Кіріспе
Джон Форстер (2 сәуір 1812 – 2 ақпан 1876) – викториялық дәуірдегі ағылшын биографы және әдеби сыншысы.
John Forster (2 April 1812 – 2 February 1876) was a Victorian English biographer and literary critic.
Өмір
Форстер Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Фенкл көшесіндегі "кішкентай сары үйде" дүниеге келді, ол төрт баланың екіншісі еді. Оның әкесі – Unitarian дініндегі мал сатушы Роберт Форстер (1836 жылы қайтыс болған), анасы – Мэри (шамамен 1780 – 1852), Галлоугейттегі сүт шаруашылығының иесінің қызы. Форстердің арғы атасы "қайырлы жағдайдағы адам" болған, Нортумберлендтегі Корсенсайдте жер иелігіне ие болған. Оның атасы Кристофер (үшінші ұлы) ештеңе мұраға алмаған, сондықтан осы тармақ Ньюкасл қаласында ет және мал сатумен айналысқан. Форстердің әкесі әйелі "асыл қасиеттерімен жарқын әйел" болғанына қарамастан, "өз деңгейінен төмен үйленген"; оны туысы "мейірімді және жылы жүрекпен" еске алды, ол кедей әпкесінің балаларына киім-кешегін берген. Кейін Форстерлер Төменгі Монахтар көшесінде және 5, Грин-кортта тұрды, барлығы "ескі Ньюкаслдың орталығында, үйлердің, шеберханалардың және гончарлық өндірістердің араласуында" орналасқан. Джон Форстер классикалық білім мен математиканы Корольдік грамматикалық мектепте оқыған. 1828 жылы Форстер Кембридж университетіне қабылданды, бірақ бір айдан кейін Лондонға көшіп, Лондон университетінің колледжінде сабақтарға қатысып, Ішкі храмға (Inner Temple) кірді. Лондонда Форстер "The True Sun", "The Morning Chronicle" және "The Examiner" газеттеріне сәтті мақалалар жазып, әдеби және театр сыншысы болды. Оның "Достастықтың мемлекет қайраткерлерінің өмірі" (1836–1839) атты еңбегінің бір бөлігі Ларднердің кабинеттік энциклопедиясында жарияланды. Кейін Форстер 1840 жылы толық шығарманы жеке жариялады, сонымен қатар "Ағылшын тарихындағы халық прогресі туралы" трактатын шығарды. Екеуі де жақсы пікірлер алды, нәтижесінде Форстер Лондон әдеби қоғамында танымал болды. Ол Леи Хант, Чарльз Лэмб, В. С. Ландор, Чарльз Диккенс (оның барлық туындыларын қолжазба күйінде оқыған) және Эдвард Бульвер-Литтон (оның бала кезінде қаржылық қолдау көрсеткен) сияқты адамдармен достық қарым-қатынас жасады. Форстер Летиция Лэндонға үйленуге ниеттенген, бірақ олардың қарым-қатынасы аяқталғаннан кейін Генри Колберннің жесірі Элизаға үйленді. 1843 жылы Форстер адвокаттық құқықтар алды, бірақ ол ешқашан заңгер болып жұмыс істеген жоқ. 1855 жылы Форстер Ақыл-есті жоғалғандар жөніндегі комиссияның хатшысы болып тағайындалды және 1861 жылдан 1872 жылға дейін Ақыл-есті жоғалғандар жөніндегі комиссар лауазымын атқарды. Оның Чарльз Диккенстің романдарының түпнұсқа қолжазбаларын қоса алғандағы, қолжазбалардың құнды жинағы, кітаптары мен суреттері Оңтүстік Кенсингтон мұражайына сыйлық ретінде берілді.
Шығармалары
Бірнеше жыл ол «Шет елдік тоқсандық шолу» журналын редакциялады; 1846 жылы Чарльз Диккенс зейнеткерлікке шыққаннан кейін, ол «Дейли Ньюс» газетін басқарды; ал 1847 жылдан 1856 жылға дейін «Экзаминер» журналын редакторлық етті. 1836 жылдан бастап ол Эдинбург тоқсандық шолуына және Шет елдік тоқсандық шолуға түрлі мақалалар жариялады, олардың кейбіреулері «Биографиялық және тарихи очерктер» (1858) атты екі томдық жинақта қайта басылды. 1848 жылы оның «Оливер Голдсмит өмірі мен заманы» (1854 жылы қайта жаңартылды) атты көрнекті еңбегі жарық көрді. Англия тарихындағы алғашқы Стюарттар дәуірін зерттеуін жалғастыра отырып, 1860 жылы «Чарльз I-нің бес мүшесін тұтқындауы: ағылшын тарихының жаңадан жазылған тарауы» және «Ағылшын еркіндігі туралы кіріспе мақаласымен Ұлы петиция бойынша пікірсайыстар» атты еңбектерін жариялады. Одан кейін оның «Сэр Джон Элиот: өмірбаяны» (1864) жарық көрді, ол бұрынғы зерттеулерінің біріне негізделген. 1868 жылы оның «Ландор өмірі» басылып шықты. Досы Александр Дайс қайтыс болғаннан кейін Форстер Шекспирдің үшінші басылымын жариялауға кірісті. Бірнеше жыл бойы ол Джонатан Свифт өмірбаянына материал жинады, бірақ ол осы бағыттағы зерттеулерін тоқтатты да, өзінің танымал «Чарльз Диккенс өмірі» атты еңбегін жазды. Ол романшымен ұзақ жылдар бойы жақын байланыста болды, және Джон Форстер осы еңбегімен ең көп еске алынады. Бірінші том 1872 жылы жарық көрді, ал өмірбаян 1874 жылы аяқталды. Бұл он тоғызыншы ғасырдың соңындағы ағылшын романының авторы Джордж Гиссинг үшін маңызды туынды болды, ол 1888 жылғы қаңтардағы күнделігіне «Жұмысым тоқтап қалғанда, мен оны үнемі шабыт алу үшін қолға алатын кітап» деп жазды. Одан он жылдай кейін Гиссингтен Форстердің еңбегін қайта қарау сұралып, ол 1902 жылғы қазан айында Чапман мен Холл баспасында жарық көрді. 1875 жылдың соңында оның «Свифт өмірі» атты бірінші томы жарық көрді; және ол қайтыс болған кезде екінші томды дайындауда белгілі бір жетістіктерге жеткен еді.
Көркем шығармаларда
Форстер бірнеше жаңа неовикториандық романдарда көркем образ ретінде бейнеленген, олардың орталық тұлғасы Чарльз Диккенс. Бұған Мэтью Перлдің «Соңғы Диккенс» (2009), Ричард Фланаганның «Қиянат» (2008), Гейнор Арнольдтың «Көк көйлекті қыз» (2008, «Майкл О’Рурк» деп қайта аталды), Дэн Симмонстың «Друд» (2009) және Стивен Джарвистің «Пиквик қағаздарының пайда болу тарихы, өлім және мырза Пиквик» (2014) туындысы кіреді, онда Форстер оқиғаның басты жауапкаты ретінде бейнеленген. 2017 жылғы «Рождествоны ойлап тапқан адам» фильмінде оны Джастин Эдвардс сомдады. Фильм Форстерді Диккенстің ресми емес бизнес-менеджері және ойдан шығарылған кейіпкер – мисс Шарлотта Вигморға үйленген адам ретінде көрсетеді. Сондай-ақ, фильмде Форстер Диккенске «Рождество рухының» шабытын сыйлаған адам екені айтылады.