Кіріспе

Фантастикалық кітаптар сериясы

Динотопия – автор және суретші Джеймс Гурни жасаған суреттелген фантастикалық кітаптар сериясы. Оқиға атауымен Динотопия деп аталатын, кеме апатына ұшыраған адамдар мен саналы динозаврлар мекендейтін, бір симбиоздық қоғам ретінде бейбіт өмір сүруді үйренген оқшауланған аралда өтеді. Алғашқы кітап 1992 жылы жарық көрді және "30-дан астам елде 18 тілге аударылып, екі миллион дана сатылды". "Динотопия: Уақыттан тыс жер" және "Динотопия: Жер асты әлемі" кітаптары ең үздік түпнұсқа суреттік өнер үшін Хьюго сыйлығын жеңіп алды. Алғашқы жариялануынан бері, әртүрлі авторлар серияны кеңейту үшін жиырмадан астам Динотопия кітабын жарыққа шығарды. Сонымен қатар, телефильм, қысқа мерзімді телесериал, 2005 жылғы анимациялық фильм және бірнеше бейне ойындар да шығарылды.

Өмірбаян

Гурнидің National Geographic үшін атқаратын жұмыстары археологтармен бірге ешбір қазіргі замандас көрмеген ежелгі қалаларды көзге елестетіп, суреттеуді қажет етті. Осы оқиға оны өз фантазияларынан "Суарна қаласы" мен "Динозаврлар шеруі" сияқты туындыларды жасауға шабыттандырды. Бұл суреттер бастапқыда коллекционерлерге арналған өнер туындылары ретінде жарық көрді. Цифрлық құралдардың орнына Гурни "ашық ауада жасалған этюдтер, шағын эскиздер, костюм киген модельдердің фотосуреттері және картон немесе саздан жасалған макеттер" пайдаланды. Ол бұл серияны "Динотопия" деп атады – "динозавр" және "утопия" сөздерінің қосындысы. Денисон отбасысы Динотопия жанында кеме апатына ұшырап, жағаға шыққаннан кейін Инкубатор халқының қолына түседі. Инкубатор – динозаврлардың дүниеге келіп, динозаврлар мен адамдардың күтім көрген жері. Денисон отбасысы аралды зерттеуге шығып, бұрынғы өмістеріне оралудың жолын табуға тырысады. Артур мен Уилл аралды аралап, жаңа көршілерінің салты мен мәдениетін үйренуге ұмтылады. Артурдың ерекше қызығушылығы – жергілікті халықтың ғылыми жетістіктері, олар кез келген адам мәдениетінен асып түседі. Ол аралдың флорасын, оның тұрғындарының бірлестігін және "Жер асты әлемі" деп аталатын бір орынның бар екенін зерттейді. Бұл Жер асты әлемі – динотоптардың динозаврлардың жоғалуынан аман қалғанының себебін түсіндіреді. Әңгіме бойынша, Жердегі динозаврлардың көп бөлігі жойылған, ал қалғандары үлкен үңгірлерге тығылған. Осы аз ғана топ алғашқы динотоптардың ізі болады. Ғасырлар бойы ешкім Жер асты әлеміне бармаған, бірақ Артур сонда баруға ниетті. Ал оның ұлы Уилл аспан хабаршысы – Skybax-тың (үлкен Кетцалькоатль, Skybax деп лақапталған птерозавр түрі) иесі болу үшін оқуды таңдайды. Уиллмен бірге Сильвия есімді қыз да оқып, ол оған ғашық болады. Артур, өз кезегінде, Уилл мен Сильвия Skybax-пен ұшуды үйреніп жатқанда Жер асты әлеміне саяхаттайды. Оралғаннан кейін ол онда тапқан ежелгі жәдігерлерге таңғалып, олардың аралдан кетуге немесе оны зерттеуге көмектесетініне сенімді. Уилл Сильвияға үйленуге әлі ерте, бірақ олар міндетті түрде үйленеді деп уәде береді. Артур ұлының өскенін байқайды, және олар аралдағы жаңа өмірлерінің нәтижесінде болатын өзгерістерді қабылдайды.

Жер астындағы әлем

Бірінші жалғасы, «Динотопия: Жер асты әлемі» (1995) негізінен Артур Денисонның Жер асты әлеміне қайта оралу экспедициясына бағышталған. Оқиға Уиллдің әкесінің өнертабысын – Dragoncopter (аждаһалық вертолет) – сынақтан өткізуімен басталады. Бұл бу машинасымен жұмыс істейтін, шырынақтан үлгі алған орнитоптер еді. Dragoncopter апатқа ұшырайды, бірақ Уиллді оның Skybax атты серігі Сиррус қауіптен құтқарады, ал Dragoncopter сарқырамаға құлайды. Өткен экспедициясынан оралған Артур Уотерфолл қаласындағы кеңеске екі нәрсе ұсынады: ол тапқан күн тасын және кілттің жартысын. Осы арқылы ол Жер асты әлеміне екінші экспедиция ұйымдастыруға рұхсат сұрайды.

Бірінші ұшу

Динотопия: Бірінші ұшу (1999) Гурни жариялаған түпнұсқаға дейінгі шара және оған үстел ойыны қоса берілді. Оқиғаның басты кейіпкері – Гидеон Альтер, Динотопия материгінен тыс, Посейдос қаласындағы ұшу мектебінің студенті, онда барлық тірі организмдер (адамдардан басқа) механикалық нұсқалармен алмастырылған. Разамульт атты жарақат алған Скафогнатусты тапқаннан кейін, Гидеон қаланың материкке шабуыл жасап, Динотопияны толығымен басып алуды жоспарлап отырғанын және Highnest птерозаврлардың мекенінен рубин күн тасын ұрлап алғанын біледі. Гидеон Skybax-тың алғашқы мінген адамы ретінде таныстырылады, бірақ ол мінген түр Quetzalcoatlus northropi емес еді.

Чандараға саяхат

Джеймс Гурнидің төртінші «Динотопия» кітабы, «Динотопия: Чандараға саяхат», 2007 жылдың қазан айында жарық көрді. Сериал желтоқсан айында тоқтатылды. Он үш эпизодтың тек алтауы ғана ABC арнасында көрсетілді, бірақ барлық он үш эпизод келесі жылы Еуропада көрсетілді және үш дискілік DVD жинағына шығарылды. Ғылыми фантастика саласындағы тәжірибелі режиссер Дэвид Уиннинг сериалдың екі эпизодын түсірді, ал түсірілім Венгрияның Будапешт қаласының жанында үш айға созылды. Георгина Райланс Марион Уолдо рөлін, ал Лиза Зейн оның ескі досы ЛеСейдж, «аутсайдерлердің» жетекшісі рөлін сомдады. Майкл Брэндон, Джонатан Хайд және Эрик фон Деттен де сериалда ойнады. Сериал аяқталмай қалған сюжетпен бітті.

DVD-дері

Artisan Entertainment толық серияны DVD форматында Region 1 аймағында алғаш рет 2004 жылдың 20 қаңтарында жарыққа шығарды. Бұл шығарылым тоқтатылды және қазірде қолжетімсіз. 2016 жылдың 15 наурызында Mill Creek Entertainment толық серияны DVD форматында Region 1 аймағында қайта шығарды.