Кіріспе

Канада провинциясының саясаты Квебек саясаты Канаданың басқа провинцияларына ұқсас провинциялық үкіметке, атап айтқанда конституциялық монархия және парламенттік демократияға негізделген. Квебектің астанасы Квебек қаласы, онда генерал-губернатордың өкілі, премьер-министр, заң шығарушы орган және кабинет орналасқан. Заң шығарушы орган – Квебек Парламенті – бірпалаталы, ол генерал-губернатордың өкілі мен 125 мүшеден тұратын Ұлттық ассамблеядан құралған. Үкімет Вестминстер үлгісі бойынша жүргізіледі.

Мекемелер

Квебектің көптеген саяси институттары Солтүстік Америкадағы ең көне институттардың қатарында. Осы мақаланың бірінші бөлімі Квебек қоғамының басты саяси институттарын көрсетеді. Ал соңғы бөлімі Квебектің ағымдағы саясаты мен мәселелерін талқылайды.

Парламент

Квебек Парламенті заң шығару билігіне ие. Ол Квебек Ұлттық Ассамблеясы мен Квебек генерал-губернаторынан тұрады.

Вице-губернатор

Монархқа тәждің билігі берілгенмен, оны вице-губернатор – жеке өкіл, әдетте премьер-министр мен Атқару кеңесінің міндетті ұсынымы бойынша іске асырады.

Конституциялық рөл

Канадада вице-губернаторды Канаданың премьер-министрінің кеңесі бойынша генерал-губернатор тағайындайды. Сондықтан, патшалық құқықтардың көп бөлігін іске асыруда вице-губернаторға премьер-министр мен министрлер кеңес береді. Премьер-министр мен Атқару кеңесінің кеңесі вице-губернатор үшін көбінесе міндетті болып табылады, бірақ вице-губернатор кеңеске бас тартқан жағдайлар да болады. Мұндай жағдай әдетте премьер-министр сайланған Ұлттық жиналыстың сенімін толыққанды иеленбеген кезде туындайды.

Салтанатты рөлі

Вице-губернаторға бірқатар мемлекеттік міндеттер жүктеледі. Бірақ, олардың ішінде Квебек лейтенанты-губернаторын басқа канадалық вице-корольдерден ерекшелендіретін Тақ сөзін жариялау жоқ. (Оның орнына, жаңа сессиялар премьер-министрдің ашылу сөзімен басталады.) Вице-губернатордан сондай-ақ түрлі салтанаттық міндеттерді атқару күтіледі. Мысалы, қызметке тағайындалғаннан кейін, лейтенант-губернатор автоматты түрде Әділет рыцары немесе ханымы болып табылады және Иерусалимдегі Святого Иоанна госпиталінің ең қадірлі орденінің Квебектегі вице-приоры атанады. Вице-губернатор көптеген басқа провинциялық құрметтер мен наградаларды, сондай-ақ вице-губернатордың атымен аталатын және вице-губернатор тарапынан табыс етілетін түрлі сыйлықтарды табыс етеді, олар 2000 жылы лейтенант-губернатор Лиз Тибо басқартқанда қайта жаңартылды. Бұл құрметтер ресми шараларда табыс етіледі, олар вице-губернатордың жыл сайын жүздеген басқа да іс-шараларға қатысуының бір бөлігін құрайды, ол либо хост ретінде, либо құрметті қонақ ретінде қатысады; 2006 жылы Квебек лейтенант-губернаторы 400 іс-шараға, ал 2007 жылы 200 іс-шараға қатысты.

Ұлттық жиналыс

Ұлттық Ассамблея – Вестминстер жүйесіне негізделген заң шығарушы органның бір бөлігі. Дегенмен, оның бірнеше ерекшелігі бар, олардың ең маңыздысы – оның негізгі жұмысын француз тілінде жүргізуі. Француз және ағылшын тілдері Конституция бойынша ресми тілдер болып саналады және Ассамблеяның құжаттары екі тілде де жарияланады. Квебек халқының өкілдері көп дауыс алған үміткерді жеңісші деп жариялау әдісімен сайланады. Канаданың барлық провинцияларының ішінде Квебек 1867 жылдан бері бірнеше орындық сайлау округін пайдаланбаған жалғыз провинция. Үкімет көпшілік партиясымен құрылады және ол Ұлттық Ассамблеяға жауапты. 1968 жылдың соңында Заң шығару кеңесі таратылғаннан бері Ұлттық Ассамблея Канада Конституциясында белгіленгендей, провинциялық құзыретке қатысты заңдар қабылдауға толық құқыққа ие.

Үкімет

Квебек үкіметі тәуелсіз мекемелер саналмаған барлық министрліктер мен үкіметтік тармақтардан құралады, мысалы қалалық және аймақтық округтік әкімшіліктер.

Атқарушы кеңес

Атқарушы кеңес – үкіметте шешім қабылдауға жауапты орган. Оның құрамына вице-губернатор (Кеңестегі Губернатор ретінде танылады), премьер-министр (француз тілінде премьер-министр), үкімет министрлері, мемлекеттік министрлер және делегат министрлер кіреді. Атқарушы кеңес үкіметке және мемлекеттік қызметке басшылық етеді, сондай-ақ заңдардың, ережелердің және саясаттың орындалуын қадағалайды. Вице-губернатормен бірге ол Квебек үкіметін құрайды. Сондай-ақ Квебек премьер-министрін қараңыз.

Квебектің омбудсманы

Квебек омбудсманы – Квебек үкіметі немесе оның кез келген тармағы қателік жасады немесе оларға заңсыздық жасады деп санайтын жеке тұлғалардың, компаниялардың және бірлестіктердің шағымдарын қарауға жауапты заң шығарушы лауазым иесі. Омбудсменнің өкілеттіктері "Халық қорғаушысы туралы" заңмен анықталады. Квебек омбудсманының квебектермен мемлекеттік биліктің ашықтығын қамтамасыз ету бойынша әлеуметтік шарты бар.

Адам құқықтары және жастар құқықтары жөніндегі комиссия

Адам құқықтары және жастар құқықтары жөніндегі комиссия (Commission des droits de la personne et des droits de la jeunesse) – Адам құқықтары мен бостандықтары туралы хартамен құрылған, мемлекеттік қаржыландырылатын мекеме. Оның мүшелерін Ұлттық Ассамблея тағайындайды. Комиссияға Квебек қоғамының барлық салаларында адам құқықтарын ілгерілету және қорғау өкілеттігі берілген. Мемлекеттік органдар мен Парламент Хартаның ережелерімен міндетті. Комиссия мемлекеттік органдар немесе жеке тұлғалар жасаған дискриминацияның ықтимал жағдайларын тергеуге құқылы. Оның ұсынымдары орындалмаған жағдайда, сотқа шағымдануға болады.

Квебектегі француз тілі жөніндегі басқарма

Office Québécois de la Langue Française (Квебектегі француз тілі кеңсесі) – 1961 жылы құрылған ұйым. Оның өкілеттігі 1977 жылғы Француз тілі хартасымен едәуір кеңейтілді. Ол Квебектің мемлекеттік басқару және бизнесте тілді ресмилендіру, терминологияны дамыту және француз тіліне көшіруге қатысты тіл саясатын іске асыру және анықтау үшін жауапты. Әлемдегі басқа да елдердің тіл саясатымен салыстыру үшін, тіл саясаты бөлімін қараңыз.

Әйелдер мәртебесі жөніндегі кеңес

1963 жылы құрылған Conseil du statut de la femme (Әйелдер мәртебесі жөніндегі кеңес) – Квебек үкіметін әйелдер құқықтарының жағдайы туралы хабардар етуге жауапты үкіметтік кеңесші және зерттеу органы. Кеңес Квебек үкіметінің төрт-бес жыл сайын тағайындайтын төрағасы мен 10 мүшеден тұрады. Кеңестің бас кеңсесі Квебек қаласында орналасқан, сондай-ақ Квебек аймақтарында 11 өңірлік кеңсесі бар.

Квебектің ақпаратқа қол жеткізу жөніндегі комиссиясы

Солтүстік Америкада алғаш рет құрылған Квебек ақпаратқа қол жеткізу комиссиясы (Квебек ақпаратқа қол жеткізу жөніндегі комиссиясы, CAI) 1982 жылы Квебектің ақпаратқа қол жеткізу және жеке өмірдің құпиялылығын қорғау жөніндегі заңнамалық базасын басқару мақсатында құрылды. Жеке өмірдің құпиялылығын қорғауға қатысты алғашқы заң – 1971 жылы қабылданған Тұтынушыларды қорғау туралы заң. Ол барлық адамдардың өздерінің кредиттік тарихына қол жеткізу құқығын қамтамасыз етті. Біраз уақыттан кейін, Кәсіптік кодекс кәсіби құпиялылық және жеке ақпараттың құпиялылығы сияқты принциптерді бекітті. Бүгінде CAI мемлекеттік органдардағы құжаттарға қол жеткізу және жеке ақпаратты қорғау туралы заң, сондай-ақ жеке сектордағы жеке ақпаратты қорғау туралы заңның құқықтық базасын басқарады.

Квебектің бас сайлаушысы

Бұл мекеме үкіметке тәуелсіз және Квебек сайлау жүйесін басқаруға жауапты.

Сот органдары

Квебектің басты сот органдары – Квебек соты, Жоғарғы сот және Апелляциялық сот. Бірінші соттың төрешілерін Квебек үкіметі, ал қалған екі соттың төрешілерін Канада үкіметі тағайындайды. 1973 жылы Квебек кәсіби қауымдастықтарының түрлі тәртіптік комиссияларының қабылдаған шешімдеріне шағымдану үшін Tribunal des professions құрылды. Қазіргі президенті – Пауль Лафонтен. 1990 жылдың 10 желтоқсанында Квебек Адам құқықтары трибуналы құрылды. Ол адам құқықтары саласында маманданған Канададағы алғашқы сот трибуналы болды. Қазіргі президенті – Мишель Ривет. 1998 жылдың 1 сәуірінен бастап азаматтар мен үкімет арасындағы дауларды шешу үшін Квебек әкімшілік трибуналы жұмыс істейді. Қазіргі президенті – Жак Форг.

Муниципальді және өңірлік мекемелер

Квебек аумағы 17 әкімшілік аймаққа бөлінеді: Bas Saint Laurent, Saguenay Lac Saint Jean, Capitale Nationale, Mauricie, Estrie, Montreal, Outaouais, Abitibi Témiscamingue, Côte Nord, Nord du Québec, Gaspésie Îles de la Madeleine, Chaudière Appalaches, Laval, Lanaudière, Laurentides, Montérégie және Centre du Québec. Аймақтар ішінде муниципалитеттер мен аймақтық округтік муниципалитеттер (РКМ) орналасқан.

Мектептердегі кеңестер

1998 жылдың 1 шілдесінде бұрынғы 153 католик және протестант мектеп тақтасының орнына 69 тілдік мектеп тақтасы, оның ішінде 60 франкофондық және 9 англофондық тақта құрылды. Осы заңды қабылдау үшін, 30 жылдан астам дауға нүкте қойған бұл заңды қабылдау үшін, Канада Парламенті 1867 жылғы Конституциялық актінің 93-бабына түзетулер енгізуі қажет болды.

Шариғат заңына тыйым салу

Квебекте шариғат заңы тікелей тыйым салынған, ол 2005 жылы Ұлттық Ассамблеяның бірауыздан қарсы дауысымен бекітілді.

Саяси тарих

Квебек Канада Конфедерациясының төрт негізін қалаушы провинциясы болғанда, 1774 жылғы Квебек заңында оның тілі мен дінін сақтауға берілген кепілдіктер Британдық Солтүстік Америка заңының 1867 жылғы бөлігіне енді. Квебек соттарында және провинциялық заң шығарушы органда ағылшын және француз тілдері ресми тілдер деп белгіленді. Квебек мектеп жүйесіне рим-католик және протестанттық діндерге негізделген екі жүйелі білім беруге мемлекеттік қаржыландыру қарастырылды. 1867 жылғы Конституциялық акті бойынша провинцияларға білім беруді басқару құқығы берілді. Діни негіздегі жеке мектептер жүйесі Квебекте 1990 жылдарға дейін сақталды, содан кейін Лусьен Бушар басқаратын Квебек партиясы үкіметі 1982 жылғы Конституциялық актінің ережелеріне сәйкес мектеп жүйесін тілдік принцип бойынша ресми түрде секулярландыру туралы өзгеріс енгізуді сұрады.

Дуплессис 1936-1959 жылдар

Премьер-министр Морис Дюплессис және оның Ұлттық одақ партиясы 1930 жылдары Квебек консервативтік партиясының және Пол Гуиннің Ұлттық либералдық әрекетінің күлінен пайда болды. Бұл саяси тұқымның тамыры 1850 жылдардағы Луи Ипполит Лафонтеннің «Parti bleu» партиясына дейін жетеді, ол Квебектегі орталық-оң партия болып, провинциялық автономияны басымдыққа қойып, ағылшын Канадасындағы консерваторлармен одақтасты. Оның үкіметі кезінде Рим-католик және протестант шіркеулері мектептер мен ауруханалар сияқты әлеуметтік қызметтерге бұрын қол жеткізген бақылауын сақтап қалды. Авторитарлық Дюплессис провинциялық полицияны және «Керме заңын» қолданып, кәсіби одақтарды басып тастады, Монреальдегі ағылшын-шот бизнес элитасына, сондай-ақ британдық және американдық капиталға Квебек экономикасын басқаруға толық еркіндік берді. Оның үкіметі католик шіркеуі тыйым салған кітаптардың таралуын болдырмауға тырысты, коммунизммен күресті және тіпті француз Канадасында уағыз айтқан Ехоба куәгерлері сияқты басқа христиан діндерін де жабуға тырысты. Діни қызметкерлер өздерінің ықпалын қолданып, католик сайлаушыларын Ұлттық одаққа дауыс беруді жалғастыруға шақырып, либералдық идеяларды қолдайтындарды қауымнан шығарумен қорқытты. Дюплессис режимі осы уақытқа дейін Солтүстік Америка мен Еуропаның білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік бағдарламаларға үлкен мемлекеттік инвестициялар жасау тенденциясына қарсы тұрып, осы салаларға бөлінген қаражатты федералдық трансферттерден бас тартты; ол провинциялық құқықтарды қызғанышпен қорғады. Көптеген адамдар бұл жылдарды «La Grande Noirceur» – Ұлы қараңғылық деп атайды, мысалы, «Морис Ришард» фильмінің алғашқы сахналарында көрсетілгендей.

Тыныш революция 1960-1966

1960 жылы премьер-министр Жан Лезжа басқарған жаңа Либералдық партия үкіметі кезінде шіркеудің саяси ықпалы күрт төмендеді. Квебек "Тыныш революция" деп аталатын қарқынды өзгерістердің он жылдығына енді. 1960-шы жылдардағы либералдық үкіметтер "maîtres chez nous" ("өз үйімізде шешімділер") деген қатайған ұлттық саясатты ұстанды, осы арқылы француз тілді квебектіктер мемлекеттік құралдарды пайдаланып экономикалық жағдайларын жақсартуға және мәдени ерекшеліктерін нығайтуға ұмтылды. Үкімет білім беру жүйесін мемлекеттік басқаруға алды, электр энергиясын өндіру және таратуды Hydro Québec (облыстық электрмен жабдықтау компаниясы) мемлекеттік компаниясына ұлттандырды, мемлекеттік қызметкерлерді кәсіподақтарға біріктірді, жаңа үкіметтік зейнетақы жүйесін басқару үшін Caisse de Depot қорын құрды және француз канадалықтарын өнеркәсіпте басшылық лауазымдарға тағайындауға бағытталған компанияларға инвестиция жасады. 1966 жылы Ұлттық Одақ билікке қайта оралды, бірақ халықтың дауыс беруі бойынша Либералдық партиядан шамамен жеті пайызға ұтылған болатын, алайда Тыныш революция басталған жаңғыру және діннен қол үзгендік процесін тоқтатуға күші жетпеді. Либералдық және Ұлттық Одақ үкіметтері провинциялық құзыретке федералдық үкіметтің араласуына қарсы тұруын жалғастырды.

Рене Левеск және "Егемендік-ассоциация"

Квебектің зорлықсыз тәуелсіздік қозғалысы 1960 жылдардың соңында баяу қалыптасты. Parti Québécois Рене Левестің егемендік қауымдастық қозғалысымен құрылды; ол Квебекті Канаданың қалған бөлігімен экономикалық "қауымдастық" құратын, тең және тәуелсіз (немесе "әміршіл") ұлт ретінде мойындауды жақтады. Тыныш революцияның архитекторларының бірі Левеске федералдық және провинциялық дауларға, сондай-ақ федералды үкіметтің провинциялық құзыр аймақтарына араласуының күшеюіне наразы болды. Ол Канадамен ресми түрде байланысты үзгенді осы мәселенің шешімі деп қарады. Ол провинциялық либералдардан бөлінді, олар Канада шегінде провинциялық автономияны қорғау саясатын ұстанды.

Пьер Трюдоның либерализмі

Квебектегі оқиғаларға және Лесаж үкіметінің ресми талаптарына жауап ретінде Оттавадағы Лестер Пирсонның биліктегі либералдық үкіметі Квебектің жаңа саяси белсенділігін реттеуге тырысты. Ол 1963 жылы Екі тілділік және екі мәдениеттілік жөніндегі Корольдік комиссияны құрды. Пирсон сонымен қатар Пьер Трюдоны шақырды, ол Дюплессидің азаматтық бостандықтарын бұзуына және 1950-ші жылдары француз квебектерінің экономикалық және саяси шеттетуіне қарсы күрескен. Трюдо Канададағы ресми екі тілділікті осы мәселені шешудің ең тиімді жолы деп есептеді. 1968 жылы Трюдо «Трудеумания» толқынында премьер-министр болып сайланды. 1969 жылы оның үкіметі Ресми тілдер заңымен ресми екі тілділікті орнатып, француз және ағылшын тілдерін мемлекеттік тілдер деп жариялады және тілдік азшылықтарға (Квебекте ағылшын тілінде сөйлейтіндерге, басқа жерлерде француз тілінде сөйлейтіндерге) өздері таңдаған тілде федералдық қызметтер алу құқығын берді, егер олардың саны федералдық шығындарды негіздесе. Ол сондай-ақ иммигранттар қауымдастықтарының мәдени ерекшеліктеріне назар берілмейтіні туралы алаңдаушылықтарына жауап ретінде көпмәдениеттілік саясатын жүзеге асырды. 1971 жылы Трюдо Виктория конференциясында Канада Конституциясын Ұлыбританиядан қайтарып әкелуге тырысқанда сәтсіздікке ұшырады, себебі Роберт Бурасса Квебек үшін федералды институттарға конституциялық вето құқығын қамтамаған келісімді қабылдаудан бас тартты. Трюдоның көзқарасы – жеке құқықтар, екі тілділік, әлеуметтік-демократиялық идеалдар және кейіннен көпмәдениеттілік принциптеріне негізделген күшті федералды үкіметпен «әділетті қоғам» үшін Конституция құру болды. 1967 жылы Либералдық Әділет министрі ретінде ол «Мемлекеттің адамдардың жеке өміріне араласуына болмайды» деп Канаданың содомия заңын жойды; сондай-ақ ол Канаданың алғашқы ажырасу заңын жасады. Бұл үкімет Канаданың нәсілдік негіздегі иммиграциялық заңын да жойды.

FLQ және Қазан дағдарысы

1960 жылдары Квебектің тәуелсіздігіне қол жеткізу мақсатымен «Квебек Азат ету фронты» (ФЛК) деп аталатын зорлық-зомбылыққа құмар террористік ұйым құрылды. 1970 жылдың қазан айында олардың әрекеттері «Қазан дағдарысы» деп белгіленген оқиғаларға әкелді. Осы кезде британдық сауда комиссары Джеймс Кросс және провинциялық министр, вице-премьер Пьер Лапорт ұсталды, ал бірнеше күннен кейін Лапорт қаза табады. Квебек премьер-министрі Роберт Бурасса үкіметтік шенеуніктерді күзету үшін әскери көмек сұрады. Премьер-министр Трюдо ФЛК-ның «Болуға қауіпті бүлік» деп сипаттаған әрекеттерін тоқтату үшін «Соғыс шаралары заңы»н жариялауға жауап берді. Сынаушылар Трюдоның осы заңға сәйкес мыңдаған саяси белсенділерді ордерсіз тұтқындау арқылы азаматтық құқықтарды бұзғанын айтады. Осы шараларды қолдаушылар олардың сол кездегі танымалдылығына және ФЛК жойылғанына назар салады. Тәуелсіздікке ұмтылған квебектер енді «Квебек партиясы»ның социал-демократиялық ұлтшылдығын бағалай бастады.

Тәуелсіздікті жақтағандардың сайлануы және ағылшын тілділердің көшпелі көшірілуі

Ағылшын және француз тілінде сөйлейтін квебектердің Роберт Бурасса үкіметіне наразылығы 1976 жылы Рене Левеск басқаратын Квебек партиясының Квебек провинциялық сайлауында жеңіске жетуіне әкелді. Бірінші Квебек партиясы үкіметі университеттерде оқытушылық қызмет атқаратын кандидаттардың көптігіне байланысты «профессорлар республикасы» деп танылды. Квебек партиясы үкіметі саяси партияларды қаржыландыруды шектеу туралы заңдарды және француз тілінің хартасын (101-заң жобасы) қабылдады. Харта француз тілін Квебектің жалғыз ресми тілі ретінде бекітті. Үкімет хартаның француз тілін ағылшын тілі басым Солтүстік Америка құрлығында сақтау үшін қажет екенін мәлімдеді. 101-заң жобасын қабылдау қатты дау тудырды және 1971 жылдан бері ана тілі ағылшын тілі болған 599 000 квебек тұрғынының Квебектен кетуіне әкелді, бұл туралы Канада Статистикасы (2003) хабарлады. Ағылшын тілінде сөйлейтін азаматтардың Квебектен кетуі Онтарио штатының Торонто қаласының халқының айтарлықтай өсуіне ықпал етті. Бұл квебек диаспорасының себептерінің бірі – жұмыс берушілер мен қызметкерлер арасындағы қарым-қатынас үшін француз тілінің ғана қолданылуын талап ететін ережелер болды. Қаржылық санкциялар қаупі төменде, Квебектегі елуден астам қызметкері бар барлық кәсіпорындар францизация туралы сертификат алуға міндетті болды [Reg.139 140], ал жүзден астам қызметкері бар кәсіпорындар францизация комитетін құруға міндетті болды [Reg.136]. Сонымен қатар, тіл заңы балалардың мектепке түсуін ата-анасының білім беру тіліне байланысты шектеді және француз тілінен басқа тілдерде жазылған сыртқы коммерциялық таңбаларды тыйым салды. Заңның таңбалардағы тілге қатысты бөлігі Канаданың Жоғарғы соты Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасына сәйкес конституциялық емес деп танылды, қараңыз: Ford v Quebec (AG). 1988 жылғы түзетілген заң Жоғарғы соттың шешімін сақтайды, француз тілі басым болған жағдайда таңбалар көп тілді болуы мүмкін екенін көрсетеді. Таңба заңдарын орындау үшін инспекцияны сақтау мәселесі әлі де даулы. Дегенмен, көптеген квебектер таңба заңдарын сақтайды, өйткені Монреальдің (француз тілінде сөйлейтін көпшілік үшін ағылшын тіліндегі қала) таңба заңдарынан бұрынғы келбеті әлі де есте қалады.

1980 жылғы референдум және 1982 жылғы Конституциялық заң

1980 жылғы Квебек референдумында премьер-министр Рене Левеск квебек халқынан федералды үкіметпен "егемендік-бірлестік" ұсынысын келіссөздерге салуға "мандат" сұрады. Референдумда келесі келісім екінші референдумда ратификацияланатыны айтылды. Премьер-министр Пьер Трюдо жаңа канадалық Конституцияға негізделген жаңа федерализмді уәде етіп, оған қарсы науқан жүргізді. Квебек сайлаушыларының 60 пайызы егемендік-бірлестік жобасына қарсы дауыс берді. Конституциялық келіссөздердің соңғы раундын ашқаннан кейін Трюдо үкіметі 1982 жылы конституцияны Квебек үкіметінің келісімінсіз, конституциялық түзетулерге вето құқығын және Канада ішінде арнайы құқықтық мәртебе алуды қалаған үкіметінің келісімінсіз қабылдады. Жаңа конституцияда жеке бостандықтарға негізделген заманауи Канадалық құқықтар мен бостандықтар Хартиясы бар, ол нәсілдік, жыныстық және тілдік дискриминацияны тыйымдайды және азшылық тілдерінің құқықтарын (Квебекте ағылшын тілі, ал Канаданың басқа жерлерінде француз тілі) бекітеді. Квебек саясатына он жылдан астам билік еткеннен кейін Левеск пен Трюдо 1980-ші жылдардың басында саясаттан шұғыл түрде кетті.

1987 жылғы Мич көлі келісімінің

1985 жылдан 1994 жылға дейін федералистік провинциялық Либералдық партия Роберт Бурса басшылығымен Квебекке билік жүргізді. 1984 жылы Прогрессивті консерваторлар либералдарды ығыстырып, 1993 жылға дейін үкімет құрды. Прогрессивті консервативті премьер-министр Брайан Малрони Квебек үкіметінің конституцияға қол қоюын қамтамасыз ету үшін Роберт Бурсаны қоса алған барлық провинциялық премьерлерді жинады. 1987 жылғы Мич-Лейк келісімі Квебектің «ерекше қоғам» екенін мойындады. Малрони үкіметі Квебекке иммиграция және салық салу салаларында маңызды өкілеттіктер берді. Алайда, келісімге көптеген тараптар қарсылық көрсетті. Квебек пен Канаданың басқа өңірлеріндегілер «ерекше қоғам» ережелерінің түсініксіздігіне және оның Квебектің Канададан біртіндеп тәуелсіздікке ұмтылуына, сондай-ақ Құқықтар хартасын бұзуына алып келуі мүмкін екенін айтты. Ол кезде суверенитетті жақтаған Жак Паризо басқарған Квебек партиясы Мич-Лейк келісіміне Квебекке жеткілікті автономия берілмегендігіне байланысты қарсы шықты. Батыс Канададағы Реформа партиясы, Престон Мэннинг басшылығымен, келісім провинциялық теңдік принципін бұзды және Батыс провинцияларының наразылықтарын елемеді деп мәлімдеді. Ұлттық азшылықтар Квебекке ұқсас «ерекше қоғам» мәртебесін талап етті. 1990 жылы Манитоба және Ньюфаундлендте либералдық үкіметтер билікке келген кезде келісім күшін жойды және ратификацияланбады. Премьер-министр Малрони, премьер Бурса және басқа провинциялық премьерлер тағы бір конституциялық келісімді, Шарлоттаун келісімін жасасты. Бұл келісім Квебекке қатысты Мич ережелерін жұмсартты және Батыстың алаңдаушылықтарын шешуге тырысты, бірақ 1992 жылы өткен жалпыұлттық референдумда қабылданбады. Мич-Лейк келісімінің сәтсіз аяқталуы Канаданың саяси ландшафтын түбегейлі өзгертті. Мич-Лейк келісімінің жеңілісінен қорланған Прогрессивті консервативті кабинет министрі Люсьен Бушар, басқа прогрессивті консерваторлар мен либералдарды өз партияларынан алып шығып, суверенитеттік Bloc Québécois құрды. Квебек Либералдық партиясы жастар қанатының жетекшісі Марио Дюмонт Бурсаның партиясынан шығып, «жұмсақ ұлтшыл» және суверенитетті жақтаған Action démocratique du Québec партиясын құрды. 1993 жылғы сайлауда Прогрессивті консервативті партия күйреп, Батыс консерваторлары Реформа партиясына, Квебек консерваторлары Bloc Québécois-қа дауыс берді, ал Онтарио және Батыс Монреаль сайлаушылары Жан Кретьен басқаратын Либералдық партияны билікке жеткізді. Квебек штатының Шербрук қаласындағы Жан Шарест парламентте қалған екі прогрессивті консерватордың бірі болды және партияның басшысы атанды.

1995 жылғы референдум, оның салдары және Квебек тәуелсіздігіне қызығушылықтың төмендеуі 19952018

Квебек партиясы 1994 жылы Жак Паризо басшылығымен провинциялық сайлауда жеңіске жетті. 1995 жылы Паризо үкіметі тәуелсіздік туралы референдум өткізді. Премьер-министр Паризо тәуелсіздікті біржақты жариялауды (UDI) жақтады, содан кейін референдумда егемендік бекітілсе, федералды үкіметпен келіссөздер жүргізілуі керек еді. Люсьен Бушар мен Дюмон федералды үкіметпен келіссөздер тәуелсіздік жарияланудан бұрын өтуі керек деп талап етті. Олар бірлесіп жұмыс істеу туралы келісімге келді, содан кейін референдум сұрағында Ұлттық жиналыстың UDI-ге жүгінуі ұсынылды, егер Люсьен Бушардың басшылығымен жаңа саяси "серіктестік" туралы келіссөздер бір жылдан кейін нәтиже бермесе ғана. Паризо басшылығымен тәуелсіздікке қарсы науқан тоқырап қалды. Науқанға бірнеше апта қалғанда ғана егемендікке қолдау 50 пайыздан асты. 1995 жылдың 30 қазанында серіктестік туралы ұсыныс бір пайыздан кем дауыспен қабылданбады. Паризо отставкаға кетіп, оның орнына Бушар тағайындалды. Олар "жеңіске жететін жағдайды" орнату үшін егемендік мәселесін кейінге жылжытты. Бушар Квебек тәуелсіздігіне берілмегеніне күдік болды. Бушар, өз кезегінде, Квебек партиясының кейбір мүшелерінің ынталы ұлтшылдығынан алаңдады. Ол партияның радикальдық қанатындағы антисемитизмге қатысты мәселелерге байланысты қызметінен кетті және оның орнына Бернард Ландрі тағайындалды. Партияның сол қанаты мен Бушар мен Ландрі басқарған консервативті партия басшылығы арасындағы шиеленіс прогрессивті күштер одағының құрылуына әкелді, бұл социал-демократиялық егемендік партиясы кейіннен басқа солшыл топтармен бірігіп, Квебек солидаирін құрды. Марио Дюмон мен Квебек демократиялық әрекеті егемендік мәселесін толығымен қабылдамай, консервативті бағдарламамен сайлауға түсті. Олар үш рет қосымша сайлауда жеңіске жетті және 2003 жылғы провинциялық сайлауға дейін олардың танымалдылығы күрт өсті, бірақ олар тек төрт орын мен дауыс берушілердің 18 пайызын ғана жеңіп алды. Федералды Либералдық партияның премьер-министрі Жан Критиен референдум науқанының "Жоқ" жағын дұрыс басқармағаны үшін сынға ұшырады. Ол Монреаль конституциялық сарапшысы Стефан Дионды шақырып, "Б" жоспарын іске қосты, ол 1998 жылы Квебектің біржақты бөлінуіне қатысты Жоғарғы Сотқа жүгіну арқылы референдум сұрағының түсініксіздігіне шабуыл жасады және 2000 жылы Квебектің бөлінуіне қатысты референдум нәтижесін қабылдау үшін қатаң талаптарды белгілейтін және Квебек бөлінуіне тырысқан жағдайда келіссөздер жүргізу үшін қатаң ұстанымды қамтамасыз ететін "Анықтық туралы" заң жобасын әзірледі. Жан Шарест федералистер тарапынан референдум кезінде Канаданы қорғағандығы үшін мақталып, Прогрессивті консервативтік партиядан шығып, провинциялық либералдарды (федералды партиямен заңдық байланысы жоқ) және егер тағы бір референдум болса "Жоқ" науқанын басқарды, содан кейін 2003 жылы жаңа партиясын сайлауда жеңіске жеткізді. Ол 2007 жылғы сайлауда және 2008 жылы кезектен тыс сайлауды шақырғаннан кейін провинциялық премьер-министр болып қайта сайланды. 2018 жылғы сайлауға дейін Квебектің Канададағы саяси мәртебесі маңызды мәселе болып қала берді. Провинциялардың көбірек автономияға ие болуына деген бұл ниет Канада Премьер-министрімен провинциялық премьерлердің жыл сайынғы конституциялық кездесулерінде жиі айтылды. Квебекте автономияға қатысты ешбір нұсқа көпшілік қолдау таппады. Сондықтан бұл мәселе 50 жылға жуық талқыланғаннан кейін де шешілмеген күйінде қалды.

Квебек автономиясы қозғалысының оралуы және Coalition Avenir Québec 2018

2018 жылғы сайлауда Квебек автономиялық партиясы – Coalition Avenir Québec көпшілік орындарды жеңіп алды. Бұл 1966 жылдан бері бірінші рет Квебек партиясы (сондай-ақ алғаш рет ресми партия мәртебесін жоғалтты, бірақ кейін бірнеше айдан соң қайта иеленді) және Квебек либералдары көпшілік орындарды жеңіп ала алмады. Québec Solidaire партиясы да Квебек партиясының күйреуінен бірнеше орынды, ал Квебек либералдарынан бірнеше орынды ұтып алды. Бұл Квебектің Канададан тәуелсіздікке деген қызығушылығын уақытша тоқтатты, себебі квебектердің шамамен жартысы Канада құрамында көбірек саяси автономияға ие болу идеясын қолдады. 2022 жылғы Квебек штатының жалпы сайлауында биліктегі Coalition Avenir Québec (CAQ) партиясы 125 орынның 90-ын жеңіп алды.

Ұлттық мәселе

Ұлттық мәселе – Квебектің болашағы және оның Канада провинциясы мәртебесі жөніндегі пікірталас. Саяси партиялар Канададан тәуелсіздік (суверенитетшілдер немесе сепаратистер) және Канада ішінде әртүрлі деңгейдегі автономияны (автономистер немесе федералистер) қолдайтын идеологиялар бойынша құрылған. Осылайша, әлеуметтік демократтар, либералдар және консерваторлар көптеген ірі партияларда кездеседі, бұл ішкі тартыстарға себеп болады.

Канадалық либерализм

Федералды либералдар Квебектің Канада құрамында қалуын және Канада конституциясына қатысты қолданыстағы жағдайды сақтауды қорғайды. Олар бұрынғы премьер-министр Пьер Трюдо ұстанған либерализмді қабылдайды және Канаданы жеке құқықтарға негізделген екі тілді, көпмәдениетті мемлекет деп санайды. Олардың ұлтшылдығы ортақ азаматтық құндылықтарға негізделгенін баса айтады және тек ағылшын немесе француз канадалық мәдениетімен шектелген ұлтшылдықты қабылдамайды. Олар федералды үкіметтің Канада жүйесіндегі басты рөлді атқаруын, провинциялық құзыреттің салаларына кейде араласумен бірге, қорғайды. Ағылшын тілінде сөйлейтін квебек тұрғындары, иммигранттар және солтүстік Квебектегі халықтар осы федерализм түрін күшті қолдайды. Олар Квебектің ұлттық мәртебесін мойындауы мүмкін, бірақ оны мәдени және әлеуметтанулық мағынада ғана бейресми түрде таниды. "Статус-кво" федералистерінің дәстүрлі құралы – Канаданың Либералдық партиясы, бірақ Канаданың Консервативтік партиясының кейбір бөлімдері де осы ұстанымның кейбір аспектілерін қабылдады. Социал-демократиялық Жаңа демократиялық партия Квебектің өзін-өзі анықтау құқығын қолдайды, бірақ олар егемендікке қатаң қарсы және Квебек провинциялық үкіметіне экономикалық және саяси биліктің маңызды бөлігін беруді қолдамайды.

Федералистік Квебек автономиясы

Квебек автономистері – Квебек провинциясының Канада федерациясының құрамында қалып, саяси автономияны кеңейтуді жақтаған тәуелсіздік қозғалысының өкілдері. 2018 жылғы сайлауда «Coalition Avenir Québec» партиясы Квебек халқының басым бөлігінің қолдауын алып, 20 ғасырдың ортасындағы «Union Nationale» партиясынан кейін Квебек провинциясының болашақ саяси мәртебесі туралы осы көзқарасты қолдаған жалғыз автономистік партия болды.

Федералистік Квебек ұлтшылдығы

Федералистік ұлтшылдар – Квебек халқының Канада конфедерациясын реформалау арқылы, квебектердің мәдениеті, тарихы, тілі сияқты ерекшеліктері арқасында ерекше қоғам ретінде қалыптасу тілегін қанағаттандырудың ең дұрысы деп санайтын ұлтшылдар. Олар Квебектің саяси (немесе азаматтық) ұлтының бар екенін мойындайды, бірақ квебектердің Канаданың қалған бөлігінен толық тәуелсіздік алғысы келмейді деп есептейді. Квебек партиясы пайда болғанға дейін, Квебектің барлық маңызды партиялары федералистік және ұлттық болған. Одан бері осы көзқараспен ең байланысты партия – Квебек либералдық партиясы. Квебек федералистік ұлтшылдары екі рет басқа провинциялардағы одақтастарымен бірлесіп, Канада федерациясын реформалауға тырысты. 1990 жылғы Мич-Лейк келісімі және 1992 жылғы Шарлоттаун келісімі екеуі де сәтсіз аяқталды.

Жұмсақ ұлтшылдар

Сонымен, "жұмсақ ұлтшылдар" деп аталатындар "Квебек тәуелсіздігін қысқа мерзімде экономикалық қиындықтар тудырмайды деген сенімділік болған жағдайда ғана қолдауға дайын болғандар" және "өзін бірінші кезекте квебектік, екінші кезекте канадалық деп санайтын адамдар" деп сипатталған. Олар – 1980-жылдары Брайан Малрониге қатарынан екі мәжбүрлі жеңіс сыйлаған сайлаушылар, ол Квебекті Канада конституциясына "абыроймен және ынтамен" енгізуге уәде берген. Олар толық тәуелсіздікке ұмтылыс пен Квебектің ұлттық ерекшелігін мойындау және Канада ішінде тәуелсіздік алу арасында тебіренеді. Олар көбінесе бұрылып отыратын сайлаушылар болып табылады және саяси ахуалға бейім, ағылшын Канадасының наразылығына ашуланғанда "күштірек" ұлтшылға айналады (мысалы, Мич көлі келісімін тоқтату), бірақ егемендікшілдердің экономикалық және әлеуметтік тұрақтылыққа қауіп төндіріп отыр деп санайтын кезде "жұмсарады". Көптегендер Квебектің бөліну перспективасын Конфедерация ішінде көбірек өкілеттіктер алу үшін пайдалы келіссөз құралы деп қарастырады. Мысалы, Дэниел Джонсон аға 1960-жылдардың соңында федералды үкіметтен өкілеттіктерді арттыру мақсатымен Égalité ou indépendance (Теңдік немесе тәуелсіздік) платформасымен сайлауға түскен. Лусьен Бушар студент кезінде де ұқсас пікір білдірген.

Егеменділікшілдер

Суверенистер – Канаданың олардың түсінгендей, квебектердің өздерін еркін басқаруға деген заңды тілегіне жауап беретіндей реформалануына сенбейтін, орташа ұлтшылдар. Олар Квебектің тәуелсіздігін жақтаса да, екі ұлттың теңдігі негізінде Канаданың қалған бөлігіне экономикалық және саяси серіктестік ұсынуға дайын. Суверенистер құрған саяси партиялар – Квебек блогы мен Квебек партиясы. Квебек партиясының мүшелері оны әлеуметтік демократиялық бағытты ұстанатын партия деп санайды. Квебек партиясы 1980 және 1995 жылдары референдумдар ұйымдастырды, егер олар сәтті аяқталғанда тәуелсіздік туралы келіссөздер басталуы мүмкін еді. Екі референдумда да қарсы дауыс жеңіске жетті, бірақ екінші референдумдағы айырмашылық өте шамалы болды (50,6% қарсы, 49,4% қолдау). Суверенистердің идеологиялық бастауы Рене Левестің Квебек партиясына дейінгі, қысқа ғұмырлы алдағысы – Суверенитет қозғалысы қауымдастығынан басталады.

Тәуелсіздік

Тәуелсіздік жақтастары толыққанды ұлтшыл көзқарастан туындайды. Олар федералды үкіметті Британ империясының жалғасы және ағылшын Канадасының іс жүзіндегі отарлаушы күші ретінде қарастырады. Осы себепті, олар Квебекке толық тәуелсіздік беруді талап етеді, оны 1960 жылдардағы Африка мен Кариб бассейніндегі ұлттық азаттық қозғалыстарының үлгісінде көреді. Тәуелсіздік – отарлаудан провинциялық автономияға, содан кейін толық тәуелсіздікке дейінгі табиғи қоғамдық дамудың логикалық аяқталуы деп есептеледі. Сәйкесінше, олар келіссөздерден гөрі тәуелсіздік жариялауға көбірек бейім, 1830 жылдардағы Патриоттар қозғалысын қадір тұтады. Олардың идеологиялық бастауы Пьер Бурго басқарған Rassemblement pour l'indépendance nationale ұйымында, Квебек партиясының құрылтайшы ұйымында жатыр.

Федералды саясат

Квебек федералды саяси өмірге түрлі жолдармен қатысады. 1969 жылдан бері Ресми тілдер заңы Квебекке Канада қоғамына жақсырақ интеграциялануға мүмкіндік берді, сонымен қатар провинцияның дамуына қолайлы құқықтық және тілдік ортаны қамтамасыз етті. Квебек премьер-министрі Федерация кеңесіне мүше, бұл оған федерацияда белсенді түрде қатысуға мүмкіндік береді. Квебек Канадада өзін өкілдігімен және мүдделерін қорғау үшін үш кеңседен тұратын желіге ие, олардың әрқайсысын бір станция басшысы басқарады: Монктонда (Атлантикалық Канада үшін), Торонтода (Онтарио және Батыс Канада үшін) және Оттавада (федералды үкімет үшін). Бұл кеңселердің мақсаты – Квебек үкіметінің басқа канадалық үкіметтермен институционалдық байланысын қамтамасыз ету және Квебекке елдің басқа провинцияларымен тиімді өзара әрекеттесуге мүмкіндік беру.

Халықаралық саясат

Квебектің халықаралық саясаты 1965 жылы қалыптастырылған Герин Лажойе доктринасына негізделген. Квебектің халықаралық қатынастар министрлігі халықаралық саясаттың басшылық қағидаларын үйлестіреді, ал Квебектің басқа елдердегі бас делегациялары негізгі әріптестер болып табылады. Квебек заңнамасына қатысты мәселелерде, сондай-ақ келісімдерге, шарттарға, келісімдерге және бағдарламаларға қатысты мәселелерде, мемлекет басшыларымен, үкіметтермен, елшіліктермен және шетелдік консулдықтармен қатар, тек Квебек саяси органдары ғана келіссөздер жүргізу құқығына ие. Заң үстемдігі тұрғысынан қарағанда, федералдық немесе Квебек үкіметі жасаған кез келген келісім, халық егемендігінің келісімімен ғана ішкі саясатта қолданылуға тиіс. Квебек – халықаралық қатынастар мәселелері бойынша мемлекеттік өкілеттіктерді толыққанды жүзеге асыратын министрлік құрған жалғыз канадалық провинция. Басқа провинцияларда мұндай мандатты көбінесе басқа міндеттерді де атқаратын министрге (көбінесе үкіметаралық қатынастар саласында) тапсыру қалыпты жағдай. Квебек Франкофония парламенттік ассамблеясының және Халықаралық франкофония ұйымының мүшесі болып табылады.

Қоршаған орта және энергия саясаты

2006 жылдан бері Квебек климаттың өзгеруіне қатысты Киото хаттамасының мақсаттарына жету үшін «жасыл жоспарды» қабылдады. Тұрақты даму, қоршаған орта және климаттың өзгеруіне қарсы күрес министрлігі (MELCC) Квебек аумағындағы экологиялық саясатты іске асыруға жауапты басты мекеме болып табылады. Квебектің ашық ауа объектілері қоғамы (SEPAQ) ұлттық парктері, жануарлар дүниесінің қорықтары және т.б. басқаруға жауапты негізгі орган. 2009 жылдың 23 қарашасында Жан Шарест Копенгагендегі конференцияда Квебектің парниктік газдарды азайту мақсаттарын жариялады: Квебек 2020 жылға қарай шығарындыларын 20%-ға төмендетуді жоспарлап отыр (1990 жылғы деңгеймен салыстырғанда), ал назар көліктік секторға аударылады, ол Квебектегі парниктік газдардың 40%-ын құрайды. Бұл хабарламадан кейін үкімет өзінің уәделерін орындау үшін қажетті бастамаларды қолға алды. 2010 жылдың 14 қаңтарында көліктік құралдардың парниктік газдарын азайтуға бағытталған заң күшіне енді. Квебекте көлік құралдарын сататын автокөлік өндірушілері 187 г СГГ/км шығарынды шегін сақтауға міндетті. Бұл көрсеткіш әр жыл сайын төмендеп, 2016 жылға қарай 127 г СГГ/км-ге жетті. Өндірушілер осы деңгейге тең орташа шығарындыны қамтамасыз етуі керек, сондықтан кейде осы шектен асып түсетін көліктерді де сатуға мүмкіндік алады. Квебек үкіметінің мәліметінше, бұл стандарттар Калифорния (АҚШ) стандарттарымен бірдей қатаң. Гидроэлектр энергиясы Квебектің басты энергия көзі болып табылады. Квебек үкіметіне тиесілі Hydro Québec корпорациясы осы жаңартылатын және қоршаған ортаға аз зиян келтіретін энергияның негізгі өндірушісі және жеткізушісі. Hydro Québec – үздіксіз кеңейіп келе жатқан, табысты компания (мысалы, Projet Manic Outardes, James Bay жобасы, Complexe de la Romaine және т.б.). Жел энергиясы да белгілі бір деңгейде қолданылады. Квебек халқы экологиялық мәселелерге басқа канад провинцияларының халқына қарағанда сезімталдеу. 2019 жылғы университет зерттеуіне сәйкес, Квебек тұрғындарының 67%-ы адамзаттың жаһандық жылынуға тигізетін әсерін біледі, ал Саскачеван мен Альбертада бұл көрсеткіш тиісінше 47% және 42%-ға төмендейді. Бұл провинциялардың экономикалық құрылымы осы айырмашылықтың себебі болуы мүмкін: «Квебек мұнай өндірмейді, негізінен гидроэлектр энергиясын өндіреді. Альбертамен салыстырғанда, экономиканың бүкіл құрылымы осы құбылысты түсіндіруге болады», – деп сараптайды ғалым Эрик Лакапель. 2019 жылы Монреаль көшелерінде климатқа қарсы наразылық акциясына шамамен 500 000 адам қатысты.

Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы саясаты

Квебектегі ауыл шаруашылығы 1978 жылдан бері ауыл шаруашылығы аймақтарын белгілеу ережелеріне бағынышты. Қалалардың кеңейіп кету мәселесіне байланысты, Квебектің жалпы аумағының 2% құрайтын құнарлы жерлерді қорғау мақсатында ауыл шаруашылығы аймақтары құрылды. Квебек ауыл шаруашылығы жерлерін қорғау комиссиясы (CPTAQ) – осының негізгі кепілдігі. Сент-Иасинте қаласы Квебектің ауыл шаруашылығы технополі болып табылады және агроөнеркәсіптік, ветеринарлық және агроэкологиялық биотехнология салаларындағы жетістіктерімен танымал. Forêt au Québec негізінен мемлекеттік меншікте. Жылдық кесу мүмкіндіктерін есептеу жөніндегі жауапкершілік Бас орманшы бюросының міндеті. Société de protection des forêts contre le feu (SOPFEU) Квебек үкіметімен мемлекеттік-жекеменшік серіктестік аясында орманды өрттен қорғау жұмыстарын жүзеге асырады. Аграрлық өндірушілер одағы (UPA) өз мүшелерінің, соның ішінде орман шаруашылығы қызметкерлерінің мүдделерін қорғауға ұмтылады және Ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және тамақ өнімдері министрлігімен (MAPAQ) және Энергетика және табиғи ресурстар министрлігімен бірлесіп жұмыс істейді.

Жұмыспен қамту, салық және көші-қон саясаты

Квебектің Жұмыспен қамту және әлеуметтік ынтымақтастық министрлігі Emploi Québec және оның жергілікті жұмыспен қамту орталықтары (CLE) арқылы әлеуметтік және жұмыс күшінің дамуын бақылауға міндетті. Бұл министрлік сондай-ақ Квебектің ата-аналық сақтандыру режимін (QPIP) басқаруға, сондай-ақ отбасылар мен мұқтаж адамдарға соңғы деңгейдегі қаржылық қолдау көрсетуге жауапты. Еңбек стандарттары, теңдігі, денсаулығы және қауіпсіздігі жөніндегі комиссия (CNESST) Квебектегі еңбек заңнамасын қолдану және қызметкерлердің кәсіподақтары мен олардың жұмыс берушілері арасындағы ұжымдық келісімдерді күшіне енгізу үшін жауапты басты орган болып табылады. Салық салу мәселесінде Revenu Québec кірісінің көп бөлігін прогрессивті табыс салығы, 9,975% көтерме салық және басқа да салықтар (көміртегі, корпоративтік және капиталдан түскен табыс салығы сияқты), федералды үкіметтен теңестіру төлемдері, басқа провинциялардан трансферттер және тікелей төлемдер арқылы түйіндейді. Кейбір көрсеткіштер бойынша Квебек ең көп салық салынатын провинция болып табылады; 2012 жылғы зерттеу көрсеткендей, "Квебек компаниялары Канаданың орташа көрсеткішінен 26 пайызға көп салық төлейді". Фрейзер институтының 2014 жылғы есебінде "Квебек өз мөлшеріне қарай Канададағы ең көп қарызы бар провинция болып табылады" делінген. Квебекке көші-қон француз тілін қолдайтын интеграциялық бағдарламалар арқылы көмектеседі, себебі ол ортақ тіл, сондай-ақ плюрализм мен мәдениаралық қарым-қатынас принциптерін ұстанады. Квебектің Иммиграция және мәдени қауымдастықтар министрлігі иммигранттарды іріктеуге және интеграциялауға жауапты, ал иммиграциялық саясат квебек құндылықтарына, сондай-ақ Квебектің мәдени, тарихи және әлеуметтік ерекшеліктеріне құрмет көрсетуді мақсат етеді.

Денсаулық сақтау, әлеуметтік және білім беру саясаты

Квебектің денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер желісі Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер министрлігі тарапынан басқарылады. Ол 95 жергілікті қызмет көрсету желісінен (RLS; «жергілікті қызмет көрсету желілері») және 18 денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер агенттігінен (ASSS; «денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер агенттіктері») тұрады. Квебектің денсаулық сақтау жүйесін Квебектің барлық азаматтары үшін қызметтердің қолжетімділігін сақтауға жұмыстейтін Régie de l'assurance maladie du Québec (RAMQ) қолдайды. Ауруханаға дейінгі көмек және құтқару миссияларын қоғамдық қорлар мен коммерциялық емес ұйымдар жүзеге асырады. Кішкентай балалар орталықтары (CPE; «кішкентай балалар орталықтары») отбасылық саясатты білім берумен байланыстыратын мекемелер. Оларды Квебек Отбасы және қарттар министрлігі басқарады. Квебектің білім беру жүйесі Білім және жоғары білім министрлігі (бастауыш және орта мектептер), Ministry de l'Enseignement supérieur (CEGEP) және Conseil supérieur de l'Education du Québec басқарады. Жоғары білімнен кейінгі білім беруге: Квебек университетінің мемлекеттік университеті, кәсіптік оқу орталықтары, жеке колледждер, мемлекеттік колледждер (CEGEP) және жеке университеттер кіреді. 2012 жылы жоғары білімнен кейінгі оқудың жылдық құны CA$2,168 (€1,700) – Канаданың орташа оқу ақысынан кем, шамамен жартысынан астамды құрады. Квебек университеттері Канададағы ең қолжетімді университеттердің қатарында. Бұған себеп – 1960 жылдардағы «Тыныш революция» кезінде іске асырылған жоғары білім беруді демократияландыру, сол кезде Квебек үкіметі оқу ақысын салыстырмалы түрде төмен деңгейде ұстап тұрды және CEGEP-терді құрды. 2012 жылы Жан Шарестің үкіметі университеттердің оқу ақысын күрт көтеруді шешкенде студенттер наразылыққа шықты. Осы наразылықтардың нәтижесінде Квебектегі оқу ақысы бүгінгі күнге дейін салыстырмалы түрде төмен деңгейде сақталып келеді.

Халықаралық ұйымдар

Квебек – франкофония халықаралық ұйымына қатысушы мемлекет, оны француз тілінде сөйлейтін елдер үшін Ұлттар Достастығы сияқты ұйым деп қарастыруға болады. 1960 жылдардан бері Квебек шетелде Квебек үкіметін өкілдік ететін делегациялардың халықаралық желісіне ие. Қазіргі таңда 28 шетелдік мекенжайда өкілдігі бар, оның ішінде алты бас делегация (үкімет үйлері), төрт делегация (үкімет кеңселері), тоғыз үкіметтік бюро, алты сауда бөлімі және үш бизнес-өкіл бар. Азаматтық қоғамы арқылы Квебек Oxfam, Дүниежүзілік әлеуметтік форум және Дүниежүзілік әйелдер науқаны сияқты көптеген халықаралық ұйымдар мен форумдарда да белсенділік танытады.