Кіріспе
Католик шіркеуінің 964-965 жылдар аралығындағы басшысы Рим папасы VIII Леон (915 – 1 наурыз 965) – Рим дін қызметкері, 963-964 жылдар аралығында Иоанн XII және Бенедикт V-ге қарсы, ал 964 жылдың 23 маусымынан өліміне дейін Киелі Таққа талапкер болды. Бүгінде Католик шіркеуі оны бірінші кезеңде антипапа, екінші кезеңде заңды папа деп есептейді. Рим императоры Отто I тағайындаған Лев VIII-нің паптығы "саэкулум обскурум" деп аталатын кезеңнен кейін болды.
Pope Leo VIII ( 915 – 1 March 965) was a Roman prelate who claimed the Holy See from 963 until 964 in opposition to John XII and Benedict V and again from 23 June 964 to his death. Today, he is considered by the Catholic Church to have been an antipope during the first period and the legitimate Pope during the second. An appointee of Holy Roman Emperor Otto I, Leo VIII's pontificate occurred after the period known as the saeculum obscurum.
Ерте өмір
Лео Римде, Кливус Аргентариус аймағындағы атақты асыл текті отбасында дүниеге келді. Ол протонотарий лауазымын атқарған Иоаннның ұлы еді. Папа Иоанн XII-нің паптық кезінде ол папа сарайында протоскриниарий (немесе римдік жазушылар мектебінің басшысы) болды, дін қызметкері болмаса да. 963 жылы ол Иоаннның жаңа таққа отырған Киелі Рим императоры Отто I-ге жіберген елшілік құрамына кірді. Отто I Умбриядағы Сент-Лео қамалында Италияның қуылған королі Беренгар II-ні қоршап тұрғанда, Лео императорға папаның паптық соттағы бұрысшылықтарды түзетуге бекініп тұрғанын жеткізуге және Паптық мемлекеттердегі қалалардың императорға емес, папаға адалдық серт беруін талап етуіне қарсылық білдіруге тапсырылды.
Папалық үшін күрес
Отто Римге папа Иоанн XII-ді тақтан түсіру үшін келген кезде Лео Апостольдық Тақтың протонотарі болып тағайындалған еді. Император шақырған синод Иоанн XII-ді (Тибурға қашқан) канондық емес жолмен тақтан түсірді. Олар 963 жылдың 4 желтоқсанында императордың үміткері Лев VIII-ді папа етіп сайлады. Лео әлі де мирян болғандықтан, Остияның кардинал-епископы Сико оны бір күні ішінде остиарий, лектор, аколит, субдиакон, диакон және священник қызметтеріне бекітті. Бірақ, қуылған Иоаннның Римде әлі де көп жақтастары болды; егер олар көтеріліп, Оттоны құлатып, Леоны өлтірсе, римдік ақсүйектерге үлкен пара ұсынды. Сондықтан 964 жылдың қаңтар айының басында римдіктер көтеріліс ұйымдастырды, бірақ Оттоның әскерлері оны тез басып тастады. Лео римдік ақсүйектермен байланыс орнатуға тырысып, Оттоны Римнің жетекші әулеттерінен алған кепілдерді, олардың жақсы мінез-құлқына кепілдік беру шартымен босатуға көндірді. Алайда, Отто 964 жылдың 12 қаңтарында Римді тастап кеткеннен кейін, римдіктер қайтадан көтеріліс жасады, нәтижесінде Лео Римнен қашып, 964 жылдың ақпан айында Оттомен қорғалуға мәжбүр болды. Иоанн XII қайтып келді және ақпан айында синод шақырды, ол өз кезегінде 964 жылдың 26 ақпанында Леоны тақтан түсірді, сонымен қатар Иоанн оны анафемаға ұшыратты. Лео Оттомен бірге болды, ал 964 жылдың мамыр айында Иоанн XII қайтыс болғаннан кейін римдіктер Бенедикт V-ті сайлады. Отто Римді қоршауға алды, Леоны өзімен бірге алып жүрді, ал римдіктер ақыры Оттоға бағынғанда, Лео Латеран сарайында папа ретінде қайта орнатылды. Бұрынғы папа Бенедикттің дін қызметкерлері мен миряндарының арасында Леоның алдына әкелінді және оған паптық киім кигізілді. Бенедикттен Лео әлі тірі болғанда қасиетті Петрдің орнына қалай батылы жеткені туралы сұрады. Бенедикт: «Егер мен күнә жасасам, маған рақым етіңіз» деді. Императордан өмірін сақтап қалуға уәде алғаннан кейін, Бенедикт Леоның аяқтарына жығылып, кінәсін мойындады. Лео шақырған синодқа әкелінгеннен кейін, Бенедикттің епископтық тағайындалуы күштен шығарылды, оның паллиумы жыртылды және Лео оның пасторальдық таяғын сындырды. Алайда, Оттоның шарапатымен Бенедиктке диакондық шені сақтауға рұқсат берілді. Содан кейін, римдік ақсүйектерге қасиетті Петрдің қабірінің үстінде Леоға адал болуға және оған бағынуға ант бергізіп, Отто 964 жылдың маусым айының соңында Римді тастап кетті.
Паптық билігі
Отон таж кигізгеннен кейін Леоның қалған паптық дәуірі салыстырмалы түрде тыныш өтті. Ол көптеген бұйрықтар шығарды, олардың көпшілігі Отонға және оның ізбасарларына жеңілдіктер беру туралы егжей-тегжейлі мәліметтерді қамтыды. Кейбір бұйрықтарда Рим императорларына Италия патшалығында өздерінің мұрагерлерін таңдау және папаны тағайындау құқығы берілген, ал барлық папалар, архиепископтар мен епископтар императордан билік алуға тиіс болды. Бұған қоса, Леоның Пепин Ұсқын және Карл Ұлымен Апостольдық Төрелікке берілген Папалық штаттардың барлық аумақтарын Отонға өткізгені де айтылады. Лео әрине, өзінің императорлық демеушісіне түрлі жеңілдіктер бергені белгілі болса да, Леомен байланыстырылған «билік беру» бұйрықтары, егер олар Инвеститура дауы кезінде толығымен жасалмаған болса, кем дегенде олардың түпнұсқа пішінін қайта құру мүмкін емес деңгейде өзгертілген деп есептеледі. Лев VIII 965 жылдың 1 наурызында қайтыс болды, ал оның орнына Иоанн XIII келді. "Liber Pontificalis" оны құрметті, белсенді және ардақты деп сипаттады. Оның құрметіне Clivus Argentarius және оның маңында, Леонис Проти аталымымен бірнеше көшелер аталды.
Тарихнама
Көп жылдар бойы Лео антипапа саналғанмен, оның қазіргі мәртебесі әлі де түсініксіз. Annuario Pontificio Лев VIII понтификаты туралы былай дейді: "Осы тұста, сондай-ақ он бірінші ғасырдың ортасында да, тарихи критерийлерді және теология мен канондық құқық талаптарын үйлестірудегі қиындықтар, қай тараптың заңды екенін анық шешуге мүмкіндік бермейді. Осы тараптың нақты болуы Петірдің ізбасарларының заңды түрде жалғасып келе жатқан тізбегін қамтамасыз етеді. Кейбір жағдайларда туындайтын белгісіздік папалар тізіміндегі реттік нөмірлерді қоюдан бас тартуға негіз болды". Леоның бастапқы сайлауы канондық емес болғандықтан, қазіргі таңда кем дегенде Бенедикт V-тің қызметтен алынуына дейін ол антипапа болған деп есептеледі. Иоанн XII-нің қызметтен алынуы, әрине, жарамсыз болды, себебі Иоанн оған келіспеді, сондықтан Бенедикт V-тің сайлануы канондық болды. Дегенмен, егер Бенедикт Кремоналық Лиутпрандтың (осы кезеңдегі оқиғаларды жазған) айтуынша, өзінің қызметтен алынуына келіскен болса, және егер Леоның мәртебесіне қарсы ешқандай наразылық білдірілмесе, тарихшылардың пікірінше, ол 964 жылдың шілдесінен 965 жылы қайтыс болғанға дейін нағыз папа ретінде қарастырылуы мүмкін. Осы уақыт ішінде ешкім папалық таққа таласпаған және Лео есімін алған келесі папа Лео IX болып сайланған – бұл да оның нағыз папа екенін көрсетеді.
"At this point, as again in the mid eleventh century, we come across elections in which problems of harmonizing historical criteria and those of theology and canon law make it impossible to decide clearly which side possessed the legitimacy whose factual existence guarantees the unbroken lawful succession of the Successors of Saint Peter. The uncertainty that in some cases results has made it advisable to abandon the assignation of successive numbers in the list of the Popes." Due to Leo's uncanonical original election, it is now accepted that, at least until the deposition of Benedict V, he was almost certainly an antipope. The deposition of John XII was almost certainly invalid, as John did not acquiesce, so the election of Benedict V almost certainly was canonical. However, if Benedict did consent to his deposition as Liutprand of Cremona (who chronicled the events of this period) wrote, and if, as seems certain, no further protest was made against Leo's position, it has been the consensus of historians that he may be regarded as a true pope from July 964 to his death in 965. The fact that no one else attempted to claim the papacy during this time and that the next pope to assume the name Leo was consecrated Leo IX also seems to indicate that he is a true pope.