, Саргон V Шалманназердің жасаған әділетсіздіктерін көрмеген. Саргонның басқа жазуларында Ассур және Харран сияқты маңызды қалалардың салық жеңілдіктері «көне заманда» алынып тасталғаны және сипатталған міндетті еңбек Тиглат-Пилесердің тұсында орындалғаны жазылған. Егер Салманназер Ассириядан қашып, көрші елдердің бірінде паналаса (мұндай дәлел жоқ), оның тақтан түскен кезде өлтірілгені болжамдалады. Оның қалай қаза тапқанын анықтау мүмкін емес. 722 жылға арналған Эпонимдік жылнамадағы жазу тым фрагментті, ал Вавилондық жылнама Салманназердің соңы «тағдыр» деп сипаттайды, бұл өлімді білдіреді, бірақ оның себебін (табиғи немесе зорлық) нақты көрсетпейді. Қол жеткен деректерден көрініп тұрғанындай, Саргонның таққа отыруына Салманназерді немесе оның заңды мұрагерін қолдаған ассириялықтардың маңызды тобы қарсылық көрсеткен. Бұл Саргонның жазуларында патшаның билігінің басында алты мыңнан астам «кінәлі ассириялықтарды» жер аудару арқылы күрескені туралы мәліметтерде көрінеді. Саргонның билігіне Вавилонда да қарсылық болды, онда Халдей басшысы Мардук-апла-иддин II тақты басып алды. Кейінгі ассириялық патшалар тізімінде Саргон Тиглат-Пилесердің ұлы (яғни Салманназердің бауыры) ретінде көрсетілген, бірақ бұл талап Саргонның өзінің жазуларында кездеспейді, онда ол Ашшурдың шақыруымен және тағайындауымен патша болғаны айтылады. Оның Тиглат-Пилесердің ұлы болғаны туралы пікірді көптеген қазіргі заманғы тарихшылар қабылдағанмен, оған сақтықпен қарайды, бірақ ол Салманназерден кейінгі заңды мұрагер емес деп есептейді. Кейбір ассириологтар, мысалы Дж. А. Бринкман, Саргон тікелей династиялық желіге жатпағанын айтады. 670 жылдардың соңында, Саргон II-нің немересі Есархаддонның билігі кезінде «бұрынғы патшалық әулетінің ұрпақтары» тақты басып алуға тырысуы мүмкін деген сілтемелер Саргон негізін салған Саргонид әулетінің бұрынғы ассириялық монархтармен тығыз байланысы болмағанын көрсетеді. Вавилондық патшалар тізімінде Саргон және оның ұрпақтары Тиглат-Пилесер мен Салманназер V-тен династиялық тұрғыдан бөлінеді: Тиглат-Пилесер мен Салманназер «Балтил әулеті» ретінде, ал Саргонидтер «Ханигальбат әулеті» ретінде тіркелген, бұл оларды Ассирия империясының батыс бөлігінде вице-патшалар ретінде билік еткен ежелгі орта ассириялық кіші тармағымен байланыстыруға мүмкіндік береді, олар «Ханагальбат патшасы» атағын алған. Егер Саргон Салманназермен туыс болмаса және мүлдем династиялық емес билеуші болса, Салманназердің биліктен қуылуы мен өлімі Ассирияны шамамен мың жылдан бері билеп келген Адасид әулетінің соңына белгі берді, оның бастауы б.з.д. 17 ғасырында Бель-Бани билікке келген кезде болған.

Салманназердің патшайымы

Шалманнасар V-нің әйелі және патшайымы Баниту аталды. Оның қабірі 1988–1989 жылдары Нимрудтың Солтүстік-Батыс сарайындағы қазба жұмыстары кезінде, жерлеу жазбалары бар бір тақташамен бірге табылған. Қызығы, қабірде екі әйелдің қаңқасы болды, бірақ қабірдегі заттар үш патшайымға тиесілі деп есептеледі: Иаба (Тиглат Пилезер III-нің патшайымы), Баниту (Шалманнасар V-нің патшайымы) және Аталия (Саргон II-нің патшайымы). Әртүрлі заттардың арасында Банитуға тиесілі қола косметикалық ыдыс және алтын тостаған бар. Тарихшылардың көпшілігі қабірдегі екі дененің Иаба мен Аталияға тиесілі деген пікірде, себебі жерлеу жазбасында тек Иабаның (қабірдің түпкілікті иесі) есімі көрсетілген, ал соңғы жазылған заттар Аталияға қатысты. Жазуда қабірді бұзғандарға қарғыс айтылған, бірақ Аталия сол жерге көмілген. Осыған байланысты, Баниту есімі жазылған заттардың бұрынғы патшайымнан мұра болып қалған Аталияға тиесілі болуы мүмкін. 2008 жылы ассириолог Стефани Далли Иаба мен Баниту – бір адам болған деген альтернативті идея ұсынды, сонымен қатар Иаба есімі (оған батыс семит тегін тағайындап, «әдемі» деп аудару негізінде) аккад тілінде «Баниту» деп аударылған деді. Даллидің ұсынысын Экхарт Фрам және Сара С. Мелвилл сияқты бірнеше белгілі ассириологтар қабылдады, бұл Тиглат Пилезердің билігінің соңында Иабаның жасы салыстырмалы түрде кішкентай болғанын (осылайша Шалманнасардың анасы болмаған) және ол әкесі қайтыс болғаннан кейін Шалманнасарға үйленгенін білдіреді. Екі бір-бірінен кейін билеген патшаның бір патшайымы болған жағдайдың тағы бір мысалы бар: б.з.д. IX ғасырда Муллису муканнишат Нинуа Ашурнасирпал II және оның ізбасары Шалманнасар III-нің патшайымы ретінде тіркелген, бірақ оның Шалманнасар III-ке үйленгені немесе титулын сақтап қалғаны белгісіз. Иабаның Банитумен теңестірілуінің толыққанды дәлелі жоқ, себебі «Иаба» есімінің этимологиялық шығу тегі (араб тілі, батыс семит тілі емес) және мағынасы нақты анықталмаған, ал Баниту есімі аккад сөзінен («жаратушы») немесе («әдемі») шыққан болуы мүмкін. Екеуін теңестіру гипотезасы тек есімдердің ұқсастығына негізделген, нақты дәлелдер жоқ. 2013 жылы ассириолог Дэвид Кертай Баниту мен Иабаның теңдестігін хронологиялық тұрғыдан күмәндандырды. Қабірден табылған сүйектерді зерттеу көрсеткендей, екі әйел де шамамен 30–35 жаста қайтыс болған және олардың өлімдері арасында 20–50 жыл болған. Осы деректерге және Баниту Шалманнасардың қысқа билігі кезінде қайтыс болған болуы керек деген болжамға сүйене отырып, Кертай Аталия II Саргонның билігінен бұрын қайтыс болғанын (707 ж.б.д. Дур-Шаррукиндегі сарайын салғанға дейін) және оның қабірде есімі көрсетілмегенін еске салды. Ассириолог Саана Свард 2015 жылы теңдестіруді қорғады, Аталия Саргон II-нің ізбасары Сеннахирибтің билігі кезінде қайтыс болуы және бұрынғы жерлеуден кейін 20–50 жыл өткен соң Банитумен бірге сол қабірге қойылғаны мүмкін екенін айтты. Осылайша хронологиялық қиындықтарды түсіндіруге болады, бірақ Кейко Ямада мен Шигео Ямада 2017 жылы Саргон II патшасының патшайымының Шалманнасар V патшайымымен бірге, Саргон II-нің құлатып өлтірген қабіріне қойылуының ықтималдығына күдік келтірді.

Бауырлары мен балалары

Егер Саргон II Тиглат Пилезер III-нің ұлы болса, демек, Шалманесер V-нің ағасы болса, екеуінің кем дегенде бір ағасы болған болуы керек, себебі Саргонның патшалық жазуларында Син аху узур деп аталатын ағасы туралы айтылады, ол Саргонның билігі кезінде «тең дәрежелі ағасы» және «үлкен узирі» ретінде куәландырылған. Син аху узурдың Саргонның кейбір әскери науқандарына қатысқандығы белгілі, ол солтүстіктегі Урартуға қарсы соғыстардың бірінде қатысқандығы куәландырылған. Саргон II Шалманесер V-нің заңды мұрагері болмаған деген қабылданған гипотеза, басқа заңды мұрагерлердің болғанын білдіреді. 2017 жылы Кейко Ямада мен Шигео Ямада сарай шенеунігі Ашур дайн аплудың Шалманесер V-нің ұлдарының бірі болғанын ұсынды. Ашур дайн аплу бір хатта «Шалманесердің ұлы» деп таныстырылады, яғни бұл III Шалманесер немесе V Шалманесерді білдіреді (өйткені бұл атты тек Ассирия патшалары қолданған, ал IV Шалманесер баласыз болған). Осы атпен III Шалманесердің ұлы туралы басқа да сілтемелер бар, бірақ олар Ашур дайн аплу патшаны қолдаған сияқты емес (III Шалманесердің осы аттағы ұлы бүлікші болған). Сонымен қатар, осы хаттар сияқты ресми хаттар III Шалманесердің тұсында сирек кездеседі, бірақ кейінгі патшалар тұсында жиірек кездеседі. Хат Ниневиде табылған, ол Санхейриб билігі кезінде ғана Ассирияның астанасы болған, Шалманесер III-нің өлімінен көп уақыт өткен соң, бірақ Шалманесер V-нің өлімінен кейін бірнеше онжылдықтар өткен соң. Егер ол Шалманесер V-нің ұлы болса, Ашур дайн аплу әкесінің билігінің соңындағы қырқыстар мен хаостан аман қалған және тіпті саяси мансабын жалғастыра алған, мүмкін, Есарадонның (б.з.д. 681–669) билігі кезінде де маңызды сарайлық лауазымдарды иеленген.