Кіріспе

Американдық заңгер және саясаткер (туған 1939)

Томас Ричард Харкин (19 қараша 1939 жылы туған) – американдық заңгер, жазушы және саясаткер. Демократиялық партияның мүшесі, ол 1975 жылдан 1985 жылға дейін Айова штатының 5-ші округінен АҚШ Өкілдер палатасының депутаты болды. Штаттың ең кіші сенаторы ретінде толық мерзімін өткерген ең ұзақ қызмет еткен сенатор. Айова штатының Камминг қаласында туған Харкин Айова мемлекеттік университетін және Америка католик университетінің Колумбус құқық мектебін бітірген. 1962-1967 жылдары АҚШ Әскери-теңіз күштерінде реактивті ұшқыш ретінде қызмет етті. Бірнеше жыл Конгресске көмекші болып жұмыс істегеннен кейін, АҚШ Өкілдер палатасына екі рет сайлауға түсті, 1972 жылы жеңіліп, 1974 жылы жеңіске жетті. Ол Палатада бес мерзім бойы жұмыс істеді. Харкин 1984 жылы АҚШ Сенатына үлкен артықшылықпен сайланды. 1992 жылы партиясының президенттікке кандидаттығына үміткер болды, бірақ түпкілікті жеңімпаз Билл Клинтонды қолдап, сайлаудан бас тартты. Ол Сенатта бес мерзім қызмет етті және Сенаттағы қызметінің соңында Денсаулық сақтау, Білім беру, Еңбек және Зейнетақы комитетінің төрағасы болды. Ол 1990 жылғы Мүгедектерге қатысты заңның авторы және Сенатта оның негізгі жақтаушысы болды. Харкин кіріспе сөзінің бір бөлігін қол тілінде жеткізді, себебі оның естімейтін інісі түсінуі үшін. 2013 жылдың 26 қаңтарында Харкин 2014 жылы қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді.

Балалық шағы, білім алуы және саяси мансабының алғашқы жылдары

Харкин Айова штатының Камминг қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Патрик Фрэнсис Харкин, ирланд-американдық, көмір шахтасында жұмыс істеген, ал анасы, Фрэнсиска Фрэнсис Валентина (қызметтес аты Берчич) – ол он жасында қайтыс болған словен иммигранты. Харкиннің анасының алғашқы некесінен туған үш жартылай бауыры бар. Франсис Словенияның Суха қаласында Якоб пен Марияның (туған Юговец) отбасында дүниеге келген. Ол бала кезіндегі үйін әлі де сақтап келеді, онда ол және оның бес бауыры ыстық су мен пешсіз өсті. Ол қазіргі уақытта Айова штатының Батыс Де-Мойн қаласында орналасқан Доулинг католик орта мектебінде оқыған. Харкин Айова мемлекеттік университетінде Әскери-теңіз күштерінің ROTC бағдарламасы бойынша оқыды және Delta Sigma Phi студенттік қауымдастығының мүшесі болды. 1962 жылы ол үкімет және экономика мамандықтары бойынша бітіріп, 1962 жылдан 1967 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде реактивті ұшқыш ретінде қызмет етті. Харкин Жапониядағы Ацуги теңіз әуе базасында орналасқан, онда Вьетнам соғысында зақымданған және жаттығулар кезінде апатқа ұшыраған ұшақтарды базаға және одан тасымалдады. Ол сондай-ақ Гуантанамо шығанағында да қызмет етті, онда Кубаны барлау үшін U-2 ұшақтарына қолдау көрсетті. 1967 жылы активті қызметтен босатылғаннан кейін үш жыл дайындық резервінде болды, ал 1970 жылы Теңіз резервіне өтті. 1989 жылы командир шенімен зейнетке шықты. 1969 жылы Харкин Вашингтон қаласына көшіп, Демократтар партиясынан АҚШ конгрессмені Нил Смиттың көмекшісі болып жұмыс істей бастады. Смитпен жұмыс істеген кезінде ол 1970 жылы Оңтүстік Вьетнамға барған конгресс делегациясына қатысты. Харкин сапар барысында түсірген фотосуреттерін және 1970 жылдың 17 шілдесінде Life журналында Кон-Дао түрмесіндегі «Тигр торлары» туралы егжей-тегжейлі баяндамасын жариялады. Бұл баяндама тұтқындарға қатысты қорқынышты, адамдық емес жағдайлар мен қарым-қатынасты ашты. 1972 жылы ол Америка католик университетінің Колумб құқық мектебінен заң докторы (J.D.) дәрежесін алды.

АҚШ-тың Өкілдер палатасы

1972 жылы, заң факультетін бітірген жылы Харкин Айоваға оралып, бірден қазіргі Конгрессмен Уильям Дж. Шерлге қарсы сайлауға түсті. Шерл Айованың оңтүстік-батыс бөлігін өкілдік етті, ол (бір рет қысқа ғана үзіліс болғаннан басқа) Ұлы депрессия аяқталғаннан бері Конгресске демократты сайлап алған емес. Харкин Шерлдің бұрынғы қарсыластарына қарағанда көп дауыс жинағанымен, бәрібір сайлауда жеңіліске ұшырады. 1972 жылғы жеңілістен кейін Харкин 1974 жылы Шерлге қарсы қайта сайлауға түсуге тырысқанша Эймсте заңгер болып жұмыс істеді. Уотергейт жанжалы республикашылар үшін қиын жыл болғандықтан, Харкин Шерлді бар болғаны 3500 дауыспен жеңді. Одан кейін ол төрт рет қайта сайланды, бұл сайлаулар оған ешқандай қиындық тудырмады.

Сайлаулар

1984 жылы Харкин АҚШ Сенатына Демократиялық партиясынан түскен үміткерлікті жеңіп алып, бірінші мерзімді республикашыл Роджер Джепсенді 11,8 пайыздық айырмамен жеңді. Ол 1990, 1996, 2002 және 2008 жылдары қайта сайланды.

Қызмет мерзімі

Харкин Айова штаты тарихындағы кез келген демократтан ұзақ қызмет етті. 2009 жылы ол Нил Эдвард Смиттен Айова штатынан ең ұзақ қызмет еткен демократ ретінде озып кетті. Айта кетерлігі, ол өзінің барлық өкілеттік мерзімін Айованың кіші сенаторы ретінде өткізді, себебі оның әріптесі Чак Грассли 1981 жылдан бері палатада қызмет етеді. Олардың идеологиялық айырмашылықтарына қарамастан, Харкин мен Грассли жақсы қарым-қатынаста болды, ал олардың үлкен өкіметтік өкілеттігі Айованың ұлттық саясаттағы беделін арттырды. Шындығында, Харкин кетісі алдындағы құрмет көрсету кезінде, Харкин палатаға кіргенде Грассли айтарлықтай эмоцияға берілді. Харкин мен Барбара Боксер Висконсин сенаторы Расс Файнгольдтың 2006 жылғы президент Джордж Бушты кінәлау туралы қаулысын қолдаған жалғыз сенаттағы демократтар болды. Харкин (АҚШ сенаторлары Дик Лугар, Тим Джонсон, Байрон Дорган, Джо Байден және Норм Коулманмен бірге) 2006 жылдың 16 наурызында Биоотын қауіпсіздігі туралы заңды (S. 2817/109) енгізді. Харкин Билл Пресспен сұхбатта Әділдік доктринасын қолдады. Харкин альтернативті медицинаны зерттеуге қаржыландыруды арттыруға зор ықпал етті. 1992 жылы ол АҚШ Баламалы медицина кеңсесін құруға көмектесті, кейін ол Ұлттық қосымша және баламалы медицина орталығына айналды. Дегенмен, оның күш-жігері мен орталықтың нәтижелері сынға ұшырады. 2013 жылдың 16 шілдесінде Харкин Сенатқа Кооперативтік және шағын жұмыс берушілердің қайырымдылық зейнетақысының икемділігі туралы заңды (S. 1302; 113-ші Конгресс) енгізді. Бұл заң жобасы 1974 жылғы «Жұмысшыларды зейнетақымен қамсыздандыру туралы» заңға және 1986 жылғы «Ішкі кірістер кодексіне» өзгерістер енгізеді. Бұл өзгерістер кооперативтер немесе қайырымдылық ұйымдары болып табылатын бірнеше жұмыс берушілер ұстап тұратын белгілі бір жеке зейнетақы жоспарларының қаржыландыру талаптарын өзгертуге бағытталған. Заң жобасы кейбір шағын топтар үшін 2006 жылғы Зейнетақыны қорғау туралы заңнан қолданыстағы босатуды мәңгілікке бекітуді көздейді. 2013 жылдың 19 қарашасында Харкин Ең төменгі жалақының әділеттілігі туралы заңды (S. 1737; 113-ші Конгресс) енгізді. Бұл заң жобасы 1938 жылғы «Әділ еңбек стандарттары туралы» заңға (FLSA) өзгерістер енгізеді, бұл екі жылдық кезеңде қызметкерлердің федералдық ең төменгі жалақысын сағатына 10.10 долларға дейін көтеруді көздейді. Бұл заң жобасын президент Барак Обама және көптеген демократ сенаторлар күшпен қолдады, бірақ Сенаттағы және Өкілдер палатасындағы республикашылар оған қарсы болды.

Израиль

Харкин Сенаттың Сыртқы іс-қимылдар жөніндегі Ассигнациялар кіші комитетінің мүшесі ретінде Израильдің бекем қолдаушысы болды, бұл комитет Израильге әскери қаржыландыруға жыл сайын шамамен 2 миллиард доллар бөледі. 2010 жылға қарай ол Сенатта Израильді қолдайтын Саяси әрекет комитеттерінен ең көп қаржы алған үшінші сенатор болды.

Иммиграция

2006 жылдың мамыр айында Харкин Сенат заң жобасы 2611-ді, сонымен қатар Кешенді Иммиграциялық реформа туралы заңды қолдады. Заң жобасында H1B визаларының санын арттыру, АҚШ-тың Мексикамен оңтүстік шекарасындағы қауіпсіздікті күшейту, ұзақ жылдар бойы заңсыз көшіп келгендерге белгілі бір шектеулермен азаматтық алуға мүмкіндік беру және АҚШ-та бұрыннан бар қонақ жұмысшылар санынан асып түсу үшін жаңа "көк карта" виза бағдарламасы арқылы қонақ жұмысшылардың санын арттыру сияқты көптеген шаралар қарастырылған. Ақырында заң жобасы қабылданбады.

Қатысушы ретінде қарастырылатын

Харкин 1992 жылғы президенттік науқанынан кейін бірнеше рет вице-президенттікке кандидатты іздеулерде фигура ретінде көрінді. Клинтон 1992 жылы Харкинді еңбек ұйымдарымен байланысы және президенттік жарыстан бас тартқаннан кейін Клинтонды ықпалды қолдауы себепті қарастырды. 2000 жылы Ал Гор Харкинді Джо Либерманды таңдамас бұрын қарастырды. 2004 жылы президенттікке үміткер Джон Керри Харкинді вице-президенттікке кандидат ретінде қарастырды, бірақ Харкин сол кездегі губернатор Том Вилсактың кандидатурасын ілгерілетуге күш салды. 2008 жылы Барак Обама Харкинді партиядағы саяси тәжірибесі мол мемлекет қайраткері және Билл Клинтон мен Хиллари Клинтонмен жақын қарым-қатынаста болғандықтан вице-президенттікке қарастырды. Харкин Обаманың Жо Байденді таңдауын қолдады және Обама-Байден таңдауына үгіт жүргізді.

Жеке өмір

1968 жылдың 6 шілдесінде Харкин 28 жаста болған кезде 23 жастағы Рут Радуенцке үйленді. Олардың екі баласы бар: Эми (1976 жылы туған) және Дженни (1981 жылы туған). Рут Харкин – адвокат және 1972 жылы Айова штатының Стори округінің округтік прокуроры лауазымына сайланған кезде АҚШ-та прокурор болып сайланған алғашқы әйелдердің бірі болды. Ол 1983 жылы Вашингтондағы Акин Гамп Штраус Хауэр & Фельд заң фирмасына кірмес бұрын АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің кеңесшісі қызметін атқарды. 1993 жылы президент Билл Клинтон оны Оверсийс жеке инвестиция корпорациясының (OPIC) төрағасы және бас атқарушы директоры етіп тағайындады. Рут Харкин үкіметтік қызметтен кетіп, 1997 жылдың сәуірінде «United Technologies» компаниясының халықаралық істер және үкіметтік қатынастар жөніндегі аға вице-президенті болды және олардың Вашингтондағы кеңсесін басқарды. 2002 жылы Харкин ханым ConocoPhillips компаниясының директоры болды. Харкин ханым Айова штатының мемлекеттік университеттерін бақылайтын Регенттер кеңесінің мүшесі болды. Сенатор Харкин саяси сатиралық «Дэйв» (1993) фильмінде өзінің ролінде қысқаша камеоға түсті, сондай-ақ оның әріптестері Кристофер Додд, Говард Метценбаум, Пол Саймон және Алан К. Симпсон да түсті. Харкиндердің қызы Эми 2003 жылдан 2004 жылға дейін NBC телеарнасының «Starting Over» шындық шоуында қатысты, ал ол қызына телефон арқылы сөйлескен бірнеше эпизодтарда оның дауысы естілді. Ол 2004 жылы Принстон университетін бітірді және 2007 жылы UCLA Anderson School of Management-тен бизнес-әкімшілік магистрі дәрежесін алды. 2015 жылы Нью-Йорк қаласында алғашқы Мүгедектер мақтаныш парады өтті, онда Том Харкин бас маршал болды. Сол жылы ол Чикагодағы Мүгедектер мақтаныш парадының да бас маршалы болды.

Жарияланған еңбектер

Харкин, Том және Томас, К. Е. Түн ортасына бес минут: Ядролық қауіп бұрынғыдан да жылдам өсіп келеді, Carol Publishing Corporation, 1990.