Германиялық Heck тұқымды мал шаруашылығы

Кіріспе

Heck немесе Munich Berlin – неміс тұқымы немесе үй малдарының түрі. Ол 1920 жылдары Хайнц және Лутц Хектер жойылып кеткен ауроксты (Bos primigenius) қайта шығару үшін өсірілген. Бағдарламаның әдістемесі мен нәтижелеріне қатысты пікір таластар бар.

Тарих

Хек ірі қарасы 1920-1930 жылдары Германияда отандық ірі қараны ата-бабалық түріне – аурокқа (Bos primigenius primigenius) қайта өсіру мақсатымен пайда болды. Веймар Республикасының алғашқы жылдарында ағайынды Хайнц және Лутц Хек дербес түрде кең ауқымды селекциялық бағдарламаларды бастады. Олардың ниеті – аурокты ұмытылудан құтқару болды, себебі ол үнемі Голоцен Еуропасының екінші ірі мал түрі – еуропалық бизонмен шатастырылып келді. Хек ағайындылары екі түрдің сыртқы келбетін ұқсас ету арқылы және оларды қатар көрсету арқылы олардың айырмашылықтарын кең жұртшылыққа жеткізуге көмектеседі деп сенді. Бұдан бөлек, олар түрді қайта жаңғыртуға және адамның оны жою қателігін түзеуге қабілетті екендерін ойлады. Лутц Хек өзінің селекциясы үшін испандық саяқет бұқаларын пайдаланды, олардың бір бөлігі Польшаның Роминка орманға жіберілді, бірақ 1940 жылдардың соңына дейін тірі қалды, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда қырылды. Лутц Хектің ірі қарасын қайта жаңғырту жобасы басынан бастап қарсылыққа ұшырады, себебі бұл малдар агрессивті болды және олардың жергілікті фаунаға тигізетін экологиялық әсері болжаусыз деп есептелді. Кейінірек Польшада жасалған қайта жаңғырту әрекеттері қабылданбады. Лутц Хектің малдары Екінші дүниежүзілік соғыс соңында жойылды. Хайнц Хек басқа тұқымдарды пайдаланды; бүгінгі күні тірі барлық Хек ірі қарасы оның желісінен шыққан. Хек ірі қарасын қолдайтындар Хайнц бен Лутцтың селекциялық нәтижелері көбінесе бір-біріне ұқсас болды, осылайша олардың тәжірибесінің "сәттілігін дәлелдейді" деп жиі айтады. Дегенмен, Берлин мен Мюнхендегі Хек ірі қарасы бір-бірінен едәуір өзгеше болды. Басқалары Берлинге жақын орналасқан Фалькентхалер Рисельфельдерде, Тюрингиядағы Йена қаласының жанындағы Нессеауе табиғат қорығында және Бавариядағы Ауербах қаласындағы Грубенфельдер Леони табиғат қорығында мекендейді. 2000 жылы Францияда шамамен 100 бас тіркелді. Хек ірі қарасын табиғат қорықтарына ежелгі ландшафттарды қалпына келтіру мақсатымен енгізу "Еуропаны қайта жаңғырту" жобасына түрткі болды. Алайда, Оствардерсплассенде араласпау саясаты 2018 жылы тоқтатылды, себебі 2005 және 2010 жылдардағы суық қыстарда малдың көп бөлігі аштықтан қырылды, бұл халықтың қолдауын жоғалтуға әкелді.

Heck cattle originated in Germany in the 1920s and 1930s in an attempt to breed back domestic cattle to their ancestral form: the aurochs (Bos primigenius primigenius). In the first years of the Weimar Republic, the brothers Heinz and Lutz Heck independently started their extensive breeding back programmes. Their motivation was to rescue the aurochs from oblivion because it was constantly confused with the European bison, the other large bovine of Holocene Europe. The Heck brothers believed that creating a look alike and showing both species next to each other would help to show the difference between the two species to a broader public. Apart from that, they believed they were able to reconstruct the species and therefore to correct the mistake man made when killing the species off. Lutz Heck used Spanish Fighting Bulls for his breed, some of which were released in the Polish Romincka Forest, but survived until the late 1940s when they were killed during the end of the Second World War. Rewilding Lutz Heck's cattle breed was met with objection since the beginnings of this project, as these cattle were aggressive and their ecological impact on the native fauna was considered to be unpredictable. Later rewilding attempts in Poland were rejected. Lutz Heck's cattle were exterminated at the end of the Second World war. Heinz Heck used a different set of breeds; all living Heck cattle go back to his stock. Advocates of Heck cattle often claim that Heinz' and Lutz' breeding results looked largely identical, thus "proving the success" of their experiment. However, Berlin and Munich Heck cattle did not look very similar. Others are at the Falkenthaler Rieselfelder near Berlin, at the Nesseaue nature reserve near Jena, Thuringia and at the Grubenfelder Leonie nature reserve in Auerbach, Bavaria. About 100 were registered in France in 2000. The introduction of Heck cattle into nature reserves in order to restore ancient landscapes inspired Rewilding Europe. The way of no interference in the Oostvaardersplassen, however, was terminated in 2018, as large numbers of cattle died of starvation during the cold winters of 2005 and 2010, which caused a loss of public support.

Сын

Хек ағайындарының әдістемесі мен бағдарламаларының нәтижесіне сын кем дегенде 1950 жылдарға дейін жетеді. Цис ван Вууре 1953 жылы В. Херердің және 1952 жылы О. Кехлердің жұмыстарын сипаттайды: жойылған аурок туралы негізгі білімнің жетіспеуі, [мал өсіру үшін таңдалған тұқымдардың] кең іріктеу критерийлері, сондай-ақ екі ағайынның шексіз қиялы мен бейжайлығы олардың асыл тұқымды қайта жаңғырту процедурасын артық түрде жеңілдетуіне әкелді. Сын олардың эксперименттерін жүргізудегі салғырттыққа, оңайлыққа және жылдамдыққа, сондай-ақ генетикалық негізге де бағытталды. Цис ван Вууре былай деп мәлімдеді:

Өлшем, түс және мүйіз пішіні сияқты ерекшеліктерде айқын ұқсастықтардың болмауына байланысты Хек ірі қарасы аурокқа жақын деп есептелмейді. Керісінше, оларды ауроктың кейбір белгілері кездесетін ірі қара мал популяциясы ретінде қарастыру керек; бұл қасиет олардың көптеген басқа ірі қара мал популяцияларымен ортақ. Кейбір сарапшылардың пікірінше, испандық бұқа сияқты Хек ірі қарасына қарағанда Оңтүстік Еуропаның алғашқы тұқымдары аурокқа жалпы алғанда жақын. Дегенмен, Хек ірі қарасының мүйіздері көптеген жағынан ерекшеленеді. Әдетте олар түпнұсқасына қарағанда тым жоғары немесе сыртқа қарай иіледі немесе ауроктың ұзындығына немесе диаметріне жете алмайды. Көбінесе Хек ірі қарасының мүйіздері одан құрылған тұқымдарға (яғни сұр ірі қараға) ұқсайды.