Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд жазушысы және ақыны (1813–1878) NOTOC
Scottish author and poet (1813–1878)
NOTOC
Реверенд Джордж Гилфилан (30 қаңтар 1813 – 13 тамыз 1878) – шотланд жазушысы және ақыны. Спазмодикалық ақындардың бірі болған Гилфилан, сонымен қатар редактор және түсіндіруші, британдық поэзияның көптеген басылымдарында естеліктері мен сын тұжырымдамаларын жазған.
Rev George Gilfillan (30 January 1813 – 13 August 1878) was a Scottish author and poet. One of the spasmodic poets, Gilfillan was also an editor and commentator, with memoirs, critical dissertations in many editions of earlier British poetry.
Ерте өмір және білім
Джордж Гилфилан Пертширдегі Комри қаласында он екі баланың он біріншісі болып дүниеге келді. Оның әкесі, пастор Сэмюэл Гилфилан, бірнеше теологиялық еңбектердің авторы, көп жылдар бойы сецессиялық қауымның пасторы болды. Оның анасы Рейчел Барлас, тағы бір сецессиялық пастордың қызы, көрнекті сұлу болды және оны "Солтүстік жұлдызы" деп атады. 1825 жылы ол Глазго университетіне оқуға түсті, оның сыныптастары Джон Иди, Уильям Ханна және Арчибальд Кэмпбелл Тейт, болашақ Кентербери архиепискобы болды. 1833 жылы ол Эдинбургқа көшуден бұрын Мид Кальдерде бір жыл оқыды, онда ол моральдық философия профессоры Джон Уилсоннан, Кристофер Норт ретінде танымал болғаннан, жылы ынталандыру алды. Сол жерде ол Томас Эйрд, Томас де Квинси және Томас Карлайлмен достық қарым-қатынас орнатты. 1835 жылы Эдинбург пресвитериясы оған сынақтан өтуге лицензия берді, бірақ ол қайтыс болған әкесінің Комридегі қауымын басқару туралы ұсыныстан бас тартты. Келесі жылдың 23 наурызында ол Дандидегі Школьный Уинд шіркеуінің пасторы болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы лауазымды иеленді. Сол жылы 22 қарашада ол Кинкардинширдегі фермердің қызы Маргарет Валентайнға үйленді.
George Gilfillan was born at Comrie, Perthshire, the eleventh of twelve children. His father, the Rev. Samuel Gilfillan, the author of some theological works, was for many years minister of a Secession congregation. His mother, Rachel Barlas, the daughter of another Secession minister, was a notable beauty often spoken of as "The Star of the North". In 1825 he went to study at the University of Glasgow, where his classmates included John Eadie, William Hanna and Archibald Campbell Tait, the future Archbishop of Canterbury. In 1833 he studied for a year in Mid Calder before moving on to Edinburgh where he received warm encouragement from the professor of moral philosophy, John Wilson, better known as Christopher North. Here, he formed friendships with Thomas Aird, Thomas de Quincey, and Thomas Carlyle. He was licensed by the Presbytery of Edinburgh as a probationer in 1835, but declined an invitation to take on his late father's congregation in Comrie. On 23 March the following year he was ordained as minister of the School Wynd church in Dundee, a post he would hold for the rest of his life. Later that year, on 22 November, he married Margaret Valentine, daughter of a farmer and factor in Kincardineshire.
Шығармалары
Гилфилан 1839 жылы өзінің сөздерінің томын жариялады, одан кейін көп ұзамай Аид туралы тағы бір уағыз жариялады, бұл оны өзінің әріптес пресвитерлерінің назарына алып келді және ақырында айналымнан алынды. Гилфилан кейіннен Томас Эйрд редакциялаған «Дамфрис Геральд» газетіне белгілі замандас авторлардың очерктерінен тұратын серияны жариялады; олар бірнеше жаңа очерктермен бірге оның алғашқы «Әдеби портреттер галереясын» құрады, ол 1846 жылы жарық көрді және кеңінен таралды. Одан кейін екінші және үшінші галереялар жарық көрді. 1851 жылы оның ең сәтті туындысы – «Библия жыршылары» жарық көрді. Оның мақсаты – бұл Библияға арналған поэма болуы керек еді және ол сыннан гөрі әлдеқайда жұмбаққа толы болды, Гилфиланның сөзімен айтқанда, «Рухтандырылған кітаптың поэзиясы мен ақындарына құрмет көрсетілген проза поэмасы немесе гимн, кейде Киелі кітап кейіпкерлерін талдауға және әдебиеттің немесе болжамның туысқан салаларына ауытқуға ұласады». Оның «Шотландия келісімінің шейіттері мен батырлары» 1832 жылы жарық көрді, ал 1856 жылы ол жартылай автобиографиялық, жартылай фантастикалық «Адамның тарихы» атты кітап жариялады. 1853 жылдан 1860 жылға дейін ол Касселлдің 48 томдық британдық ақындар кітапханасының редакциялық томын дайындаумен айналысты. 1858 жылы ол Томас Персидің «Ежелгі ағылшын поэзиясының қалдықтары» атты 3 томдық басылымын жариялады, ол біздің ерте ақындарымыздан алынған ескі батырлық балладалар, әндер және басқа да шығармалардан тұрады, сонымен қатар «Дромор епископы Томас Персидің өмірі; Баллада поэзиясы туралы ескертулермен» атты кіріспе «Естеліктер және сын диссертациясын» жазды. Гилфилан мен Чарльз Коуден Кларк 1877 жылы Касселл үшін «Қалдықтарды» жариялағанмен, Гилфиланның 1858 жылғы басылымы бір уақытта Джеймс Никол Эдинбургте, Джеймс Нисбет Лондонда және В. Робертсон Дублинде жарияланды, бұл Шотландия мен Ирландиядағы сұранысқа ие нарықтарға үндеді. Лекция оқушы және уағызшы ретінде ол көп көрермендерді тартты, бірақ оның әдеби беделі өте уақытша болды. Ол 65 жасында қайтыс болды, сол ақынның шығармаларының жаңа басылымымен бірге шығу үшін жаңа Бернс өмірбаянын аяқтағаннан кейін.
Gilfillan published a volume of his discourses in 1839, and shortly afterwards another sermon on Hades, which brought him under the scrutiny of his co presbyters, and was ultimately withdrawn from circulation. Gilfillan next contributed a series of sketches of celebrated contemporary authors to the Dumfries Herald, then edited by Thomas Aird; these, with several new ones, formed his first Gallery of Literary Portraits, which appeared in 1846 and had a wide circulation. It was quickly followed by a Second and a Third Gallery. In 1851 his most successful work, the Bards of the Bible, appeared. His aim was that it should be a poem on the Bible and it was far more rhapsodical than critical, being in Gilfillan's words 'a Prose Poem, or Hymn, in honour of the Poetry and Poets of the inspired volume with occasional divergence into the analysis of Scripture characters, and cognate fields of literature or of speculation '. His Martyrs and Heroes of the Scottish Covenant appeared in 1832, and in 1856 he produced a partly autobiographical, partly fabulous, History of a Man. From 1853 to 1860 he was occupied with editing Cassell's 48 volume Library Edition of the British Poets. In 1858 he published a 3 volume edition of Thomas Percy's Reliques of Ancient English Poetry, consisting of old heroic ballads, songs, and other pieces from our earlier poets, authoring a prefatory 'Memoir and Critical Dissertation' entitled 'Life of Thomas Percy, Bishop of Dromore; with Remarks on Ballad Poetry.' Although Gilfillan and Charles Cowden Clarke published the Reliques for Cassell in 1877, Gilfillan's 1858 edition was simultaneously published by James Nichol in Edinburgh, in London by James Nisbet, and in Dublin by W. Robertson, appealing to ready markets in Scotland and Ireland. As a lecturer and as a preacher he drew large crowds, but his literary reputation proved exceptionally temporary. He died, aged 65, having just finished a new life of Burns designed to accompany a new edition of the works of that poet.
Поэзия
Ол отыз жыл бойы "Түн" атты ұзақ өлеңмен айналысты, ол 1867 жылы жарық көрді. Бірақ өлеңнің тақырыбы тым кең, тұманды және иеленуге қиын болды. "Британ энциклопедиясының" он бірінші басылымында айтылғандай, нәтиже сәтсіздікке ұшырады. Гилфиланның бұл маңызды еңбегі он бөлімнен тұрады. Ол алғы сөзінде оны "материалдары жағынан әртүрлі, поэзияда бұрын кең таралған үлгіге ұқсас" деп сипаттады. Ол қарапайым отбасынан шыққандықтан "Фабрика қызы" деп белгілі болған Эллен Джонстонның еңбегін қолдады.
For thirty years he was engaged upon a long poem, Night, which was published in 1867, but its theme was too vast, vague and unmanageable, and, according to the Encyclopædia Britannica Eleventh Edition, the result was considered a failure. This, Gilfillan's major work is in ten parts, he described in his preface as being 'to an extent miscellaneous in its materials, following thus a type which once extensively prevailed in poetry.' He supported the work of Ellen Johnston, who was known as "The Factory Girl" because of her humble origins.
Жұмысшы топ ақындарына қолдау көрсету
Гилфилан жұмысшы сыныбының ақындарын қолдаған, олардың басқалардың еңбектеріне қарағанда, жақсы білім алған жазушыларға әсері аз болатынына сенген. Жанет Гамильтонның өлеңдер жинағына жазған алғы сөзінде ол былай деді:
Gilfillan was a supporter of working class poets, believing them to be less influenced by the works of others than better educated writers. In a preface to a book of poems by Janet Hamilton he wrote:
Өзіндік білім алған адамдар көбінесе табиғатты көруде жаңа сезімдерге толы болады және жақсы оқытылғандарға қарағанда адамдарға көбірек қайырымдылық көрсетеді. Олар аз сипаттамаларды оқығандықтан, сипатталатын нәрсені дәл сол күйінде көреді. Көптеген адамдар табиғаттағы дауылды емес, Томсонның немесе Байронның дауылын көреді; Бруар суын өзінің өзінде емес, Бёрнстің суреті арқылы көреді; Скотттың Троссахын, әдемі жердің өзі емес; сондықтан олар мұндай көріністерді сипаттауға тырысқанда, басқалардың сипаттамаларын жұмсартады және көлеңкелердің көлеңкесін жасайды. Өзіндік білім алғандар өздерінің дарыны мен Табиғаттың туындылары арасындағы байланысты ғана жазады. Бұл қолдау, оның шәкірттерінің бірі Уильям МакГонагалл ағылшын тіліндегі ең нашар ақын ретінде танылғанда кері әсер етті. МакГонагаллдың құрметті Джордж Гилфиланға арналған алғашқы өлеңі, қазіргі оқырмандардың Гилфиланды есінде сақтауының жалғыз себебі болуы мүмкін – бірақ қазіргі жақтастары оның есін қайта жаңғыртуға тырысып жатыр.
The self taught have usually greater freshness of feeling in beholding nature, and a keener sympathy with men, than the better instructed. Having read fewer descriptions, they look at the thing described more exactly as it is. Many see not nature's thunderstorm, but Thomson's or Byron's; not Bruar water itself, but Burns' picture of it; Scott's Trossachs, not the beautiful place itself; and hence, often when they try to describe such scenes, they merely dilute the descriptions of others and produce shadows of shades. The self taught simply record the contact between their own genius and Nature's works. This support backfired somewhat when one of his proteges, William McGonagall, gained a reputation as the worst poet in the English language. McGonagall's Address to the Rev. George Gilfillan, the first poem he ever wrote, is arguably the only reason modern readers remember Gilfillan – though modern adherents have attempted to revive his memory.
Өлім және жерлеу
Өмірінің соңғы жылдары ол Оңтүстік Линдсей көшесіндегі Біріккен пресвитериан шіркеуінің пасторы болды және қала орталығынан солтүстікке қарай 5 Парадайс-роудта тұрды. Гилфилан 1878 жылғы 13 тамызда Бречин қаласындағы г-н Валентиннің үйінде өте қысқа аурудан кейін қайтыс болды, ол сол қалаға туысының үйлену рәсімін өткізу үшін барған еді. Ол сол жексенбіде кенеттен өлім туралы уағыз айтқан болатын. Ол Балғайдағы зиратта үш мың адамдық жерлеу шеруімен жерленді. Осы оқиға тағы бір МакГонагалл өлеңінде мәңгі есте қалды.
In later life he was minister of the United Presbyterian Church on South Lindsay Street and was living at 5 Paradise Road, north of the city centre. Gilfillan died after a very short illness on 13 August 1878 at the house of a Mr Valentine in Brechin, having travelled to that town to officiate at the wedding of a niece. He had given a sermon that Sunday on the subject of sudden death. He was buried at the cemetery in Balgay, in a funeral procession of three thousand people. The occasion was memorialised in another McGonagall poem.
Ескерткіш
Гилфилан мемориалдық шіркеуі 1888 жылы Дунди қаласындағы Уайтхолл көшесінің баурайында Малкольм Старктың жобасы бойынша салынды. Бұл шіркеудегі қауым, Гилфиланның орнына Гринок қаласынан келген радикал Дэвид МакКрейді сайлаған Школьный Уинд шіркеуінің мүшелерімен құрылған. Алайда, МакКрей, Гилфилан қолдаған мәңгілік тозаққа ұшырау идеясына қарсы болғандықтан, UP шіркеуінен дін қызметкері ретінде шеттетілді. Школьный Уинд қауымының көп бөлігі бұл шешімді қабылдамады және МакКрейдің жетекшілігімен UP шіркеуінен бөлініп, өздерінің тәуелсіз шіркеуін құрды, оған өте танымал болған пасторының есімін берді. Гилфиланның бірнеше портреті сақталған. 2006 жылы Айлин Блэктің Гилфиланның өмірбаяны жарық көрді.
Gilfillan Memorial Church was erected at the foot of Whitehall Street, Dundee, in 1888 to a design by Malcolm Stark. The congregation the church houses was formed by members of School Wynd Church who had elected the radical David McCrae of Greenock to succeed Gilfillan as minister. However, McCrae, whose views against the concept of eternal damnation Gilfillan had supported, had been declared to no longer be a minister by the UP Church. The majority of the School Wynd congregation ignored this edict and left the UP church to set up their own independent church under McCrae, taking the name of their popular minister. Several portraits of Gilfillan exist. A biography of Gilfillan by Aileen Black was published in 2006.