Кіріспе

Land's End (немесе Pedn an Wlas) – Англия Корольдігіндегі, Корнуоллдың батысындағы, Пенвит түбегінде орналасқан мүйіс және туристік-демалыс кешені. Ол Пензанстан батыс-оңтүстік-батысқа қарай 8 миль (13 км) қашықтықта, A30 тас жолының батыс соңында жатыр. Шығысында Англия арналы, батысында Кельт теңізі орналасқан. Land's End – материктік Англияның ең батыс нүктесі. Дегенмен, бұл Ұлыбританияның ең батыс нүктесі емес, себебі бұл атақ Шотландия таулы аймағындағы Коррахад Мòрге тиесілі.

География

Шын мәнінде, Лэндс-Энд немесе Пил-Пойнт – жақын маңдағы Педн мен дху сияқты, Сеннен шығанағы мен оңтүстікке қарай Порденакты қарап тұратын қарапайым мүйіс. Қазіргі қонақ үй және туристік кешен Карн Кезде орналасқан, ол Лэндс-Эндтен оңтүстікке қарай жатыр. Лэндс-Энд ерекше мәнге ие, себебі ол көбінесе қашықтықты білдіру үшін қолданылады. Шотландиядағы Джон о’Гроатсқа дейінгі арақашықтық жолмен 838 миль (1349 км) құрайды, және осы Лэндс-Энд – Джон о’Гроатс арақашықтығы Ұлыбританиядағы аяқтан-аяққа жүріп өту және жарыстар сияқты қайырымдастық шараларды анықтау үшін жиі пайдаланылады. Лэндс-Эндтен Англияның ең солтүстік нүктесіне дейінгі арақашықтық жолмен 556 миль (895 км) шамасында. Лэндс-Эндтің батыс жағындағы ең батыс мүйісі Доктор Синтакс мүйісі деп аталады. Доктор Синтакс кейіпкерін жазушы Уильям Комб 1809 жылы шығарған «Доктор Синтакс суретті іздеу сапарында» атты комикалық өлеңінде ойлап тапты, ол Уильям Гилпин сияқты «суретті» іздеушілердің еңбектерін сатиралайды. Жақын жердегі мүйіс Сэмюэл Джонсонның есімімен Доктор Джонсон мүйісі деп аталады, ол 1775 жылғы «Салық салу – тирания емес» атты мақаласында Корнуоллдың тәуелсіздік туралы гипотетикалық жарияланымын айтқан. Лэндс-Энд маңындағы аймақ Plantlife ұйымымен сирек кездесетін флора түрлері үшін маңызды өсімдіктер аймағы деп белгіленген. Лэндс-Энд тау шаңғысымен сырғанаушылар үшін танымал орын. Ұзын кемелер, тасты аралдар тобы жағалаудан 1 миль (2 км) астам қашықтықта орналасқан, ал Жеті Тас рифі мен Силли аралдарымен бірге (оңтүстік-батысқа қарай 28 миль (45 км) қашықтықта жатыр) – Артур әдебиетінде айтылған мифтік жоғалған Лионсе жерінің бір бөлігі болып табылады.

Геология

Жартастар граниттен жасалған, ол магмалық тау жынысы, яғни олар ауа райының әсеріне төзімді және тік беткейлі. Лендс-Эндте граниттің екі түрі кездеседі. Мейрамханаға жақын орналасқан гранит ірі ұсақ түйіршікті, ірі ортоклаз фенокристалдарымен, кейде олардың ұзындығы 100 метрден де асады. Солтүстікке қарай, Бірінші және Соңғы Үйде, фенокристалдары аз және кішкентай ұсақ түйірлі гранит бар, ал әртүрлі граниттерді ұсақ түйірлі граниттің тегіс ауа райынан алыстан ажыратуға болады. Гранит перм кезеңіне, 268–275 миллион жыл бұрын қалыптасқан. Лендс-Энд граниттік интрузиясы мен өзгерген "жергілікті тау жыныстары" арасындағы жанасу аймағы жақын жерде орналасқан, ал жағалаудағы Лонгшипс маяғы жергілікті тау жыныстарынан салынған. 1878 жылы адамдар Пензанс қаласынан Queens және Union қонақүйлерінің алдынан атпен жүретін көліктермен шығып, Сент-Бурян және Трин арқылы Логан тасына саяхат жасады. Олар Порткурно және Шығыс телеграф компаниясын тамашалау үшін қысқа тоқталды, содан кейін Сеннендегі Бірінші және Соңғы тавернасында сергітетін сусын ішті. Содан кейін олар Лендс-Эндке бет бұрысты, көбінесе жаяу немесе атпен, себебі жолдар тегіс емес және лайлы болды. Бір уақытта Лендс-Эндте жүзден астам адам болуы мүмкін еді. Карн-Кезде Бірінші және Соңғы тавернаға жылқыға қарау үшін шағын үй тиесілі болды, ал келушілер жартастарды аралап жүрді. Карн-Кездегі үй қазіргі қонақ үйге айналды. Ол екі жаңа ғимарат салды және қазіргі ойын-сауық паркін дамытудың көп бөлігін бастады. 1991 жылы ол Лендс-Энд пен Джон о'Гроатсты бизнесмен Грэм Фергюсон Лейсиге сатты. Қазіргі иелері 1996 жылы Лендс-Эндті сатып алып, Heritage Great Britain PLC атты компания құрды. Ойын-сауық паркінде балалар ойын алаңдары және жазылған музыка сияқты көңіл көтеру орындары бар. Тамыз айында аптасына екі рет Лендс-Эндте "Аспандағы сиқыр" атты түнгі әсем фейерверк көрсетілімі өтеді, онда британ композиторы Кристофер Бондтың музыкасы және актриса Мириам Марголиспен түсірілген дауыс бар. Кешен ішінде Лендс-Энд қонақ үйі орналасқан. 1985 жылдың 6 мамырында "Лендс-Энд апаты" деп белгілі апатта төрт мектеп оқушысы қаза тапты. 2012 жылдың мамыр айында Лендс-Энд 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының эстафеталық ұшқынының басталу орны ретінде бүкіл әлемге танылды.

Аяғынан аяғына дейін

Лэндс-Энд – Шотландиядағы Джон о’Гройтспен қашықтықты басып өту сапарларының басталуы немесе аяқталуы мүмкін нүкте. Ең алғашқы саяхатшылардың бірі – Карлайл, ол 23 қыркүйекте Лэндс-Эндтен жолға шығып, Джон о’Гройтс үйіне жетіп, 15 желтоқсанда Лэндс-Эндке қайтып келді; бұл сапар 72 күнге созылды (жексенбі күндері есептелмеді), жалпы қашықтығы 3899 миль (6275 км) құрады. Сапарын растау үшін ол өтіп өткен кез келген почта бөлімінде мөр басылған күнделік жүргізді. Велосипедпен алғашқы қашықтықты Canonbury велосипед клубының Блэкуэлл және Харман мырзалары аяқтады. Олар 1880 жылдың шілде-тамыз айларында Лэндс-Эндтен бастап он үш күннің ішінде саяхаттап шықты. Шамамен екі жылдан кейін Құрметті Кит Фальконер велосипедпен Лэндс-Эндтен он екі күн, 23 1/4 сағатта сапар шекті.

Гриб

Карн-Кездің оңтүстік жағында жері беткейлі аңғарға қарай төмендеп, онда шағын өзен және бұрынғы Гриб шаруашылығы орналасқан. 1879 жылы 40 фут төмендегі жағажайдан теңіз шөптерін жерді жақсарту мақсатымен көтеру үшін мұнара қолданылған.

Әдебиетте, музыкада және кинода бейнелеу

1980 жылы британдық джаз-рок тобы «Бруфорд»-тың «Gradually Going Tornado» альбомында клавиштерші Дейв Стюарт жазған, ұзақтығы 10 минут 20 секунд болатын ән енгізілген.