Кіріспе
Англияның Девон графтығы (Devon; тарихи түрде Девоншир деп те аталады) – Оңтүстік-Батыс Англиядағы рәсімдік графтық. Солтүстік жағынан Бристоль шығанағымен, шығыс жағынан Сомерсет және Дорсетпен, оңтүстік жағынан Англия шығанағымен, ал батыс жағынан Корнуоллмен шектеседі. Плимут қаласы – ең ірі елді мекен, ал Эксетер қаласы – графтықтың орталығы. Графтықтың ауданы және халқы 1,194,166 адамды құрайды. Плимуттан (264,695) кейін ең ірі елді мекендер – Эксетер қаласы (130,709) және 115,410 тұрғыны бар Торквей мен Пейгтон теңіз жағалауындағы курорттары. Олардың барлығы округтің ең көп халқы бар оңтүстік жағалауында орналасқан; Барнстапл (46,619) және Тивертон (22,291) тиісінше солтүстік және орталықтағы ең ірі қалалар болып табылады. Жергілікті басқару үшін Девон сегіз ауданнан тұратын, метрополитандық емес графтық және екі бірыңғай әкімшілік аймағын қамтиды: Плимут және Торбей. Девонның географиясы алуан түрлі. Онда Дартмур және Эксмурдың бір бөлігі бар, бұл екі жоғары орналасқан аймақ округтың көптеген өзендерінің, соның ішінде Тау, Дарт және Эксе өзендерінің бастауы болып табылады. Графтықтағы ең ұзын өзен – Тамар, ол Корнуоллмен шекараның көп бөлігін құрайды және Девонның солтүстік-батыс төбелерінен басталады. Оңтүстік-шығыс жағалауы Юра жағалауының Бүкіләлемдік мұрасының бір бөлігі болып табылады және аймақтың триас, юра және бор геологиясын көрсететін биік жартастармен сипатталады. Графтық өзінің атын солтүстік жағалаудағы тақталар мен құмтастарды қамтитын девон геологиялық кезеңіне береді. Дартмур және Эксмур ұлттық парктері болып белгіленген, сондай-ақ графтықта толық немесе ішінара бес ұлттық ландшафт бар. Темір дәуірінде, Рим және Римге дейінгі кезеңдерде графтық Думноний кельттерінің мекені болған. Англияның англосаксондық қонысы Дюмонияның сегізінші және тоғызыншы ғасырларда Уэссекс патшалығына жартылай ассимиляциялануына әкелді, ал Корнуоллмен батыс шекарасы 936 жылы король Этельстан Тамар өзенінде белгіленді.
Devon ('/d//ɛ//v//ə//n/ DEV ən; historically also known as Devonshire / //ʃ//ɪər//, // //ʃ//ər/ sheer, shər) is a ceremonial county in South West England. It is bordered by the Bristol Channel to the north, Somerset and Dorset to the east, the English Channel to the south, and Cornwall to the west. The city of Plymouth is the largest settlement, and the city of Exeter is the county town. The county has an area of and a population of 1,194,166. The largest settlements after Plymouth (264,695) are the city of Exeter (130,709) and the seaside resorts of Torquay and Paignton, which have a combined population of 115,410. They all are located along the south coast, which is the most populous part of the county; Barnstaple (46,619) and Tiverton (22,291) are the largest towns in the north and centre respectively. For local government purposes Devon comprises a non metropolitan county, with eight districts, and two unitary authority areas: Plymouth and Torbay. Devon has a varied geography. It contains Dartmoor and part of Exmoor, two upland moors which are the source of most of the county's rivers, including the Taw, Dart, and Exe. The longest river in the county is the Tamar, which forms most of the border with Cornwall and rises in the Devon's northwest hills. The southeast coast is part of the Jurassic Coast World Heritage Site, and characterised by tall cliffs which reveal the Triassic, Jurassic and Cretaceous geology of the region. The county gives its name to the Devonian geologic period, which includes the slates and sandstones of the north coast. Dartmoor and Exmoor have been designated national parks, and the county also contains, in whole or in part, five national landscapes. In the Iron Age, Roman and the Sub Roman periods, the county was the home of the Dumnonii Celtic Britons. The Anglo Saxon settlement of Britain resulted in the partial assimilation of Dumnonia into the kingdom of Wessex in the eighth and ninth centuries, and the western boundary with Cornwall was set at the Tamar by king Æthelstan in 936.
Адамның кәсібі
Торквейдегі Кентс үңгірінде 30-40 мың жыл бұрын адам қалдықтары табылған. Дартмур шамамен б.з.д. 6000 жылдан бері мезолиттік аңшы-жинаушы халықтармен қоныстанған деп есептеледі. Римдіктер бұл аймақты шамамен 350 жыл бойы әскери оккупацияда ұстады. Кейіннен, шамамен 600 жылы шығыстан саксон шабуылдары басталды, бірінші кезекте Лайм шығанағы мен оңтүстік эстуарийлердің жағалауларындағы шағын қоныс салушылар тобы, содан кейін шығыстан ұйымдасқан топтардың келуі. Девон бритт және англосаксон Уэссекс арасындағы шекараға айналды және тоғызыншы ғасырдың ортасына қарай Уэссекске көптеп сіңді. Оксфорд университеті мен Лондон университеті жүргізген генетикалық зерттеу Корнуолл мен Девонда жеке генетикалық топтарды анықтады. Айырмашылықтар Тамар өзенінің екі жағында ғана емес, сонымен қатар қазіргі округ шекарасына жуық бөлініс бойынша және Девон мен Оңтүстік Англияның қалған бөлігі арасында да байқалды. Девон халқы қазіргі Солтүстік Франциямен, оның ішінде Бретаньмен де ұқсастықтарды көрсетті. Бұл англосаксон миграциясының Девонға кең ауқымды қозғалыс емес, шектеулі болғанын көрсетеді. Корнуоллмен шекара 936 жылы король Этельстан Тамар өзенінің шығыс жағалауында белгіленді. 800 жыл шамасынан бастап Норман жаулап алу алдындағы кезеңге дейін Девонның көптеген жағалау аймақтарында даттардың шабуылдары болды, оның ішінде 997 жылы Хлидафорда Лайдфордтағы күміс монета соғылуы және 1001 жылы Тейн эстуариясындағы Таинтона (қоныс) шабуылға ұшырады. Девон Кейінгі Орта ғасырларда антиклерикалық қозғалыстардың ортасы болды. Мысалы, 1348 жылы құрылған жалған монах ордені – Бротлингхам ордені, Эксетер арқылы жүріп, дін қызметкерлерін де, қара халықты да ұрлап, олардан құтқару үшін ақша талап етті. Девон Норман жаулап алудан бері Англиядағы көптеген азаматтық қақтығыстарда, оның ішінде Розалар соғысында, 1497 жылы Перкин Уорбек көтерілісінде, 1549 жылғы Дұға кітабы көтерілісінде және Англия азаматтық соғысында да көзге түсті. 1688 жылғы Даңқты революцияны бастау үшін Вильгельм Оранский Брикшемге келді. Девон ежелгі заманнан бері қалайы, мыс және басқа да металдарды өндірген. Девонның қалайы кеншілері 12 ғасырдан бастау алатын Девонның Станарлық конвенциясы арқылы едәуір тәуелсіздікке ие болды. Соңғы отырыс 1748 жылы өтті.
— regularly rode through Exeter, kidnapping both religious men and laymen, and extorting money from them as ransom. Devon has also featured in most of the civil conflicts in England since the Norman conquest, including the Wars of the Roses, Perkin Warbeck's rising in 1497, the Prayer Book Rebellion of 1549, and the English Civil War. The arrival of William of Orange to launch the Glorious Revolution of 1688 took place at Brixham. Devon has produced tin, copper and other metals from ancient times. Devon's tin miners enjoyed a substantial degree of independence through Devon's Stannary Convocation, which dates back to the 12th century. The last recorded sitting was in 1748.
Экономика және өнеркәсіп
2019 жылы Девонның жалпы экономикалық өнімі 26 миллиард фунт стерлингтен асты, бұл Манчестер мен Эдинбургтен де жоғары. 2021 жылғы есепте "денсаулық сақтау, сауда және туризм жұмыспен қамтудың 43,1% құрайды. Девонның ауыл шаруашылығы, білім беру, өндіріс, құрылыс және жылжымайтын мүлік салаларындағы жұмыс орындары ұлттық деңгеймен салыстырғанда артық өкілдік етілген". Көршілес Корнуолл сияқты, Девон да Оңтүстік Англияның басқа аймақтарымен салыстырғанда балық аулау, тау-кен өндіру және ауыл шаруашылығы сияқты негізгі салалардың тоқырауына байланысты экономикалық тұрғыдан кемтар болған, бірақ қазір ол әлдеқайда әртараптанды. Ауыл шаруашылығы 19 ғасырдан бері Девон үшін маңызды сала болып табылады. 2001 жылы Ұлыбританияда ауызша және бас ауруының таралуы ауыл шаруашылығына ауыр соққы берді. Содан бері ауыл шаруашылығы саласының бір бөлігі әртараптандырылып, жаңарып, жергілікті азық-түлік секторы мен көптеген қолөнершілердің өнімдері дамыды. Дегенмен, 2015 жылы сүт өндірушілер ірі сүт зауыдтарының, әсіресе үлкен супермаркеттер желілерінің сүтке көтерме бағамен ұсынған төмен бағаларынан зардап шекті. Пандемия 2020 және 2021 жылдың басында экономикаға кері әсер етті; 2021 жылдың тамызындағы есепте "COVID-19 пандемиясының округтың экономикасына тигізген тікелей әсері есімде болғаннан бері ең ауыр болды" делінген. 2014-2016 жылдары аймақтың тартымды өмір салты географиялық орналасуына байланысты емес жаңа салаларды тартты; мысалы, Дартмур аймағында сандық және қаржылық қызметтер саласында жұмыс істейтін тұрғындардың үлесі соңғы кезде айтарлықтай өсті. Ұлыбританияның ұлттық және халықаралық метеорологиялық қызметі Мет Офисі 2003 жылы Эксетерге көшірілді. Плимут The Range желісінің штаб-пәтері мен алғашқы дүкенін орналастырды, бұл Девонда орналасқан жалғыз ірі ұлттық сауда желісі. 19 ғасырда теміржолдың пайда болуымен бірге теңіз жағалауындағы курорттардың дамуынан бастап Девон экономикасы туризмге қатты тәуелді болды. Округ экономикасы 20 ғасырдың ортасынан бастап британдық теңіз жағалауындағы курорттардың құлдырау тенденциясын ұстанды, бірақ соңғы кезде кемпингке, серфинг, велосипед, желкен және мұра сияқты спорт түрлеріне бағытталған курорттарының жаңаруы мен қайта жаңғыруы байқалды. Бұл жаңаруға Девонның көптеген ауылдары мен жағалауы Дартмур және Эксмур ұлттық парктері, сондай-ақ Юра жағалауы мен Корнуолл және Батыс Девон тау-кендік ландшафты Дүниежүзілік мұра орындары ретінде тағайындалуы көмектесті. 2019 жылы округке келген туристер 2,5 миллиард фунт стерлинг жұмсады. Ең табысты туристік орындар, әсіресе тамақ пен сусындарға, соның ішінде Солтүстік-Батыс Девондағы теңізге қарап тұратын мейрамханаларға (мысалы, Дэмиен Хёрстке тиесілі), Оңтүстік-Батыс жағалау жолымен жаяу серуендеуге, Девон жағалауынан жағалауға дейінгі велосипед жолына және басқа велосипед жолдарына, мысалы, Тарка жолы мен Стовер жолына; су спортына; серфингке; округ бойынша жабық және ашық ауадағы халықтық музыка фестивальдарына және Салкомбедегі 5 миль (8 км) төбемен қоршалған шығанақта (рия) жүзуге қызығушылық танытады. Кірістердің айырмашылығы айтарлықтай, ал орташа көрсеткішті зейнеткерлердің үлкен үлесі көтеріп тұрады. Оңтүстік Хэмс және Эксетер мен Плимут маңындағы ауылдардың көп бөлігіндегі табыстар ұлттық орташа көрсеткішке жақын немесе одан жоғары, бірақ ауыр кедейлік аймақтары да бар, кейбір жерлердегі табыс Ұлыбританиядағы ең төменгі деңгейлердің қатарында. Кестеде 2011 жылғы санаққа дейінгі он жыл ішіндегі халықтың өзгеруі де көрсетілген. Сонымен қатар, әрбір округтегі тұрғындардың ең төменгі табысқа және/немесе жұмыссыздық жәрдемақысына тәуелділігінің үлесі көрсетілген, олардың ұлттық орташа көрсеткіші 2012 жылдың тамызында, соңғы деректер жарияланған жылы 4,5% құрады. Девонның ең көп тұрғыны бар ауданы Шығыс Девон, бірақ Торбейді есепке алмағанда, онда тұрғындар аздап көп, ал Плимуттың тұрғындары олардың бірінен шамамен екі есе көп. Батыс Девонда тұрғындар саны ең аз, санақ кезінде 63,839 адамды құрады. + Халық саны санақтан санаққа. Жұмыс іздеушілерге берілетін жәрдемақы (JSA) немесе табыспен қамтамасыз ету (DWP) бірлігі JSA немесе Inc. Supp. 2011 жылғы халықтың % (тамыз 2012) 2001 жылғы халықтың % (тамыз 2001) Халық саны (сәуір 2011) Халық саны (сәуір 2001) Девон 2.7% 6.6% 746,399 704,493 Аудан бойынша реттілік Эксетер 3.5% 7.5% 117,773 111,076 Торридж 3.3% 7.7% 63,839 58,965 Солтүстік Девон 2.8% 7.8% 93,667 87,508 Тейнингбридж 2.6% 6.7% 124,220 120,958 Орта Девон 2.6% 6.0% 77,750 69,774 Батыс Девон 2.5% 5.9% 53,553 48,843 Оңтүстік Хэмс 2.1% 6.0% 83,140 81,849 Шығыс Девон 1.9% 5.4% 132,457 125,520 Тарихи Девон Торбей 5.3% 11.0% 130,959 129,706 Плимут 5.1% 9.5% 256,384 240,720
Автобус
Девон аймағында автобус тасымалдау желісі бар. Автобус операторлары: Stagecoach (Девонның көп бөлігі), AVMT Buses (Шығыс Девон/Юралық жағалау), County Bus (Тейнгбридж) және Plymouth Citybus.
Темір жол
Девонның негізгі теміржол операторы – Great Western Railway, ол көптеген аймақтық, жергілікті және қала маңындағы қызметтерді, сондай-ақ Лондон Паддингтонға солтүстікке және Плимут пен Пензанс қалаларына оңтүстікке қалааралық қызметтерді жүзеге асырады. Басқа қалааралық қызметтерді CrossCountry солтүстікке Манчестер Пикадилли, Эдинбург Уэверли, Глазго-Централ, Данди, Абердин және оңтүстікке Плимут пен Пензанс қалаларына; ал South Western Railway Лондон Ватерлоо мен Эксетер Сент-Дэвидс арасында сағат сайынғы қызметтермен, Батыс Англияның негізгі желісі арқылы жүзеге асырады. Девонның барлық қызметтері дизельмен жүреді, себебі округте электрленген желілер жоқ. Девондағы Океэмптон станциясы 1972 жылы Бичингтің кесу шараларының нәтижесінде жолаушылар трафигі үшін жабылды, бірақ 2021 жылдың қарашасында Ұлыбритания үкіметінің «Теміржолды қайта жаңғырту» бағдарламасы арқылы қаржыландырылған GWR-дің Эксетерге тұрақты жолаушылар қызметін қайта іске қосты. Плимутқа тікелей қызмет көрсету үшін Тавистоктан Бере Алстонға дейінгі желіні қайта ашу ұсынысы бар. 2014 жылы Даулиште теміржолдың теңіз жағалау қабырғасына зақым келгеннен кейін Эксетер мен Пензанс арасындағы пойыздардың кең ауқымда бұзылуына байланысты Эксетер мен Окегемптон арасындағы желіні қайта ашу мүмкіндігі де қарастырылды. Алайда, Network Rail жүргізген зерттеу көрсеткендей, қолданыстағы теміржол желісін сақтау ақшаға ең тиімді құндылықты ұсынады және 2019 жылы Даулиштегі желіні нығайту жұмыстары басталды.
Девон метрополитені
Девон округі кеңесі "Девон метро" жобасын ұсынды, мақсаты округтегі теміржол қызметін жақсарту және автокөліктің орнына нақты балама ұсыну. Бұл 2015 жылдың желтоқсанында ашылған Кранбрук станциясын, сондай-ақ басымдықпен салынатын төрт жаңа станцияны (оның ішінде Эдгинсвелл) қамтиды. Жобаның бірнеше бөлігі іске асырылды немесе іске асырылуда, соның ішінде 2023 жылдың шілдесінде ашылған Эксетер қаласының шетіндегі Марш Бартон станциясының құрылысы, және енді Авоцет желісінен Эксетер арқылы өтіп, Ревиера желісін де қамтитын, жарты сағат сайынғы жергілікті теміржол қызметі.
Ауа
Эксетер әуежайы – Девондағы жалғыз жолаушылар әуежайы. 2019 жылы оны бір миллионнан астам адам пайдаланған. 2020 жылға дейін Flybe әуежайда өз штаб-пәтерін орналастырған еді. Бағыттарына Ұлыбританияның түрлі қалалары (Лондон Сити, Манчестер, Белфаст, Эдинбург және т.б.) және Кипр, Италия, Нидерланды, Лапландия, Португалия, Испания, Франция, Мальта, Швейцария, Түркия кіреді.
География және геология
Девон жарты аралында орналасқандықтан, Англия округтерінің арасында бірегей ерекшелікке ие – екі бөлек жағалауға ие: солтүстікте Бристоль каналы мен Кельт теңізі, оңтүстікте Англия каналы. Оңтүстік-Батыс жағалау жолы екі жағалаудың бойымен созылады, оның 65 пайызы Мұра жағалауы деп белгіленген. 1974 жылы Англия округтерінің құрылымы өзгергенге дейін Девон ауданы бойынша үшінші ірі округ еді және округтерге бөлінбеген округтердің ішіндегі ең үлкені болды (тек Йоркшир мен Линкольншир ғана үлкен болды және олар тиісінше округтерге немесе бөлімдерге бөлінді). 1974 жылдан бері округ (Кумбрияның құрылуына байланысты) рәсімдік округтер арасында төртінші орында тұр және метрополиялық емес үшінші ірі округ болып табылады. Ланди аралы мен Эддистоун рифі де Девонның құрамында. Округте Англиядағы кез келген округке қарағанда көбірек жолдар бар. Ішкі аймақта Дартмур ұлттық паркі толығымен Девон аумағында, ал Эксмур ұлттық паркі Девон мен Сомерсет округтерінде орналасқан. Бұл биік бағралы жерлерден басқа, округте әдемі төбелі ауылдық жерлер мен сабаннан төселген шатырлы коттедждер бар. Осының бәрі Девонды танымал демалыс орнына айналдырады. Оңтүстік Девонның ландшафты Дартмут, Айвибридж, Кингсбридж, Салкомб және Тотнес сияқты шағын қалалармен тізілген төбелерден тұрады. Торквей және Пейгтон қалалары оңтүстік жағалаудағы маңызды теңіз курорттары болып табылады. Шығыс Девон округтегі алғашқы теңіз курорты – Эксмаутқа және жоғары деңгейлі грузин қаласы Сидмутқа ие, ол Шығыс Девон аудандық кеңесінің штаб-пәтері болып табылады. Эксмаут Юралық жағалауының әлемдік мұрасының батыс шегін белгілейді. Тағы бір ерекшелігі – Ньютон Аббот пен Эксе сағасы арасындағы жағалау темір жолы: қызыл құмтасты жартастар мен теңіз көрінісі әсерлі, ал курорттарда темір жол мен жағажайлар өте жақын орналасқан. Солтүстік Девон өте ауылдық, Барнстапл, Ұлы Торрингтон, Бидфорд және Ильфракомб қалаларынан басқа ірі қалалары аз. Девонның Эксмур жағалауында Ұлыбританияның оңтүстігіндегі ең биік жартастар орналасқан, олардың ең биігі – Комб Мартин шығанағының жанында орналасқан, беті тік жартасқа қараған "шошқа арқасы" пішіндес төбе. Оның серігі – Кішкентай Hangman, ол жағалаудағы Эксмурдың батыс шегін көрсетеді. Солтүстік Девон жағалауының ерекшелігі – Бидфорд шығанағы мен Хартленд Пойнт түбегі батысқа қарап, Атлант мұхитына қарайтын жағалау сызықтарын құрайды; сондықтан жағалаудан (шығыстан) соққан жел мен Атлант толқыны серфингке қолайлы жағдайлар тудырады. Бидфорд шығанағының жағажайлары (Вулакомб, Саунтон, Вествард Хо! және Кройд), Солтүстік Корнуолл мен Оңтүстік Уэльстің кей бөліктерімен бірге Ұлыбританиядағы серфингтің негізгі орталықтары болып табылады.
Геология
Геологиялық бөлініс сызығы Девон арқылы Бристоль-Эксетер желісі және Тивертон мен Эксетерден шығысқа қарай созылатын M5 тас жолы бойымен өтеді. Бұл Тис-Экс желісінің бір бөлігі болып табылады, ол Ұлыбританияны оңтүстік-шығыс жазық аймағына – көлбеу шөгінді тау жыныстарымен және солтүстік-батыс жоталы аймағына – магмалық тау жыныстарымен, бүктеліген шөгінді және метаморфтық тау жыныстарымен бөледі. Девонның негізгі геологиялық құрауыштар: i) солтүстік Девон мен оңтүстік-батыс Девонның девон қабаттары (Корнуоллға дейін созылады); ii) Калмдық шөгінділер (солтүстік-батыс Девоннан солтүстік Корнуоллға дейін созылады); және iii) орталық Девондағы Дартмур гранитті интрузиясы, Корнубиан батолитінің бөлігі, оңтүстік-батыс түбектің «омыртқасын» құрайды. Оңтүстік Девон жағалауында девон қабаттарының ішінде силур және ордовик тау жыныстарының бөліктері кездеседі, бірақ Девон құрлығында девонға дейінгі тау жыныстары жоқ. Эддистондағы метаморфтық тау жыныстары, болжам бойынша, кембрийге дейінгі кезеңге жатады. Ең ежелгі тау жыныстарын датеуге болады, олар девон кезеңіне жатады, олардың жасы шамамен 395–359 миллион жыл. Құмтастар мен тақталы тастар тропикалық теңіздердің астында Солтүстік және Оңтүстік Девонда шөгінді. Ал Торки мен Плимут маңындағы аудандарда әктас қабаттары түзілді. Бұл геологиялық кезең 1840 жылдары Родерик Мерчисон мен Адам Седжвик Девонның атымен атады және геологиялық уақыттың негізі ретінде әлемдік масштабта қолданылатын Ұлыбританияның жалғыз округі болып табылады. Девонның екінші маңызды тау жыныстары жүйесі – Калмдық шөгінділер, негізінен Девон мен Корнуоллда кездесетін карбон кезеңінің геологиялық құрылымы. Бұл шөгінділер «кальм» деп аталатын, Девонда кездесетін жұмсақ, қара көмірдің болуына немесе қабаттардағы жиі кездесетін бұрылыстарға байланысты осылай аталған. Бұл құрылым Бидфордтан Корнуоллдағы Будке дейін созылады және көбінесе тегіс, жасыл, дөңгелек ландшафтқа үлес қосады. Ол сонымен қатар Дартмурдың батыс, солтүстік және шығыс шекараларында да кездеседі. Каунтінің шығыс бөлігіндегі шөгінді тау жыныстарына перм және триас құмтастары (шығыс Девонның белгілі құнарлы қызыл топырақтарын құрайды); Будли Салтертон және Вудбери маңындағы Бунтер қиыршықты төсектері, сондай-ақ Девонның шығыс бөлігіндегі юралық тау жыныстары жатады. Бэр-Хедтегі бор кезеңінің әктас жартастары және Холдондағы құмды-шақылды топырақтар сияқты жас тау жыныстарының кішкентай шығыңқылары да бар, сонымен қатар Бови алабындағы эоцен және олигоцен шар балшығы мен лигнит кен орындары, тропикалық орман жағдайында шамамен 50 миллион жыл бұрын пайда болған.
Климат
Девонның климаты көбінесе салқын мұхиттық климатқа ие, оған Солтүстік Атлантика ағысы зор әсер етеді. Қыста биік жерлерден тыс жерлерде қар жауу сирек, бірақ кейбір ерекшеліктер бар. Округте жаз айларында көбінесе жұмсақ ауа райы болады, кейде ыстық күндер мен салқын, жаңбырлы кезеңдер кезектеседі. Қыстар көбінесе салқын болады, алайда округ әлемдегі ендігіне қарағанда ең жұмсақ қыстарды бастан кешіреді, қаңтар айындағы орташа күндізгі максималды температурасы ... құрайды. Жауын-шашын мөлшері округ бойынша айтарлықтай өзгереді, Дартмурдың кейбір бөліктерінде ...-ден бастап, оңтүстік-шығыс Девон мен Эксетер маңындағы жаңбыр көлеңкесінде ... шамасында болады. Күн сәулесінің мөлшері де әртүрлі: биік жерлер көбінесе бұлтты, бірақ Солкомбтан Эксмутқа дейінгі оңтүстік-шығыс жағалауы Ұлыбританияның ең күннөл аймақтарының бірі (жалпы бұлтты аймақ). Батыс немесе оңтүстік-батыс желдері мен жоғары қысым болғанда Торбей мен Тейнмут аймағындағы ауа райы көбінесе жылы болады, жоғары жерлердің (фён желінің) қорғауынан ұзақ күн сәулесінің кезеңдері пайда болады.
Экология
Тұрғын орталардың алуан түрлілігі жануарлар әлемінің кең ауқымын білдіреді (мысалы, Дартмур жануарлар әлемін қараңыз). Құс қадағалаушылар арасында танымал сын – бір күнішінде округте 100-ден астам түрді табу. Округтің жабайы табиғаты бірнеше жабайы табиғатты қорғау қоры сияқты қайырымдылық ұйымдарымен қорғалады, мысалы, 40 табиғи қорыққа қарайтын Девон жабайы табиғат қоры. 1928 жылы құрылған және 2005 жылдан бері «Девон құстары» деп аталатын Девон құс қадағалау және сақтау қоғамы – жабайы құстарды зерттеуге және сақтауға арналған округтік құс қоғамы. RSPB округте қорықтарға ие, ал Natural England 200-ден астам Девонның ғылыми маңызы бар жерлері мен Slapton Ley сияқты Ұлттық табиғи қорықтарға жауапты. Девонның Бат тобы 1984 жылы жартастарды сақтау мақсатымен құрылған. Бұл аймақта кездесетін жануарлар әлемі әртүрлі жәндіктер, көбелектер мен молықтарды қамтиды; қызықты көбелек – шашақты молық. Девон – Ұлыбританияда сирек кездесетін бірнеше түрдің орталығы, соның ішінде цирл торғайы; үлкен ат тегіс жартасы; Бехштейн жартасы және Джерси жолбарысы. Бұл сондай-ақ материктік Ұлыбританияда құм крокусының (Romulea columnae) табылған жалғыз жері – Dawlish Warren, және британдық жергілікті рептилиялардың барлық алты түрінің мекені, бұл кейбір қайта енгізілулердің нәтижесі. Соңғы кезде қайта пайда болған тағы бір түр – Еуразиялық суыр, негізінен Оттер өзенінде. Девон аймағында тіркелген басқа да сирек кездесетін түрлерге теңіз жылқылары мен теңіз нарциссы кіреді. Округтің ботаникасы өте алуан түрлі және Корнуоллдан басқа Британ аралдарында кездеспейтін кейбір сирек түрлерді қамтиды. Девон екі Уотсондық вице-округке бөлінеді: солтүстік және оңтүстік, шекарасы шамамен Дартмурдың жоғарғы бөлігінен және содан кейін шығысқа қарай канал бойымен өтетін дұрыс емес сызық. Ботаникалық есептер 17 ғасырда басталады, ал Джонс пен Кингстон 1829 жылы «Flora Devoniensis» деген атпен шығарды. Жалпы есеп Девон графтығының Виктория тарихында (1906) және 1939 жылы Кэбл Мартин мен Фрейзердің «Девон флорасында» жарияланды. 1984 жылы Ивимей Куктың «Девон флорасының атласы» жарық көрді, ал 2005 және 2014 жылдар аралығында жүргізілген далалық жұмыстарға негізделген «Девонның жаңа флорасы» 2016 жылы жарық көрді. Девон аймағы қазіргі Ұлыбританияда алғашқы болып коммерциялық мақсатта зәйтүн өсіретін аймақ болып табылады. 2024 жылдың қаңтарында Ұлыбританияда қауіп төндіретін экожүйелер болып табылатын кельт жаңбырлы ормандарын қолдау үшін солтүстік Девонға 100 000-нан астам ағаш отырғызу жоспарлары жарияланды. Жоба аясында үш аймақта 50 гектар жаңа жаңбырлы орман өсіріліп, жағалау мен ішкі аймақтағы жаңбырлы орман алқаптарына жақын жерлерде ағаштар отырғызылады. Ағаштардың арасына ерекше өсімдіктерімен танымал, бір кездері көп тараған жемісі де болған Девонның аққазығы да жатады. Ұлттық қордың басшылығымен және еріктілер мен жергілікті топтардың көмегімен бұл бастама Эксмор, Вулкомб, Хартленд және Арлингтон Корттағы жерлерге бағытталған.
Қалалар, қалалар мен ауылдар
Девонның негізгі елді мекендері – Плимут қаласы, қазір әкімшілік тұрғысынан тәуелсіз тарихи порты, округ орталығы Эксетер және округтың туристік орталығы Торбей. Девон жағалауы туристік курорттармен толы, олардың көптегені 19 ғасырда теміржол келгеннен кейін қарқынды дамыды. Мысалға, оңтүстік жағалаудағы Доулиш, Эксмұт және Сидмұт, ал солтүстікте Ильфракомб және Линмұт. Оңтүстік жағалаудағы Торквей, Пейгтон және Брикшемді біріктіретін Торбай агломерациясы қазір округтен әкімшілік жағынан тәуелсіз. Округтағы ауылдық сауда қалаларына Барнстапл, Бидфорд, Хонитон, Ньютон-Аббот, Океэмптон, Тависток, Тотнес және Тивертон кіреді. Корнуоллмен шекара әрдайым қазіргі Тамар өзені бойымен өте бермейтін. 19 ғасырдың соңына дейін Торпойнт аймағындағы бірнеше приходтар Девонға қарасты, ал бес приход, қазір Солтүстік-Шығыс Корнуоллда орналасқан, 1974 жылға дейін Девонның құрамында болды (бірақ, діни мақсаттар үшін олар Корнуолл архидиакониясының құрамында болды және 1876 жылы Труро диоцезінің бөлігіне айналды).
Ежелгі және ортағасырлық тарих
Девон аймағы римге дейінгі Дүмнони кельт тайпасының иелігінде болды, олар "Теңіз жақындықтары" деп аталды. Эксетерден батысқа қарайғы аймақ, Рим Британиясының қалған бөлігіне қарағанда, римдіктердің ықпалына аз іліккен, себебі ол провинцияның шалғай орналасқан бөлігі саналды. 410 жылы Ұлыбританиядан римдіктердің ресми түрде кетуінен кейін, Дүмнони тайпасының бірі династия құрып, Девонды Дүмнонидің жаңа патшалары ретінде билеуге тырысты. Девондағы ең алғашқы белгілі діндер кельттік дін және римдік амалдар болды, бірақ 4 ғасырдың ортасында христиан діні Девонға енгізілді. Рим империясы құлағаннан кейінгі кезеңде, Британ аралдарындағы шіркеу, Еуропа құрлығының латын христиандығынан кейбір ерекшеліктерімен сипатталды және "кельт христиандығы" деп аталды; алайда ол әрқашан кең Рим-католик шіркеуімен байланыста болды. Сансыз Корнуолл қасиеттілері Девондағы аңыздар, шіркеулер мен жер-су аттарында еске алынады. Батыс христиандығы Девонға, ол Уэссекс патшалығының құрамына ұзақ уақыт кіргенде және Уэссекс епископының билігіне бағынғанда келді. Әйгілі Петрок қасиеттісі Девон арқылы өткен деседі, онда оған арналған ежелгі құдайылықтар Корнуоллдағылардан гөрі көп: Корнуоллдағы бесеумен салыстырғанда, он жеті (Сомерсет шекарасынан сәл артындағы Тимберскомб қосылғанда) болуы мүмкін. Оның есімімен аталған шіркеулердің орны, Эксетердің ежелгі римдік қабырғаларындағы шіркеулердің орны да көбінесе жағалауға жақын орналасқан, себебі сол кезде саяхат көбінесе теңіз арқылы жасалатын. Девонның Петрокстоу және Ньютон Сент-Петрок ауылдары да қасиетті Петроктың есімімен аталады, ал Девонның туы оған арналған. Англияның оңтүстік-батысындағы христиан дінінің тарихы белгілі бір дәрежеде жасырын күйде қалып отыр. Девонның тарихи графтығы Уэссекс епархиясының бір бөлігін құрады, ал кельт аймақтарындағы шіркеу ұйымы туралы ештеңе белгілі емес. 703 жылы Девон мен Корнуолл Шерборн епархиясына қосылды, ал 900 жылы бұл епархия тағы екіге бөлінді, Девон епископы 905 жылдан бастап Таутонға (қазіргі Епископ Таутонға), ал 912 жылдан бастап қасиетті Бонифацийдің туған жері Кредитонға орналасты. 1027 жылы Лифинг Кредитон епископы болды, одан кейін көп ұзамай Корнуолл епископы болды. Девон мен Корнуоллды қамтитын Кредитон мен Корнуолл епархиялары, Лифингтің ізбасары епископ Леофриктің, Эдуард Исповедник тұсында біріктірілді. Ол бұрын Кредитон епископы болған, ал Эдуард Исповедник тұсында Эксетердің бірінші епископы атанды, ол 1050 жылы собор қаласы ретінде бекітілді. Бастапқыда, 932 жылы Ательстан құрған және 1019 жылы қайта салынған Әулие Мария мен Петір шіркеуі собор ретінде қызмет етті. Орта ғасырларда Девон бірнеше дворяндардың саяси ықпалында болды, әсіресе Девонның Куртенэй графтары. Розалар соғысы кезіндегі маңызды магнаттар Девон графы, Уильям Бонвилл, 1-ші барон Бонвилл және Корнуолдан Уилтширге дейін ықпалы жеткен Гамфри Стаффорд, Девон графы болды. 1485 жылдан кейін графтықтың ықпалды тұлғаларының бірі Генрих VII-нің сарайдағы кеңесшісі Роберт Виллоуби, 1-ші барон Виллоуби де Брок болды.
Кейінгі тарих
1549 жылы Дұға кітабына қарсы көтеріліс Девон мен Корнуоллдан мыңдаған адамның қаза болуына себеп болды. Англия реформациясы кезінде Девондағы шіркеулер ресми түрде Англия шіркеуімен байланысты болды. XVI ғасырдың соңынан бастап, ынталы протестантизм немесе «пуритандық» Девонның кейбір аймақтарында тереңге сіңіп, ал округтің басқа бөліктері көбінесе консервативті болып қалды. Бұл айырмашылықтар 1642–1646 жылдардағы Англия азамат соғысы кезінде айқын байқалды, онда округ діни және мәдени тұрғысынан екіге бөлінді. Джон Уэслидің методизмі 19 ғасырда Девон жұмысшылары арасында кең танымал болды. Методист шіркеулері маңызды әлеуметтік орталықтарға айналды, ерлер хорлары және шіркеумен байланысты басқа да ұйымдар Девон жұмысшыларының әлеуметтік өмірінде маңызды рөл атқарды. Методизм бүгінде Девонның діни өмірінде маңызды орынға ие, бірақ округ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі британ діни сезімінің төмендеуіне де қатысты. Эксетер епархиясы Девонның барлық аумағын қамтитын Англикан епархиясы болып табылады. Рим-католик Плимут епархиясы 19 ғасырдың ортасында құрылды.
Елтаңба
1926 жылға дейін округтің ресми елтаңбасы болған жоқ: Эксетер қаласының қарулары Девонды бейнелеу үшін жиі қолданылды, мысалы, Девоншир полкінің белгісінде. 1888 жылғы Жергілікті басқару заңы бойынша округтік кеңес құрылғанда, ресми мөрді қабылдау қажет болды. Мөрде Эксетердің қаруларымен қатар кеңестің алғашқы төрағасы мен вице-төрағасының (Лорд Клинтон және Морли графы) қарулары бейнеленген үш қалқан болды. 1926 жылдың 11 қазанында округтік кеңес Арм колледжінен елтаңба алды. Елтаңбаның негізгі бөлігінде күміс фонда қызыл тәж киген арыстан бейнеленген, бұл Корнуолл графы Ричард Плантагенеттің қаруы. Елтаңбаның жоғарғы бөлігінде Девонның теңізшілдік дәстүрлерін көрсететін толқындардағы ежелгі кеме бейнеленген. Қабылданған латын тіліндегі ұран – Auxilio Divino (Құдайдың көмегімен) – сэр Фрэнсис Дрейктің ұраны. 1926 жылғы грант тек елтаңбаға қатысты болды. 1962 жылдың 6 наурызында тағы бір грант – герб пен қолдаушылар алынды. Герб – «теңіз тәжінен» көтерілген Дартмур понисінің басы. Бұл ерекше тәж кеменің желкендері мен корпусынан жасалған және Корольдік теңіз күштерімен байланысты. Қолдаушылар – девон бұқасы мен теңіз арыстаны. Девон округтік кеңесі 1974 жылғы қайта ұйымдастырудан кейін елтаңбадағы кеме белгісінен бейімделген «кеме силуэті» логотипін қабылдады, бірақ 1998 жылы Плимут пен Торбейді жоғалтқаннан кейін елтаңбаны қайта қабылдады. 2006 жылдың сәуірінде кеңес күнделікті қолдануда қолданылатын жаңа логотипті таныстырды, бірақ елтаңба «әр түрлі азаматтық мақсаттарда» қолданыла береді.
Ту
Девонның өзіндік туы бар, ол Девон мен көршілес округтерде құрметтелген жергілікті әулие Петрокқа арналған. Ту 2003 жылы BBC Radio Devon радиостанциясы өткізген байқаудың нәтижесінде қабылданды. Жеңімпаз дизайнды веб-сайттың авторы Райан Сили жасады, ол дауыстардың 49% алып жеңіске жетті. Тудың түстері Девонмен байланыстырылатын кең таралған түстер, мысалы, Эксетер университетінің, регби командасының түстері, сондай-ақ Алжирді бомбалау кезінде бірінші Эксмут виконты қолданған жасыл-ақ ту (қазір Тейн аңғары мұражайында сақталады), және округтың футбол командаларының бірі – «Плимут Аргайл». 2006 жылдың 17 қазанында жергілікті демократия апталығын мерекелеу үшін ту алғаш рет Эксетердегі округ әкімшілігінің ғимаратының алдында көтерілді, соның нәтижесінде округ кеңесінен ресми мойындау алды. 2019 жылы Девон округі кеңесі Эксетер және Плимут қалаларындағы Англикан және Католик шіркеулерінің қолдауымен әулие Бонифацийді Девонның қамқоршысы деп ресми түрде жариялады.
Жер атаулары мен әдет-ғұрыптары
Девонның топонимдерінің көптегендері "комб/комб" және "тор" аяқтамаларымен бітеді. "Комб" (айлақ немесе ойыс, салыстырыңыз: валлилік cwm, корн тілі komm) және "тор" (ескі валлилік twrr және шотланд гаэль тілі tòrr, латынша turris сөзінен; 'мұнара' гранитті құрылымдар үшін қолданылады) – ағылшын тіліндегі сирек кельт сөздері, және олардың жиілігі Девонда ең жоғары, ол тарихи бритт тілінде сөйлейтін Корнуоллмен шекаралас. Дартмурдегі қираған ортағасырлық елді мекендері, ұзақ үйлер, шашыраңқы ауылдық қоныстардың (ескі ағылшынша tun, қазір көбінесе ton) корнуолдық 'tre' қоныстарымен ұқсас болғанын көрсетеді, бірақ олар әдетте жергілікті жер атауымен сипатталады – (a)котт, ескі ағылшын тілінен "шатыр", салыстырыңыз: шатыр. Саксондық аяқтамасы "worthy" (англосаксон тілінде worthig) ірі елді мекендерді көрсетеді. Бірнеше "Бере" ағылшын-саксондық ағаш алқаптарын, ал "Лей" – араларды білдіреді. Девонда түрлі фестивальдар мен дәстүрлі әдет-ғұрыптар бар, соның ішінде Уимплдегі дәстүрлі жеміс бақшасына бару рәсімі – Уассейл, әр 17 қаңтарда, және Оттери Сент-Мэридегі жалындаған шайбақтарды көтеріп жүру. Оттериде ұзақ жылдар бойы тұрған адамдарды мерекелік түнді тойлау үшін ауылды (және жиналған халықты) аралап, арқаларында жалындаған шайбақтармен жүгіруге шақырады. Берри Померой әлі де Елизавета I құрметіне Королева күнін тойлайды.
Білім
Девонның көбінесе толыққанды білім беру жүйесі бар. 37 мемлекеттік және 23 тәуелсіз орта мектеп бар. Үш жоғары білім беру мекемесі және бір ауыл шаруашылығы колледжі (Биктон колледжі, Бадли Салтертон қаласының жанында) бар. Торбайда 8 мемлекеттік (3 грамматикалық мектептері бар) және 3 тәуелсіз орта мектеп, ал Плимут қаласында 17 мемлекеттік (3 грамматикалық мектептері бар – екі қыздарға арналған және бір ұлдарға арналған) және бір тәуелсіз мектеп, Плимут колледжі бар. Шығыс Девон мен Тейнингбридждегі мектептердің саны ең көп, ал Батыс Девон ең азын қамтиды (тек екі мектеп бар). Эксетер, Орта Девон, Торридж және Солтүстік Девон қалаларында тек бір мектепте ғана жоғары сыныптар (sixth form) бар, ал басқа аудандардағы мектептердің көпшілігінде жоғары сыныптар бар, сонымен қатар Батыс Девон мен Шығыс Девон қалаларындағы барлық мектептерде жоғары сыныптар ашылған. Девон қаласында екі университет орналасқан: Эксетер университеті (Стритхэм кампусы мен Сент-Люк кампусы, екеуі де Эксетерде және Корнуоллдегі кампус); Плимут қаласында Ұлыбританиядағы Плимут университеті мен Санкт-Марк және Сент-Джон университеті орналасқан, соңғысы қаланың солтүстігінде. Эксетер мен Плимут университеттері бірігіп Peninsula медицина және стоматология колледжін құрды, оның базалары Эксетер мен Плимут қалаларында орналасқан. Шумахер колледжі де бар.
Ас мәзірі
Аудан көптеген ас тағамдарының атына ие болды. Девонширлік кремді шай – бұл құрғақ печеньелер, джем және кою майдан тұрады, және оның Девонда пайда болғаны саналады (бірақ көршілес аудандар да оған талапкер екендігі айтылады); Австралия және Жаңа Зеландия сияқты басқа елдерде ол "Девоншир шайы" деп белгілі. Сонымен қатар, пісірілген етті пісірудің алғашқы нұсқасы Корнуолл емес, Девонда пайда болды деген пікір бар, оның ең алғашқы жазбасы 1509 жылы Плимуттен келген. 2008 жылдың қазанында Девонға Fairtrade Foundation ұйымынан Fairtrade County мәртебесі берілді.
Спорт
Девон өзінің ерекше дәстүрлерімен мәшһүр, соның ішінде Девон күресі деген жеке күрес түрі бар, ол кейбір жағынан Корнуолл күресіне ұқсас. 19 ғасырда Плимут қаласының жанындағы Девонпорт қаласында 17 мыңнан астам көрермен Девон және Корнуолл чемпиондарының күресін тамашалаған. Девонның тағы бір дәстүрлі спорты – аутхерлинг, ол 20 ғасырға дейін кейбір аймақтарда ойналған (мысалы, 1922 жылы Ұлы Торрингтонда). Сонымен қатар, Дартмур қадам биі және "Мойынды жарлау" сияқты ежелгі дәстүрлер де қазірге дейін сақталған. Девонның ең ірі қалаларында үш кәсіби футбол клубы бар. 2023 жылғы мәлімет бойынша, "Плимут Аргайл" EFL Чемпионатында, "Эксетер Сити" EFL League One-да, ал "Торкуэй Юнайтед" Ұлттық лигада өнер көрсетеді. "Плимут" футбол лигасының ең жоғары жетістігі – 1932 және 1953 жылдары екі рет жеңіске жеткен екінші дивизиондағы төртінші орын. "Торкуэй" мен "Эксетер" лига жүйесінде үшінші деңгейден жоғары көтеріле қойған жоқ; "Торкуэй" 1957 жылы Сер Альф Рамзидің "Ипсвич Тауннан" кейін үшінші дивизионда (S) гол айырмасы бойынша екінші орынды иеленді. "Эксетердің" ең жоғары көрсеткіші үшінші дивизионда (S) сегізінші орынды иеленуі болды. Округтың ең ірі кәсіби емес клубтары – "Плимут Парквей" және "Тивертон Таун", олар Оңтүстік футбол лигасының Премьер-дивизионында, ал "Бидфорд", "Эксмут Таун" және "Тависток" Оңтүстік футбол лигасының Бірінші Оңтүстік және Батыс дивизионында ойнайды. Регби одағы Девонда кең таралған, Девон регби футбол одағының туы астында қырықтан астам клуб бар, олардың көпшілігінде аға, жасөспірімдер және кіші жастағы командалар бар. "Эксетер Чифс" клубы Авива Премиершипінде ойнайды және 2017 жылы финалда "Wasps RFC" клубын 23:20 есебімен жеңіп, тарихында тұңғыш рет титул жеңді. "Плимут Альбион" (2023 жылғы мәлімет бойынша) Англияның кәсіби регби одағының үшінші деңгейі – National League 1-де ойнайды. Девонда регби лигасынан бес команда бар: "Плимут Титанс", "Эксетер Центурионс", Торкуэйден "Девон Шаркс", Барнстаплден "Солтүстік Девон Рейдерс" және Эксумауттен "Шығыс Девон Иглз". Олардың барлығы Регби лигасының конференциясында ойнайды. "Плимут Сити Патриотс" клубы Ұлыбритания баскетбол лигасынде Девонды ұсынады. 2021 жылы құрылған бұл клуб бұрынғы кәсіби клуб "Плимут Рейдерсті" алаң мәселелеріне байланысты жарыстан шығарылғаннан кейін алмастырды. Мотоциклдермен жылдамдық жарысы да округте қолдау табады, соңғы жылдары "Эксетер Фальконс" және "Плимут Гладиаторс" клубтары Ұлттық лигаларда сәтті өнер көрсетті. Эксетер университетінің хоккей клубы ерлер мен әйелдер Англия хоккей лигаларында өнер көрсетеді. Конь жарысы да округте танымал, екі National Hunt жарыс жолы (Эксетер және Ньютон Аббот) және көптеген нүктелік жарыстар бар. Девонда көптеген табысты кәсіби жарыс жылқыларын жаттықтырушылар жұмыс істейді. Округты крикеттен "Девон округінің крикет клубы" ұсынады, ол кіші округтер деңгейінде ойнайды.
Белгілі девондықтар
Девон өзінің теңізшілерімен танымал, мысалы сэр Фрэнсис Дрейк, сэр Хамфри Гилберт, сэр Ричард Гренвилл, сэр Уолтер Ралли және сэр Фрэнсис Чичестер. Генри Эверь, XVII ғасырдың аяғындағы ең танымал қарақшы ретінде сипатталған, Ньютон Феррерс ауылында туған болуы мүмкін. Джон Оксенхэм (1536–1580) – Дрейктің лейтенанты, бірақ испандықтар оны қарақшы деп санайды. Томас Мортон (1576–1647) – Елизавета дәуірінің белсенді табиғатты жақсы көретіні, мүмкін Девон қаласында туған, ол Жаңа Англия Кеңесінің адвокаты болды және Ма Ре Маунт немесе Меримаунт деп аталатын Жаңа Англияның тері саудасы плантациясын Батыс елдер стиліндегі Мейполдың айналасына салды, бұл Пилигримдер мен пуритан отарлаушыларының наразылығын тудырды. Мортон 1637 жылы өзінің тәжірибелері туралы «Жаңа ағылшын Кананы» атты кітап жазды, ішінара өлеңмен, осылайша Американың ағылшын тілінде жазған алғашқы ақыны болған болуы мүмкін. Тағы бір атақты теңізші және девондық – Роберт Фалькон Скотт, ол географиялық Оңтүстік полюске жету үшін бақытсыз «Терра Нова» экспедициясының жетекшісі болды. Ақын Сэмюэл Тейлор Колридж, қылмыстық жазушылар Агата Кристи және Бертрам Флетчер Робинсон, ирланд жазушысы Уильям Тревор және ақын Тед Хьюз Девонда өмір сүрді. Корольдік академияның негізін қалаушы суретші сэр Джошуа Рейнольдс Девонда дүниеге келген. Крис Доусон, «The Range» сауда үйінің миллиардер иесі, Девонда дүниеге келді, оның бизнесі Плимут қаласында орналасқан. Актер Мэтью Гуд Девонда өсті, ал Брэдли Джеймс, сондай-ақ актер, сол жерде дүниеге келді. Әнші Джосс Стоун Девонда өскен, ал британдық рок-тобы Coldplay-дің фронтмені Крис Мартин де сол жерде дүниеге келген. Мэтт Беллами, Доминик Ховард және Крис Вольстенхолм ағылшын тобы Muse-тың барлығы Девонда өсіп, топты сол жерде құрды. Дейв Хилл, рок-тобы Slade-дің мүшесі, Девонның Оңтүстік Хэмс ауданындағы Флит Хауста дүниеге келген. Әнші-күйші Бен Ховард Девонның шағын қалашығы Тоттсте өскен. Тағы бір танымал девондық – модель және актриса Рози Хантингтон-Уайтли, ол Плимут қаласында туып, Тависток қаласында өсті. Әнші және әнші-күйші Ребекка Ньюман Эксутта туып өсті. Роджер Дикинс, «біздің заманымыздың ең көрнекті операторы» деп аталады, Девонда дүниеге келді және тұрады. Тревор Фрэнсис, бұрынғы «Ноттингем Форест» және «Бирмингем Сити» кәсіби футболшысы және 1 миллион фунт стерлингке сатылған алғашқы ағылшын футболшысы, Плимут қаласында туып өсті. Жүзуші Шаррон Дэвис және суға секіруші Том Дейли Плимут қаласында дүниеге келген. Олимпиадалық жүгіруші Джо Пэви Хонитон қаласында дүниеге келген. Сатирик, жазушы және комедия актері Питер Кук Девон штатының Торквей қаласында дүниеге келген. «Лестер Тайгерс» және «Британдық және Ирландиялық арыстан» регби ойыншысы Джулиан Уайт Девонда туып өсті және қазір Оңтүстік Девонның тұқымдық сиырларын бағуда. Иттер өсіруші Джон «Джек» Расселл да Девоннан шыққан. Джейн Макграт, австралиялық крикетші Гленн Макгратке үйленген, Пейнтон қаласында дүниеге келген. Оның сүт қатерлі ісігімен ұзақ күресінен кейін қайтыс болуы Австралияның жетекші қайырымдылық ұйымдарының бірі болып табылатын Макграт қорының құрылуына түрткі болды. Девонды сонымен қатар Парламенттегі танымал депутаттар (Парламент мүшелері) Нэнси Астор, Гвинет Данвуд, Майкл Фут және Дэвид Оуэн, сондай-ақ премьер-министрлер Лорд Джон Рассел және Лорд Палмерстон өкілдік етті.