1976 жылғы адам құқықтары мен бостандықтары хартасы
Quebec Charter of Human Rights and Freedoms
Квебек хартасы – 1976 ж. қабылданған құқықтар мен бостандықтар хартасы. Адам құқықтарын қорғайды, мемлекет пен азаматтар арасындағы қатынастарды реттейді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1976 жылғы құқықтар мен адам құқықтары кодексі
1976 bill of rights and human rights code
Адам құқықтары мен бостандықтары туралы жарғы, сондай-ақ "Квебек жарғысы" деп аталады, бұл Квебектің Ұлттық Ассамблеясы 1975 жылғы 27 маусымда қабылдаған құқықтық және адам құқықтары кодексі. Ол 1976 жылғы 28 маусымда күшіне енген, вице-губернатор Хью Лапуанттан Корольдік келісім алды. Роберт Бурассаның либералдық үкіметі ұсынған Жарғы, Дэниел Джонсонның Ұлттық одақ үкіметі кезінде басталған кең ауқымды дайындық жұмыстарынан кейін жасалды. Жарғы Квебек аумағындағы әрбір адамның құндылығы мен қадір-қасиеті тең екенін мойындайды. Хартияның мақсаты адам құқықтарын қамтамасыз ету және азаматтардың, сондай-ақ азаматтар мен мемлекеттік органдардың арасындағы қарым-қатынастарды үйлестіру болғандықтан, Хартия мемлекетті (заң шығарушы, атқарушы, әкімшілік) міндеттейді және жеке құқық қатынастарына (адамдар арасындағы) қолданылады. Хартия сонымен қатар Хартияны насихаттау және қолдануға жауапты Комиссияны адам құқықтары және жастар құқықтары (адам құқықтары және жастар құқықтары комиссиясы, сондай-ақ "CDPDJ" аббревиатурасымен белгілі) және Квебектің Адам құқықтары трибуналын (француз тілінде: Tribunal des droits de la personne) құрады. Хартия Квебектің француз тілі туралы жарғысы және мемлекеттік органдардың құжаттарына қол жеткізу және жеке ақпаратты қорғау туралы заң сияқты басқа да конституциялық сипаттағы заңдармен бірге саналады. Барлық провинциялық заңнамаларға (соңғысын қоса алғанда) басымдық беріліп, Адам құқықтары мен бостандықтары туралы жарғы Квебектің құқықтық жүйесінің ең жоғары деңгейінде тұрады. Тек Канада Конституциясы, оның ішінде Канаданың Құқықтар мен бостандықтар жарғысы, Квебек жарғысынан жоғары басымдыққа ие. Канаданың басқа провинциялары мен аумақтары да осындай заңдарды қабылдады.
The Charter of Human Rights and Freedoms , also known as the "Quebec Charter", is a statutory bill of rights and human rights code passed by the National Assembly of Quebec on June 27, 1975. It received Royal Assent from Lieutenant Governor Hugues Lapointe, coming into effect on June 28, 1976. Introduced by the Liberal government of Robert Bourassa, the Charter followed extensive preparatory work that began under the Union Nationale government of Daniel Johnson. The Charter recognizes that every person on the territory of Quebec is equal in value and in dignity. Since the Charter aims to guarantee human rights and to harmonize the relations between citizens, and between citizens and institutions, the Charter binds the state (legislature, executive, administrative) and applies to private law relations (between persons). The Charter also establishes the Commission des droits de la personne et des droits de la jeunesse (Human Rights and Youth Rights Commission, also known by its acronym "CDPDJ"), charged to promote and apply the Charter, and the Human Rights Tribunal of Québec (French: Tribunal des droits de la personne). The Charter ranks among other quasi constitutional Quebec laws, such as the Charter of the French Language and the Act respecting Access to documents held by public bodies and the Protection of personal information. Having precedence over all provincial legislation (including the latter), the Charter of Human Rights and Freedoms stands at the pinnacle of Quebec's legal system. Only the Constitution of Canada, including the Canadian Charter of Rights and Freedoms, enjoys priority over the Quebec charter. Other Canadian provinces and territories have adopted similar laws.
Адам құқықтары жөніндегі басқа да құжаттармен салыстыру
Адам құқықтары мен бостандықтары туралы харта Канаданың (және Солтүстік Американың) адам құқықтары туралы құжаттарының арасында ерекше болып табылады, себебі ол негізгі (азаматтық және саяси) адам құқықтарын ғана емес, сонымен қатар бірқатар маңызды әлеуметтік және экономикалық құқықтарды қамтиды. Хартада көзделген қорғау Адам құқықтары жөніндегі жалпыға ортақ декларацияға, Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімге және Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық келісімге негізделген. Бұдан әрі, Квебек хартасындағы кемсітушілікке тыйым салынған негіздердің тізімі кең: барлығы он төрт тыйым салынған негіз аталады, олардың ішінде нәсіл, тері түсі, этникалық немесе ұлттық тегі, жынысы, жүктілік, жасы, мүгедектігі және тілі. "Әлеуметтік жағдай" харта күшіне енгеннен бері кемсітушілікке тыйым салынған негіз болып табылады. Жыныстық бағдарына негізделген кемсітушілік 1977 жылдан бері тыйым салынған; осы өзгеріспен Квебек қаладан немесе округтен үлкен, гомофобиялық кемсітушілікке тыйым салған алғашқы юрисдикцияға айналды. 2016 жылы Квебек хартасына гендерлік идентиті немесе өзін-өзі тану ұғымы қосылды.
The Charter of Human Rights and Freedoms is unique among Canadian (and North American) human rights documents in that it covers not only the fundamental (civil and political) human rights but also a number of important social and economic rights. The protections contained in the Charter are inspired by the Universal Declaration of Human Rights, the International Covenant on Civil and Political Rights and the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. Furthermore, the list of prohibited grounds of discrimination included in the Quebec Charter is extensive; a total of fourteen prohibited grounds are enumerated, including race, colour, ethnic or national origin, sex, pregnancy, age, disability, and language. "Social condition" has been a prohibited ground of discrimination since the charter came into force. Discrimination based on sexual orientation has been prohibited since 1977; with that change, Quebec became the first jurisdiction larger than a city or county to prohibit anti gay discrimination. In 2016, gender identity or expression was added to the Quebec Charter.
Мемлекеттік және жеке секторларға қатысты орындалуы
Хартияға әрбір адам, топ, мекеме, жеке тұлғалар, мемлекеттік және жеке қызметтер, сондай-ақ Квебек үкіметі (оның органдары және қалалық және мектептік мемлекеттік басқару) міндетті. Сондықтан, Хартияны заңсыз бұзу, ол жеке тұлға тарапынан немесе провинциялық биліктен болса да, тоқтату бұйрығына және келтірілген залапты өтеуге алып келуі мүмкін. Қасақана және заңсыз бұзушылық жағдайында залапты өтеу тағайындалуы мүмкін. Квебек Хартиясы Квебек аумағындағы федералдық реттеудегі қызметтерге, мысалы, федералды мемлекеттік қызметтерге, банктерге, телекоммуникация компанияларына (мысалы: CBC, Bell, Rogers) және әуе, теміржол немесе теңіз көлігі қызметтеріне (мысалы: Air Canada, Via Rail) қолданылмайды. Олар Канаданың Құқықтар мен бостандықтар Хартиясына және/немесе Канаданың Адам құқықтары заңына бағынады.
Every person, group, institution, private persons, public and private services, as well as the government of Quebec (its institution and the municipal and school governmental administration) are bound by the Charter. Therefore, an illicit violation of the Charter, whether by a private party or by the provincial Crown, may give rise to a cease and desist order and to compensation for damages. Punitive damages may be awarded in case of an intentional and unlawful violation. The Quebec Charter does not apply to federally regulated activities in Quebec, such as the federal public services, banks, telecom companies (e. g.: CBC, Bell, Rogers), and air, rail, or sea transport services (e. g.: Air Canada, Via Rail). Those are subject to the Canadian Charter of Rights and Freedoms and/or the Canadian Human Rights Act.
Конституцияға жақын мәртебе
Адам құқықтары мен бостандықтары туралы жарғы квазиконституциялық деп аталады, себебі 52-бапқа сәйкес, Квебек Ұлттық Ассамблеясы қабылдаған ешқандай заңның ережелері 1-ден 38-ге дейінгі баптарға қайшы келмейді, егер мұндай заңда осы жарғыға қарамастан қолданылатыны тікелей көрсетілмесе (шамамен, бұл Канаданың Құқықтары мен бостандықтары туралы жарғысының ережелерінен бас тартуға тең). Қайшы келетін заңдарды қабылдаудың толыққанды мүмкін болмауы парламенттік егемендікпен қарама-қайшы болуы мүмкін, бұл британдық үлгідегі саяси жүйелердің негізгі принципі; алайда, Квебек провинциясы болып табылатын Канада конституциялық үстемдік дәстүріне ие. Оның Конституциясы, оның ішінде Канаданың Құқықтары мен бостандықтары туралы Хартиясы, жоғары тұрады және федералды парламентті, сондай-ақ Канаданың провинциялары мен территорияларының заң шығару жиналыстарын міндеттейді.
The Charter of Human Rights and Freedoms is called quasi constitutional because, according to section 52, no provision of any other Act passed by the Quebec National Assembly may derogate from sections 1 to 38, unless such Act expressly states that it applies despite the charter (roughly acting as an equivalent opt out to the notwithstanding clause of the Canadian Charter of Rights and Freedoms). A total impossibility to adopt derogating laws could be considered incompatible with parliamentary sovereignty, a fundamental principle in political systems following the British tradition; however, Canada, of which Quebec is a province, has a tradition of constitutional supremacy. Its Constitution, which includes the Canadian Charter of Rights and Freedoms, is supreme, binding the federal parliament and the legislative assemblies of Canada's provinces and territories.
Экономикалық және әлеуметтік құқықтың басымдылығы жоқ
Квебек Хартиясының 52-бабына сәйкес жоғарылығы мынадай құқықтарға қолданылады: негізгі құқықтар мен бостандықтар (өмір сүру құқығы, сөз бостандығы, дін бостандығы, жеке өмірге құқық және т.б.); теңдік құқығы; саяси құқықтар; және сот құқықтары. Экономикалық және әлеуметтік құқықтар жоғарылыққа ие емес, бірақ Канада Жоғарғы Сотының 2002 жылғы «Госселинге қарсы Квебек (Бас прокурор)» ісінде айқындалғандай, мұндай құқықтарды сақтамау сот арқылы құқық бұзушылық деп танылуы мүмкін.
The Quebec Charter's supremacy under its section 52 applies to the following categories of rights: fundamental rights and freedoms (the right to life, free speech, freedom of religion, the right to privacy, etc. ); the right to equality; political rights; and judicial rights. Economic and social rights do not enjoy supremacy but, according to the Supreme Court of Canada in the 2002 case of Gosselin v. Quebec (Attorney General), failure to respect such a right may give rise to a judicial declaration of violation.
Адам құқықтары жөніндегі комиссия және Адам құқықтары жөніндегі трибунал
Хартияда кемсітушілік (немесе егде жастағы немесе мүмкіндігі шектеулі адамды қанау) жағдайларында нақты процедуралар қарастырылған. Сотқа шағымданудың орнына, мұндай бұзушылықтың құрбандары Адам және жастар құқықтары жөніндегі комиссияға шағым түсіре алады. Комиссия мәселені тергеп, тараптар арасында келісімге қол жеткізуге тырысады. Ол түзету шараларын ұсынуы мүмкін. Егер олар орындалмаса, комиссия сотқа шағымдануға құқылы (әдетте, бірақ міндетті емес, Адам құқықтары жөніндегі трибуналға). Құрбандар комиссия тарапынан тегін қызмет алуға құқылы (комиссияның дискрециялық өкілімен).
The Charter provides for specific machinery in cases of discrimination (or exploitation of an elderly person or person with a disability). Instead of introducing litigation in court, victims of such a violation may file a complaint with the Human Rights and Youth Rights Commission. The commission will investigate the matter and attempt to foster a settlement between the parties. It may recommend corrective measures. If those are not followed, the commission may introduce litigation before a court (usually, but not necessarily, the Human Rights Tribunal). Victims can be represented free of charge by the commission (subject to the commission's discretion).