Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Даниядағы музыка дәстүрлеріне шолу
Overview of music traditions in Denmark
Дания музыкасының ең ерте іздері көптеген иілген қола дәуірінің мүйіздеріне немесе сарапшылар музыкалық аспаптар деп санайтын лурлерге дейін жетеді. Олар Скандинавияның әртүрлі аймақтарында, көбінесе Данияда 18 ғасырдың соңынан бері табылды. Данияның ең танымал классикалық композиторы – Карл Нильсен, оның алты симфониясы ерекше есімдерге ие, ал Корольдік Дания балеті Дания хореографы Август Бурнвиллдің туындыларымен танымал. Даниялықтар джаз музыканттары ретінде көзге түсіп, Копенгаген джаз фестивалі халықаралық деңгейде танылды. Қазіргі заманғы поп және рок сахнасы бірнеше белгілі есімдерді дүниеге әкелді, олардың ішінде MØ, Dizzy Mizz Lizzy, Lukas Graham, D A D, Tina Dico, Aqua, The Raveonettes, Michael Learns to Rock, Volbeat, Alphabeat, Safri Duo, Medina, Oh Land, Kashmir, King Diamond, Outlandish және Mew. Ларс Ульрих – рок-н-ролл даңқы залына енген алғашқы даниялық музыкант.
The earliest traces of Danish music go back to the many twisting Bronze Age horns or lurs which some experts have identified as musical instruments. They have been discovered in various parts of Scandinavia, mostly Denmark, since the end of the 18th century. Denmark's most famous classical composer is Carl Nielsen, especially remembered for his six symphonies, while the Royal Danish Ballet specializes in the work of Danish choreographer August Bournonville. Danes have distinguished themselves as jazz musicians, and the Copenhagen Jazz Festival has acquired an international reputation. The modern pop and rock scene has produced a few names of note, including MØ, Dizzy Mizz Lizzy, Lukas Graham, D A D, Tina Dico, Aqua, The Raveonettes, Michael Learns to Rock, Volbeat, Alphabeat, Safri Duo, Medina, Oh Land, Kashmir, King Diamond, Outlandish, and Mew. Lars Ulrich is the first Danish musician to be inducted into the Rock and Roll Hall of Fame.
Шығу тегі
Дания музыкасының алғашқы іздері, кейбір сарапшылар музыкалық аспаптар деп санайтын, көптеген қисық қола дәуірінің мүйіздеріне немесе лурлерге дейін жетеді. Олар 18 ғасырдың соңынан бері, негізінен Данияда, Скандинавияның әртүрлі аймақтарында табылды. Тарихшы Саксо Грамматикус өзінің "Дания тарихы" (шамамен 1200 ж.) еңбегінде музыканың Мейірімді Эрик патшаға қаншалықты күшті әсер еткенін айтады. 13 және 14 ғасырларда Таннгейзер және Фрауэнлоб сияқты неміс минезингерлері Дания сарайларында ән шырқады. Руна кодексі (шамамен 1300 ж.) руналарда жазылған, ритмі жоқ музыкалық нотациясы бар өлеңді қамтиды. Бірінші жолы: "Drømdæ mik æn drøm i nat" ("Мен кеше түс көрдім"). Сондай-ақ, 1086 жылы қайтыс болған Әулие Кнутты еске алу салтанатында ән айту үшін ағылшын монахтарының Данияға келгендігі туралы мәліметтер бар. 1145 жылы Лунд соборы Скандинавиядағы алғашқы хор мүсіндерін алды, ал 1330 жылға қарай ол орган орнатылған ірі шіркеулердің біріне айналды. Францияның XIV Людовик патшасының ықпалымен Фредерик III және Кристиан V патшалықтарында Данияда театр музыкасы қалыптасты, осы кезде әсем сарайлық балеттер қойылды. Бұл жақын арада операға және 1689 жылы Кристианның туған күніне арналған Повл Кристиан Шиндлердің "Der vereinigte Götterstreit" операсының қойылымына әкелді. Ол үлкен жетістікке ие болғанымен, бірнеше күннен кейін театр өртеніп, 180 адамның қаза болуына себеп болғаннан кейін операға қызығушылық азайды. 1569 жылы, Реформациядан кейін, Данияның алғашқы әндер жинағы "Тхомесенс Салмебог" жеке әндерге арналған музыкамен бірге жарық көрді.
The earliest traces of Danish music go back to the many twisting Bronze Age horns or lurs which some experts have identified as musical instruments. They have been discovered in various parts of Scandinavia, mostly Denmark, since the end of the 18th century. In his Gesta Danorum (c.1200), historian Saxo Grammaticus refers to the power that music had over King Erik the Kind Hearted. In the 13th and early 14th centuries, German minnesingers such as Tannhäuser and Frauenlob sang in the Danish courts. The Codex Runicus (c.1300) contains a verse written in runes with a non rhythmic musical notation. The first line is Drømdæ mik æn drøm i nat (I Dreamed Me a Dream Last Night). There is also evidence that English monks came to Denmark to sing at a celebration commemorating St Canute, who died in 1086. In 1145, Lund Cathedral received Scandinavia's first choir statues, and by 1330 it was one of the larger churches to have an organ installed. Under the influence of Louis XIV of France, music for the theatre was established in Denmark during the reigns of Frederik III and Christian V when lavish court ballets were performed. This soon led to opera and the performance of Der vereinigte Götterstreit composed by Povl Christian Schindler on Christian's birthday in 1689. Although it was a great success, there was little interest in opera after the theatre caught fire a few days later causing 180 deaths. In 1569, shortly after the Reformation, Denmark's first hymn book, Thomesens Salmebog, was published with music for the individual hymns.
Опера, ән және концерттер
Фредерик IV ашты 1703 жылы Копенгагенде жаңа опера театрын, алғашқы қойылымы итальяндық Бартоломео Бернардидің операсы болды. Гамбургтен келген опера композиторы Рейнхард Кейзер 1721–1723 жылдары Копенгагенде өзінің шығармаларын ұсынды. 1748 жылы Den Danske Skueplads (Дания театры) жаңа ғимаратқа көшті, ал 1779 жылы Det Kongelige Kapel (Дания Корольдік оркестрі) тұрақты құрамға айналды. Опера труппасын құрған Венециялық Пьетро Минготті 1747 жылы патшайым Луиза шақыруымен Копенгагенге келді. Оның құрамында Кристоф Виллибальд Глюк пен Джузеппе Сарти болды. 1756 жылы Сарти алғашқы сингспилге музыка жазды, ол 1790-шы жылдардың басында Høstgildet (Шілде тойы) және Peters Bryllup (Петердің үйлену тойы) арқылы танымал ұлттық жанрға айналды. Екеуін де Иоганн Абрахам Петер Шульц жазған. Иоганн Хартманн Иоганн Эвальдтың мәтіндеріне жазылған екі операсымен еске алынады, олар ұлттық музыкалық стильді қалыптастыруға көмектесті. Олардың біріншісі, Balders Død, ежегі скандинав мифологиясына негізделген, ал ескі құдайлар мен валькирияларды бейнелегенде қараңғы түстер қолданылады. Екіншісі, Fiskerne, қазіргі заманғы балықшылардың өмірін көрсетеді және скандинавиялық халық музыкасынан шабыттанған мелодияларды пайдаланады. Альтонадан келген Кристоф Эрнст Фридрих Вейсе, Шульцтің шәкірті, ең алдымен даниялық әндері, гимндері және рождестволық әндерімен еске алынады, олар бүгінгі күнге дейін танымал. Ол сонымен қатар діни музыка, фортепиано туындылары мен симфониялар жазды. Фридрих Кухлау 1828 жылы Elverhøj (Эльфтер төбесі) операсын жазды, онда Данияның ұлттық әнұраны Kong Kristian stod ved højen mast музыкасы бар. Elverhøj – алғашқы даниялық ұлттық пьеса саналады және Данияда басқа пьесалардан көбірек қойылған. Кухлау сонымен қатар Бетховеннің фортепиано музыкасын Данияға әкелген пианист болды. Шульц пен Кунцен Корольдік театрдың бас дирижерлері ретіндегі ықпалдары арқасында маңызға ие болды. Олар еуропалық музыканың ең жақсы үлгілерін даниялық тыңдаушыларға ұсынды. Вейсе мен Кухлау оркестрлік және камералық музыкаға ғана емес, сонымен қатар халық репертуарына да үлес қосты, Вейсе – дінге жатпайтын және діни әндермен, ал Кухлау – әуесқой музыканттарға қолайлы камералық музыкамен. 20-ғасырдың ортасында тағы бір табысты композитор және дирижер – Эмиль Рисен (1887–1964), ол ең алдымен өте табысты опереттасы Farinelli (1942) үшін еске алынады, ол бүгінгі күнге дейін танымал. Опера 2005 жылы ашылған Копенгаген опера театрының арқасында Данияның музыкалық өмірінде маңызды орын алады. Көптеген қойылымдар белгілі еуропалық композиторлардың шығармаларын қамтиды, бірақ кейде даниялық опералар да қойылады. 2010 жылы жас көркемдік жетекші Каспер Бех Холтеннің қатысуымен Пуль Рудерстің жаңа туындысы Kafka's Trial қойылды, ал соңғы жылдары Джон Франдсен мен Бент Сорренсеннің шығармалары да репертуардың бір бөлігі болды.
Frederik IV opened a new opera house in Copenhagen in 1703, the first performance being an opera by the Italian Bartolomeo Bernardi. Reinhard Keiser, the prolific opera composer from Hamburg, presented his works in Copenhagen from 1721 to 1723. In 1748 Den Danske Skueplads (the Danish Theatre) moved into a new building and in 1779 Det Kongelige Kapel (the Royal Danish Orchestra) became a permanent attachment. Pietro Mingotti, from Venice, who had formed an opera company was invited to Copenhagen by Queen Louise in 1747. His members included Christoph Willibald Gluck and Giuseppe Sarti. In 1756, Sarti provided the music for the first syngespil which, in the early 1790s, became established as a popular national genre with Høstgildet (the Harvest Celebration) and Peters Bryllup (Peter's Wedding). Both were composed by Johann Abraham Peter Schulz. Johann Hartmann is remembered for his two operas on texts by Johannes Ewald in which he helped creating a national musical style. The first of these, Balders Død, builds on the old Nordic mythology and uses dark colours when depicting the old Gods and Valkyries. The second, Fiskerne, describes contemporary fishermen's lives, and uses melodies inspired by the Scandinavian folk style. Christoph Ernst Friedrich Weyse, from Altona, who was a pupil of Schulz, is remembered above all for his Danish songs, hymns and carols, which remain popular to this day. But he also composed religious music, piano pieces, and symphonies. Friedrich Kuhlau wrote Elverhøj (Elves' Hill) (1828), which contains the music for Kong Kristian stod ved højen mast, a Danish national anthem. Elverhøj is considered to be the first Danish national play and has been performed in Denmark more than any other play. Kuhlau was also a pianist who brought Beethoven's piano music to Denmark. Schulz and Kunzen both gained importance as a result of their influence as chief conductors at the Royal Theatre. They brought the best of European music to Danish audiences. Weyse and Kuhlau contributed not only to orchestral and chamber music, but also to the popular repertory, Weyse with secular and religious songs and Kuhlau with chamber music suitable for amateur musicians. Another successful composer and conductor in the mid 20th century was Emil Reesen (1887–1964), who is remembered above all for his highly successful operetta Farinelli (1942), which is still popular today. Opera has continued to figure prominently on the Danish music scene, thanks in part to the Copenhagen Opera House, which was opened in the year 2005. Although the majority of performances cover the works of the well known European composers, Danish operas are also included from time to time. In 2010, with the involvement of the ambitious young artistic director Kasper Bech Holten, there were performances of Poul Ruders' new work Kafka's Trial, while in recent years works by both John Frandsen and Bent Sørensen have been part of the repertoire as well.
Алтын ғасыр
XIX ғасырда романтикалық ұлтшылдыққа негізделген бірқатар даниялық композиторлар пайда болды. Йохан Петер Эмилиус Хартманн (1805–1900) опера мен балет музыкасынан өзге, ән және фортепиано репертуарына да үлес қосты. 1843 жылдан өмірінің соңына дейін ол біздің әйел шіркеуінде органшы болып қызмет етті. Оның шығармалары романтикалық болғанымен, көбінесе ежелгі скандинавиялық аңыздардан шабыт алады. Альфред Эйнштейннің сөзіне сәйкес, ол шын мәнінде даниялық, тіпті скандинавиялық романтизмді қалыптастырды. Оның туындылары Эдвард Григ және Карл Нильсен сияқты келесі буын композиторларына зор ықпал етті. Ханс Кристиан Лумбе (1810–1874) 1843 жылы ашылған Копенгагеннің «Тиволи» ойын-сауық паркінде алғашқы музыкалық директор болып тағайындалды. Ол мұнда көптеген шетелдік және даниялық туындыларды, соның ішінде өзінің көптеген вальстері мен галоптарын таныстыруға мүмкіндік алды. 1839 жылы ол Иоганн Штраустың музыкасын орындайтын Вена оркестрін тыңдады, содан кейін сол стильде шығармалар жазды және ақырында «Солтүстіктің Штраусы» деген лақап атын алды. Оның «Тиволимен» байланысты ең танымал шығармаларының бірі – «Шампан галопы» (Champagnegaloppen), ол шампан тығынының ашылуымен басталады. Ол бірнеше даниялық фильмдерде, оның ішінде «Reptilicus» (1961) және «Champagnegaloppen» (1938) фильмдерінде қолданылған. Нильс В. Гаде (1817–1890) 1836 жылы құрылған «Musikforeningen» (Музыкалық қоғам) дамуына қатысты, оның мақсаты классикалық музыканы түсінуді кеңейту және жақсарту болатын. 1850 жылы ол қоғамның дирижері болды және оның басшылығымен Данияда хор музыкасының көптеген шедеврлері алғаш рет орындалды, соның ішінде Бахтың 1875 жылғы «Матайдың құлшынысы». Копенгаген консерваториясында ол болашақ ұрпақтарды тәрбиелеуге көмектесті, оның ішінде Эдвард Григ пен Карл Нильсен де болды. Романтикалық ұлтшылдық рухында ол сегіз симфония, скрипкалық концерт, камералық музыка, орган мен фортепиано туындылары және көптеген ірі кантаталар жазды, олардың ішінде «Эльверскуд» («Эльф патшасының қызы») – осы жанрдағы ең танымал даниялық шығарма. Дания музыкасының осы «Алтын ғасырына» Питер Хайзе, Эмиль Хартман, Август Виндинг, С. Ф. Е. Хорнеман және Асгер Хамерик сияқты көптеген композиторлар кірді. Алтын ғасырдың тағы бір маңызды өкілі – танымал балетмейстер және хореограф Август Бурннвилл (1805–1879). 1830 жылдан 1877 жылға дейін ол Корольдік Дания балетінің хореографы болды және экспрессиясымен, жеңілдігімен және сұлулығымен әйгітەلген 50-ден астам балет қойды. Ол Париж балетінің ықпалында болғанымен, өзіне тән стиль қалыптастырды. Бурннвиллдің ең танымал туындылары – «Силфида» (1836), «Наполи» (1842), «Консерватория» (1849), «Кермезе Брюггеде» (1851) және «Халық ертегісі» (1854). Ол Йохан Петер Эмилиус Хартманн, Хольгер Симон Паулли және Нильс Гаде сияқты көптеген композиторлардың музыкасын пайдаланды. Бүгінде балеттер Данияда ғана емес, бүкіл әлемде, әсіресе АҚШ-та жиі қойылады.
The 19th century saw the emergence of a number of Danish composers inspired by Romantic nationalism. Johan Peter Emilius Hartmann (1805–1900), apart from opera and ballet music, contributed to song and the piano repertory. From 1843 until his death, he was the organist at the Church of Our Lady. His works are not only romantic but often inspired by the old Nordic legends. According to Alfred Einstein, it was he who really founded Danish romanticism, if not Scandinavian romanticism altogether. His works had a great influence on the next generation of composers such as Edvard Grieg and Carl Nielsen. Hans Christian Lumbye (1810–1874) was employed as the first music director at the Copenhagen amusement park Tivoli when it opened in 1843. Here he had a platform for presenting a large foreign and Danish repertory, including his many waltzes and galops. In 1839, he had heard a Viennese orchestra play music by Johann Strauss, after which he composed in the same style, eventually earning the nickname "The Strauss of the North". One of his most popular pieces, associated with Tivoli, is Champagnegaloppen (the Champagne Galop), which starts with the happy sound of a champagne cork popping. It has been used in several Danish films including Reptilicus (1961), and Champagnegaloppen (1938). Niels W. Gade (1817–1890) participated in the development of Musikforeningen (the Music Society) which had been founded in 1836 with the purpose of extending and improving the understanding of classical music. He became its conductor in 1850, and under his management a number of masterpieces of choral music were given their first performance in Denmark, among them Bach's St. Matthew Passion in 1875. At the conservatory in Copenhagen he helped teach future generations, including Edvard Grieg and Carl Nielsen. In the spirit of Romantic nationalism, he composed eight symphonies, a violin concerto, chamber music, organ and piano pieces and a number of large scale cantatas, among them Elverskud (The Elf King's Daughter), the most famous Danish work of its kind. Many other composers were part of this "Golden Age" of Danish music, among which Peter Heise, Emil Hartmann, August Winding, C. F. E. Horneman or Asger Hamerik. Another major contributor to the Golden Age was August Bournonville (1805–1879), the renowned ballet master and choreographer. From 1830 to 1877, he was the choreographer at the Royal Danish Ballet, for which he created more than 50 ballets admired for their exuberance, lightness, and beauty. He created a style which, although influenced by the Paris ballet, is entirely his own. Bournonville's best known works are La Sylphide (1836), Napoli (1842), Le Conservatoire (1849), The Kermesse in Bruges (1851) and A Folk Tale (1854). He drew on a number of different composers including Johan Peter Emilius Hartmann, Holger Simon Paulli and Niels Gade. The ballets are widely performed today, not only in Denmark but worldwide, especially in the United States.
Карл Нильсен дәуірі
Германиямен болған мәселелердің нәтижесінде 20 ғасырдың бірінші жартысында Данияның көзқарасы ұлтшылдыққа және ішкі бетбұрысқа ұшырады. Екі көрнекті тұлға – Карл Нильсен мен Томас Лауб Ренессанс дәуірі сияқты ертерек кезеңдердің таза музыкасына деген қызығушылықты қайта жаңғыртты. Нильсеннің оркестрлік музыкасы, оның ішінде флейта, скрипка және кларнетке арналған алты симфония мен концерттері кеңінен орындалады. Оның бірінші симфониясы 1896 жылы Берлинде орындалғанда, оның атағының артуына жол ашты. Сөзсіз вокалдық сололары бар үшінші симфония (1912) алғашқы екі жылдың ішінде Нидерланды, Германия, Швеция және Финляндияда орындалды. Екі дауылпаудың арасындағы шайқасты бейнелейтін төртінші симфония (1916) ең көп жазылған туындысы болып табылады. Людвиг Холбергтің пьесасы негізінде жазылған үш актілі опера – «Маскарад» (1906) Данияның ұлттық операсы деп есептеледі. Нильсен сонымен қатар тамаша хорлық сахналарды ұсынатын «Саул және Давид» (1901) операсын жазды. Тағы бір маңызды хорлық туынды – хор мен оркестрге арналған әдемі композиция «Hymnus amoris» кантатасы (1896) болып табылады. Романтизмнің кейінгі кезеңіндегі композитор Руед Лангаард (1893–1952) өмірінің соңында ғана, қаза болғаннан кейін 16 жыл өткен соң толыққанды танылды. Оның шығармашылығына музыканың рухани күші бар және ол адамзат үшін маңызды деген сенім ықпал етті. Ол өте өнімді композитор болды, 50 сағаттан астам музыканы құрайтын 400-ден астам шығарманы аяқтады. Оның бірінші симфониясы «Klippepastoraler» (Тас пасторальдары) кеш романтикалық стильде, Антон Брукнердің туындыларын еске түсіреді, ал онінші симфониясы «Din Torden Bolig» (Күннің нұры төгілетін жеріңіз) да салтанатты, бірақ Рихард Штраустың стиліне жақын.
As a result of problems with Germany, Denmark's attitude during the first half of the 20th century became nationalistic and introverted. The two leading figures, Carl Nielsen and Thomas Laub revived interest in the purer music of earlier periods such as the Renaissance. Nielsen's orchestral music, including six symphonies and concertos for flute, violin, and clarinet, is widely performed. Indeed, the success of his First Symphony when it was played in Berlin in 1896 paved the way for his growing reputation. The Third Symphony (1912), which contains wordless vocal solos, was performed in the Netherlands, Germany, Sweden and Finland within the first two years. The Fourth Symphony (1916) featuring a battle between two sets of timpani is the one which has been most widely recorded. Maskarade (1906), a three act opera based on the play by Ludwig Holberg, is regarded as the Danish national opera. Nielsen also composed the opera Saul og David (1901) which offers marvellous chorus scenes. Another important choral work is the cantata Hymnus amoris (1896), a beautiful composition for choir and orchestra. Rued Langgaard (1893–1952), a late Romantic composer, was not fully recognized until 16 years after his death. He was inspired by his conviction that music had a spiritual power and was therefore important for mankind. He was a prolific composer, completing over 400 works representing over 50 hours of music. His Symphony No. 1 Klippepastoraler (Rock Pastorals) is in the late romantic style, reminiscent of Anton Bruckner while Symphony No. 10 Din Torden Bolig (Your Dwelling of Thunder) is also majestic, but more in the style of Richard Strauss
Қазіргі композиторлар
Рок, фолк және электронды музыкаға маманданған композиторлардан өзге, Данияда классикалық музыканы жазуда түрлі жанрларды қамтитын көптеген заманауи композиторлар бар. Ең табыстыларының қатарында:
In addition to those specialising in rock, folk and electronic music, Denmark has a number of contemporary composers who have been successful in writing classical music covering a variety of genres. Among the most successful are:
Нельс Вигго Бентзон (1919–2000) – негізінен неоклассикалық стильде 24 симфония, 16 скрипкалық квартет, 31 фортепиано сонатасы, опералар және тағы да көптеген шығармалар жазған. Пер Нёрггард (1932 жылы туған) – барлық маңызды жанрларда шығармалар жазды: алты опера, екі балет, жеті симфония және оркестрге арналған басқа да шығармалар, бірнеше концерттер, хор және вокалдық шығармалар, көптеген камералық шығармалар, он скрипкалық квартет және бірнеше жеке аспаптық шығармалар. Дирижер Сержиу Челибидаше бір кезде Нёрггардтың ауқымды, мінсіз туындыларының мүмкіндігін былай деп дәл баяндады: «Жаңа мыңжылдықтағы жаңа заманның санасы ғана Нёрггард музыкасының кеңдігін түсіне алады». Андерс Коппель (1947 жылы туған) – рок, классикалық және әлемдік музыкада өте жан-жақты мансапқа ие. Ол Даниялық би театрымен бірге сегіз балетке, 50 театрлық қойылымға және 100-ден астам фильмге музыка жазды. Поул Рудерс (1949 жылы туған) – хор, камералық ансамбль және жеке аспаптарға жазған музыкасымен халықаралық деңгейде танымал. Алайда, Данияда оның оркестрлік музыкасы, әсіресе симфониялары мен концерттері ең жоғары бағаланады. Ханс Абрахамсен (1952 жылы туған) – қазіргі заманғы ең белгілі композиторлардың бірі, оның шығармалары алғашқы «Жаңа қарапайымдық» стилінен басталып, халықаралық деңгейде сәтті болған «Nacht und Trompeten» шығармасына дейін дамыды. Басқа да көрнекті заманауи композиторлар: Бент Соренсен және Пелле Гудмундсен Холмгрин (екеуі де Солтүстік кеңесінің музыка сыйлығының иегерлері), сондай-ақ Фредерик Магле (Дания королдік отбасы үшін жазған шығармалары).
Niels Viggo Bentzon (1919 2000) who wrote in a largely neoclassical style 24 symphonies, 16 string quartets, 31 piano sonatas, operas and many more works. Per Nørgård (born 1932) has composed works in all major genres: six operas, two ballets, seven symphonies and other pieces for orchestra, several concertos, choral and vocal works, an enormous number of chamber works, ten string quartets and several solo instrumental works. The conductor Sergiu Celibidache once precisely expressed the potential of Nørgård's large scale, faultless creation: "Only the mind of a new time in the new millennium will be able to understand the scope of Nørgård’s music." Anders Koppel (born 1947) has had an extremely versatile career in rock, classical and world music. He has composed the music for eight ballets with the Danish Dance Theatre, 50 theatrical plays and for more than 100 movies. Poul Ruders (born 1949) is known internationally for the music he has written for choir, chamber ensemble, and solo instruments, which are frequently performed outside Denmark. It is however is orchestral music, especially his symphonies and concertos, which is most appreciated in Denmark. Hans Abrahamsen (born 1952) is one of the most notable contemporary composers whose works have evolved from his initial New Simplicity style leading to his internationally successful Nacht und Trompeten. Other notable contemporary composers include Bent Sørensen, and Pelle Gudmundsen Holmgreen (both winners of the Nordic Council Music Prize), and Frederik Magle (compositions for the Danish royal family).
Жеңіл классикалық
Дания музыкасының ең көп танылған шығармаларының бірі – Якоб Гаде жазған «Жалози «Цыган тангосы»» (1925). Ол көптеген фильмдерде қолданылған, мысалы, классикалық даниялық секс-комедия «Егіздер белгісінде» (I Tvillingernes tegn, 1975), онда ол 1930 жылдарығы үлкен жалаңаш би нөмірінің орталық бөлігін құрайды, сондай-ақ Салли Поттердің «Жылаған адам» (The Man Who Cried, 2000) фильмінде, онда Джонни Депп 1920 жылдары цыған рөлін ойнайды. Бент Фабрициус Бьерре (1924 ж.т.) ерекше стильде «Матадор» (Matador) сияқты даниялық фильмдер мен телесериалдарға музыка жазу арқылы ерекше орын иеленеді. «Алли Кэт» (Alley Cat) әні Гаденің тангосымен салыстырылатын халықаралық сәттілікке тез қол жеткізді.
One of the most universally known pieces of Danish music is the Jalousie 'Tango Tzigane' (1925) composed by Jacob Gade. It has been used in countless films, such as the classic Danish sex comedy I Tvillingernes tegn (1975), where it is the centerpiece of a big nude dancing production number set in the 1930s, and Sally Potter's The Man Who Cried (2000), with Johnny Depp playing a gypsy in the 1920s. A special position is occupied by Bent Fabricius Bjerre (b. 1924), who has written music for Danish films and television series such as Matador in his highly individual style. The signature tune Alley Cat quickly won international success in the same class as Gade's tango.
Жаз
Джаз – өткен ғасырда Данияның ең маңызды музыкалық жетістіктерінің бірі. Оның бастауы 1923 жылы Вальдемар Эйбергтің тобы мен келесі жылы олардың жасаған жазбаларынан басталады. Бірақ 1925 жылы Сэм Вудинг өзінің оркестрін Копенгагенге әкелгенде, Данияның музыкалық өнері жанрмен толыққанды танысты. Данияның алғашқы джазына үш классикалық білімі бар музыкант әсер етті: елдің алғашқы джаз тобының бірін құрған Эрик Туксен (1902–1957), джаз бен классикалық музыканың композиторы Бернхард Кристенсен (1906–2004) және Кристенсен үшін өлеңдер жазған, сондай-ақ джаз туралы бірнеше кітап жазған Свен Мёллер Кристенсен (1909–1991). 1930 жылдары джаз танымал бола бастағанда, талантты скрипкашы Свенд Асмуссен (1916–2017) көзге түсті. Ол 1934 жылы 18 жасында алғашқы жазбаларын жасады және 70 жылдан астам уақыттан кейін де квартетімен ойнай берді. 1940 жылдары неміс оккупациясы кезінде джазға қарсылық көрсетілді, бірақ көптеген музыканттар өнер көрсетуді жалғастырды, ал басқалары, соның ішінде барабаншы Уффе Баад, Швецияға қашып кетті. Бұл кезең «Джаздың алтын ғасыры» деп аталды, себебі қонақүйлер мен мейрамханаларда концерттер саны көбейді, ал жазбалардың саны 1935–1939 жылдары шамамен 180 болса, 1940–1945 жылдары 650-ден асты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін даниялық джаз музыканттары ескі Нью-Орлеан джазының стилін сақтайтын «ескі гвардияға» және Америкада пайда болған Чарли Паркер мен Диззи Гиллеспидің бибоп стилін ұнататын жаңа музыканттарға бөлінді. Бірінші топқа пианист Адриан Бентзон, тромбоншы Папа Буэ және трубашы Тейс Дженсен кірсе, екінші топқа саксофоншы Макс Брюэл, басист Эрик Мосхольм және трубашы Йорген Риг кірді. Даниялық музыканттар 1960 жылдары еркін джазды зерттеуді бастады, оның ең белгілі өкілі саксофоншы Джон Тчикаи болды. Параллельдік түрде, саксофоншы Йеспер Тилоны қоса алғанда, дәстүрлі бағыт дамыды. Дания үкіметі қаржылай қолдайтын JazzDanmark ұйымы Даниядағы джазды және шетелдегі даниялық джазды насихаттаумен айналысады.
Jazz has been one of Denmark's most important musical developments over the past century. Its origins can be traced to Valdemar Eiberg's band in 1923 and their recordings the following year. But it was in 1925, when Sam Wooding brought his orchestra to Copenhagen that the Danish music scene was properly introduced to the genre. Early Danish jazz was influenced by three classically trained musicians: Erik Tuxen (1902–1957), who created one of the country's first jazz bands, Bernhard Christensen (1906–2004), a composer of both jazz and classical music, and Sven Møller Kristensen (1909–1991) who wrote lyrics for Christensen as well as a number of books about jazz. As jazz became more popular in the 1930s, one of the rising stars was the talented violinist Svend Asmussen (1916–2017) who made his first recordings in 1934 at the age of 18 and was still playing with his quartet more than 70 years later. During the German occupation in the 1940s, jazz was discouraged but many musicians continued to perform while others escaped to Sweden, including drummer Uffe Baadh. Indeed, the period became known as "The Golden Age of Jazz" as the number of concerts in hotels and restaurants increased and the number of recordings rose from about 180 in 1935–1939 to over 650 from 1940 to 1945. Following World War II, Danish jazz musicians began to split into an older guard, which maintained the style of older New Orleans jazz, and newer musicians who favored the bebop style of Charlie Parker and Dizzy Gillespie that was then emerging in America. The former were represented by musicians such as pianist Adrian Bentzon, trombonist Papa Bue, and trumpeter Theis Jensen, while the latter included saxophonist Max Brüel, bassist Erik Moseholm, and trumpeter Jørgen Ryg. Danish musicians also began to explore free jazz in the 1960s with saxophonist John Tchicai the most prominent proponent. In parallel, a more mainstream wing evolved, including saxophonist Jesper Thilo. The organization JazzDanmark, funded by the Danish government, works to promote jazz in Denmark and Danish jazz abroad.
Қатты
Рок-н-ролл мен бит муызыкасының алғашқы күндері, кейбір даниялық әртістер осы жаңа музыка түрін жылдам және табысты қабылдады. Peter og Ulvene, Sir Henry and his Butlers, The Beefeaters және кейінірек Steppeulvene (Steppenwolves), Alrune Rod және Savage Rose сияқты топтар 1960 және 1970 жылдардың басында Даниядағы танымал топтардың қатарында болды. Дегенмен, сол кездегі даниялық рок және поп-музыка американдық немесе британдық рок-музыкасына қарағанда неміс эстрадасына көбірек ұқсады. Даниялық рок-сахнасы 1970-ші жылдары дамыды, себебі топтар АҚШ пен Ұлыбританиядағы трендтерге сүйенді. Көптеген адамдар олардың стилін даниялық деп санайды, бірақ бұл әсіресе әндердің тілі мен олардың ұлттық күн тәртібіне қалай үйлесетіндігіне байланысты. Ең сәттілері – Gasolin', Shu Bi Dua, Sebastian, Anne Linnet, Gnags, TV 2 және соңғы кезде Magtens Korridorer болды. Gasolin' тобында ойнаған Ким Ларсен жеке әнші ретінде де үлкен жетістікке жетті, ал Sebastian театр мен кино үшін бірнеше сәтті мюзиклдер жазды. әмбебап Anne Linnet Данияда бүгінге дейін танымал. Жқында ғана даниялық рок-топтар Даниядан тыс жерлерде сәттілікке қол жеткізді. 90-жылдардың басында Sleeping My Day Away хитімен танылған D A D (бұрынғы Disneyland After Dark) осы ерекшелікке ие болды. Бірақ қазір Music Export Denmark бастамасының арқасында бірнеше рок-топтар халықаралық аренада жақсы нәтижелер көрсетуде. Оларға Mew, Iceage, Volbeat, Kashmir, The Raveonettes және Blue Van кіреді. Тағы да атауға лайық рок-артистер: The Kissaway Trail, Junior Senior, Nephew, Carpark North, Saybia, VETO, Swan Lee, Dúné, Volbeat және Dizzy Mizz Lizzy. Даниялық рок және метал музыканттарының ішінде Metallica барабаншысы және негізін қалаушысы Ларс Ульрих, White Lion вокалисі және ән жазушысы Майк Трамп, сондай-ақ Даниялық Mercyful Fate және King Diamond тобының вокалисі Ким Бендикс Петерсен бар. Жыл сайынғы Роскилде фестивалі Данияның Роскилде қаласында өтеді. Фестиваль билеттерінің сатылымы әдетте 70 000-нан 100 000-ға дейін жетеді. Фестивальде көптеген танымал әртістер (көбінесе рок), мысалы, Nirvana, Guns N' Roses, Slipknot, Kings of Leon, U2, Bob Dylan, Black Sabbath және Green Day өнер көрсетті, сонымен қатар фестивальде әлемдік музыкаға, балама жанрларға және даниялық музыкаға ерекше назар аударылды. 2000 жылы Pearl Jam концерті кезінде жабайы көрермендердің арасында 9 адам қаза болды, бұл келесі фестивальдерде қауіпсіздік мәселесіне баса назар аударуға себеп болды. Фестиваль бұдан былай мұндай оқиғаларға тап болған жоқ.
In the early days of rock and beat, some Danish artists quickly adapted this new type of music with success. Bands like Peter og Ulvene, Sir Henry and his Butlers, The Beefeaters and later on Steppeulvene (the Steppenwolves), Alrune Rod and Savage Rose were among the popular bands in Denmark throughout the 1960s and early 1970s. Still, Danish rock and pop music in those days resembled more of German schlager than American or British rock. The Danish rock scene thrived in the 1970s when groups drew on trends in the United States and Britain. Many consider their style to be Danish although this seems mainly to be due to the language of the songs and the way they fit into the national agenda. The most successful have been Gasolin', Shu Bi Dua, Sebastian, Anne Linnet, Gnags, TV 2, and more recently Magtens Korridorer. Kim Larsen who had played with Gasolin' went on to become a very successful solo artist in his own right while Sebastian has composed a number of successful musicals for theatre and film. The versatile Anne Linnet is still popular in Denmark today. Until fairly recently, few Danish rock groups had been successful outside Denmark. An exception was D A D (formerly Disneyland After Dark) who had a hit with Sleeping My Day Away in the early 1990s. Today, however, with the Music Export Denmark initiative, several rock bands are doing increasingly well internationally. These include Mew, Iceage, Volbeat, Kashmir, The Raveonettes, and Blue Van. Other rock artists worth mentioning are The Kissaway Trail, Junior Senior, Nephew, Carpark North, Saybia, VETO, Swan Lee, Dúné, Volbeat and Dizzy Mizz Lizzy which has just had a revival. Famous Danish rock and metal musicians include Lars Ulrich, the drummer and co founder of Metallica, Mike Tramp, the vocalist and co songwriter of White Lion, and Kim Bendix Petersen, aka King Diamond, vocalist of Danish heavy metal band Mercyful Fate and the eponymous King Diamond. The annual Roskilde Festival is held in Danish city of Roskilde. The festival is the second largest in Europe with ticket sales normally running from 70,000 to 100,000. The festival has featured many prominent artists (mainly rock), such as Nirvana, Guns N' Roses, Slipknot, Kings of Leon, U2, Bob Dylan, Black Sabbath and Green Day, and there has also been an emphasis on world music, alternative genres and Danish music at the festival. In 2000, the festival suffered a terrible accident during a Pearl Jam concert where nine people were crushed by the wild crowds, making security a primary issue of the following festivals. The festival has suffered no further incidents of the kind.
Электрондық музыка
Else Marie Pade – 1950 жылдары электронды музыканың Даниядағы алғашқы қадамдағысы. Ол Пьер Шеффер және Карлхайнц Стокхаузенмен танысып, бірге жұмыс істеді және жаңа мыңжылдыққа дейін Данияның электроника сахнасында өнер көрсетуді жалғастырды. Кеннет Багер «Coma» кештері арқылы 1988 жылы Данияға эсид-хаус музыкасын әкелді және Данияның клубтық өмірін дамытуға белсенді үлес қосты, дискотекалардан шөл далалардағы фабрикалар мен жертөлелерге көшті. Халықаралық аренада ең табысқа жеткен Дания электронды музыканты – Трентемоллер, ал Майк Шеридан өте ерте жасынан табысқа қол жеткізіп, болашақтың жұлдызы деп танылды. Жанрдың бағытталған бөлігінде Safri Duo тайпалық дыбыстар мен электрониканы үйлестіріп, халықаралық деңгейде жетістіктерге қол жеткізді. Сондай-ақ, электронды музыка сахнасында ішекті және духовой аспаптарды қолданатын Efterklang тобы да өзгеше стильдегі инди-фолк/электронды музыканы ұсынады. Данияда электронды музыканы насихаттаудағы маңызды орын – Копенгагендегі Culture Box, ол Мәдениет министрлігінің қолдауымен аймақтық музыкалық орталық ретінде жұмыс істейді, бұл оның жоғары көркемдік деңгейін сақтауға мүмкіндік береді. Strøm және Copenhagen Distortion фестивальдары астананың электронды және клубтық музыка өміріне арналған. Джеспер Кид – Данияның танымал бейне ойын композиторы, ол музыкасына қараңғы амбиент, электронды және симфониялық музыка элементтерін енгізіп, көптеген сыйлықтарға ие болды. Мартин Дженсен Ұлыбританияда "Solo Dance" хитімен танылды.
Else Marie Pade was a Danish pioneer in electronic music as early as the 1950s. She knew and worked with Pierre Schaeffer and Karlheinz Stockhausen and has continued to make appearances on the Danish electronica scene well into the new millennium. With his Coma parties, Kenneth Bager brought acid house to Denmark in 1988 and was active in building a Danish club scene, moving venues from the discothèques to deserted factories and basements. The most successful Danish electronic musician internationally is Trentemøller while from a very early age Mike Sheridan has achieved success and been labelled a name of the future. In the more mainstream part of the genre, Safri Duo also experienced international success with their mixture of tribal sound and electronica; also in the electronic scene adding elements of string and brass instruments is the indie folk/electronic four piece Efterklang. A leading Danish venue for electronic music is Culture Box in Copenhagen which is subsidised by the Ministry of Culture as a regional music venue, enabling it to keep a high artistic profile. The Strøm and Copenhagen Distortion festivals are also dedicated to the capital's electronic and club music scene. Jesper Kyd is a famous Danish video game composer, who has been incorporating sounds of dark ambient, electronic and symphonic music into his music and has won many awards. Martin Jensen with the UK hit "Solo Dance".
Халықтық
Дәстүрлі түрде, Дания халық музыкасы скрипка мен аккордеон дуэтіне негізделген, бірақ скандинавиялық көрші елдерінен өзгеше, Дания скрипкашылары көбінесе жеке орындаудан гөрі топта ойнайды. Даниялық топтар басқа скандинавиялық елдерге қарағанда гитараны жиірек қолданады. Скрипка мен аккордеон дуэттері көбінесе ритмикалық би музыкасын, солтүстік халық би музыкасының жергілікті нұсқаларын орындайды. Ең ежелгі түрі – полс, қазір көбінесе Фанёде кездеседі, оның Sønderhoning сияқты түрлері де бар. 1970 жылдар шамасында Данияға ағылшын-американдық халық әндерінің толқыны келген кезде Данияның дәстүрлі музыкасы қайта жанданды. Көрнекті орындаушылардың арасында, көбінесе жаңа әндер жазатын Себастьян, Пул Диссинг және Нильс Хаусгаард болды. Скрипкашы Ларс Лильхольт басқаратын Ларс Лильхольт тобы халық музыкасы дәстүрін рокпен үйлестіреді. 1996 жылы алғашқы жазбаларынан бастап Sorten Muld тобы техно музыка мен ортағасырлық балладалардың жаңа және тартымды үйлесімін ұсынды. Қызығы, Дания халық музыкасы өзінің ең үлкен табысын Sorten Muld тобының хиттерінен алды. Олар ең көп сатылатын альбомдарында акустикалық және электр аспаптарымен, сондай-ақ ескі әндерде электрониканы пайдаланып, өте заманауи туындылар жасады. Соңғы жылдары ең танымал әртістердің қатарында Харальд Хогаард және Dreamers' Circus бар. Хор өнері де кең таралған. Данияда жүздеген әуесқой хорлар бар, олар көбінесе дәстүрлі даниялық әндерге немесе халық музыкасына маманданған. Данияда екі мемлекеттік әнұран бар, олар жиі орындалады. «Der er et yndigt land» («Сүйкімді ел») әні спорттық жарыстарда жоғары дауыспен, құлшыныспен орындалады және ең танымал ән. Әннің сөзін даниялық ақын Адам Оеленшлягер, ал әуенін Ханс Эрнст Кройер жазған. «Kong Kristian stod ved højen mast» («Король Кристиан биік мачтта тұрды») әні патшалық отбасы өкілдері қатысқан ресми шараларда орындалады. Әннің сөзін Иоганнес Эвальд жазса, музыкасын Дитлев Людвиг Рогерт жазған болуы мүмкін, оны Elverhøj пьесасының финалында естіруге болады.
Traditionally, Danish folk music has relied on a fiddle and accordion duo but, unlike its Scandinavian neighbours, Danish fiddlers almost always play in groups with few solo performance. Danish bands also tend to feature the guitar more prominently than the other Nordic countries. Fiddle and accordion duos play generally rhythmic dance music, local versions of the Nordic folk dance music. The oldest variety is called pols, and it is now mostly found on Fanø with variants such as Sønderhoning from Sønderho. Danish traditional music experienced a renaissance when the Anglo American folk song wave hit Denmark around 1970. Among the prominent soloists, often composing new songs, were Sebastian, Poul Dissing and Niels Hausgaard. The successful Lars Lilholt Band led by the violinist Lars Lilholt combines the folk music tradition with rock. A new and refreshing combination of techno music and medieval ballads has been provided by the group Sorten Muld since their first recording in 1996. Curiously, Danish folk music received its biggest boost from the home chart success of Sorten Muld, who used acoustic and electric instruments and electronica on old songs to create something very contemporary on its best selling albums. Some of the best known artists in recent years include Harald Haugaard and Dreamers' Circus. There is also a popular tradition of choir singing. There are hundreds of amateur choirs throughout Denmark, usually specialising in traditional Danish songs or folk music. Denmark has two national anthems, which are widely performed. Der er et yndigt land (There Is a Lovely Country) is sung loudly and enthusiastically at sporting events and is the most popular. Lyrics are by the Danish poet Adam Oehlenschläger and music by Hans Ernst Krøyer. Kong Kristian stod ved højen mast (King Christian Stood by Tow'ring Mast), is sung on official occasions when the royal family is represented. Lyrics are by Johannes Ewald while music was probably written by Ditlev Ludwig Rogert and can be heard in the final tableau of Elverhøj.
Фестивальдар
Музыкалық фестивальдер ел бойынша көптеп ұйымдастырылады және өте танымал, Солтүстік Еуропадағы ең ірі музыка фестивалі – Роскилде фестиваліне 130 000-нан астам адам қатысады, ал Копенгагендегі Distortion көше фестиваліне шамамен 300 000 адам келеді. Жыл бойы әртүрлі жанрдағы көптеген кішігірім, қайталанып тұратын музыка фестивальдері өтеді. Олардың ішінде Копенгаген джаз фестивалі, Grøn Koncert фестивалі (саяхаттап өтетін), Тендер фестивалі, Ольбор опера фестивалі, Ты камералық музыка фестивалі және Скаген фестивалі бар, сондай-ақ тағы да көптеген фестивальдер ұйымдастырылады.
Music festivals are plentiful throughout the country and are very popular, with more than 130,000 attendees at Roskilde Festival, the largest music festival in Northern Europe and around 300,000 partygoers to Copenhagen Distortion street festival. Many smaller recurring music festivals of all genres are held throughout and on all times of the year. This includes the Copenhagen Jazz Festival, the traveling Grøn Koncert, Tønder Festival, Aalborg Opera Festival, Thy Chamber Music Festival and Skagen Festival, among many others.