Израиль-Палестина дағдарысын шешу жоспары: Элон бастамасы

Кіріспе

2002 жылғы Израиль-Палестина қақтығысындағы ұсыныс

Соқталған Илон бейбітшілік жоспары (бұрынғы "Тыныштыққа апаратын дұрыс жол"; қазіргі "Израильдік бастама") – палестиналық босқындарды қайта оңалту қағидалары, Палестинаның оккупацияланған аумақтарында (Батыс жағалауы және сол кездегі Газа секторы) Израильдің егемендігі, сондай-ақ Иордания Палестина мемлекетіне айналуы негізінде Иорданиямен стратегиялық ынтымақтастық арқылы Израиль-Палестина қақтығысын шешуді көздеген жоспар.

Тарих

Бұл жоспарды 2002 жылы Израильдің туризм министрі раввин Биньямин Илон ұсынған болатын. Ол Батыс жағалау мен Газаны Израильдің ресми түрде аннексиялауын, палестиналықтардың Иордания азаматтары болуын, ал Иордания Палестина мемлекетіне айналып, олардың мәртебесі келіссөздер арқылы шешілуін жақтады. Палестиналық босқындар лагерлері таратылып, босқындар қабылдаған елдеріне толыққанды сіңіріледі. Илон мен Молед (Илонның партиясы және осы жоспардың негізгі қолдаушысы) «Израиль, АҚШ және халықаралық қауымдастық 1948 жылы басталған халықтардың алмасуын аяқтау, босқындарды толыққанды қайта оңалту, оларды түрлі елдерге қабылдау және натурализациялау үшін қажетті ресурстарды бөлуі керек» деп ұсынды. Илон жоспарын ілгерілетуді жалғастырды, оның ішінде 2004 жылы осы мақсатта Иорданияға сапар жасады, бірақ оған айтарлықтай қолдау таба алмады. Израильде Илонға және оның жоспарына халықтың жалпы қолдауын партияның сайлау нәтижелерінен көруге болады: 2003 жылғы Израильдің заң шығарушы сайлауында Ұлттық одақ 5,5% дауыс алды (ал партия Ұлттық діни партиямен біріккеннен кейін 2006 жылғы сайлауда бұл көрсеткіш 7,14% -қа жетті). 2006 жылғы Ливан соғысынан кейін Израильдегі саяси ахуалдың өзгеруі және Газа секторын Хамас басып алғаннан кейін Илон 2007 жылы жоспарын «Израильдік бастама – Бейбітшілікке дұрыс жол» деген миллион долларлық жарнамалық кампаниямен қайта жандандырды. Оның бастапқы ұсынысына ұқсас, бұл жаңа тұжырымдама Иорданияда палестина мемлекетін құру идеясынан бас тартты; Израиль Батыс жағалауды аннексиялай береді, бірақ палестиналықтарды қайта орналастырудың орнына Иордания азаматтары және Израильде тұратын адамдарға айналдыруды ұсынады (бірақ оларға өз еркімен кету үшін қаржылық көмек беруді де жақтайды). Бұл идея премьер-министр Эхуд Олмерт пен «Кадима» лейбористік коалициясының палестиналықтармен келіссөздер жүргізуді көздеп, соңғы мақсаты палестина мемлекетін құру бағытына тікелей қайшы келеді.

The plan was originally proposed in 2002 by then Israeli tourism minister Rabbi Binyamin Elon. It advocates the formal annexation of West Bank and Gaza by Israel, the Palestinians becoming citizens of Jordan, which would become a Palestinian state, with their final status to be negotiated. The Palestinian refugee camps would be dismantled, and the Palestinian refugees would be fully absorbed into their host countries. Elon and Moledet (Elon's party and the chief supporter of this plan) proposed that "Israel, the United States and the international community will allocate resources for the completion of the exchange of populations that began in 1948 and the full rehabilitation of the refugees and their absorption and naturalization in various countries". Elon continued to advance his plan, including a 2004 visit to Jordan for this purpose, but did not manage to win substantial support for it. General public support for Elon and his plan in Israel can be gleaned from his party's election results: the National Union received 5.5% support on the Israeli legislative election of 2003 (which went up to 7.14% in the 2006 election after the party's merger with the National Religious Party). The changing political climate in Israel following the 2006 Lebanon war and the Hamas takeover of the Gaza strip prompted Elon to resume advancing his plan in 2007, complete with a million dollar advertising campaign, as "The Israeli Initiative – The Right Road for Peace". Similar in principle to his original proposition, this new formulation gave up on the idea of a Palestinian state being formed in Jordan; while it still has Israel annexing the West Bank, it proposes that the Palestinians would become citizens of Jordan and residents of Israel rather than being re located (though it also advocates providing them with a financial incentive to leave of their own accord). This idea directly opposes the direction taken by Prime Minister Ehud Olmert and the Kadima Labor coalition, which aims to negotiate with the Palestinians with the ultimate goal of establishing a Palestinian state.

Аргументтері

Жоспарды қолдаушылар Израиль, палестиналықтар, Иордания және басқа да орташа арап мемлекеттері осындай шешімнен пайда көретінін алға тартады. Ең жақсы жағдайда, Израильде террористік шабуылдар күрт азайып, демографиялық қауіп сейіледі; миллиондаған палестиналықтар босқындардан азаматтарға айналып, жаңа экономикалық мүмкіндіктерге ие болады; Палестина мемлекетінің таратылуы Хашимит Корольдігі Иорданияға экстремистік қауіптің туындауына жол бермейді, ал халықаралық қаржылық көмек және Израильмен ынтымақтастықты күшейту қаржылық өсім мен жаңа мүмкіндіктерді қамтамасыз етеді (бұл, шамалы дәрежеде, басқа арап мемлекеттеріне де қатысты). АҚШ-тың республикалық сенаторы және бұрынғы президенттік үміткер Сэм Браунбек жоспарды қолдайтынын мәлімдеді.

Қарсы дәлелдер

"Ямин [оң жақ қанаты] Израиль жоспары" атты эссесінде профессор Пол Эйдельберг былай деп жазды: "Егер [палестиналықтар] Иордания азаматтары болған күннің өзінде, әйтпесе, лайықты деп есептелетін Илон жоспары ұсынғандай, олар Яһудея, Самария және Газадағы яһудилермен бейбіт түрде өмір сүреді деген сенім – қате ой."