Кіріспе

Санго (сонымен қатар Санго деп те жазылады) – Орталық Африка Республикасының негізгі тілі және елдің ресми тілінің бірі. Ол ел бойынша лингва франка ретінде қолданылады және 1988 жылы 450 000 адамның ана тілі болған. Сонымен қатар, 1,6 миллион адам екінші тіл ретінде меңгерген. Санго тілінің жіктелуі даулы, кейбір тіл білімі мамандары оны Нгбанди тіліне негізделген креол тілі деп санайды, ал басқалары Санго тілінің құрылымындағы өзгерістерді креолдану процесіз түсіндіруге болады деп есептейді. Онда көптеген француз тілінен алынған сөздер бар, бірақ тілдің құрылымы толығымен Нгбанди тіліне сәйкес келеді. Санго тілі 1800 жылдардың соңында француз отарлауына дейін Убанги өзені бойындағы саудада лингва франка ретінде пайдаланылған және содан бері этностар аралық қарым-қатынас тілі ретінде кеңінен тараған. Күнделікті сөйлеуде тілдің сөздік қорының басым бөлігі Нгбанди тілінен алынған, ал техникалық сөйлеуде француз тілінен алынған сөздер көптеп кездеседі. Бүгінде Санго – Орталық Африка Республикасының ұлттық және ресми тілі, 1970 жылғы халық санауы бойынша 350 000 адам қолданады. Ол сонымен қатар Оңтүстік Чад және Демократиялық Конго Республикасында лингва франка ретінде таралған. Санго тілінде үш ерекше социолингвистикалық норма бар: қалалық "радио" стилі, "пастор" стилі және француз тілінен алынған сөздерді жиі пайдаланатын білімді адамдар қолданатын "функционер" стилі. Санго – субъект-филіал-объект сөздер тізбегіне ие тоналды тіл, ал оның әліпбиі 1984 жылы ресми түрде бекітілген. Оның жазба материалдары шектеулі, көбінесе діни әдебиеттерге қатысты. Санго тілін үйрену оңай, бірақ кез келген тіл сияқты, толық меңгеру үшін уақыт керек. Ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар үшін ең қиын міндеттер – дұрыс айту және тонды басқару, себебі Санго – тоналды тіл.

Оқу

Санго тілін үйрену ерекше оңай деп есептеледі; Самариннің сөзінше, "жеткілікті жаттығумен студент шамамен үш айда тілде сөйлей бастауы мүмкін". Дегенмен, толық еркін сөйлеуге жету үшін, кез келген тіл сияқты, көбірек уақыт керек. Ағылшын тілінде сөйлейтін адамдар үшін екі негізгі қиындық бар. Біріншіден, екі еселенген дауыссыздарды бөліп айтудан сақтану керек: мысалы, Bambari сөзін bam ba ri емес, ba mba ri деп дұрыс айту қажет. Екіншіден, кез келген тоналды тіл сияқты, контекстке қарай дауыс ырғағын өзгертуден аулақ болу керек. Мысалы, егер ағылшын тіліндегідей сұрақтарды көтеріңкі дауыспен айтса, сөз соңында мүлдем басқа, тіпті қолайсыз Санго сөзін айту ықтималдығы бар.