Кіріспе

Англияның Корнуолл графтығындағы қала.

Фоуи (/audio=En uk Fowey. ogg/'/f//ɔɪ/ FOY'; , "Шығна ағаштары" деген мағынаны білдіреді) – Англияның Оңтүстік Корнуолл аймағында, Фоуи өзенінің сағасында орналасқан портовый қала және азаматтық округ. Қала Нормандтар шапқыншылығынан зауалым бұрыннан бар, жергілікті шіркеу алғаш рет 7 ғасырда салынған; Фоуи өзенінің уағы табиғи бейге айналып, қаланың маңызды сауда орталығы болуына жағдай жасады. Бұрынғы қарақшылар да осы қорғалған бейді пайдаланған. Лоствитиэл және Фоуи темір жолы Қытай қышын экспортқа тасыған.

Ерте тарих

11 ғасырдың соңындағы «Domesday Book» тізімінде Пенвентиню және Тренанттағы меншіктер тіркелген, ал жақын маңда Тивардреатта монастырь салынды. 1300 жыл шамасында приоры Фуэйде тұратын адамдарға жарлық берді. Орта ғасырлық бұл қала Боддиник өткелі маңындағы солтүстік қақпадан қазіргі Лоствитель көшесіндегі оңтүстік қақпаға дейін созылып, тау беткейіне қарай кеңейді және екінші жағынан өзенмен шектеліп, саудагерлердің үйлері су жағасына қарап орналасқан еді. Табиғи бейнелеу арқасында континенттік Еуропамен сауда қатынастары дамыды, ал жергілікті кеме иелері кемелерін патшаға түрлі соғыстарды қолдау үшін жалға берді. Алайда, қала сол кездегі көптеген қалалар сияқты, қарақшылықпен де байланысты болды. «Фуэй Галланттары» деп аталатын жекеменшік теңізшілер тобына жүз жылдық соғыс кезінде жау кемелерін тартып алуға рұхсат берілді. 14 ғасырда бейнелеуді 160 садақшы қорғады. Олар кеткеннен кейін, бейнелеудің екі жағына екі блокхаус салынды. Осы қорғаныс шараларына қарамастан, 1457 жылы қалаға бретондық қарақшылар шабуыл жасады. Шіркеу жанындағы Плейс-хаус француздықтарға қарсы сәтті қорғалды, бірақ кейін нығайтылды. Бұл ғимарат қазір де сақталған, бірақ көп өзгерістер енгізілген. 1540 жылдар шамасында бейнелеудің батыс жағында, Сент-Кэтрин мүйісінде шағын сарай салынды. 1667 жылы голландтардың шабуылы сәтсіз аяқталғанда қорғаныстың тиімділігі дәлелденді. Ағылшыл азаматтық соғысы кезінде Фуэй халқы көбінесе роялистердің жағына шықты, бірақ 1644 жылы Эссекс графы Лоствителге парламенттік әскер әкеліп, Фуэйді қоршады. Тамыз айында роялистер Эссекс әскерін қоршап алды, ал король Карл I өзі Полруаннан жоғары, Холл-Уоктен Фуэйге қарап тұрды, сол кезде оған мылтықтан оқ тиюге шамалы қалды. 31 тамызда парламенттік атты әскер роялистердің қатарын бұзып, Салташқа қарай шегінді, ал жаяу әскерлер Фуэйден теңіз арқылы эвакуацияланды. Эссекс пен бірнеше офицер қашып кетті, бірақ әскердің көп бөлігі бірнеше күннен кейін Голант маңында жеңіліп, Пулге қарай аттанды, бірақ көптегені сонда жетпей қайтыс болды. Жозеф Остин 1829 жылы жаңа Пар портында жұмыс бастамас бұрын, Фуэйдің үстіндегі Каффа Милл Пиллден мыс тасымалдады. Фуэйге осындай дамуды көру үшін тағы қырық жыл күтуге тура келді, бірақ оның табиғи терең сулы бейнелеуі мен теміржол байланысы оған кендер мен қыш өнімдеріне жақын орналасқан жасанды бейнелеулерге қарағанда артықшылық берді. Осы арада Тринити Хаус Фуэйге және Пар шығанағына кеме қатынасын жақсарту үшін Гриббен мүйісінде маяк мұнарасын тұрғызды. 1922 жылы Корольдік ұлттық құтқару қайықтары институты Полкерристегі бұрынғы станцияның орнына Таун-Кейдің жанында Фуэй құтқару қайықтары станциясын ашты. 1997 жылы ол Пассаж-стриттегі жаңа нысанмен ауыстырылды. Фуэйде екі құтқару қайығы бар: Морис және Джойс Харди – Фуэй құтқару қайықтары станциясының қарама-қарсы жағында жүзіп жүрген Трент класының барлық жағдайға төтеп бере алатын қайығы, және станция ішінде сақталатын және давит көмегімен іске қосылатын IB1 жағалаудағы құтқару қайығы Olive Two. Фуэй Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Омаха жағасына қонған АҚШ-тың 29-шы дивизиясы үшін оқ-дәрілерді тиейтін негізгі порт болды. Фуэйдің солтүстігіндегі Вудгейт Пиллдегі оқ-дәрілер қоймасы Ұлы соғыс кезінде салынған еді.

Басқару

Фуэй қаласының мөрінде үш мастты кеме бейнеленген, теңізде, жоғарғы желкені жиналған күйде. Оның астында «Sigillum oppidi de Fowy Anno Dom. 1702» деген жазу болған. Фуэй қалалық үйі 1787 жылы құрылысын аяқтады. Фуэй реформаланбаған Парламентке екі өкіл сайлаған, бірақ 1832 жылғы реформа заңы оны өкілдік құқығынан айырды, себебі ол бірнеше жыл бұрын қалалық корпорациясын жоғалтқан және «өлі» округ санатында болды. 1913 жылы муниципалитет ретінде қайта құрылып, 1968 жылы жақын орналасқан, әлдеқайда ірі Сент-Остеллмен бірігіп, Фуэймен бірге Сент-Остелл ауданын құрды. 1974 жылы бұл аудан Рестормел ауданымен алмастырылды, ал 2009 жылы Корнуолл кеңесі оны алмастырды. Қазіргі жергілікті басқару жүйесі бойынша Фуэй – қалалық кеңесі мен мэрі бар азаматтық округ. Жергілікті басқару міндеттерін қалалық кеңес және Корнуолл кеңесі бірлесіп атқарады. Фуэй қаласынан өзге, округке Фуэй өзенінің сағасы мен Сент-Остелл шығанағы арасындағы жағалау аймағы кіреді, оның ішінде Гриббен бас және Менабилли, Полкеррис, Полмер және Редимони сияқты шағын елді мекендер орналасқан. Фуэй округі Ұлыбритания Парламентінің Сент-Остелл және Ньюквей сайлау округінің құрамына кіреді. 2020 жылғы Brexit-ке дейін ол Еуропа Парламентінің Оңтүстік-Батыс Англия сайлау округінде болды. Фуэй Корнуоллдың ерекше табиғи сұлулығы аймағының Оңтүстік жағалауының (Шығыс бөлігі) құрамында орналасқан. Ол Сентс-Вей жолының соңында жатыр және Полруанға (жаяу жүргіншілерге) және Бодинникке (көлік құралдарына) арналған паромдар бар. Қалада Сент-Кэтриннің сарайының қиратылысы сияқты көптеген тарихи ғимараттар сақталған, ал Редимони Коув жергілікті жағажайға ие. 2001 жылғы халық санауы бойынша Фуэйде 2273 адам тұрды. 2011 жылғы санақ бойынша бұл көрсеткіш 2395 адамға жетті. Фуэй сайлау округінде 2011 жылы 4690 адам тұрды.

Діни орындар

Көпшілік арасында Исаның бала кезінде Ариматеялық Жүсіппен бірге Фоуиге келгені туралы аңыз бар. Ол кезде Жүсіп жергілікті қалайы кендеріне саудамен келген және оларға қызығушылық танытқан. Өзеннің кіреберісінде, шығыс жағында, Сент-Сэвиорс-Пойнттің оңтүстік-батысындағы жартастың астында осы сапарды еске алу үшін айқыш орнатылған. Бұл айқыш өте ерте карталарда көрсетілген және Тивардреат монахтарымен күтілген. Жергілікті халық бұл айқышты "Понтий Пилаттың айқышы" деп атайды. Порттың кіреберісінің батысындағы маяқтың батыс жағынан жүз метр қашықтықта, жартастың үстінен отыз фут төмен, көзден таса жасырылған кішкентай шөптесін алаң бар, ол "Джонни Мейдің шіркеуі" деп аталады. Бұл аттың нонконформизм қудаланған кездегі методист уағыздаушысының есімінен шыққандығына сенеді. Фуэйдегі Сент-Фимбаррус шіркеуі, сондай-ақ Фуэй приход шіркеуі деп те аталады, I санаттағы ескертулі ғимарат. Ол 14 ғасырдың басында салынған және 1336 жылы бұрынғы Норман шіркеуінің орнына қайта освящен болған. Ол Англия шіркеуінің Труро епархиясына қарасты.

Экономика

Фоуи жүздеген жылдар бойы порт ретінде гүлденіп келді, бастапқыда сауда және теңіз қаласы ретінде, кейін қытай балшығын экспорттау орталығына айналды. Бүгінде Фоуи траулерлер мен яхталармен қызу жұмыс істеп тұр. Туризм де маңызды кіріс көзі болып табылады, ол жергілікті экономикаға 14 миллион фунт стерлинг үлесін қосады және қаладағы жұмыс орындарының жартысынан астамын құрайды.

Көлік

Фууи теміржол станциясы 1965 жылы жолаушылар үшін жабылғанымен, Лоствительден Фууиге дейінгі тармақ желісі жүк тасымалы үшін ашық күйінде қалады, Карн-Пойнттағы теміржол платформаларына қытай балшығын жеткізеді. Ең жақын жолаушылар станциясы Парда, ондатан Пензанс, Ньюквей, Плимут, Бристоль және Лондон Паддингтонға пойыздар қатынайды. First Kernow компаниясы 24 нөмірлі тұрақты автобус бағдарларын, ал Transport for Cornwall 25 нөмірлі бағдарларын (сондай-ақ, 24 нөмірлі бағдар ерте, кеш және сенбі күндері де жұмыс істейді) Фууи, Пар станциясы және Сент-Остелл арасында іске қосады. Бағдарлардың біріккен жиілігі сенбі күндері сағатына бір автобусқа дейін, ал жұмыс күндері сағатына екі автобусқа дейін жетеді. Сент-Остелл автобус станциясынан Корнуоллдың басқа да аймақтарына қосылатын автобустар жүреді. Қалалық автобус – қала орталығындағы шіркеудің жанынан Хансон драйвындағы негізгі тұраққа дейін жүретін жиі және тұрақты бағдар. Көлік және жаяу жүргіншілер паромдары өзен арқылы Бодинник пен Полруанға қатынайды. Кемеден жағалауға дейін су такси қызметі Пасхадан қазан айының соңына дейін, ал Мевагисси балықшылар ауылына жаяу паром 1 мамырдан 1 қазанға дейін, ауа райына қарай жұмыс істейді.

Білім

Фуэйде екі мектеп бар: Фуэй бастауыш мектебі және Фуэй өзен академиясы, екеуі де Виндмилл жолында орналасқан. Архитекторы Сильванус Тревейл күміс медаль алған Фуэй гимназиясы 1999 жылы бұзылды.

Мәдениет

Фуэй көптеген авторларға шабыт берді, оның ішінде зейнеткерлікке шығып қалада тұрған сэр Артур Квиллер Коуч ("Q") және Дафне дю Мориер. Дю Мориер фестивалі қоғамы әр мамыр айында, оның туған айында, Фуэй өнер және әдебиет фестивалін өткізеді. Сан алуан суретшілер Фуэймен тығыз байланыста болды және онда тұрды, олардың ішінде Фред Йейтс (суретші), Эндрю Литтен, негізінен жергілікті жағалауды суретке түсіретін Аманда Хоскин және Мейбл Люси Аттуэлл болды. Фуэйде жыл сайын Рождестволық қолөнер жәрмеңкесі ұйымдастырылады. Томас Алломның "Фуэй порты, Қамқоршы шіркеуі және Полруан қамалы" атты картинасының гравюрасы, Летиция Элизабет Лэндонның поэзиялық иллюстрациясымен бірге, Генри VI тұсында, күйеуінің болмаған кезінде "Томас Треридің әйелі" француздарды Фуэйдегі "үйінен" (яғни, Плейс-хаус) қуып шығуын баяндайды. Бұл 1832 жылы Фишердің сурет салу бөлмесінің альбомдарында жарияланды.

Спорт

Фуэйдің айналасындағы жағалау балықшылар мен сүңгір балықшылардың арасында танымал. Корнуолл жағалауының бойында шұбар, басс, скумбрия, лобстерлер және калмар сияқты көптеген теңіз жануарларын кездестіруге болады. Көптеген түрлерді қала орталығындағы Фуэй аквариумында көруге болады, соның ішінде өте сирек Альбино Буль Хасс та бар. Корольдік Фуэй яхт клубы портың жанында орналасқан. Pilot Gig Rowing Club Корнуолл және оның төңірегінде жарыстар өткізеді, ал Фуэйдегі жарыс Регата аптасымен бірге ұйымдастырылады. Клуб Каффа Миллден суға түседі. Фуэй гольф клубы 1894 жылы құрылып, 1940 жылдардың соңына дейін жұмыс істеді.

Корнуолл күрес

Фуэйдегі Фуэй грамматикалық мектебінің спорт алаңында жүлделі Корнуолл күресі турнирлері өткізілді.

Мемлекеттік қызметтер

"Фоуи өзенінің медициналық орталығы" Роулингс-лейн көшесінде орналасқан. Ол Пар және Полруанда орналасқан тағы екі медициналық орталықтан тұратын "Фоуи өзенінің медициналық орталығы" тобының құрамына кіреді.