Кіріспе

Аджунтас (aðˈxuntas) – Пуэрто-Рикодағы тау беткейінде орналасқан шағын қала және муниципалитет. Бұл аралдың орталық-батыс бөлігінде, Кордильера Централь тауларында, Яуко, Гуаянилья және Пеньуэлас қалаларының солтүстігінде, Утуадоның оңтүстігінде, Ларес және Яуконың шығысында, Понсе қаласының солтүстік-батысында орналасқан. Аджунтас 16 бариодан және Аджунтас Пуэблодан (қаланың орталық бөлігі және әкімшілік орталығы) тұрады. Астана Сан-Хуаннан батысқа қарай саяхат етсеңіз, шамамен екі сағатқа жетесіз. Аджунтас салыстырмалы түрде салқын ауа райына байланысты "Пуэрто-Риконың Швейцариясы" деп аталады. Пуэрто-Риконың көптеген таулы қалалары аралдың қалған бөлігінен салқын ауа райына ие, Аджунтас та осы ережеден тыс емес: жылдық орташа температура 70°F (21°C) құрайды (Ең жоғары: 83°F/28°C; Ең төмен: 58°F/14°C). Жаз айларында бұл жерге көптеген туристер келеді. Қаланың Монте-Рио атты шағын қонақ үйі және Вилла Сотомайор деп аталатын үлкен парадор (елдік қонақ үй) бар. Муниципалитет тарихы барысында көптеген лақап аттарға ие болды, мысалы, Ла Сиудад дель Гиганте Дормидо, испан тілінде "ұйықтап жатқан алыптың қаласы" – қалаға қарап тұрған таудың құрметіне; Ла Суиза де Пуэрто-Рико ("Пуэрто-Риконың Швейцариясы") – салыстырмалы түрде салқын температурасы мен таулы ландшафтының арқасында; және Ла Тьерра де лос Лагос ("Көлдер елі") – муниципалитет арқылы өтетін көптеген өзендерде пайда болатын көптеген табиғи бассейндер немесе шаркалардың құрметіне.

Фольклорлық

El Gigante Dormido ("ұйықтап жатқан алып") – бұл тау (Cerro El Gigante) және арқасына жатқан адамның пішінін еске түсіретін панорамалық көрініс. Оның бет пішіні Аджунтас тауларының тізбегінде көрінеді. Аңыз бойынша, көп жыл бұрын осы аймақта жалғыз адам – алып өмір сүрген. Адамдар осы құнарлы жерде өмір сүргісі келді, бірақ олар алыптың қолдарын кеңге жайып, тіпті басын тау шыңдарынан көріп тұрғанын байқады. Бір әйел-құдіретті (сиқыршы) алыпты өлтіру үшін оның оң көзіне уланған жебемен тигізу керектігін білді және бір күні оның тұрғанда осылай істеді. Көзіне тигеннен кейін, алып ауырсынудан секіріп, арқасына құлады, бірақ құлайтын алдында жерге қатты соғып, соның нәтижесінде су көпіршіктейтін аймақ пайда болды. Соңында, арқасында жатқан алып сол күйінде тасқа айналып, оның бет пішінінің панорамасын құрады.

География

Аджунтастың жер бедері Орталық Кордильерада орналасқандықтан өте таулы. Ол солтүстікте және шығыста Утуадомен, батыста Ларес және Яукомен, оңтүстікте Гуаянилла, Пеньюэлас және Понсемен шектеседі. Тарихшы Педро Томас де Кордова бұл жерді "биік, таулы және өте салауатты" деп сипаттаған. Ол сондай-ақ жердің ауыл шаруашылығы үшін сапалы екендігін де атап өтті. Аджунтастың ең биік шыңы - Монте-Гиларте (3773 фут (1150 м)), одан кейін Вакиньяс (3346 фут (1020 м)). Гиларте өзі Пуэрто-Рикодағы алтыншы ең биік шың болып табылады және Гиларте мемлекеттік орман ішінде орналасқан. Кордова сонымен қатар су айдындарын атап өтті, аймақ арқылы өтетін 26 өзен мен 16 арнаны сипаттады.

Су айдындары

Аджунтас арқылы келесі өзендер ағады: Рио-Сидра, Рио-Корчо, Рио-де-ла-Сьенага, Рио-Гарзас, Рио-Гиларте, Рио-Лимани, Рио-Сальтийо, Рио-Торо, Рио-Вакас және Рио-Яуэкас. Аджунтаста жағажайлар жоқ, себебі ол теңізге шығу жолы жоқ.

Салалар

Барриолар (кішігірім әкімшілік бөлімдер) секторлар деп аталатын одан да кіші аудандарға бөлінеді. Секторлардың түрлері әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, қалыпты сектор, урбанизация, репарто, барриада, резиденциал және тағы да басқалар.

Климат

Аджунтас тропикалық жаңбырлы орман климатына ие, ол субтропикалық таулы климатпен шектеседі. Қаланың климаты техникалық тұрғыдан тропикалық жаңбырлы орман климатына жатады, бірақ биіктігі жоғары болғандықтан, осы климаттық категорияға тән қалыпты температурадан едәуір салқын. Жазда күндіз жылы (83°–85°F), ал түнде қоңыл (60°–63°F) болады. Ал қыста ауа райы орташа жылы, түнде салқын температуралар байқалады. Күндіз қала ауданында және жақын маңдағы тауларда температура жоғарылайды. Қысқы түнгі температуралар қала ауданында және тауларда белгілі бір диапазон ішінде болады, бірақ суық фронттардан кейін температура төмендеп кетуі мүмкін.

Демография

Расалық (өзін-өзі анықтаған) Аджунтас, Пуэрто-Рико – 2010 жылғы санақ Расалық халық саны Жалпы саны Ақ түсті 18 146 93,1% Қара/Африкалық американдықтар 603 3,1% Американдық үндістер және Аляска тумалары 68 0,4% Азиялықтар 50 0,0% Түпкі Гавай аралдарының тұрғындары 10 0,0% Басқа нәсілдер 411 2,1% Екі немесе одан көп нәсілдер 249 1,3%

2020 жылы Аджунтас халқы 18 020 адамды құрады. Аджунтастың жан басына шаққандағы табысының 80%-ы ауыл шаруашылығынан түскен табыс. 2010 жылы жұмыссыздық 20,2%-ға жеткен. Қала әкімі Хайме Барлусеаның сөзіне сүйенсек, 2011 жылы ол 18,7%-ға төмендеген. Дегенмен, Пуэрто-Риконың Жұмыспен қамту департаментінің мәліметінше, ол 21,3%-ға өскен.

Арнайы қауымдастықтар

Пуэрто-Риконың арнайы қауымдастықтары – әлеуметтік оқшалануға ұшыраған азаматтары бар маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Аджунтаста келесі бариолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар болды: Акуэдукто ауданы, Кале дель Агуа, Гуайо бариосы, Руллан ауданы, Сальтильо Вака, Танама бариосы және Яхуэкас бариосы.

Ауыл шаруашылығы

XIX ғасырда құрылғаннан бері кофе, қант қамышы, ұсақ жемістер мен мал шаруашылығы Аджунта экономикасының негізін құрады. Бірақ, XX ғасырдың ортасында өндіріс саласының дамуымен қант өндірісі азайды. Аджунтада банан, лимон және шабтай сияқты тропикалық дақылдар да өндіріледі. 2017 жылы «Мария» дауылынан туындаған экономикалық қиындықтардан кейін, Аджунтадағы ауыл шаруашылығында еңбек ететін бірқатар әйелдер экономикалық табысқа қол жеткізіп жатты.

Өнеркәсіп

XX ғасырдың ортасында қалада "Боутстрап" операциясы аясында бірнеше өндіріс кәсіпорындары ашылды. Бірақ 2012 жылға қарай олардың көп бөлігі жабылды. Қаладағы соңғы өндіріс компанияларының бірі – әскери форма тігетін кәсіпорын 2012 жылдың наурыз айында тоқтатылды.

Туризм

Туризм Аджунтас экономикасының ажырамас бөлігі болмаса да, тарихи жазбаларға сәйкес, ол 19 ғасырдан бері қалыптасқан. Тарихшы Лидио Круз Монклова 1871 жыл шамасында бірнеше дәрігерлердің пациенттерді "Ла Аджутенья" атты қонақ үйге барып, емделу үшін орналасуларын сұрағанын айтты. Қонақ үй С. Л. Гинстреге тиесілі болған және ол туристерге де, науқастарға да қызмет көрсеткен. Круз дәрігерлердің қаланың салқын температурасының денсаулыққа пайдалы деп сенгенін атап өтті. 2018 жылы Аджунтас қала әкімі Хайме Барлусеаның мәліметінше, демалыс күндері шамамен 700 турист келген. Бареал, Эль-Муэрто, Арбела және Пиетри хасиендалары, сондай-ақ Монте-Гиларте және Инабон сарқырамасы да танымал орындар. Аджунтастағы тағы бір мәлім туристік нысан – жергілікті музей және мәдени орталық, оны ондаған жылдар бойы аймақтағы мыс кенішін пайдалануға қарсы күрескен белсенділер тобы құрған. Casa Pueblo көптеген экологиялық жобаларға жауапты, оның ішінде жүздеген гектар орман мен су қоймаларын сақтау. Дегенмен, Аджунтастың кей тұрғындары мен кәсіпкерлері үкімет қаладағы көптеген туристік мүмкіндіктерді, оның ішінде үш орманды, сарқырамаларды, көлдерді және танымал мейрамханаларды тиімді пайдаланбағанын айтады. Вилла Сотомайор – экотуризмге бағытталған парадор. Вилла Сотомайорда жақын жердегі Хасиенда Нурдан алынған жергілікті ингредиенттермен дайындалған тағамдар ұсынылады, сондай-ақ 1918 жылы салынған Квинта Вендрелл шағын үйі бар. Вашингтон Ирвинг мектебі 2015 жылы АҚШ Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Пуэрто-Рикодағы COVID-19 пандемиясы кезінде жергілікті туризмді жандандыру мақсатында, 2021 жылы Пуэрто-Рико туристік компаниясы Voy Turistiendo (Мен Саяхаттап жүрмін) науқанын іске қосты. Науқанның аясында әр муниципалитетке арналған беті бар паспорт кітабы ұсынылды. Voy Turisteando Adjuntas паспортында Hacienda Tres Angeles (агротуризм үшін), Bosque Guilarte және Lago Garza жергілікті тұрғындар мен қонақтар үшін қызықты орындар ретінде тізімделген.

Қоғамдық денсаулық

Аджунтаста ауруханалар болмаса да, қалада Аджунтас Пуэблода шағын емдеу және диагностика орталығы бар. Сонымен қатар, Аджунтас, Ларес және Марикао шекарасында орналасқан Кастанеер ауруханасы муниципалитет тұрғындарына қызмет көрсетеді.

Спорт

Қалада Gigantes de Adjuntas деп аталатын кәсіби волейбол командасы бар, ол Пуэрто-Рикодағы LVSM лигасында өнер көрсетеді.

Көлік

1874 жылы Пуэрто-Рико губернаторы, генерал Хосе Лауреано Санс, Понседен Аресибоға дейінгі, Аджунтас және Утуадо арқылы өтетін жол құрылысын демеушілік етті. 1885 жылы жол салынып жатқандығы айтылады. Бүгінгі таңда Аджунтасқа апаратын басты жол – PR 10, ол оңтүстіктегі Понсе және солтүстіктегі Аресибо қалаларын байланыстырады, Аджунтас қаласының ортасынан өтеді. PR 10 салынар алдында, PR 123 және басқа да кішкентай жолдар қалаға жету үшін қолданылды. Аджунтаста жеке ұшақтарға арналған шағын әуежай да бар. Аджунтаста 30 көпір орналасқан. 1919 жылы салынған Лас-Кабанас көпірі, болат және бетоннан жасалған, бір қатарлы, тарихи маңызы бар көпір, қазірге дейін пайдаланылуда. Одан бұрынғы қала әкімі Хайме Барлусеа болды. Барлусеа содан бері үш рет қайта сайланды (2008, 2012 және 2016 жылдары). Қала Пуэрто-Риконың V сенаторлық округіне кіреді, оны екі сенатор ұсынады. 2016 жылы Луис А. Бердиел Ривера және Нельсон Круз, Жаңа прогрессивті партиясынан округтік сенаторлар болып сайланды.

Таңбалар

Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.

Елтаңбасы

Аджунтаның гербі екіге бөлінген. Сол жағындағы қызғылт түсті фонға шопан таяғы мен жіп орағыш қиылысып бейнеленген. Олар Ескі Ғидаттағы патриархтарды, яғни Марияның ата-анасы – Иоаким мен Аннаны көрсетеді. Олардың үстінде Мәриямды символдайтын сегіз қабырғалы жұлдыз орналасқан. Гербтің оң жағы үш бөлікке бөлінген. Жоғарғы және төменгі бөліктерде ақ фонға жасыл түсті кресттер бейнеленген. Бұл кресттер, «флори немесе флери» деп аталады, екі қаланың арасындағы байланысқа байланысты Коамоның символдарында да кездеседі. Ортаңғы бөлікте «Аджунтас» атауын символдайтын екі қоңырау орналасқан. Гербтің айналасын екі кофе бұтағы қоршап тұр, бұл Аджунтаның географиялық орналасқан жерін және аралдың кофе өнеркәсібіндегі маңыздылығын көрсетеді. Ал гербтің үстіндегі қамал 1894 жылы Испанияның Аджунтасқа берген қала мәртебесін білдіреді.

Ту

Аджунтаның туында да осындай символдар бар. Ақ диагональ жолақ туды екі үшбұрышқа бөледі. Жоғарғысы күлгін, ал төменгісі жасыл. Әр үшбұрыштың ортасында ақ "флёр-де-лис" орналасқан. Ақ түс тазалықты, ал күлгін түс – Әулие Иоакимнің киімін, жасыл түс – қаланың табиғатын көрсетеді.

Есімдіктер

Аджунтаның бірнеше лақап аты бар. Олардың бірі – "La ciudad del gigante dormido" ("Ұйқыдағы алыптың қаласы"). Бұл қаланың тауларының бірінің "ұйықтап жатқан алыпқа" ұқсауына байланысты айтылады. Тағы бір лақап аты – "La Suiza de Puerto Rico" ("Пуэрто-Риконың Швейцариясы"), ол Аджунтаның салыстырмалы түрде суық климатына сілтеме жасайды. Аджунтадағы жылдық орташа температура 70 градус Фаренгейттей болады.