Роберт Стивенсон: Инженер-жол салушы және маяктардың құрылысшысы

Кіріспе

Азаматтық инженер және маяктарды жобалаушы (1772–1850)
ағылшын теміржол және азаматтық инженері

Роберт Стивенсон, FRSE, FGS, FRAS, FSA Scot, MWS (8 маусым 1772 – 12 шілде 1850) – шотландтық азаматтық инженер, маяктарды жобалаған және салған адам. Оның еңбектерінің ішінде Белл Рок маяғы бар.

Ерте өмір

Роберт Стивенсон Глазго қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Алан Стивенсон, қаладағы Вест-Индия қант сауда фирмасының серіктесі болған. Алан 1774 жылдың 26 мамырында, Роберттің екінші туған күніне бірнеше күн қалғанда, Батыс Үндістандағы Сент-Кристофер аралында эпидемиялық қызбадан қайтыс болды. Роберттің әйелі де сол аурудан шамамен сол кезде қайтыс болды. Бұл Аланның жесірі Жан Лилли Стивенсонды қаржылық жағдайы нашарлатып, Роберт кішкентай кезінде қайырымдылық мектебінде білім алды. Роберттің анасы оның дін қызметкері болуын қалағандықтан, ол кішкене үлкен болғанда, оны жергілікті әйгілі Глазго тіл білімі маманы, мистер Макинтайрдың мектебіне берді. Бірақ Роберт 15 жасқа келгенде, анасы қайтадан тұрмысқа шығып, отбасы Эдинбургтағы Роял Майлдан жақын орналасқан Блэр көшесіндегі 1-үйге көшіп келді. Роберттің жаңа әкесі Томас Смит, ол 1786 жылы жаңа құрылған Солтүстік маяк кеңесіне тағайындалған, қалайыдан жасалған заттарды жасаушы, шамшы, тапқыр механик және азаматтық инженер болды. 1798 немесе 1799 жылы, Роберт шамамен 26 жасқа толғанда, отбасы Лейт Уолк басындағы, жаңа салынған 2 Бакстерс Плейс үйіне көшіп барды. 1815 жылы Роберттің әкесі қайтыс болды, ал Роберт үйді мұраға алды және шамамен 1820 жылға дейін сол жерде тұрды.

Кәсіби мансап

Стивенсон өзінің асыраушысы Томас Смиттен азаматтық инженерлік өнерді үйренді. Ол осы салада осыншалықты табысқа жетті ki, 19 жасында Клайд өзеніндегі Кіші Кумбре аралындағы маяқтың салынуын қадағалау міндеті берілді. Оның келесі жобасы – Оркней аралдарындағы маяқтардың салынуын бақылау болды. Бұл жобалармен айналысып жүріп, ол азаматтық инженерлік білімін жетілдірді: ол мұқият геодезиялық жұмыстар мен архитектуралық сурет салуды үйренді, сондай-ақ Глазгодағы Андерсон институтында математика мен физика лекцияларына қатысты. Қыс мезгілінде, құрылыс жұмыстарына ауа райы қолайсыз болғанда, ол Эдинбург университетінде философия, математика, химия, табиғаттану, мораль философиясы, логика және ауыл шаруашылығы пәндері бойынша лекциялар тыңдады. Ол сол кездегі диплом алу үшін қажетті латын және грек тілдерін жетік білмегендіктен диплом алмады. 1797 жылы ол Маяк кеңесіне инженер болып тағайындалды, осылайша асыраушысының орнын басты. 1799 жылы Смиттың үлкен қызы Жанға үйленді, ол сонымен қатар оның қарындасы да болды, ал 1800 жылы Смит оны өзінің серіктесі етті. Стивенсонның өміріндегі ең маңызды жұмысы – 1807-1810 жылдары, ол 30 жасқа толғанда салынған Белл Рок маяғы. Маякқа дейін ұзақ дайындық жұмыстары жүргізілді, ал құрылысы ұзақ және өте қауіпті болды. Оның құрылысы Джон Смитон салған Эддистон маяғының дизайнына негізделген, бірақ Стивенсон бұл дизайнды бірнеше жақсартты. Джон Ренни жобаның кеңесші инженері болды. Жоба аяқталғаннан кейін Ренни мен Стивенсон кімге көбірек құрмет көрсету керек екені туралы дау туды. Бұл дау екі адамның ұлдары үлкен болғанда одан да күшейді – Роберттің ұлы Алан Стивенсон және Джон Реннидің ұлы, сэр Джон Ренни. Сол кездегі танымал инженерлік жазушы Сэмюэл Смайлс Ренниден алынған мәліметтер негізінде Реннидің үлесіне басымдық берілген есеп жариялады. Алайда, Солтүстік маяк кеңесі және кейінгі тарихшылар Стивенсонның еңбегін толыққанды бағалады. Стивенсонның Белл Рокта және басқа жерлердегі жұмыстары оның өзін қауіпке тікелей ұшыратып, сәтімен құтылып қалуы туралы көптеген әңгімелерге себеп болды. Мысалы, 1794 жылы ол "Элизабет оф Стромнесс" кемесімен Оркней аралдарынан қайтып келе жатқанда, Кинерд бас аралының жанында желсіз қалды. Кемедегілерден өзгеше, оған кемеден шығып, жағаға қайықпен жеткізілуге мүмкіндік берілді. Ол кеткеннен кейін, қатты дауыл тұрып, кемені Оркнейге айдап әкетті, нәтижесінде кеме құлап, барлығы мерт болды. Тағы бір жағдайда, ол Белл Роктағы бір топ адаммен бірге болды, ол тек төменгі таяуда ғана судан көтерілетін. Бір шағын қайық тоқтан адасып кетті. Қалған қайықтарда құрлыққа барлығын қайтаруға орын жетпеді. Су көтерілгенде, жартас суға батып, қайыққа мінбегендер суға батып кетер еді. Бақытымызға орай, су көтерілгенге дейін Белл Рок пилоттық қайығы Стивенсонға пошта жеткізу үшін келді, осылайша жағдайды құтқарды. Стивенсон 1842 жылға дейін Солтүстік маяк кеңесінің инженері болып қызмет етті – шамамен елу жыл. және Уильям Кубитт. Бұл жобаларға жолдар, көпірлер, порттар, каналдар, теміржолдар және өзендерде кеме жүруге көмектесетін құрылғылар кірді. Ол Глазгодағы Хатчесон көпірінің және Эдинбургтегі Регент көпірінің құрылысын жобалап, қадағалады. 1815 жылы ол Эдинбургтағы Корольдік қоғамның мүшесі болды. Оның ұсыныстарын Джон Барклей, Джон Плейфэр және Дэвид Брюстер жасады. 1824 жылы ол Біріккен Корольдіктің шығыс жағалауының жағдайы туралы "Белл Рок маяғы туралы есеп" атты мақала жариялады. Онда ол Солтүстік теңіздің осы жағалауды эрозияға ұшыратып жатқанына, әсіресе үлкен құм жағалауларының жоғалып бара жатқанына нақты дәлелдер келтірді. Ол өзен сағаларындағы тұщы және тұзды су аймақтары бөлек және ерекше ағыстар ретінде бар екенін болжады және осы гипотезаны сынады. Ол "Британ энциклопедиясы" мен "Эдинбург энциклопедиясына" мақалалар жазды, сондай-ақ көптеген ғылыми журналдарда жарияланды. 2016 жылы ол Шотландияның инженерлік даңқ залына енгізілді.

Stevenson served as an apprentice civil engineer to his stepfather, Thomas Smith. He was so successful at it that, at age 19, he was given responsibility for supervising the erection of a lighthouse on Little Cumbrae island in the River Clyde. His next project was overseeing the building of lighthouses on Orkney. While working on these projects, he continued his civil engineering studies: He diligently practised surveying and architectural drawing, and attended maths and physics lectures at the Andersonian Institute in Glasgow. In the winter, when it was too chilly for construction work, he attended lectures at the University of Edinburgh in philosophy, mathematics, chemistry, natural history, moral philosophy, logic, and agriculture. He was not granted a degree because he did not have the proficiency in Latin or Greek that was a requirement for a degree in those days. In 1797, he was appointed engineer to the Lighthouse Board, succeeding to his stepfather's place there. In 1799, he married Smith's eldest daughter Jean, who was also his stepsister, and, in 1800, Smith made him his business partner. The most important work of Stevenson's life was the Bell Rock Lighthouse, built between 1807 and 1810 when he was in his mid 30s. The lighthouse still stands today. Its construction was a scheme long in the gestation, and then long (and extremely hazardous) in the construction. Its structure was based upon the design of the Eddystone Lighthouse, which had been built by John Smeaton — but Stevenson made several improvements to that design. John Rennie was a consulting engineer on the project. After the project was complete, there was some contention as to who should get more credit—Rennie or Stevenson. That contention grew particularly strong as between the two men's sons when they were older Robert's son Alan Stevenson and John Rennie's son, Sir John Rennie Samuel Smiles, a popular engineering author of the time, published an account taken from Rennie, which gave prominence to Rennie's claim. However, the Northern Lighthouse Board gave full credit to Stevenson, as have historians since then. Stevenson's work on the Bell Rock and elsewhere provided a fund of anecdotes about the dangers he tended to place himself in and his lucky narrow escapes. For example, in 1794, he was aboard the sloop Elizabeth of Stromness, returning from the Orkney Islands, when it became becalmed off Kinnaird Head. Unlike others aboard the ship, he had the good fortune to be taken off it and rowed ashore. After he left it, a gale arose and drove the ship back to Orkney, where it foundered: All aboard were drowned. Another time, he was with a crew of men on the Bell Rock, which was only above the surface of the water at the lowest tide, when one of the crew boats drifted away. The remaining boats did not have enough room to carry everyone back to the mainland. Once the tide rose, the rock would have been submerged, and anyone not in a boat would have been stranded in the water. Luckily, before the tide rose, the Bell Rock pilot boat happened to arrive on an errand to deliver some mail to Stevenson, and thus saved the situation. Stevenson served as the engineer to the Northern Lighthouse Board until 1842 nearly fifty years. and William Cubitt. These projects included the construction of roads, bridges, harbours, canals, railways, and aids to river navigation. He designed and oversaw the construction in Glasgow of the Hutcheson Bridge, and in Edinburgh of the Regent Bridge

In 1815, he was made a Fellow of the Royal Society of Edinburgh. His proposers were John Barclay, John Playfair and David Brewster. In 1824, he published a paper about the condition of the eastern coastline of the United Kingdom, entitled Account of the Bell Rock Lighthouse. In it, he presented convincing evidence that the North Sea was eroding that coastline, and in particular that the great sandbanks were disappearing — the spoils taken by the sea. He hypothesized that freshwater and saltwater areas at river mouths exist as separate and distinct streams, and carried out tests of this hypothesis. He contributed articles to the Encyclopædia Britannica and the Edinburgh Encyclopædia, and published papers in a number of scientific journals. He was inducted into the Scottish Engineering Hall of Fame in 2016.

Отбасылық өмір

1799 жылы Роберт өгей әпкесі Жан Смитке үйленді, ол оның өгей әкесі Томас Смиттің бірінші әйелінен туған үлкен қызы еді. Олардың көптеген балалары жас кезінде қайтыс болды, соның ішінде үшеуі 1808 жылдың басында, Белл Рок құрылысы жүргізіліп жатқанда балалық аурулардан қайтыс болды. Стивенсонның үш ұлы инженер болды: Алан, Дэвид және Томас. Роберттің басқа аман қалған баласы Джейн (1801–1864) еді. Джейн әкесінің хатшысы болып жұмыс істеді және оған Белл Рок маягының құрылысы туралы есеп жазуға және суреттеуге көмектесті. Оның екі немересі белгілі болды: ұлы Алан – жазушы және журналист Катарина де Маттостың әкесі, ал ұлы Томас – жазушы Роберт Луис Стивенсоннің әкесі болды. Стивенсон өмірінің соңғы жылдары Лейт Уоктың басындағы Бакстерс-Плейсте тұрды, шамамен 1820 жылы No. 2 үйден әлдеқайда үлкенірек No. 1 үйге көшті. 1985 жылы ғимарат оның құрметіне «Роберт Стивенсон үйі» деп аталды. 1985 жылдан 2015 жылға дейін кеңсе ретінде пайдаланылды. 2017 жылы ғимарат Marriott қонақ үйіне айналдырылды, содан кейін атауы алынып тасталды. Стивенсон 1850 жылдың 12 шілдесінде Эдинбургтегі 1 Бакстерс-Плейсте қайтыс болды. Ол Стивенсон отбасының жерлеу орнындағы Жаңа Колтон зиратына жерленген.

Стивенсонға арналған ескерткіштер

Роберт Стивенсонның құрметіне аталған Эдинбургтегі Стивенсон колледжі 1970 жылы негізделді. Стивенсон өмірінің көп бөлігін Эдинбургтегі 1 Бакстерс-плейс мекенжайында өткізді. 1985 жылы ғимарат оның естелігіне "Роберт Стивенсон үйі" деп аталды. (2015 жылы Marriott компаниясы ғимаратты қонақ үйге айналдыру үшін сатып алғандықтан, атауы алынып тасталды.) Роберт және оның әкесі Алан, оның атасы – Глазго саудагері, сондай-ақ Роберт Стивенсонның 1764 жылы қайтыс болған және Глазго соборының шіркеу қорымында жерленген қабірінде еске алынған.

Өмірбаяндары

The Lighthouse Stevensons, 1999 жылы жарық көрген, Белла Батурсттың Стивенсон және оның ұлдарының кәсіби жетістіктері туралы жазған кітабы (Harper Collins Publishers, 1999).