Кіріспе

Квебек экономикасы әртараптандырылған және орташа өсу әлеуеті бар өнеркәсіптік кезеңнен кейінгі экономика. Ол Канаданың қалған бөлігі мен АҚШ экономикасымен тығыз байланысты. Экономиканың басым бөлігі – өндіріс және қызмет көрсету салалары. Квебектің экономикалық орталығы – Монреаль қалалық аймағы, онда квебектердің жартысы тұрады. Бұл аймақ провинцияның жалпы ішкі өнімінің (ЖІӨ) 53,4%-ын құрайды, одан кейін Квебек қаласы (11,4%), Гатино (3,2%), Шербрук (2,2%), Сагуене (1,9%) және Трой-Ривьер (1,8%) келеді. Жалпы алғанда, Квебектің нарықтық бағалар бойынша ЖІӨ 380,9 млрд. канад доллары немесе Канаданың ЖІӨ-нің 19,0%-ын құрады. 2022–2023 жылдар аралығында Квебек бюджеті 22 млрд. канад долларын құрады. Бұл бюджет 5 жыл ішінде денсаулық сақтау саласына 8,9 млрд. доллар көлемінде қосымша қаражат бөлуді жоспарлап отыр. Квебек экономикасы Канаданың жалпы ЖІӨ-нің 20,36%-ын құрайды. Көптеген өнеркәсіптік елдер сияқты, Квебек экономикасы негізінен қызмет көрсету саласына негізделген. Квебек экономикасы дәстүрлі түрде мол табиғи ресурстармен, жақсы дамыған инфрақұрылыммен және орташа өнімділікпен қамтамасыз етілген. 2021 жылы провинцияның ЖІӨ 504,5 млрд. канад долларын құрады, бұл Квебекті Канададағы екінші ірі экономикаға айналдырды. Провинциялық қарыздың ЖІӨ-ге қатынасы 2012–2013 қаржы жылында 50,7%-ға жетті, қазір 2022 жылы 38,1%-ды құрап тұр, ал 2023–2024 жылдары 33,8%-ға дейін төмендеуі күтілуде. Квебектің кредиттік рейтингі қазіргі уақытта Moody's агенттігі бойынша Aa2 деңгейінде. 2017 жылдың маусым айында Standard & Poor's (S&P) Квебекті AA− кредиттік тәуекел ретінде бағалады, бұл Онтарионы бірінші рет басып өтті. Квебек экономикасы соңғы он жылда үлкен өзгерістерге ұшырады. Білім экономикасына берік негізделген Квебек Канададағы ЖІӨ-нің ең жоғары өсу деңгейлерінің бірін қамтиды. Білім саласы Квебектің ЖІӨ-нің шамамен 30,9%-ын құрайды. 2011 жылы Квебек ғылыми-зерттеу және даму (ҒЗЗ) шығындарында басқа канад провинцияларына қарағанда жылдам өсімді бастан кешірді. Квебектің 2021 жылғы ҒЗЗ-ға жұмсаған шығыны 4,1 млрд. канад долларын құрады, бұл Еуропалық Одақтың орташа көрсеткіші 1,84%-дан жоғары, және Лиссабон стратегиясына сәйкес 2013 жылы ЖІӨ-нің 3%-ын ғылыми-зерттеу және даму қызметіне жұмсау мақсатына жетуі керек. Ғылыми-зерттеу және технология саласына жұмсалған қаражат Канадада ең көп, сонымен қатар Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы мен G7 елдерінің орташа деңгейінен де жоғары. Шамамен 1,1 миллион квебектер ғылым және технология саласында жұмыс істейді.

Қоршаған орта және энергия саясаты

2006 жылдан бері Квебек климаттың өзгеруі жөніндегі Киото хаттамасының мақсаттарына жету үшін «жасыл жоспарды» қабылдады. Тұрақты даму, қоршаған орта және парктер министрлігі (Ministère du Développement durable, de l'Environnement et des Parcs du Québec) қоршаған ортаны қорғау саясатын іске асыруға жауапты. Квебектің табиғатты қорғау мекемелері қоғамы (SEPAQ) ұлттық парктер мен жабайы табиғат қорықтарын басқарудың жетекші мекемесі болып табылады. Қазіргі уақытта Квебек өзінің аумағының 8,12% (135 326 км²) қорғауға алынған. Алғашқы қорғалатын аймақ – 1876 жылы құрылған Корольдік тау паркі, одан кейін 1894 жылы Мон-Тремблан ұлттық паркі құрылды. Квебек үкіметі 1994 жылдан бері электр көлігін енгізу жұмыстарын жүргізіп келеді, соның ішінде Квебекте жобаланған және өндірілген TM4 MФTIVE сияқты технологияларды қаржыландыруға көмектеседі. Hydro Québec соңғы кезде 50-ден астам i MiEV көлігін сынақтан өткізіп, провинция бойынша зарядтау станцияларын кезең-кезеңімен енгізуде. Бұл Канададағы электр көліктерін сынақтан өткізудің ең ірі жобасы. Квебек ZENN көлігіне Канадада алғашқы болып жолға шығуға рұқсат берді. 2011 жылғы салтанатты сөйлесінде Жан Шарест келесі 30 жылға арналған бес басымдықтарды жариялады, олардың ішінде «Plan Nord» жоспары бар, сондай-ақ электр көліктерінде революция жасау қажеттігін атап өтті. 2009 жылдың 23 қарашасында премьер-министр Жан Шарест Копенгагенде өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының климаттық өзгерістер жөніндегі конференциясында парниктік газдарды азайту жөніндегі мақсаттарды жариялады. Квебек 2020 жылға қарай 1990 жылғы халықаралық деңгеймен салыстырғанда шығарындыларын 20%-ға азайтады. 2010 жылдың 14 қаңтарында Квебек аумағында қызмет ететін автомобиль өндірушілердің 187 грамм СГГ/км немесе шамамен 7,7 л/100 км шығарынды шегін сақтауын талап ететін жаңа заң күшіне енді. Бұл көрсеткіш 2016 жылға қарай 127 грамм СГГ/км немесе шамамен 5,3 л/100 км дейін жыл сайын төмендетілуі тиіс. Квебек үкіметінің мәліметінше, бұл стандарттар Калифорния штатындағы (АҚШ) стандарттармен бірдей қатаң. Облыстық үкімет электр көлігін сатып алуға 8000 долларға дейін жеңілдік беруді жоспарлап отыр. Үкімет 2020 жылға қарай Квебекте сатылатын көліктердің төрттен бірі электрлі болады деп үміттенеді. Жан Шаресттің сөзіне сәйкес, бұл жоспар Квебекті электрлендірілген көліктер саласындағы әлемдік көшбасшыға айналдырады. Квебек Солтүстік Америкада көміртегі салығын енгізген алғашқы аймақ атанды. 2007 жылдан бері тұтынушылар бензинге арнайы салық төлейді. 2011 жылдың шілдесінен бастап Квебек провинциясындағы өнеркәсіптің 85%-нан астамына әсер ететін көміртегі салығы енгізілді. Бұл салық 2013 жылдан бастап міндетті болады. Осы көміртегі салығына жататын салалар жылына 25 000 килотоннадан кем көмірқышқыл газын шығаруға тиіс. Тек орман шаруашылығы, ауыл шаруашылығы және қалдықтарды өңдеу салалары бұл салықтан босатылған. Сонымен қатар, Квебек үкіметі 2015 жылға қарай шіритін органикалық заттардың 60%-ын қайта өңдеуді жоспарлап отыр, осылайша шығарындыларды азайтуға көмектеседі. Квебектің климат саясаты премьер-министр Стивен Харпер басқаратын федералдық үкімет тарапынан қатты сынға іріккен. 2010 жылы бұрынғы министр Джим Прентис провинцияда сатылатын автокөліктерге парниктік газ стандарттарын белгілеу жоспарын «ақылдан асып кеткен» деп сынады. Алайда, он айдан кейін Прентистің орнын бастан алған Джон Бэрд Квебекті парниктік газдарды азайтудағы әлемдік көшбасшы деп мақтады.

Электрлік көліктер

Квебек Канадада және одан тыс жерлерде электр көліктеріне (ЭК) көшуде жетекші болып табылады. Statistics Canada-ның соңғы деректеріне сәйкес, Квебек 2022 жылдың бірінші тоқсанында 7,522 ЭК тіркелгендігімен елде ең көп тіркеуді көрсетті. Бұл провинциядағы жаңа көлік құралдарының жалпы тіркеуінің 9,2%-ын құрады. Квебекке 5,688 ЭК тіркелді (жалпы санының 4,2%-ы), одан кейін Онтарио – 5,385 ЭК (12,5%) және Британдық Колумбия. Соңғы көрсеткіш аумақтарды да қамтиды. Квебек 2022 жылдың барлық кезеңінде ЭК нарығындағы үлесі бойынша да елде көш бастады, жаңа тіркелген көліктердің 36,7%-ы электрлік болды. Онтарио 31,5% көрсетіп екінші орынға, ал Британдық Колумбия 23,9% көрсетіп үшінші орынға шықты. Осы үш провинция 2022 жылы Канададағы ЭК тіркеулердің 90%-дан астамын құрады. Квебектің ЭК нарығындағы жоғары үлесіне бірнеше фактор ықпал етеді, оларға мол гидроэлектр қуаты, бай минералды ресурстар, мемлекеттік қолдау, сондай-ақ жанармайдың бәсекеге қабілетті бағасы және экономиясы жатады. Провинция 2050 жылға қарай көміртегінің бейтараптығына қол жеткізу, 2030 жылға дейін Квебек жолдарында 1,5 миллион ЭК пайдалануға беру және 2030 жылға қарай қалалық автобустардың 55%-ын және мектеп автобустарының 65%-ын электрлендіру мақсатын қойды. Осы мақсаттарды қолдау үшін Квебек үкіметі 2022–2023 жылдарға арналған бюджетте бірқатар шаралар жариялады. Олардың бірі – ЭК сатып алуға берілетін жеңілдіктерді жаңа көліктер үшін 8000 доллардан 6000 долларға, ал қолданылған көліктер үшін 4000 доллардан 3000 долларға дейін төмендету. Бұл шешім провинцияда ЭК сұранысының артуын және олардың қолжетімділігін, сондай-ақ бағдарламаның тұрақтылығын қамтамасыз ету қажеттілігін көрсетеді. Сонымен қатар, үкімет ЭК зарядтау инфрақұрылымын және провинцияның ЭК аккумуляторларын жеткізу тізбегін дамытуға қосымша қаражат бөлді. Федералды Энергетика және Табиғи Ресурстар министрі Джонатан Уилкинсон Квебекте 1500-ден астам жаңа ЭК зарядтау станцияларын орнатуға 30 миллион долларға жуық қаржы бөлінетінін хабарлады. Квебек үкіметі келесі бес жылда (2023–2028) 514 миллион доллардан астам инвестиция жасап, провинцияға 116 000-нан астам қосымша зарядтау станцияларын орнатуды жоспарлап отыр. Бұл жүргізушілер үшін ЭК зарядтаудың қолжетімділігі мен ыңғайлылығын арттырып, провинция бойынша қашықтық алаңдаушылығын азайтуға мүмкіндік береді.

Батареяларды жеткізу тізбегі

Квебек амбициялық стратегиясының арқасында, отандық батарея жеткізу тізбегін дамытуға бағытталғандықтан, электр көліктері (ЭК) индустриясындағы маңызды ойыншыға айналуға дайын. Аймақтың мол гидроэлектр қуаты, бай минералдық ресурстары және күшті үкіметтік қолдауы, оны ЭК батареяларын өндіру және осымен байланысты қызметтер үшін тартымды орынға айналдырады. Квебек үкіметі провинцияда ЭК-лерді пайдалануды белсенді түрде ынталандырып, ЭК зарядтау инфрақұрылымын және батарея жеткізу тізбегін дамытуға жаңа қаржы қаражатын бөлді. Investissement Québec, провинцияның инвестициялық тармағы, венчурлік капитал ретінде әрекет етеді және маңызды минералдық жобаларға айтарлықтай қолдау көрсетеді, осы арқылы сенім білдіріп, жеке капиталды тартады. Провинцияның батарея секторын дамыту стратегиясы – Stratégie québécoise de développement de la filière batterie, сектордың құндылық тізбегіне катализатор ретінде әрекет ету арқылы Квебекте батарея жеткізудің толыққанды тізбесін құруды мақсат етеді. Квебек сонымен қатар батарея индустриясының әлемдік ойыншыларынан бірнеше ірі инвестицияларды тартты. Мысалы, Northvolt компаниясы 170 гектар аумақта, 7 миллиард долларлық және 60 ГВт/сағат сыйымдылығы бар, жылына шамамен бір миллион ЭК-ні қуаттандыруға жететін, Канаданың ЭК батареяларын өндіру экожүйесіне қосылғанын растады, бұл McMasterville және Saint Basile le Grand аймақтарында 3000 жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді. Ford Motor Co және корейлік EcoProBM және SK On компаниялары Becancour қаласында 1,2 миллиард канад доллары (887 миллион доллар) құнында ЭК батарея материалдарын өндіру үшін зауыт салуды жоспарлап отырғанын хабарлады. BASF компаниясы Квебекте катодтық белсенді материалдарды өндіру үшін зауыт салуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді, өндіріс 2025 жылға қарай басталуы күтілуде. Сонымен қатар, Квебек және Канада үкіметтері Volta Energy Solutions Canada Inc. (VESC) компаниясымен Granby қаласында мыс фольгасын өндіруге арналған жаңа зауытты құру бойынша тығыз жұмыс істеп жатыр. Мыс фольгасы ЭК батареяларының маңызды және жоғары құнды компоненті болып табылады, ал бұл жаңа нысан Канада мен Квебектің болашақ ЭК өндірісінің маңызды орталығы ретіндегі беделін одан әрі нығайтады. Бұл бастамалар Квебекке өзінің толыққанды отандық батарея экожүйесін дамыту және жасыл технологияларды қолдау мақсатына жетуге көмектеседі. Квебек ЭК индустриясындағы көшбасшы болуға және төмен көміртекті экономикаға көшуге үлес қосуға дайын.

Әуе кеңістігі

Квебек – Сиэтл мен Тулуза қалаларымен бірге әлемнің үздік үш аэроғарыш орталығының бірі. Онда ірі мердігерлер, жетекші техникалық орталықтар және осы саладағы әлемдік деңгейдегі жабдық өндірушілері бар. Квебектің аэроғарыш өнеркәсібі 36 000-нан астам адамды жұмыспен қамтиды, олардың көп бөлігі Монреаль аймағында орналасқан, онда әлемдегі ең ірі аэроғарыш кластерлерінің бірі бар. Бұл сала Квебек қаласы, Сагуэнай–Лак-Сен-Жан, Эстри және Маврики сияқты басқа да аймақтарда дамыған. Квебекте Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы (IATA) және Халықаралық азаматтық авиация ұйымы (ICAO) сияқты бірнеше халықаралық ұйым өздерінің бас кеңселерін орналастырған.

Бейне ойындар

Квебек 280-нен астам студияға ие, бұл оны әлемдегі басты бес ойын әзірлеу орталығының біріне айналдырады. Канадада шамамен 937 белсенді студия бар, яғни Квебек елдің барлық ойын әзірлеуші күшінің төрттен бірінен астамын құрайды. Зерттеуде сондай-ақ студиялардың 86 пайызы Квебекке тиесілі екені көрсетілген. Бұл, Квебекте орналасқан Ubisoft (Assassin's Creed), Warner Bros. (Gotham Knights) және EA (Dead Space) сияқты ірі халықаралық компаниялардың көп санына қарағанда, тәуелсіз немесе жергілікті меншіктегі көптеген студиялар бар екенін білдіреді, олардың ішінде Behaviour, Sabotage (Sea of Stars), Red Barrels (Outlast) және Manavoid (Rainbow Billy) компаниялары бар. Ойын әзірлеуді ынталандыру үшін үлкен салық жеңілдіктерінен басқа, зерттеу провинцияның АҚШ және Еуропамен байланысы, сондай-ақ жоғары тұрмыс деңгейі мен көпмәдениеттілігі оны кеңею үшін табиғи орынға айналдыратынын атап көрсетеді. Мысалы, әлемдегі ең көне және ең ірі ойын әзірлеу студияларының бірі – Ubisoft Montreal 1997 жылы Ubisoft-тың Франциядағы алғашқы операцияларын кеңейту мақсатымен провинцияда ашылды. Behaviour 90-шы жылдары Квебек ойын индустриясындағы маңызды ойыншылардың бірі болды.

Жасанды интеллект

Квебек – инновация мен экономикалық өсудің маңызды драйвері ретінде жасанды интеллектті қабылдаған провинция. Оның қаржы астанасы Монреальде дамыған жасанды интеллект экожүйесі бар, оның ішінде Мила Квебек жасанды интеллект институтында терең оқу бойынша әлемдегі ең ірі зерттеушілер шоғырланған. Жошуа Бенгио, Жоэль Пино, Хьюго Ларошель және Ирина Риш сияқты белгілі сарапшылардың басшылығымен Мила жалпыға пайдалы және этикалық принциптерге негізделген жасанды интеллект зерттеулерін және қолданбаларын дамыту үшін өнеркәсіптік серіктестермен және мемлекеттік органдармен ынтымақтасады. Монреаль – жасанды интеллект зерттеулерінің жаһандық орталығы болып табылады, бұл салаға Facebook AI Research (FAIR), Microsoft Research, Google Brain, DeepMind, Samsung Research және Thales Group (cortAIx) сияқты көптеген компаниялар қатысады. Қалада сонымен қатар Канаданың жаһандық инновациялық кластері Scale AI орналасқан, ол жеткізу тізбегі үшін жасанды интеллект жобаларын қаржыландырады және қолдайды, ал IVADO – зерттеушілер мен бизнес өкілдерін жасанды интеллект шешімдерін әзірлеу үшін байланыстыратын бірегей институт. Квебектің жасанды интеллект индустриясы Канада үкіметінен, мысалы, Canada First Research Excellence Fund және Google, Facebook, Microsoft және IBM сияқты жаһандық компаниялардан ірі инвестицияларды тартты. Квебектің жасанды интеллект индустриясы академиялық жетістіктердің мықты негізіне сүйенеді. Монреаль университеті және Макгилл университеті сияқты бірнеше әлемдік деңгейдегі университеттер жасанды интеллект зерттеулерінің жетекші орталықтары ретінде танылды. Бұл институттар жасанды интеллект саласындағы талантты мамандарды дамытуда маңызды рөл атқарды, бұл индустрияның өсуіне үлкен үлес қосты.

Инженерлік

Квебектегі инженерлік сала провинцияның экономикасы мен қоғамындағы ең маңызды және ықпалды секторлардың бірі болып табылады. Оның тарихы ұзақ және бай, ол отаршылдық дәуірге дейін созылады, онда инженерлер аймақтың инфрақұрылымын және қоғамдық жұмыстарын салу мен дамытуда маңызды рөл атқарды. Содан бері Квебектегі инженерлік сала дамып, әртараптанды, көлік, энергетика, қоршаған орта, құрылыс және өндіріс сияқты түрлі салаларда кең ауқымды қызметтер мен тәжірибе ұсынады. Квебекте жергілікті және халықаралық деңгейде жұмыс істейтін көптеген инженерлік фирмалар бар, олар әртүрлі секторлар мен аймақтардағы клиенттерге кеңес беру, жобалау, жобаны басқару және құрылыс қызметтерін ұсынады. Квебектегі ең ірі және танымал инженерлік фирмалардың бірі – WSP Global және AtkinsRéalis (бұрын SNC Lavalin), екеуінің де бас кеңсесі Монреальде орналасқан. Бұл екі фирма әлемдегі ең мәшһүр және күрделі жобаларға қатысты, мысалы, Сэмюэль де Шамплен көпірі, Réseau express métropolitain, NEOM желісі, Marina Bay Sands, Шанхай мұнарасы, One World Trade Center және Тайвань жоғары жылдамдықты теміржол желісі. Квебектің инженерлік индустриясы – түрлі салалардағы даму мен инновацияға белсенді үлес қосатын берік сектор. Оның провинцияның және елдің экономикалық және әлеуметтік прогресіндегі рөлі зор. Қоғамдық және экологиялық өзгерістерге үздіксіз бейімделіп, жаңа мүмкіндіктерді іздеп, қиындықтарды шешеді. Мақтаныш тарихы мен жетістіктеріне ден қойып, оптимистік көзқараспен болашаққа қарайды және жарқын болашақты көздейді.

Қаржылық

Қаржы, сақтандыру, жылжымайтын мүлік және лизинг саласында 218 000 адам жұмыс істейді, оның ішінде Канададағы ең ірі қаржы басқарушысы – Caisse de dépôt et placement du Québec. 1817 жылы Монреальде құрылған Монреаль банкі Квебектің алғашқы банкі болды, бірақ көптеген ірі банктер сияқты оның бас кеңсесі қазір Торонтода орналасқан. Бірнеше банк квебектердің бақылауында қалады, соның ішінде Канада Ұлттық банкі, Desjardins тобы және Laurentian банкі.

Көлік

2004 жылдың басында Квебектің құрлық көлігі саласы 7,2 миллиард долларлық кіріс тапты. Онда шамамен 35 000 адам жұмыс істейді және Bombardier, Paccar, Nova Bus, Prévost CAR, Komatsu International сияқты ірі жабдық өндірушілермен қатар көптеген жеткізушілер мен субподрядшылар бар. Квебекте тауар тасымалы үшін сегіз терең су порты бар. 2003 жылы Сент-Лоуренс теңіз жолы арқылы 3886 жүк кемесімен 9,7 миллион тонна тауар тасымалданды. Бұл тасымалдан жылына 90 миллион доллардан астам кіріс түседі. Монреаль порты Канададағы екінші ірі контейнерлік порт болып табылады. Әлемдегі ең ірі кеме жүретін өзендердің бірі – Сент-Лоуренс өзенінің жағасында орналасқан, ол Солтүстік Американың солтүстік-шығысындағы үшінші ірі порт. Жылдық кіріс шамамен 2 миллиард долларды құрайды, сонымен қатар 17 600 тікелей және тікелей емес жұмыс орны құрылған. Монреальден басқа, терең су порттары Труа-Ривьер және Беканкурда, сондай-ақ Сорель-Трейси, Бей-Комо, Порт-Картье және Септ-Иль қалаларында орналасқан. Соңғы төрт порт көлемді және ауыр жүктерді тасымалдауға маманданған.

Ақпараттық технологиялар

2008 жылы Квебектің ақпараттық технология саласында 100 000-нан астам адам жұмыс істеді. Канаданың тәуекелдік капитал қаржысының 52% Квебекте басқарылады, ал қолда бар қаражаттың 61% технологияға инвестицияланады. Назар аударуға тұрарлық салалар: телекоммуникация, мультимедиалық бағдарламалық құралдар, компьютерлік қызметтер және консалтинг, микроэлектроника және құраушы бөлшектер. Оның ең ірі қаласында,

шамамен 10 000 адам Bell Canada, Ericsson, Motorola және Mitec сияқты 115 телекоммуникация компаниясында жұмыс істейді. 2003 жылы Electronic Arts компаниясы мультимедиалық секторды дамытуға үлкен үлес қосты. Ubisoft, Microïds, Strategy First, A2M және Eidos Interactive сияқты ойын әзірлеу компанияларында 11 000-ға жуық адам жұмыс істейді. Монреальде 3D анимациялық бағдарламалық құралдардың екі ірі жасаушысы бар: Softimage және Autodesk Media and Entertainment Division. Компьютерлік қызметтер, бағдарламалық құралдарды әзірлеу және консалтинг саласында 60 000 мамандан тұратын команда жұмыс істейді. Микроэлектроника саласында 110 компания жұмыс істейді, оларда 12 900 адам қызмет етеді.

Оптика және фотоника

2004 жылы Квебек оптикасы және фотоника салаларында шамамен 8000 адам жұмыс істеді. Зерттеумен байланысты жұмыстар негізінен Квебек қаласының жеті ғылыми-зерттеу орталығында шоғырланған, ал өндіріс операциялары көбінесе Үлкен Монреаль аймағында орналасқан. Квебек лазер, оптикалық талшықтар, кескіндерді өңдеу және осымен байланысты салаларда 20-ға жуық кәсіпорынды қамтиды.

Биотехнология

Квебек провинциясының биотехнология секторы 450-ден астам компания мен ұйымды қамтиды. 25 000-нан астам адамды жұмыспен қамтып, жылдық кірісі 5,6 миллиард долларды құрайтын бұл сала көпұлтты компаниялардан бастап шағын және орта кәсіпорындарға дейін, сондай-ақ ғылыми-зерттеу институттары, университеттер мен денсаулық сақтау мекемелерін қамтиды. Pfizer, Moderna, Novartis және Merck сияқты әлемдік көшбасшылар Квебек территориясында стратегиялық тұрақтап алды. Pfizer компаниясының Канададағы бас кеңсесі Кирклендте орналасқан, ал Монреаль, Миссиссауга және Брэндон қалаларында қосымша кеңселер бар. Pfizer компаниясының кішкентай молекулаларды, вакциналарды және биологиялық препараттарды әзірлеудегі тәжірибесі онкологиядан бастап сирек кездесетін аурулар мен иммунологияға дейінгі әртүрлі терапиялық салаларды қамтиды. Биотехнологиялық Moderna компаниясы АҚШ-тан тыс жердегі алғашқы өндіріс орнын құру үшін Квебекті таңдады. Novartis компаниясы өз бөлімшелері арқылы Квебекте маңызды өкілдікке ие, соның ішінде Novartis Pharmaceuticals Canada Inc., бас кеңсесі Кирклендте және Торонтода орналасқан. Квебек сонымен қатар Бушервильде кеңсесі бар генерикалық дәрілерді өндіретін Sandoz Canada Inc. компаниясына да үй иесі. Сонымен қатар, әлемдік биофармацевтикалық компания Merck Канадада екі маңызды бөлімді ұстап тұр. Штаб-пәтері Кирклендте орналасқан Merck Canada Inc. Квебектің биотехнология саласындағы беделін нығайтады, ал Монреальдегі Merck Frosst Canada Ltd. маңызды ғылыми-зерттеу және әзірлеу орталығы болып табылады.

Денсаулық сақтау саласы

Фармацевтикалық, ғылыми-зерттеу және әзірлеу, өндіріс және осымен байланысты салаларда 381 компания және 24 550 қызметкері бар Квебек денсаулық сақтау индустриясы қазіргі Квебектің ең маңызды экономикалық драйверлерінің бірі болып табылады. Merck, Johnson & Johnson, Pfizer, Aventis, Novartis, Valeant, Galderma, GlaxoSmithKline және Bristol Myers Squibb сияқты 20-ға жуық көпұлтты компанияның болуы Монреальді фармацевтикалық сектордағы жұмыс орындарының саны бойынша Солтүстік Америкада сегізінші орынға қояды.

Туризм

Туризм Квебек экономикасында маңызды рөл атқарады. Туризм Квебектің ЖІӨ-нің 2,5%-ын құрайды және туризм саласында 400 000-ға жуық адам жұмыс істейді. Осы салада 30 000-ға жуық кәсіпорын жұмыс істейді, олардың 70%-ы Монреаль мен Квебек қалаларынан тыс жерлерде орналасқан. 2011 жылы Квебекке 26 миллион шетелдік турист келді, олардың көп бөлігі АҚШ, Франция, Ұлыбритания, Германия, Мексика және Жапониядан келгендер еді. Квебек провинциясында 22 туристік аймақ бар, әрқайсысы өзінің географиялық ерекшеліктерін, тарихын және мәдениетін ұсынады. Провинцияның астанасы – Квебек қаласы, Солтүстік Америкадағы жалғыз бекінілген қала және еуропалық стильде сақталған. Солтүстік Америкадағы ең көне франкофондық қала Квебек қаласы 1985 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді және 2008 жылы 400 жылдығын тойлады. Монреаль Солтүстік Америкадағы жалғыз франкофондық мегаполис және халық саны бойынша Парижден кейін екінші ең ірі франкофондық қала. 4 миллионнан астам тұрғыны бар бұл ірі орталық әлемнің көптеген елдерінен келген адамдардың мәдениеттерінің мозаикасы болып табылады, оның ішінде Чайнатаун, Латын кварталы, Гей ауылы, Кішкентай Италия, Ле Плато Мон-Руаяль, Халықаралық квартал және Ескі Монреаль сияқты әртүрлі аудандар бар. Монреальде бай сәулеттік мұра, сондай-ақ көптеген мәдени шаралар, спорттық іс-шаралар мен фестивальдер бар. Квебек провинциясында 400-ден астам мұражай бар, олардың ішінде Канададағы ең көне және ең маңызды өнер мекемелерінің бірі – Монреаль көркем өнер мұражайы бар. Бұл Монреальдің ең ірі мұражайы және Канададағы ең танымал мұражайлардың бірі. Квебек діни туризм үшін де танымал бағыт. Сен-Анн-де-Бопре базиликасы және Мон-Руаяльдегі Сен-Жозеф ораториясы провинциядағы ең танымал діни орындар. 2005 жылы оратория 100 жылдығына орай Канаданың Ұлттық тарихи орындарының тізіміне қосылды. Квебекте 130-дан астам шіркеу мен кафедральдар бар, олардың барлығы аймақты мекендеген түрлі халықтардың тарихына куәлік етеді. 2003 жылы туризмге байланысты шығындар 7,3 миллиард канад долларын құрады. Квебек бойынша шамамен 27,5 миллион сапар жасалды, оның 76%-ын квебек тұрғындары, 13%-ын басқа канадалықтар, 8%-ын АҚШ және 3%-ын басқа елдерден келгендер жасады. Туризм саласында 330 000-нан астам адам жұмыс істейді, олар 34 000-нан астам кәсіпорында қызмет етеді. Квебек әлемдегі ең жақсы 20 туристік бағыттың қатарында, ал Квебек қаласы Мексикадан солтүстікке қарай Солтүстік Америкадағы жалғыз бекінілген қала. Монреаль мен Квебек қалалары ең көп танымал қалалар, бірақ Батыс Катино қаласына да көптеген туристер келеді, ол федералды Ұлттық астана аймағының (Оттава) бір бөлігін құрайды.

Энергия

Әлемнің басқа аймақтарынан айырмашылығы, Квебек жаңартылатын энергияны пайдаланумен ерекшеленеді. 2008 жылы Квебекте электр энергиясы (оның 99%-дан астамы жаңартылатын энергия көздерінен алынған) энергияның басты түрі болды (41,6%), одан кейін мұнай (38,2%) және табиғи газ (10,7%) келді. Квебек Канаданың су электр қуатының көп бөлігін өндіреді және 2019 жылы әлемдегі екінші ірі су электр қуатын өндіруші болып табылады. Осы себепті Квебек таза энергияның әлеуетті супердержавасы деп аталады. 2019 жылы Квебектің электр энергиясын өндіруі 214 терават сағатқа (ТВт·сағ) жетті, оның 95%-ы су электр станцияларынан, ал 4,7%-ы жел энергиясынан алынды. Квебекте жылу электр станцияларының өндірісі дерлік жоқ, тек орман биомассасын пайдаланатын бірнеше станциялар және шалғайдағы жиырмадай елді мекенді қамтамасыз ететін дизельдік генераторлар бар. Hydro Québec мемлекеттік компаниясы Квебекте электр энергиясын өндіру, беру және тарату саласында үстемдік танытады. Hydro Québec 63 гидроэлектр станциясын және 28 ірі су қоймасын басқарады; олар сұранысқа қарай бейімделетін тұрақты және икемді жабдықтауды қамтамасыз етеді. Hydro Québec-тің TransÉnergie бөлімшесінің шалғай орналасуына байланысты, оның негізгі құрылыстары Джеймс шығанағында және Кот-Норде орналасқан, TransÉnergie бөлімшесі Солтүстік Америкадағы ең ірі электр беру желісін басқарады. Оның желісіне 34 361 км желілер және 17 көршілес нарықтармен байланыстар кіреді, бұл 2018 жылы 38,3 ТВт·сағ экспорттауға мүмкіндік берді. Квебекте маңызды жанармай кен орындарының аздығына байланысты, барлық көмірсутектер импортталады. Мұнай өңдеушілердің сатып алу стратегиялары уақыт өте келе өзгеріп, нарық жағдайларына байланысты болды. 1990 жылдары Квебек мұнайдың көп бөлігін Солтүстік теңізден сатып алды. 2015 жылдан бері ол негізінен Батыс Канада мен АҚШ-та өндірілген шикі мұнайды тұтынады. Квебектің екі жұмыс істеп тұрған мұнай өңдеу зауыты (Левистегі Valero және Монреальдегі Suncor) күніне 402 000 баррельге дейін өңдей алады, бұл 2018 жылы 365 000 баррельді құраған жергілікті қажеттіліктен артық. 2021 жылы Ipsos жүргізген сауалнама көрсеткендей, квебек тұрғындарының 43%-ы провинциядағы барлық мұнайды импорттауды тоқтатып, өз мұнай ресурстарын дамытуды қалайды. Квебекке келетін табиғи газ TC Energy беру желісі арқылы жеткізіледі. 2016 жылдан бері Квебектің негізгі табиғи газ таратушысы Énergir компаниясы, бұрынғы негізгі көзі Албертадағы Императрица қиылысынан емес, Оңтүстік-Батыстағы Онтариодағы Dawn қабылдау нүктесінен жабдықтауды жүзеге асыруда. Бұл өзгеріс Солтүстік Америкадағы шикі газдың дәстүрлі емес өндірісінің өсуіне байланысты, континенттегі әртүрлі жабдықтау аймақтары арасындағы бәсекелестікті күшейтті. 2018 жылы табиғи газдың 86%-ы Dawn-нан, ал 12%-ы Empress-тен келді. Қалғаны жергілікті қалдық материалдарды өңдеу арқылы алынған табиғи газды құрайды.

Орман шаруашылығы

Сент-Лоуренс өзенінің аңғарының солтүстігінде Квебек аймағында маңызды қылқан жапырақты ормандар, көлдер және өзендер бар. Оларға целлюлоза, қағаз және ағаш кіреді. Квебектің жартысынан астамы (шамамен 900 000 км²) орманмен жабылған, бұл Швециядан шамамен екі есе үлкен. Целлюлоза-қағаз өнеркәсібі жылдық жеткізілімдерден 14 миллиард доллардан астам кіріс әкеледі. Орман өнімдері экспорты бойынша екінші орында тұр, жеткізілімдерінің құны шамамен 11 миллиард долларға жетеді. Бұл сонымен қатар провинцияның 250-ден астам муниципалитетіндегі өндіріс қызметінің басты, кейде жалғыз көзі болып табылады. Жұмсақ ағаш дауын салдарынан соңғы жылдары орман шаруашылығы өркендеуі баяулады. Бұл сала Квебектің бірнеше аймағында 68 000 адамды жұмыспен қамтиды. Бұл сала Квебектің ЖІӨ-сінің 3,1%-ын құрады. 2020 жылы ол Квебектің экспорттық тауарларының 8%-ын, яғни жыл сайын шамамен 12 миллиард долларлық орман өнімдерін құрады, бұл кез келген провинция үшін екінші ең ірі көрсеткіш.

Тау-кен өндірісі

Квебектің зор тау-кен әлеуеті бар, және 2021 жылы ол құны 11,9 миллиард долларға бағаланып, Британдық Колумбиядан (12,9 миллиард доллар) кейін екінші орынды иеленген, минерал өндіруші екінші провинция болды. Абитибиде әлемдегі ең үлкен Архейлік вулканды шөгінді белдеуі бар және ол алтын, мыс, мырыш және күміс ресурстарымен танымал. Квебек 17 металл және 12 металл емес затты өндіреді, бұл оған Канаданың ең әртүрлі ресурстық базасын береді. Корпоративтік табыс салығын ескермегенде, Квебек үкіметі 2018 жылы 1,3 миллиард доллар алды, ал Канада үкіметі кен өндіру қызметі арқылы қосымша 500 миллион доллар алды. Шамамен 30 минерал өндіріледі, олардың ішіндегі ең маңыздылары – темір, алтын, никель, титан, ниобий, мырыш, мыс, күміс және тас. 2010 жылы провинция Канададағы мырыш өндірушілердің ішіндегі ең ірісі, ал алтын мен темір өндірушілердің ішіндегі екінші орында тұрды. Сондай-ақ, провинция әлемдегі екінші ірі ниобий және үшінші титан диоксиді өндіруші болып табылады. Облыстың алғашқы алмаз кеніші 2016 жылы жұмысын бастауға жоспарланған. Облыста 27 кен орны, 200-ге жуық барлау фирмасы және 12 бастапқы өңдеу зауыты бар. 2010 жылы провинциядан минералдық тауарлардың тасымалдану құны шамамен 6,8 миллиард долларды құрады.

Импорт пен экспорт

Квебек 2021 жылы 98 миллиард канад долларын экспорттады, бұл оны 13 экспорттаушы елдің арасында Канаданың үшінші ірі экспорттаушысы етіп белгіледі. 2021 жылы Квебектің ең көп экспорттаған тауарлары: тұрақты қанатты ұшақтар, жүксіз салмағы (5,36 миллиард доллар), қорытпасыз алюминий (4,64 миллиард доллар), қорытпалы алюминий (4,24 миллиард доллар), темір кенінің концентраты, темір пириті емес, агломерацияланбаған (4,22 миллиард доллар) және ағаш; қылқан жапырақты түрлер (2,65 миллиард доллар) болды. 2021 жылы Канаданың Квебек провинциясы 87,5 миллиард канад долларын импорттады, бұл оны 13 импорттаушы елдің арасында екінші ірі импорттаушы етіп қойды. 2021 жылы Квебектің ең көп импорттаған тауарлары: битумдық минералдардан алынған мұнай майлары (4,57 миллиард доллар), басқа ұшақ бөліктері (2,76 миллиард доллар), турбо реактивті немесе турбо винтті қозғалтқыштардың бөліктері (2,28 миллиард доллар), автокөліктерге арналған бензин (2,18 миллиард доллар) және дәрілік препараттар, дозаланған (1,83 миллиард доллар) болды. 2022 жылдың қараша айында Квебек негізінен АҚШ-қа (6,68 миллиард доллар), Қытайға (309 миллион доллар), Францияға (222 миллион доллар), Мексикаға (143 миллион доллар) және Германияға (136 миллион доллар) экспорттады, ал негізінен АҚШ-тан (3,06 миллиард доллар), Қытайдан (1,16 миллиард доллар), Италиядан (378 миллион доллар), Германиядан (366 миллион доллар) және Бразилиядан (309 миллион доллар) импорттады. Солтүстік Америка еркін сауда аймағы (NAFTA) Квебекке, басқа нәрселермен қатар, 130 миллион тұтынушыны қамтитын нарыққа қол жеткізуге мүмкіндік береді. Дүниежүзілік сауда ұйымы (WTO) және NAFTA арқылы Квебек халықаралық бәсекеге қабілеттілігін арттыруда. Осы келісімдердің нәтижесінде басқа елдермен сауда қатынастары жақсарды. Нәтижесінде Квебек экспортының айтарлықтай өскенін байқады. Квебек экспортының шамамен 85%-ы АҚШ-қа бағытталған. Квебек пен Франция арасындағы экономикалық қатынастар маңызды: 2008 жылы Квебектегі 470 француз компаниясында шамамен 17 000 квебектік жұмыс істеді, ал Франциядағы 154 квебек компаниясында 26 000 француз жұмыс істеді. Халықаралық нарықта бірнеше танымал Квебек компаниялары жұмыс істейді: Cascades және AbitibiBowater целлюлоза және қағаз өндірушілері, Agropur сүт өндірушісі, Bombardier көлік құралын жасаушысы, CGI ақпараттық технологиялар, Cirque du Soleil циркі, Couche Tard ыңғайлы дүкендер желісі, Garda қауіпсіздік компаниясы, Énergir энергетикалық компаниясы, Cossette маркетингтік агенттігі, Quebecor медиа және телекоммуникациялар компаниясы, Raymond Chabot Grant Thornton есептік фирмасы, Saputo сүт және тамақ өнімдері компаниясы, Vachon нан өндірушісі, SNC Lavalin инженерлік және құрылыс тобы, Molson сыра зауыты және тағы да көптеген компаниялар.