Кіріспе

Сильбо Гомероның сыбызғы тілі (lang es ˈsilβo ɣoˈmeɾo, "Гомер сыбызғысы"), сонымен қатар el silbo ("сыбызғы") деп те аталады, – Канар аралдарындағы Ла Гомера аймағының тұрғындары қолданатын испан тілінің сыбызғы арқылы берілетін түрі. Бұл тіл тарихи тұрғыдан аралдың терең шатқалдары мен тар аңғарлары арқылы хабар алмасу үшін пайдаланылған. Оның көмегімен хабарламалар 5 километрге дейін берілуі мүмкін еді. Silbo Gomero дауысының күштілігіне байланысты, көбінесе қоғамдық қарым-қатынас үшін қолданылады. Берілетін хабарламалар шараларға шақырудан бастап, халыққа арналған ақпараттық хабарламаларға дейін алуан түрлі. Silbo Gomero тілін білетін адамды кейде сильбадор ("сыбызғышы") деп атайды. Silbo Gomero – испан тілінің сөйлеуден сыбызғыға ауысуы. Бұл ауызша дыбыстардың сыбызғы дыбыстарымен алмастырылуы испан тілінің дыбыстану ережелерін сыбызғы дыбыстарының шектеулі жиынтығы арқылы бейнелейді. 2009 жылы ЮНЕСКО оны адамзаттың ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврі деп жариялады.

Тарих

Гуанч тілі немесе Канар аралдарының тілдері туралы көп мәлімет жоқ, бірақ олардың фонетикалық жүйесі тиімді сыбызғы тіліне мүмкіндік беретіндей қарапайым болған деп есептеледі. Бұл тіл аралдың түпкілікті тұрғындары – гуанчтар – испандық отарлаушылар келгенге дейін қолданылған. Сильбо 16 ғасырда испандықтардың қоныстану кезеңінде испан тіліне бейімделді және 17 ғасырдың соңына дейін кеңінен таралды. 1976 жылы Сильбо ель-Херро аралында ғана сақталды, онда ол 19 ғасырдың соңында гүлденген болатын. 1950 жылдары тілдің қолданылуы азайды, себебі экономикалық құлдырау көптеген сөйлеушілерді жақсы жұмыс іздеу үшін көшіруге мәжбүр етті. Телефон сияқты технологиялық жаңалықтар тілдің қажеттілігін және пайдалылығын азайтты. Тілдің бұрынғы сақталуына арақашықтықты жеңудегі және оны ана тілінде сөйлейтін адамдардың оңай үйренуіне байланысты рөлі себеп болды. Ең маңыздысы, 1960-1980 жылдары көптеген адамдар егіншіліктен бас тарды, сондықтан көптеген орта таптың отбасылары балаларының осы тілде сөйлеуін қаламады, себебі ол шаруалармен байланысты теріс қабылданатын. 1990 жылдардың соңында тілді жаңғырту жұмыстары басталды және қоғамдық бастамалар көтерілді. 1999 жылы Сильбо Гомероны жаңғыртуға білім беру саясаты және басқа да заңнамалық шаралар көмектесті. Қазір ол материалдық емес мәдени мұраның нығайып келе жатқан үлгісі ретінде ресми түрде қорғалады.

Дауыс берушілер

Ла Гомерада көптеген адамдар Сильбо Гомеро тілінде сөйлейді, бірақ олардың тілді қолдануы шағын айырмашылықтармен өзгеше болады, олар сөйлеушінің қай жерден екенін көрсетеді. 2009 жылғы ЮНЕСКО есебіне сәйкес, Ла Гомераның барлық тұрғындары бұл тілді түсінеді, бірақ 1950 жылға дейін туғандар және 1999 жылдан бері мектепке барып оқыған жас ұрпақтар ғана сөйлей алады.

Қосындылар

Сильбо Гомероның дауыс дыбыстары дауыстыға негізделген "мелодиялық желі" немесе "вокалдық желінің" өзгертілген түрлері болып табылады. Олар көтерілуі немесе төмендеуі мүмкін, сондай-ақ үзілісті, үздіксіз немесе тоқтатылатын дыбыстар арқылы өзгертілуі мүмкін. 1978 жылғы, қазіргі кезде көптеген дәлелдермен жоққа шығарылған талдаудың төрт негізгі дауыс дыбысы қате түрде былай тізілген:

Басқалар

Фильм жасаушы және фотограф Франческа Филлипс 2009 жылы "Желде жазылған" атты Сильбо Гомероның қолданылуы туралы 26 минуттық деректі фильмді жазды және түсірді. Бұл фильм 2010 жылы Қытайдың Цинхай провинциясында өткен Дүниежүзілік таулық деректі фильмдер фестивалінде антропология саласындағы үздік қысқа метражды фильм ретінде марапатталды. Румындық кинорежиссер Корнелиу Поромбоиу 2019 жылы "Свистельщиктер" фильмін түсірді, онда Сильбо маңызды рөлде көрінеді. Француз әншісі Фелош Сильбоға арнап ән шығарды. Ауызша табиғи тілді дыбыстық тізбекке көшірудің басқа да мысалдары бар. Йоруба тілінде жылдам сөйлегенде дауыстылар ассимиляцияланады және әріптер түсіріледі, сондықтан тілдік ақпарат тондық жүйе арқылы беріледі, осылайша оны сөйлейтін барабандарға көшіруге болады.