Кіріспе

Air India Limited компаниясының бөлімшесі, қызметін тоқтатқан әуе компаниясы.

Indian Airlines – Үндістанның мемлекеттік әуе компаниясы, кейіннен Air India Limited компаниясының бөлімшесі болды, бірақ ақырында қызметін тоқтатты. Ол Делиде орналасқан және негізінен ішкі бағыттарға, сондай-ақ Азиядағы көрші елдерге бірнеше халықаралық рейстерге, ал Таяу Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияға шектеулі рейстерге бағытталған. Бұл компания Тәуелсіздік алғанға дейінгі сегіз ішкі әуе компаниясының бірігуінен кейін Air India Limited компаниясының бөлімшесі болды. 2005 жылдың 10 желтоқсанында, әуе компаниясы бастапқы акцияға шығуға (IPO) дайындық аясында имиджін жаңарту бағдарламасының бөлігі ретінде жарнамалық мақсаттарда Indian деп қайта аталды. Әуе компаниясы Үндістанның ұлттық халықаралық тасымалдаушысы Air Indiaмен тығыз байланыста жұмыс істеді. Alliance Air – Indian компаниясының толық меншігіндегі еншілес компаниясы болды. 2007 жылы Үндістан үкіметі Indian Airlines компаниясының Air India Limited компаниясына толыққанды еншілес компания ретінде біріктірілетінін жариялады. Бірігу процесінің бір бөлігі ретінде National Aviation Company of India Limited (қазір Air India Limited деп аталады) атты жаңа компания құрылды, оған Air India (Air India Expressпен бірге) және Indian (Alliance Airмен бірге) біріктірілді. 2011 жылдың 26 ақпанында бірігу аяқталғаннан кейін, Air India деп аталған әуе компаниясы штаб-пәтерін Мумбайда сақтап, 130-дан астам ұшақтан тұратын парктің иесі болды.

Аймақтық әуе компанияларының бірігуі

Авиакомпания 1953 жылғы Әуе корпорациялары заңына сәйкес 32 миллион рупий бастапқы капиталмен құрылды және 1 тамыз 1953 жылы жұмысын бастады. Ол Үндістандағы барлық әуе тасымалдары индустриясын мемлекеттік меншікке алу туралы заң күшіне енгеннен кейін құрылды. Ұлыбританияда болғандай, British Overseas Airways Corporation (BOAC) және British European Airways (BEA) сияқты екі жаңа ұлттық авиакомпания құрылатын болды. Air India халықаралық бағыттарды, ал Indian Airlines Corporation (IAC) ішкі және аймақтық бағыттарды өз мойнына алды. Тәуелсіздік алғанға дейінгі сегіз ішкі авиакомпания – Deccan Airways, Airways India, Bharat Airways, Himalayan Aviation, Kalinga Airlines, Indian National Airways және Air Services of India, сондай-ақ Air India-ның ішкі қанаттары біріктіріліп, жаңа ұлттық ішкі тасымалдаушы Indian Airlines Corporation құрылды. Air India Ltd-нің халықаралық операцияларын жаңа құрылған Air India International компаниясы қабылдады. Indian Airlines Corporation жеті авиакомпаниядан құралған 99 ұшақтың паркін мұра етті, оның ішінде 74 Douglas DC-3 Dakota, 12 Vickers Viking, 3 Douglas DC-4 және түрлі шағын типтегі ұшақтар болды.

Ертедегі флоты

1957 жылы Vickers Viscounts ұшақтары енгізілді, ал 1961 жылдан бастап Fokker F27 Friendships ұшақтары жеткізіле бастады. 1960 жылдары Үндістанда Hindustan Aeronautics Limited компаниясы өндірген Hawker Siddeley HS 748 ұшақтары да парктің құрамына қосылды. IAC үшін реактивтік эра 1964 жылы таза реактивтік Sud Aviation Caravelle авиалайнерін пайдаланумен басталды, одан кейін 1970 жылдардың басында Boeing 737 200 ұшақтары келді. 1976 жылдың сәуір айында алғашқы үш Airbus A300 кең корпусты ұшағы пайдалануға берілді. 1981 жылы құрылған аймақтық авиакомпания Vayudoot кейіннен қайтадан біріктірілді. 1988 жылы Airbus A320-200 ұшақтары енгізілді. 1990 жылдардың басында Үндістан үкіметі бастаған экономикалық либерализация процесі Үндістанның ішкі әуе тасымалдау саласында Indian Airlines компаниясының басымдығын аяқтады.

Либерализациядан кейінгі кезең

Үндістан үкіметі 80-жылдардың ортасында жеке секторды либерализациялады, және жаңа бәсекелестер пайда болғаннан кейін, Indian Airlines Jet Airways, Air Sahara, East West Airlines, Skyline NEPC және ModiLuft компанияларынан күшті бәсекеге тап болды. Дегенмен, 2005 жылға дейін Indian Airlines, Jet Airways компаниясынан кейін Үндістандағы екінші ірі әуе компаниясы болды, ал Air Sahara Үндістанның авиация индустриясының 17%-ын бақылады. Осы кезеңде East West Airlines, Skyline NEPC және ModiLuft сияқты бірнеше басқа отандық тасымалдаушылар өз рейстерін тоқтатты. Сонымен қатар, 1993 жылы тағы бір үкіметтік аймақтық тасымалдаушы Vayudoot, Indian Airlines компаниясымен біріктірілді, бірақ 1997 жылға дейін жеке бөлім ретінде жұмыс істеді. Одан кейін оның барлық рейстік операциялары Indian Airlines компаниясына берілді, ал оның қызметкерлері Indian Airlines және Air India компанияларына қосылды.

Төменгі құндық тасымалдаушы дәуірі

2003 жылдан бастап Air Deccan, SpiceJet, IndiGo, GoAir және Kingfisher Airlines сияқты төмен бағалы ішкі бәсекелестердің өсуі, сондай-ақ оның бюджеттік тармағы Kingfisher Red Үндістанда әуе тасымалы бағасын төмендетуге ықпал етті. Дегенмен, 2006 жылы Indian Airlines әлі де пайда табатын әуе компаниясы болды; тіпті 2004–2005 жылдары 656,1 миллион рупийден рекордтық пайда тапты. Indian Airlines Limited акционерлік капиталдың 51 пайызын қамтитын холдинг компания арқылы Үндістан Үкіметіне жартылай тиесілі болды және 2007 жылдың наурыз айында 19 300 қызметкері болды. Оның жылдық айналымы, еншілес компаниясы Alliance Air-мен бірге, 40 миллиардтан асты (шамамен 1 миллиард доллар). Alliance Air еншілес компаниясымен бірге Indian Airlines жылына 7,5 миллионнан астам жолаушыны тасымалдады.

Air India бірігуі

2007 жылы Үндістан үкіметі Air India және Indian Airlines компанияларын біріктіру туралы жариялады. Бұл кезде "Indian" таңбасы көпшілік назарында "Air India" таңбасымен ауыстырылған болатын, бірақ IATA және ICAO-ның "IC" және "IAC" кодтары, сондай-ақ "INDAIR" шақыру белгісі Airbus A320 отбасы ұшақтарымен орындалатын рейстерде 2011 жылдың 26 ақпанына дейін қолданыла берді. Indian Airlines өзінің таңбасымен және кодтарымен жұмысын тоқтатып, Air India-мен толық бірікті. Indian Airlines таңбасының соңғы нұсқасын сақтаған Airbus A319 ұшағы (VT SCF тіркелген) 2018 жылы Air India таңбасында қайта боялды.

Бұрынғы флоты

+ Indian Airlines бұрынғы флоты
ҰшақтарБарлығыҚолданысқа енгізілгенҚызметтен шығарылғанЕскертпелер
Airbus A300B2 10 10 1976 2003
Airbus A300B4 20 4 1982 2008
Beechcraft 17 1 1953 1968
Beechcraft 18 1 1953 1957
Boeing 737 200 31 1970 1999
Boeing 737 200F 5 1 1980 2008
de Havilland Heron 8 1 1955 1968
Dornier 228 4 1 1997 2007
Douglas C 47 Skytrain 53 1 1953 1978
Douglas C 54 Skymaster 6 1 1974
Fokker F 27 Friendship 17 1 1961 1994
Hawker Siddeley HS 748 19 1 1967 1991
Sud Aviation Caravelle 12 1 1963 1976
Tupolev Tu 154B 11 1 1989 1990
Аэрофлоттан жалға алынған 1 1992 1993
Өзбекстан әуе компаниясынан жалға алынған. Жазылған
Vickers VC.1 Viking 12 1 1953 1959
Vickers Viscount 700 16 1 1957 1974

Ливреясы

Компанияның «Indian Airlines» деп аталған кезеңде қолданылған ұшақ ливреясы авиация тарихындағы үздіксіз қолданылған ең ұзақ ливреялардың бірі болды. Логотипі (IA) мен ливреяны Ахмадабадтағы Ұлттық дизайн институты жасаған. Ұшақтардың көп бөлігі ақ түсті болды, ал корпусының астыңғы жағы ашық металл сұр түске боялған. Терезелердің үстінде оң жағында ағылшын тілінде «Indian Airlines», сол жағында хинди тілінде жазылған. Құйрығы ашық қызғылт түсті, логотипі ақ болды. Көптеген ұшақтардың қозғалтқыштарында да логотип боялған. Компания «Indian Airlines» атауымен болған кезде, 50 жылдық мерейтойын атап өту үшін көптеген ұшақтарына алтын түспен «50 жыл ұшқында» деген ұран жазылды. Компания «Indian» деп аталғаннан кейін, ұшақтары Одиша штатындағы Конарк қаласындағы Күн ғибадатханасынан шабыттанған жаңа стильге ие болды. Ұшақтарының құйрығында көк түсті жартылай дөңгелек болды, себебі қалған бөлігінің үштен екісі кесілген. Дөңгелектің бір жағында ағылшын тілінде, екінші жағында хинди тілінде «Indian» деген жазуы бар. 2007 жылдың 15 мамырында Үндістан үкіметі жаңа біріктірілген ливреяны жариялады, ол Сиэтлдегі Boeing компаниясына жаңа Air India флотын қайта бояу үшін жіберілді. Air India және Indian Airlines әуе компанияларының көптеген ескі ұшақтары да жаңа ливреямен боялды.

Қызмет

Үндістандық авиакомпания Airbus A320 отбасы ұшақтарымен қысқа қашықтықты рейстер жасады. Көптеген бағыттарда 2 класс ұсынылды: Экономикалық класс және Бизнес-класс. Экономикалық кластағы ұшақтарда дәстүрлі тарамды Airbus ұшақтарындағы сияқты 3-3 орындық орналасу болды. Жолаушыларға тегін тамақ берілді. Бизнес-класс орындықтары 2-2 конфигурациясымен және кең жатқызу мүмкіндігімен жабдықталған. Берілетін тамақ әлдеқайда байырақ болды.

1960 жылдар

1961 жылы 15 қарашада Vickers Viscount VT DIH ұшағы Ратмалана әуежайына, Коломбоға, Цейлонға қонған кезде оның көмекші пилоты шассиді жиырып алғандықтан, экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтіндей зақым келді. 1963 жылы 11 қыркүйекте Vickers Viscount VT DIO Аграның оңтүстігінде құлап, борттағы 18 адамның барлығы қаза тапты. 1969 жылы 18 ақпанда Douglas DC-3 VT CJH ұшағы Жаипур – Санганер әуежайынан жолаушылар рейсімен ұшып кете алмай құлап кетті. Ұшақ артық жүктелген еді және ұшу жел бағытына қарсы немесе көлденең желмен жасалды. Борттағы 30 адамның барлығы аман қалды. 1969 жылы 21 сәуірде Fokker F27 Friendship ұшағы Агарталадан Калькуттаға бағытталған рейсінде Шығыс Пәкістан (қазіргі Бангладеш) әуе кеңістігінен өтіп бара жатқанда, дауылда құлап, борттағы 44 адамның барлығы қаза тапты.

1970 жылдар

1970 жылғы 29 тамызда Fokker F27 ұшағы Сильчар маңындағы биік жерге ұшып түсті, ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай, нәтижесінде бес экипаж мүшесі мен 34 жолаушы қаза тапты. 1971 жылғы 30 қаңтарда, 1971 жылғы Үндістан әуе компаниясының қанағатсыздық кезінде, Шринагардан Джаммуға бағытталған Fokker F27 рейсін екі кашмирлік террорист – Ашраф пен Хашим Куреши Лахорға қағып алды. 2 ақпанда жолаушылар Үндістанға қайтарылды, бірақ қанағатсыздық жасаушылар ұшақты жойды. Үндістан мен Пәкістан бір-бірінің барлау қызметтерін кінәлап, 1976 жылға дейін бір-бірінің аумағынан ұшуға және Үндістан мен Пәкістан арасындағы рейстерге тыйым салды. 1971 жылғы 9 тамызда Vickers Viscount VT DIX ұшағы Джейпур әуежайының ұшу-қону жолағынан шығып кеткен кезде жөндеуге келмейтіндей зақымданып қалды. Ұшақ ылғалды ұшу-қону жолағына соққан желмен қонды. 1971 жылғы 9 желтоқсанда Hawker Siddeley HS 748 ұшағы Чиннаманур маңында Мадурайға түсіп бара жатқанда, әуежайдан шамамен 80 шақырым қашықтықтағы биік жерге ұшып түсті, нәтижесінде төрт экипаж мүшесі мен 17 жолаушы қаза тапты. Апат күндізгі уақытта көрінуі шектеулі болған кезде болды. 1972 жылғы 11 тамызда Fokker F27 ұшағы Нью-Делиде биіктігін жоғалтып, қонудан бас тартып құлады. Төрт экипаж мүшесі мен 14 жолаушы қаза тапты. 1973 жылғы 15 наурызда HAL 748 224 Series 2 (VT EAU) оқу рейсі кезінде Бегумпет әуежайының жанында апатқа ұшырап, борттағы үш экипаж мүшесі мен жердегі бір адам қаза тапты. Ұшқыштар мас күйде болған. 1973 жылғы 31 мамырда 440 рейс, Boeing 737 (VT EAM тіркелген), Нью-Делиде қону кезінде апатқа ұшырап, өртеніп, жеті экипаж мүшесінің бесеуі және 58 жолаушының 43-і қаза тапты. 1976 жылғы 12 қазанда Sud Aviation SE 210 Caravelle 171 рейсі Бомбейден ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай оң қозғалтқышы өртенді. Экипаж қайтуға тырысты, бірақ қозғалтқышқа отын беру тоқтатылмады. Өрт фюзеляжға таралып, гидравликалық жүйе бұзылғанда, ұшақтың басқару жүйесі қону алдында жұмыс істемей қалды. Барлығы алты экипаж мүшесі мен 89 жолаушы қаза тапты. 1978 жылғы 17 желтоқсанда Boeing 737 2A8 (VT EAL) ұшағы Бегумпет әуежайында ұшу кезінде алдыңғы жапсырмалардың жұмыс істемеуіне байланысты ұшу-қону жолағынан шығып кетті, нәтижесінде борттағы 132 адамның бірі және жердегі үш адам қаза тапты. 1979 жылғы 4 тамызда HAL 748 224 Series 2 (VT DXJ) ұшағы түнде және нашар ауа-райы жағдайында Бомбей әуежайына жақындағанда, әуежайдан шамамен 6 миль (10 км) қашықтықтағы биік жерге ұшып түсті, нәтижесінде төрт экипаж мүшесі мен 41 жолаушы қаза тапты.

1980 жылдар

1981 жылғы 19 тамызда 557 рейсімен жүрген HAL 748 (VT DXF) ұшағы Мангалор әуежайының 5783 фут (1763 м) ұшу-қону жолағын жаңбырлы ауа райында ұшып өтті. Ұшақ ұшу-қону жолағының шетінен аса алмай тоқтады. Құрбандық болғандар жоқ, бірақ ұшақ жөнделмейтіндей зақымданып, пайдаланудан шығарылды. Ұшақтағы жолаушылардың бірі – сол кездегі Карнатака штатының қаржы министрі Вераппа Мойли болды. 1984 жылғы 24 тамызда жеті жас қаскөйлер Делиден Шринагарға ішкі рейсте ұшып бара жатқан Indian Airlines IC 421 ұшағын (100 жолаушысы бар) АҚШ-қа ұшыруды талап етті. Ұшақ Лахор, Карачи және соңында Дубайға жеткізілді, онда БАӘ қорғаныс министрі жолаушыларды босату бойынша келіссөздер жүргізді. Бұл ұшақ қақтыру Үндістанның Пенджаб штатындағы сепаратистік күреспен байланысты болды. Кейіннен БАӘ билігі оны Үндістанға экстрадициялады, сондай-ақ қаскөйден табылған тапаншаны тапсырды. 1986 жылғы 29 қыркүйекте Airbus A300B2 1C (VT ELV тіркелген) Ченнаи халықаралық әуежайында құс соғысынан кейін ұшып көтерілу кезінде ұшу-қону жолағынан шығып кетті. Ұшақтағы 196 адамның ешқайсысы жарақат алмады, бірақ ұшақ жөнделмейтіндей зақымданып, пайдаланудан шығарылды. 1988 жылғы 19 қазанда 113 рейсімен жүрген Боинг 737 (VT EAH тіркелген) Ахмадабадқа жақындағанда нашар көріну жағдайында 5 миль (8 км) жердегі электр тірегіне соқтығысып, алты экипаж мүшесі мен 129 жолаушының екеуінен басқасының барлығы қаза тапты.

1990 жылдар

1990 жылдың 14 ақпанында 605 рейсі, Airbus A320 ұшағы, Бангалор қаласындағы HAL әуежайына қонуға дайындалып келе жатқанда апатқа ұшырады. Ұшақтағы 92 адам қаза тауып, 54-і аман қалды. 1991 жылдың 16 тамызында 257 рейсі, Boeing 737 (тіркелген VT EFL) Имфалға түсу кезінде апатқа ұшырап, барлық 69 жолаушысы қаза тапты. Калькутта – Имфал бағытындағы рейс Имфал әуежайынан оңтүстік-батысқа қарай 20 теңіз шақырымы (40 км) жердегі Тханджинг төбелеріне құлады. Ұшақ Калькуттадан ұшып шығып, сол кездегі 7 километрлік көрінуде Имфал әуежайына қарай түсе бастады. Бірақ, ұшақ Имфал әуежайымен байланыс үзілді. Іздеу-құтқару жұмыстарын нашар ауа райы және лайлы жер жағдайы қиындатты. Апаттың себебі, ұшқыштың қателігіне байланысты, ұшу ережелерін сақтамауы деп саналады. 1993 жылдың 26 сәуірінде 491 рейсі, Boeing 737 (тіркелген VT ECQ) Аурангабадтың 09 ұшу-қону жолағынан ыстық және ылғалды ауа райында ұшып кетті. Ұшу жолағының соңына жақын көтерілгеннен кейін, ұшақ ұшу-қону жолағының соңындағы тас жолдағы жүк көлігімен қатты соқтығысты. Сол жақ негізгі қону шассисі, сол жақ қозғалтқыштың төменгі қаптамасы және кері жылдамдық тежегіші жол деңгейінен шамамен жеті фут биіктікте жүк көлігінің сол жағына соқтығысты. Содан кейін ұшақ ұшу-қону жолағынан солтүстік-шығысқа қарай 3 километр жердегі жоғары кернеулі электр сымдарына тиіп, жерге құлады. Нәтижесінде 63 адам жарақат алып, 55 адам қаза тапты. 1993 жылдың 15 қарашасында Indian Airlines 440 рейсімен Airbus A300 (тіркелген VT EDV) Хайдарабадтың Бегумпет әуежайына нашар көрінуге байланысты қонудан бас тартып, бірақ жапқыштар кері қайтарылмады. Хайдарабад маңындағы аймақта мәселені шешуге тырысқан экипаж ұшақты Ченнайға бұрды. Бұрудың кешігуі және жапқыштардың ұзартылған күйде болуына байланысты баяу ұшу қажеттілігі ұшақтың жанармайдан айырылуына әкелді. Ұшақ күріш даласына қонды және жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. Борттағы 262 адамның барлығы аман қалды. Телугу актерлері Чиранживи мен Венкатеш осы апаттан аман қалды, бұл оқиға көпшіліктің назарын аударды. 1999 жылдың 24 желтоқсанында 814 рейсі, Airbus A300B2 101 (тіркелген VT EDW) Непалдың Катманду қаласынан Делиге ұшып шыққаннан кейін ұрланды. Ұшақ субконтинент пен Таяу Шығыстағы әртүрлі нүктелерде айналып ұшты. Соңында Үндістан үкіметінің өкілдері мен Талибан келіссөздер жүргізгеннен кейін Ауғанстанның Кандагар қаласына қонды. Бір жолаушы қаза тауып, бірнешеуі босатылды. 1999 жылдың 31 желтоқсанында қалған кепілдер Муштак Ахмет Заргар, Ахмет Омар Саид Шейх және Маулана Масуд Азхар босатылуының орнына босатылды. 1993 жылға дейін Үндістанның жалғыз ішкі әуе компаниясы болған Indian Airlines 1971 жылдан 1999 жылға дейін 16 рет ұрланды.

Қаржылық

Төменде Азаматтық авиация министрлігінің 2004 жылғы жылдық есебінде жарияланған Indian Airlines компаниясының табыстылығының динамикасы көрсетілген кесте берілген. Сандар миллиондағы үнді рупийімен келтірілген.

Жыл Операциялық кіріс Операциялық пайда (залал)
2002 41,015 млн. рупий 1,347 млн. рупий
2003 46,498 млн. рупий 1,251 млн. рупий