Кіріспе
Геральдикада: өрісті бөлу немесе таңбаны өзгерту сызығы. Геральдикада өрістер мен таңбаларды бөлу және өзгерту үшін қолданылатын сызықтар әдетте түзу болады, бірақ олар көптеген түрлі пішіндерге ие болуы мүмкін. Мұндай сызықтарды таңба ретінде қолданылатын сызықтардан және осы пішіндерді нақты таңбалардан, мысалы, "өрістің төменгі жағындағы тау [немесе үш тау]", немесе, әсіресе неміс геральдикасында, қамал қабырғаларынан ерекшеленетін түрлі қоршаулардан ажыратуға көңіл бөлу керек. Шотландияда әртүрлі бөлу сызықтары көбінесе үйдің басшысынан ерекшелену үшін, кадеттің таңбасын көрсету үшін шекараны (немесе кейде басқа қарапайым элементті) өзгерту үшін қолданылады.
The lines in heraldry used to divide and vary fields and charges are by default straight, but may have many different shapes. Care must be taken to distinguish these types of lines from the use of lines as charges, and to distinguish these shapes from actual charges, such as "a mount [or triple mount] in base," or, particularly in German heraldry, different kinds of embattled from castle walls. In Scotland, varied lines of partition are often used to modify a bordure (or sometimes another ordinary) to difference the arms of a cadet from the chief of the house.
Ішінді және танцетті
Қарапайым тесіктелген жиек үшбұрышты толқын немесе араның тістері сияқты кішкентай зигзагтармен шектеледі, бір жағындағы шыңдары екінші жағындағы шыңдарына сәйкес келеді. Қарапайым данцеттіге ұқсас, бірақ шыңдары төмендіктерге сәйкес келеді, сондықтан ені тұрақты; сонымен қатар, әдетте, тесіктелгеннен гөрі аз нүктелері бар. Ертедегі қару-жарақтарда бұл екеуі ерекшеленбеген. АҚШ Әскери-әуе күштерінің 55-ші электрондық күрес тобының қаруларында тесіктелген жиек "әр бұрыштың бетіндегіге (декстер) қарағанда арқа бұрышында (синістр) кеңірек". Дентилли – заманауи өнертабыс, тесіктелгенге ұқсас, бірақ нүктелердің бір жағы тік, ал екіншісі бұрышты, мысалы, тісті ара толқынында. Районне (сонымен қатар район, районны; француз тілінен rayonner) – толқынды сызықтармен, түзу сызықтардың орнына, күн сәулелерін бейнелеудегідей, тесіктелгеннің түрі деп санауға болады. Районне АҚШ армиясының 172-ші қолдау батальонының қаруларында кездеседі. Алтын елтаңбадағы шоқбалық шоқ Сешельттің қаруларында пайда болады, Британдық Колумбияда күннің көрінісін құрайды. Қауіпсіздік саласындағы кәсіби мамандардың құрметті компаниясының қаруларында жоғары шыңдары бар тесіктелген жиектің мысалы бар. Тесіктелген жиектегі шыңдардың саны көбінесе нақтыланбайды, бірақ Артур Д. Степенінің қаруларында ерекшелік бар: қызыл және қарадан тұратын, алты қадамдық тесіктелген жиек, ал Westville, Natal, Оңтүстік Африкада – найзалар қоршауының артынан шыққан жапырақты өрік ағашы, күміс негізде; алтыннан жасалған, төрт нүктелі тесіктелген жиек және үш арыстанның беті қарадан жасалған. Оңтүстік Африкада кері данцеттінің бірнеше мысалы бар. Егер басқаша көрсетілмесе, данцеттіде үш шың болады, бірақ Ваглендтің қаруларында екі нүктелі данцетті, ал Баз Мэннингтің қаруларында "екі толық нүктелі данцетті" бас жазылған. Оңтүстік Африкадағы Матросберг өтпелі өкілдік кеңесінің қаруларында W әрпі пішіндес данцеттінің мысалы келтірілген. Француздық Côtes d'Armor департаментінің қаруларында émanché бейнеленген, бұл ағылшын тіліндегі екі толық нүктелі жоғары данцеттіге тең. Барон Гриффитстің қаруларында төрт жасыл және күміс жапырақтан тұратын пали және әр жапырақта екі нүктелі жоғары тесіктелген жиек бар. Аларик Джон Мартин Вудроудың қаруларында әр нүктесі қос тікенді барри данцеттінің мысалы бар, бұл фамилиямен байланысты шырша ағаштарының қатарын бейнелеу үшін қолданылған. Оңтүстік Африкадағы Еркін Мемлекеттің қаруларында "шыңдары мерлонмен аяқталатын данцетті бас жазылған", сондықтан оны данцетті мен қоршаудың комбинациясы деп атауға болады; ұқсас гибридті Ауылшаруашылық гимназиясының қаруларында көруге болады. Hoerskool Hangklip – жалпақталған нүктелері бар данцеттінің мысалын, ал Blouberg – кесілген шыңдары бар данцеттінің мысалын ұсынады. Бұл – суды бейнелеу үшін жиі қолданылатын синустық толқын; бұлтты сызық – бұлтты бейнелейтін, ұқсас, бірақ күштірек өрнектелген иілімдері бар. АҚШ әскери геральдикасында толқынды сызықты бұрмалы толқынды сызықтарға сілтеме жасау үшін дұрыс емес, екіұшты және стандартты емес қолданылуы бар. Лорд Нельсонның қаруларындағы толқынды бас – толқынды деп сипатталған. АҚШ армиясының 40-шы қаржы батальонының қаруларындағы елтаңба фесс толқынымен (Тэгук стилінде) белгіленген. Джеймс Хиллдің қаруларында жоғарғы жиегіндегі сұмдыққа дейін сопақша толқынды жүректердің мысалы бар. Профессор С. В. Хейнстің қаруларындағы бас – бір қыртысты толқын және ортасында бір нүктеде басылған. Толқынды сызықта тіпті күрделілігі мен ерекшелігі жоғары мысалдар бар, мысалы, "Барон Ноланның қаруларында [соның ішінде] үш "екі құлақтың құрамына кіретін толқынды балқалар және жоғарғы жиегінде бір нүктеден жасалған толқын және төменгі жиегінде бір нүктеден жасалған толқын". Небулидегі "иілімдер" санын анықтауды Джохен Вилкенің ондық шеңберінен көруге болады. (Бөлгіш сызықтардың зарядты, әдетте, қалыпты емес жағдайда ғана өзгертуі мүмкін.) Ворстерширдегі (Англия) Блунт отбасы, мүшелері Барон Маунтджой атағын және екі барондық атағын иеленген, алты алтын және күміс жапырақтан тұратын барри жасады. Бұл сызықтар бұрынғы Флитвуд (Ланкашир) және Хайд (Чешир) кенттік кеңестерінің қаруларында да кездеседі.
Қалқымалы және қапталған
Бұл сызықтар бір бағытта иілген, бұрыштарында кездесетін, сыртқа қарай тікенекті (көктелген) немесе ішке қарай тікенекті (инвекцияланған) нүктелер құрайтын дөңгелек доғалардың тізбегінен тұрады. Егер бұл терминдер қарапайым емес, бөліске қолданылса, өрістің бірінші бөлігі "ішкі" болып саналады. Ливерпуль Хоуп университетінің қаруында әр тармағында бір тікенекті крест бейнеленген. Флинтшир туы – төрт корнуолл қарғасының арасындағы күміс және қара крест. Претория филателикалық қоғамының қаруларында перфорацияланған пошта маркасының жиегіне ұқсас, тікенекті және кесілген бас бейнеленген. Оңтүстік Африкадағы Кутлуанонг ауылының қаруы инвекцияланған тікенектің санының нақтылануының және осы тікенектің үш жапырақты болуының мысалын көрсетеді.
Жауынгерлік және нұсқалары
Қамауға алынған сызық – бұл шаршы толқын, ол қамалдың бойындағы тісті қабырғаларды бейнелейді. Фесс қамауға алынған болса, тек жоғарғы жиегі өзгереді (Мюри-бей-Берннің қаруындағыдай). Егер екі жиегі де қамауға алынуы керек болса, "қарсы қамауға алынған" (немесе "қарсы қамауға алынған", Сэр Сесил Деннистон Бернидің қаруындағыдай) термині қолданылады. Бұл жағдайда сызықтар параллель болады. Егер тістіктер бір-біріне қарама-қарсы келсе, "бретессе" термині қолданылады. Кем дегенде бір мысал бар, онда орль тек сыртқы жиегінде ғана қамауға алынған. Италиялық геральдикада "Гибеллин тісті қабырғасы" деген нұсқасы бар, онда ойық мерлон бар. "Рагули" сызығындағы ұзартулар тік бұрышты емес, көлбеу, ағаш діңінен шығып тұрған бұтақтар сияқты. Бұл ағаш өңдеуге ұқсас. Қамауға алынғаннан айырмашылығы, тістіктер бір-біріне қарама-қарсы тұрады. "Потент" – Т пішініне дейін созылған нұсқа деп қарастырылуы мүмкін ("потент" – сүйек тіреуіш). "Гради" немесе "қадамды қамауға алынған" сызық екі немесе үш қадамнан тұрады, әр мерлонның үстінде кішірек мерлон орналасқандай. Паркердің сөздігінде "қос қамауға алынған" осыған ұқсас болуы мүмкін деп айтылған. Лихтенштейндегі Шелленбергтің қаруында "үш тісті қабырғасы бар" қамауға алынған мысалы бар. Францияның Валь-д'Оаз аймағындағы Бойси-л'Айлери қаруының шекарасында тоғыз тісті қабырға бар (шекара да таспен қапталған және есік сияқты ашылулар бар). АҚШ армиясының 136-шы әскери полиция батальонының қаруында қамауға алынғанның өте сирек кездесетін мысалы бар: "Сэбл, күшейтілген және қамауға алынған фесс Ор, үстінен күміс реңді (Argent) жиегі бар үлкейту әйнегі, әйнек екі мерлон арасындағы ортаңғы тісті қабырғаны жабады және кеңейтеді, тұтқасы Гулс, екіншісімен жиектелген мұлет Аргент". Барон Кирквудтың қаруында екі дөңгелек қамауға алынған шеврон бар (мерлон тікбұрышты емес, дөңгелек). Сондай-ақ, кен орнының құлаған жері түріндегі және ұштармен қамауға алынған мысалдар бар. Джеймс Паркер Кристофер Дрейсфилдтің қаруын келтіреді: "Гюль, аргентпен кесілген екі таяқтан тұратын рагули шеврон". Зодва психикалық кемістігі бар балаларға арналған арнайы мектебінің қаруында тігілген шеврон, шыңында күшті белгі бар. Сондай-ақ, "урди" мысалдары бар, онда сызық "vair" қалқандарының кері және тура пішінінде болады (бұл тік пішіндегі "купеді урди" емес). Винфрид Пол Рейнхольд Штайнхагеннің қаруы "шевронды", төрт, Гюль және Ор, бір-біріне құрметпен қараған ат "форсен" және ешкі "климант" пішіндес шыңы, Аргент, және бір-біріне құрметпен қараған бұқаның басы, Аргент; үш қарауыл мұнарасы бар қабырға пішіндес "пер фесс" басты, Азур және Аргент, соңғысы бүкіл бойына тікенді сыммен зарядталған, Сэбл. "Ерекше, тіпті бірегей" Лоуренс-ду-Тойт қаруы үш "паллеттен" тұратын "Сабль" және "Ор". Корольдік Австралиялық стоматологтар колледжінің қаруында "тісті" деп жазылған шекара бар, бірақ бұл тігілгенге ұқсас көрінеді.
Иілген, сойған және нұсқалары
Қисық сызық бір ғана аркадан тұрады. Сызықтың ортасында жартылай шеңберлі шығыңқылық болады. Бұрыштармен тізілген сызық – эскартеллі, және бұл Финляндияның Рованиеми қаласының елтаңбасындағы жұп сызықтар сияқты. Бір зигзагты сызық, бұрышты сызықтан ерекшеленеді, онда сызық 90° бұрылып, бұрынғысымен қатар және сол бағытта жалғасады. Оңтүстік Африкада бұрылысқа қарсы бұрылыс үлгісі бар, ал Филип Кушлик мектебінің елтаңбасында екі есе бұрылысқа қарсы бұрылыс үлгісін көруге болады. Үшбұрыш тәрізді шығыңқылықтары бар сызық – трефли. Саскачеванның Регина қаласындағы Сент-Пол соборының елтаңбасында ішкі сызығы шекараны құрайды, ол шекараның ішіндегі даланың топырағының фольгаларымен әр бұрышта және бір-бірінен тең арақашықтықта оралады. Кармайкл елтаңбасында "wreathy" фесс бар, ол бөлгіш сызық болуы да, болмауы да мүмкін, бірақ фессті өзгертеді; елтаңба "фесс-тағы гүлдесте" деп сипатталмайды. Джеймс Паркер бұны "тортилли" деп атайды. ХХ ғасырда бөлгіш сызықтарда жаңалықтар пайда болды. Эрабле, тік және кері бұрылған қарағай жапырақтарының кезектесуі, әдетте Канаданың бөлгіш сызығы болып табылады, бірақ Лондон қару колледжі оны бірнеше елтаңбада қолданды (бірақ Кэтрин Фальман Селингер Шааф елтаңбасындағы крест nowy erablé-мен салыстырыңыз). Кадж Каандр ойлап тапқан финн сызығы кусикоро деп аталады, ол Ұлыбританияда шыршаның басына орнатылған деп аталады, ал Канаданың Геральдикалық органы оны сипаттау үшін сапине терминін қолданды, ол шыршаға ұқсайды; Гай Сельвестер елтаңбасында бұл сапинаж деп аталады. Британдық сипаттамада шырша бұтақтарына ұқсайтын сызық Канадада (ағылшын және француз тілдерінде) сапинаге, ал Финляндияда хавукоро деп аталады. ХХ ғасырдың басқа да сызықтарына немесе сызықтарға ұқсас нәрселерге Австриядағы Альберсдорф Пребухқа 1990 жылы берілген елтаңба кіреді, онда фесстің жоғарғы сызығы жеміс, ал төменгісі жүзім жапырақтары түрінде. (Мұндай сызықтар мен мысалдар арасындағы айырмашылықты анықтау қиын, мысалы, Штириядағы Биербаум ам Ауерсбахтың елтаңбасында үш алмұрт өседі.) Оңтүстік Африка Геральдика бюросы бүлу сызығын жасады, ол толқынды сызыққа ұқсас, бірақ тек бір "толқыны" бар, синустық толқынның бір толық циклі. Мтубатуба бастауыш мектебінің елтаңбасындағы серпентин "басқа қарай икемді және негізге қарай зұлым" деп сипатталған. (Неміс тіліндегі im Schlangenschnitt (жылан тәрізді) де осыған ұқсас.) Сонымен қатар, Оңтүстік Африканың ерекше бөлу сызықтарын (олар айыппұлдың ұштарын да құрауы мүмкін) – Кейптаунның (қазір тек "көк" деп аталады) және Үндістанның "куполы" сызықтарын жасады. Сол сияқты, әлеуметтік және қауымдасқан жұмысшылар кеңесінің елтаңбасындағы фесс сызығы кері бұрылған тримонттан тұрады, Моссел шығанағының елтаңбасындағы фесс екі Кару үйінен тұрады, Лениазия Оңтүстік-шығыс басқару комитетінің елтаңбасындағы бас индиандық куполдан тұрады, Оңтүстік Африканың генеалогиялық қоғамының елтаңбасындағы бас екі есе көк және Фредерик Брауннеллдің үш есе көк. Рейнеке Бондтың (яғни Рейнеке Отбасы Ассоциациясының) елтаңбасы – Пер фесс, әр қанатта екі есе көк және алтын, екіншісінің әр фесі бойынша арыстан және Гюльс, бас Ор. Бұл атаулар отбасылық бірлестіктің елтаңбасы екенін көрсетеді. Оңтүстік Африканың Ицоколеле қаласының елтаңбасында екі есе фитчи бас бар. Кең фитчи купе – Оңтүстік Африкадан шыққан, шахтаның құмға тастауына немесе көлбеу жақтары бар эскартелліге ұқсас сызық. АҚШ Әуе күштерінің 27-ші әуе дивизиясының белгісіз және пайдасыз елтаңбасында "өзгеше контурлы шекара" қарастырылған.
Түрлі бөлік сызықтарының галереясы
Әр қалқан көлденең бөлінген, күміс және қызыл түсті, бірақ осы сызықтардың кейбіреулерінің ағылшын тілінде жалпылама атауы жоқ.