Кіріспе
"Jedem das Seine" – неміс тіліндегі мақал, латын тіліндегі "suum cuique" фразасының сөзбе-сөз аудармасы, яғни "әркімге өздеріне тиісінше" немесе "әркімге лайықтысы". Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер бұл сөзді Бухенвальд концлагерінің кіреберісіне жазылған ұран ретінде ашық жек көрумен қолданды. Осы себепті, қазіргі Германияда бұл фразаны қолдану даулы саналады.
"Jedem das Seine" is the literal German translation of the Latin phrase suum cuique, meaning "to each his own" or "to each what he deserves". During World War II the phrase was contemptuously used by the Nazis as a motto displayed over the entrance of Buchenwald concentration camp. This has resulted in use of the phrase being considered controversial in modern Germany.
Тарих
Jedem das Seine бірнеше ғасыр бойы неміс тіліндегі мақал ретінде қолданылып келеді. Мысалы, Мартин Лютер мен оның замандастарының еңбектерінде де кездеседі. Иоганн Себастьян Бахтың "Nur jedem das Seine" (BWV 163) атты кантатасы алғаш рет 1715 жылы Веймарда орындалды. Иоганн Фридрих Рохлиц және Каролина Бернштейннің шығармалары сияқты, кейбір 19 ғасырғы комедиялардың атауы "Jedem das Seine" болып келеді. "Әркімге өздеріне лайық, маған ең жақсысы" ("jedem das Seine, mir das Meiste") деген мақалдың ирониялық түрі неміс тіліндегі мақалдардың ішінде ұзақ жылдардан бері белгілі, тіпті Карл Цукмайердің 1931 жылғы "Кёпениктің капитаны" пьесасында да қолданылған. 1937 жылы нацистер Германияның Веймар қаласынан 7 км қашықтықта Бухенвальд концлагерін құрды. Лагердің бас кіреберіс қақпасына "Jedem das Seine" деген ұран жазылды. Бұл қақпаны Баухаус өнер мектебінің бұрынғы студенті, коммунист болғандықтан лагерьде тұтқынға алынған Франц Эрлих жобалаған.
Даулар
Неміс тіліндегі бірнеше заманауи жарнамалық кампаниялар, оның ішінде Nokia, REWE азық-түлік дүкендері, Burger King және Merkur Bank жарнамалары Jedem das Seine немесе Jedem den Seinen фразасын қолданғаннан кейін дауға ұшырады. 2009 жылдың қаңтар айында ExxonMobil жарнамалық кампаниясы компанияның Esso дүкендерінде Tchibo кофе сусындарын Jedem den Seinen! слоганымен жарнамалады. Германиядағы еврейлердің орталық кеңесінің наразылығынан кейін жарнамалар алынып тасталды, ал компания өкілі олардың жарнамалық подрядшысы бұл мақалдың нацизммен байланысы туралы білмегенін мәлімдеді. 2009 жылдың наурызында Христиан-демократиялық одақпен байланысты студенттер тобы Солтүстік Рейн-Вестфалияда (Германия) білім беру кампаниясы үшін осы слоганды пайдаланды, бірақ кейіннен халықтың наразылығына байланысты одан бас тарды. 2018 жылдың мамырында Peek & Cloppenburg осы ұраны қолдана отырып, жаңа кампания бастады және көп сынға ұшырағаннан кейін оны қолдануды ашық түрде қорғады.