Кіріспе

Америка Азамат соғысының зеңбірегі

Екі түтіклі зеңбірек – Америка Азамат соғысы дәуіріндегі тәжірибелік қару және қазір Грузия штатының Афина қаласындағы танымал орын. Бастапқыда соғыс үшін жасалғанмен, бұл зеңбірек ешқашан шайқаста қолданылмаған. Ол Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енген Афина қаласының тарихи ауданының бір бөлігі болып табылады.

Тұжырымдама

Бұл тұжырымдама 1642 жылға дейін Флоренциялық қару жасаушы Антонио Петриниге қатысты. Ол алғашқы қаруды құйып жасады, мақсаты – екі допты тізбекпен байланыстырып, екі қатар орналасқан стволдардан бір уақытта ату болатын. Олардың жау әскерлерін бидай егісін қырғандай қиратуы тиіс еді. Қару жұмыс істеуі үшін әрбір доптың артындағы ұнтақ бірден тұтануы керек еді, бірақ мұндай жағдай сирек кездесетін. 1862 жылы Джорджия штатының тіс дәрігері, құрылысшы және механик Джон Гиллеленд Афинадағы Конфедерация азаматтарынан 350 доллар жинап, тізбектік оқ атуға арналған қару жасады. Бір бөліктен құралған қарудың екі стволдары болды, олардың диаметрі 3 дюймнен сәл асып, сыртқа қарай сәл кеңейтілген, соққылардың таралып, тізбекті керілуіне мүмкіндік берді. Екі стволдың арасындағы бұрыш 3 градусқа тең, ал қару екі допты тізбекпен байланыстырып бір уақытта атуға арналған, «жауды қырып-жою үшін, қырмандай бидайды кесіп тастайды». Сынақтар кезінде Гиллелендтің қаруы ағаштарды кесіп, жүгері егісін қиратты, үйдің шатырын құлатты және сиырды өлтірді. Бұл тәжірибелер Афина қаласының солтүстік-батысындағы Ньютон Бридж тас жолы бойында өтті. Бұрын аталған нысандардың ешқайсысы да қарудың нақты нысанасына жақын болған жоқ. Антонио Петринидің қаруын сипаттаған мақала Лондон мұнарасының Корольдік қару-жарақ қоймасында сақталады, ал Гиллелендтің қаруы Афина қаласының (Джорджия штаты) әкімдігінің алдындағы алаңда орналасқан.

Атқару

Гиллеландтың өнертабысы сәтсіз болды. 1862 жылғы 22 сәуірде алғаш рет сынақтан өткенде, ол екі тік бағанаға бағытталды. Ұнтақтың теңсіз жануы және баррельдердегі құюдың кемшіліктері байланысты шарларды ортадан ауытқып айналдырды, куәгерлер оның алғашқы атылымында “бір акр жерді жыртып, жүгері егісін қиратқан, жас көкектерді түгелдей кесіп тастаған, сосын тізбек үзіліп, екі шар қарама-қарсы бағытта ұшып кетті” деп хабарлады. Екінші атылымында, тізбек көкжиектің арғы бетіне, қарағайлы тоғайға тиді. “Нысанаға алынған жас қарағайлар, тар циклон немесе алып орақ машинасы өткендей болып көрінді”, – деді тағы бір куәгер. Оны Англия азамат соғысы кезінде Кавалерлер қолданды және 2 унциялық оқтармен атып, сондай-ақ жүзімшар да атуға болатын. Баррельдерді тот баспау үшін былғарымен орады. Көп ұңғылы зеңбіректер Үндістанда да жасалды, ал алты ұңғылы, орта ғасырлардағы рибаулдекиндерге ұқсас үлгі Неру ғылыми орталығында сақталған. Француз армиясы Испания мұрагерлік соғысы кезінде үш ұңғылы зеңбірек қолданды. Польшада 16 ғасырда жеті ұңғылы зеңбіректер қолданылған. Бұл 19 ғасырдың залптық қарулары мен орган батареясына ұқсас, бірақ калибрі ірілеу болды. Дегенмен, басқа зеңбіректер Афина зеңбірегінің бірнеше баррельден бір уақытта байланысты оқ ату идеясын іске асырмады. 2012 жылы Gunsmoke қару дүкені клиенттің сұрауы бойынша American Guns (2 маусым, 8 бөлім) реалити-шоуы үшін сәл жаңартылған нұсқасын жасады. Азамат соғысы кезеңінен гөрі заманауи тұтандыру жүйесін қолдану арқасында Gunsmoke командасы баррельдерді дұрыс атуда біршама сәттілікке қол жеткізді. Эпизодта қолданылған зеңбіректі Sprik's Cannon Works жасап, Gunsmoke-қа телешоуы үшін сатты. Баррельдерді Sprik's Cannon Works біріктіріп, сонымен қатар екі баррельді бір уақытта дәл ату үшін тұтандыру жүйесін де жасады.