Ирланд тіліндегі әдебиет: 1500 жылдық тарих, Гаэль қайта жандануының әсері, және қазіргі заманғы жазушылар еңбектері. Тілді сақтап қалу жолындағы күрес.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирланд тіліндегі қазіргі жазбалар
Modern writings in the Irish language
Ирланд тілі 1500 жылдан астам уақыттан бері әдеби тіл ретінде қолданылып келеді (қараңыз: Ирланд әдебиеті), ал ирланд тіліндегі қазіргі әдебиеттің тарихы – көптеген еуропа тілдеріндегідей – 16 ғасырға дейін жетеді. Дегенмен, қазіргі ирланд әдебиеті өзінің танымалдылығының көп бөлігін 19 ғасырғы Гейл қайта жаңғыруына, мәдени және тілдік жаңару қозғалысына, сондай-ақ соңғы ақындар мен жазушылардың еңбегіне қарызды. Өзін-өзі анықтауға ұмтылған көптеген халықтарға тән әдеби тәуелсіздікке қол жеткізу жолындағы әрекет ретінде, ирланд тілінде жазатын жазушылар Патрик Пирстің кеңесін тыңдап, өздерінің әдеби тарихынан және бүкіл әлемдік әдебиеттен ықпалдарды үйлестірді. Осылайша, қазіргі ирланд тілінде жазған жазушылар Ирландиядан шыққан ең қызықты әдебиеттердің бірін жасады, сонымен қатар Ирландиядан тыс жерлерде ирланд тілінде жазылған поэзия мен прозаның да ықпалына түсті.
Although Irish has been used as a literary language for more than 1,500 years (see Irish literature), and modern literature in Irish dates – as in most European languages – to the 16th century, modern Irish literature owes much of its popularity to the 19th century Gaelic Revival, a cultural and language revival movement, and to the efforts of more recent poets and writers. In an act of literary decolonization common to many other peoples seeking self determination, writers in Irish have taken the advice of Patrick Pearse and have combined influences from both their own literary history and the whole of world literature. Writers in Modern Irish have accordingly produced some of the most interesting literature to come out of Ireland, while being both supplemented and influenced by poetry and prose composed in the Irish language outside Ireland.
Ерте қайта өрлеу
XIX ғасырдың соңына қарай ирланд тілі Ирландияның басым тілінен азшылық тіліне дейін өзгеріп, нәтижесінде әдебиет өндірісі азайды. Гел тілінің қайта жаңғыруы осы құлдырауды тоқтатуға бағытталды. Алғашқы кезде қайта жаңғырушылар классикалық ирланд тілінде жазуға ұмтылысты, олар ерекше Джеффри Китингтің (Seathrún Céitinn) «Ирландия тарихы» (Foras Feasa ar Éirinn) еңбегінен, яғни 17 ғасырдағы кең таралған туындысынан шабыт алды. Алайда, классикалық ирланд тілінен кейін Галтахт аймақтарында қолданылатын тілдер басымдыққа ие болды, әсіресе Кулеа Мускери аймағынан шыққан, Педар Уа Лаогере деген дін қызметкері 1890 жылдары Галтахттың әңгіме айту дәстүрінен күшті әсер алған, бөлім-бөлім жарияланған фольклорлық роман – «Седнаны» жариялады. Оның өзге де еңбектеріне автобиографиялық «Mo Scéal Féin», ирланд мифологиясынан алынған әңгімелер, сондай-ақ жақында қайта басылған «Дон Кихот» романының бейімделуі кіреді. Падраик О Конайр ирланд тілінде реалистік әңгімелер жазуда алғашқылардың бірі болды; ол сонымен қатар ирланд тіліндегі журналистиканың дамуына үлкен үлес қосты. Оның ең маңызды кітабы – жалғыз романы «Deoraíocht» («Шеттегі өмір»), ол реализм мен абсурдтық элементтерді үйлестіреді. Ол 1928 жылы, елу жасқа толмай қайтыс болды. О Конайр өзінің ерекше дарыны мен тартымды тұлғасының арқасында ирланд әдеби фольклорында мифтік бейнеге айналды.
By the end of the nineteenth century, Irish had been reversed from being the dominant language of Ireland to becoming a minority language, which reduced the literature being produced. The Gaelic Revival sought to reverse this decline. In the beginning, the revivalists preferred to write in Classical Irish, and were notably inspired by Geoffrey Keating's (Seathrún Céitinn) Foras Feasa ar Éirinn (History of Ireland), a much read 17th century work. Classical Irish, however, was soon ousted by the living dialects actually being spoken in the Gaeltacht areas, especially as championed by a native speaker from the Coolea Muskerry area, Father Peadar Ua Laoghaire, who in the 1890s published, in a serialised form, a folkloristic novel strongly influenced by the storytelling tradition of the Gaeltacht, called Séadna. His other works include the autobiography Mo Scéal Féin and retellings of tales from Irish mythology, as well as a recently reissued adaptation of Don Quixote. Pádraic Ó Conaire was a pioneer in the writing of realistic short stories in Irish; he was also to the forefront of Irish language journalism. His most important book is his only novel, Deoraíocht (Exile), which combines realism with absurdist elements. He was to die in 1928, not yet fifty years old. Ó Conaire became something of a mythical figure in Irish literary folklore because of his highly individual talent and engaging personality.
Галтахтадағы ХХ ғасырдың басындағы жазу
XIX ғасырдың соңынан бастап зерттеушілер туған тілде сөйлейтіндердің өмірін шынайы диалектте жазу үшін Гаэлтахтқа баруды бастады. Сырттан келген қызығушылық бірнеше көрнекті автобиографияларды, әсіресе Дингл түбегіндегі Ұлы Бласкет аралында жазуға түрткі болды: Пейг Сэйерстің «Пейг», Томас О’Криomhтхайннің «Арал тұрғыны» («An tOileánach») және Мюрис О’Сүиллеабхайннің «Жиырма жыл бойы өсу» («Fiche Bliain ag Fás»). Романшы Фланн О’Брайен осы Гаэлтахт естеліктеріне, әсіресе Томас О’Криomhтхайннің естеліктеріне қатты құрмет көрсеткенімен, өзінің модернистік романында олардың қалыпты ойларын аяусыз сатиралады: «An Béal Bocht» («Кедей ауыз»), ол қиялдағы, өте кедей және үнемі жаңбыр жауатын Гаэлтахтта (Corca Dhorcha) орналасқан; бұл Мунстер ирланд тілінде Дингл түбегінің атауы – Корка Дхуйбхне романының пародиясı. Миси Мак Габанн өзінің туған Ульстер ирланд тілінде жазылған «Өмірдің ұлы доңғалағы» («Rotha Mór an tSaoil») кітабының авторы. Атау 19 ғасырдың соңындағы Клондайк алтын асыруына, «ruathar an óir» және ирланд алтын іздеушілерінің «алтын елге» («tír an óir») жолдағы қиындықтарына сілтеме жасайды. Тағы бір маңызды тұлға – ауылдық романдардың көптеген авторларын жазған Семус О’Грианна («Máire» псевдонімімен). Семус О’Грианнаның қазіргі әдебиетке ең маңызды үлесі, әдетте, оның ағасы Сеосамды (ирланд тілінде өзін Сеосам Мак Грианна деп атаған) ирланд тілінде жазуға көндіргендігі болуы мүмкін. Сеосам ағасынан гөрі аз шығармашылықпен және сәттілікпен жазды. 1935 жылы ол ауыр депрессивтік психозға шалдығып, қалған өмірін – елу жылдан астам уақытын – психиатриялық ауруханада өткізді. Алайда, психоздан бұрын ол өзінің Гаэлтахтындағы қазіргі заманға өту туралы әсерлі роман, «Ұлы барабан» («An Druma Mór») немесе «Файф және барабан тобы», сондай-ақ өзінің саяхаттары туралы «Менің өз жолым» («Mo Bhealach Féin») деп аталатын терең ойлы еңбек жазды. Оның соңғы романы «Егер құстың құйрығы болса» («Dá mBíodh Ruball ar an Éan»), Дублиндегі Гаэлтахт адамының оқшалануын зерттейді, аяқталмаған, бұл атаумен көрсетілген. Екеуі де танымал аудармашылар болды. Сеосам Уолтер Скотттың «Иванхо» романын ирланд тіліне аударғаннан басқа, оның осы саладағы жұмысына Джозеф Конрадтың «Алмаердің ақымақтығы» романының ирланд тіліндегі нұсқасы «Дит Кеилле Алмаер» («Díth Céille Almayer»), сондай-ақ Педар О’Доннеллдің «Адргул» романының ирланд тіліндегі нұсқасы «Эдарбхаил» («Eadarbhaile») кірді.
From the end of the 19th century, researchers were visiting the Gaeltacht to record the lives of native speakers in authentic dialect. This interest from outside stimulated several notable autobiographies, especially on Great Blasket Island, located off the Dingle Peninsula: Peig by Peig Sayers, An t Oileánach ("The Islandman") by Tomás Ó Criomhthain, and Fiche Bliain ag Fás ("Twenty Years a Growing") by Muiris Ó Súilleabháin. Although he greatly admired these Gaeltacht memoirs and particularly that of Tomás Ó Criomhthain, novelist Flann O'Brien also chose to satirize their cliches quite mercilessly in his modernist novel An Béal Bocht ("The Poor Mouth"), which is set in the fictional, desperately poor, and constantly raining Gaeltacht of (Corca Dhorcha); a parody of Corca Dhuibhne, the name in Munster Irish for the Dingle Peninsula. Micí Mac Gabhann was the author of Rotha Mór an tSaoil ("The Great Wheel of Life"), dictated in his native Ulster Irish. The title refers to the Klondike gold rush, ruathar an óir, at the end of the 19th century, and the hardship Irish gold seekers endured on their way to tír an óir, the gold country. Another important figure was the prolific writer of rural novels, Séamus Ó Grianna (pen name "Máire"). Séamus Ó Grianna's most important contribution to modern literature in the language might be the fact that he persuaded his brother Seosamh (who called himself Seosamh Mac Grianna in Irish) to write in Irish. Seosamh was a less prolific and less fortunate writer than his brother. He was stricken by a severe depressive psychosis in 1935 and spent the rest of his life – more than fifty years – at a psychiatric hospital. Before his psychosis, however, he wrote an impressive novel about the difficult transition to modernity in his own Gaeltacht, called An Druma Mór ("The Big Drum" or "The Fife and Drum Band"), as well as a powerful and introspective account of his travels called Mo Bhealach Féin ("My Own Way"). His last novel, Dá mBíodh Ruball ar an Éan ("If the Bird Had a Tail"), a study of the alienation of a Gaeltacht man in Dublin, was left unfinished, a fact suggested by the title. Both brothers were acknowledged translators. In addition to translating Walter Scott's Ivanhoe into Irish, Seosamh's work in this field includes the Irish versions of Joseph Conrad's Almayer's Folly, in Irish Díth Céille Almayer, as well as Peadar O'Donnell's Adrigoole, in Irish Eadarbhaile.
Ирланд тіліндегі модернизм
Патрик Пирс, Пасхалық көтерілістің көшбасшыларының бірі ретінде атқыланған, Росмұқта Коннахт ирланд тілін үйренді, сонымен бірге Мюнстер ирланд тілінде жазуын жалғастырды. Ол сондай-ақ ирланд тілінде сөйлейтін ауылды бейнелейтін идеалданған әңгімелер мен Китинг стиліндегі ұлттық поэзия жазды. Луи Де Паордың сөзіне сүйенсек, Пирс Уолт Уитменнің және француз символисттерінің эксперименталды бос өлеңдерін оқығаннан кейін ирланд тіліне модернистік поэзияны енгізді. Әдеби сыншы ретінде Пирс ирланд мифологиясы мен фольклорына ғана емес, сонымен қатар бүкіл әлемдік әдебиетке, өткенге де, қазіргіге де сүйене отырып, ирланд әдебиетін деколонизациялау үшін егжей-тегжейлі жоспар қалдырды. Осы себептерге байланысты Лиам Де Паор 1916 жылғы Пасхалық көтерілістің жеңілісінен кейін Пирстің британдық армияның атыс жасаған отрядымен атқылануын ирланд әдебиеті үшін зор қасірет деп атады, ол тек 1940 жылдардың соңында Шон О Риордайн, Мартин О Дирейн және Майре Мак ан Тсаойдың модернистік поэзиясымен жазыла бастады. Аран аралдарында туған, мемлекеттік қызметкер Мартин О Дирейн үй сағынышы мен қалалық мазасыздық туралы ақын ретінде бастап, әдеби кейіпкері Т.С. Элиотқа ұқсас, секуляризация мен гедонизмнің өрбуіне қарсы мәдени сыншы ретінде аяқтады. Майре Мак ан Тсаой да өте білікті келт және әдебиеттанушы ғалым болды. Ол 1950 жылдары лирикалық өлеңдер жинағын жариялады. Бұл оның 17 ғасырдағы ирланд бардтық поэзия мектептерінің жабылуына дейін оқытылған және кеңінен қолданылған қатаң өлшемдерді (Дан Дирих) және оларды ерте гель тілінің қайта жандануына дейін алмастырған халық әндерінің (Амхран) өлшемдерін меңгергенін көрсетеді. 2013 жылы ол сондай-ақ Райнер Мария Рилкенің «Дуино элегияларын» австриялық неміс тілінен қазіргі ирланд тіліне аударды. О Риордайн Балливурни брек Галтахтада дүниеге келді: оның поэзиясы әдеби дәстүршілдердің шабуылдарын тартуға жеткілікті эксперименталды болды, сонымен қатар мазмұны жағынан өте жеке болды. Ол сондай-ақ, өзінің күнделіктерін жариялағандығымен, белгілі проза жазушысы болды. Модернистік әдебиетті Коннемарадан келген мектеп мұғалімі, ирланд тіліндегі әдебиетші Мартин О Кадхен одан әрі дамытты. Ол ИРА-да белсенді қызмет атқарды және Төтенше жағдай жылдарында (яғни Екінші дүниежүзілік соғыста Ирландияның бейтараптығы жылдары) басқа ИРА мүшелерімен және одақтастар мен Остің әскери қызметкерлерімен бірге Килдар округінің Курраг лагерінде тұтқынға алынды. Лагерде ол басқа тұтқындарға ирланд тілінен сабақ берді және өзінің модернистік шедеврі – «Кре на килле» («Қабір топырағы») романын жазды. Латын Америкасының кейбір романдарын еске түсіреді (әсіресе Мануэль Скорзаның «Redoble por Rancas» немесе Хуан Рульфоның «Педро Парамо»), бұл роман – шіркеудің ауласынан сөйлейтін өлілердің дауыстарының тізбегі, олар мәңгілікке жалғасып, қазірдің өзінде мәнсіз әлеуметтік және саяси дау-дамайларды жалғастырады. Фланн О'Брайеннің романдарында сияқты, О'Кадханның романы да гаэлтахтағы өмірдің ашық түсті суретін ұнатпайды. «Кре на килледен» басқа, Мартин О Кадхен бірнеше әңгімелер жинағын жазды (бір «қысқа» әңгіме, «Fuíoll Fuine» жинақтағы «An tSraith dhá Tógáil», повесть ретінде қарастырылуы мүмкін). Оның жазбаларының маңызды бөлігі – оның журналистикасы, очерктері мен памфлеттері, олар «Ó Cadhain i bhFeasta», «Caiscín» және «Caithfear Éisteacht» сияқты жинақтарда кездеседі. Мартин О Кадханның прозасы тығыз, күшті және (әсіресе оның ерте шығармаларында) жаңадан бастаушы үшін қиын. Оның стилі уақыт өте келе өзгеріп, қарапайымданып, оның қоныстанған қалалық әлемін көрсетеді. Ақын Лиам Гоган сияқты, О Кадхен тілдік жаңартушы болды және ирланд тілінің эксперименталды түрінде жазды, тіпті аз түсінікті стиль орынды болатын жағдайларда да. Ол өз Коннемаралық ирланд тілін басқа диалекттерден, соның ішінде шотланд гаэлінен алынған неологизмдермен және қарыз сөздермен байытты. Модернизм мен жаңару сондай-ақ Галтахт тегімен байланысты емес бірнеше жазушылар, мысалы, Эоган О Туайрис, Диармаид О Суиллеабхайн және Бреандан О Дойфлин (соңғысы француз әдебиет теориясының әсерінен) арқылы ұсынылған. О Туайрис, стильдік жаңашыл, поэзия мен драмалар, сондай-ақ тарихи тақырыптарға арналған екі роман жазды: «L'Attaque» және «Dé Luain». Диармаид О Суиллеабхайн ирланд тілін қалалық әлемге бейімдеуге тырысты: «An Uain Bheo» және «Caoin Thú Féin» орта таптық ортаны және оның проблемаларын суреттеді. О Дойфлиннің «Néal Maidine agus Tine Oíche» – терең ойлы модернизмнің мысалы.
Patrick Pearse, who was executed as one of the leaders of the Easter Rising, learnt Connaught Irish in Rosmuc, while continuing to write in Munster Irish. He also wrote idealised stories about the Irish speaking countryside, as well as nationalistic poetry in a more classical, Keating esque style. According to Louis De Paor, Pearse's reading of the experimental free verse poetry of Walt Whitman and of the French Symbolists led him to introduce Modernist poetry into the Irish language. As a literary critic, Pearse also left behind a detailed blueprint for the Decolonization of Irish literature, through drawing not only upon Irish mythology and folklore, but also from the whole of world literature, both past and present. For these reasons, Liam De Paor has called Pearse's execution by a British Army firing squad after the defeat of the 1916 Easter Rising a catastrophic loss for Irish literature which only began to be healed during the late 1940s by the modernist poetry of Seán Ó Ríordáin, Máirtín Ó Direáin, and Máire Mhac an tSaoi. Ó Direáin, a career civil servant native to the Aran Islands, began as a poet of homesickness and urban angst and ended, similarly to his literary hero T. S. Eliot, as a harsh cultural critic of escalating Secularization and hedonism. Máire Mhac an tSaoi, who was also an accomplished Celticist and literary scholar, published several collections of lyric verse beginning in the 1950s. These display her mastery of both the strict metres (Dán Díreach), once taught and widely used before the 17th century closing of the Irish bardic poetry schools, and of the colloquial folk song metres (Amhrán) that replaced them until the early Gaelic revival. In 2013, she also published a literary translation of Rainer Maria Rilke's Duino Elegies from Austrian German into Modern Irish. Ó Ríordáin was born in the Ballyvourney breac Gaeltacht: his poetry was experimental enough in metre to draw attacks from literary traditionalists, while also being intensely personal in content. He was also a notable prose writer, as evidenced by his published diaries. Modernist literature was developed further by Máirtín Ó Cadhain, a schoolmaster from Connemara, who was the Irish language littérateur engagé par excellence. He was an active service in the IRA, and spent The Emergency years (i. e. the years of Irish neutrality in the Second World War) interned in the Curragh Camp, County Kildare, together with other IRA men and Allied and Axis military personnel. At the camp, he taught Irish language courses to fellow internees and began his modernist masterpiece, the novel Cré na Cille ("Graveyard Clay"). Reminiscent of some Latin American novels (notably Redoble por Rancas by Manuel Scorza, or Pedro Páramo by Juan Rulfo), this novel is a chain of voices of the dead speaking from the churchyard, where they go on forever continuing the now pointless social and political quarrels from when they were alive. Similarly to those of Flann O'Brien, Ó Cadhain's novel lampoons the rose coloured depiction of life in the Gaeltachtaí favored by the romantic nationalist writers of the early Gaelic revival. In addition to Cré na Cille, Máirtín Ó Cadhain wrote several collections of short stories (one 'short' story, "Fuíoll Fuine" in the collection An tSraith dhá Tógáil, can count as a novella). An important part of his writings is his journalism, essays, and pamphlets, found in such collections as Ó Cadhain i bhFeasta, Caiscín, and Caithfear Éisteacht. Máirtín Ó Cadhain's prose is dense, powerful and (especially in his early work) difficult for the novice. His style changed and became simpler with time, in part reflecting the urban world in which he settled. Like the poet Liam Gógan, Ó Cadhain was a linguistic moderniser and wrote in an experimental form of the Irish language, even in contexts where a less obscure style would have been appropriate. He enriched his own Connemara Irish with neologisms and loanwords from other dialects, including Scottish Gaelic. Modernism and renewal are also represented by several writers not of Gaeltacht background, such as Eoghan Ó Tuairisc, Diarmaid Ó Súilleabháin, and Breandán Ó Doibhlin (the last influenced by French literary theory). Ó Tuairisc, a stylistic innovator, wrote poetry and plays as well as two novels on historical themes: L'Attaque, and Dé Luain. Diarmaid Ó Súilleabháin sought to adapt Irish to the urban world: An Uain Bheo and Caoin Thú Féin offered a depiction of a middle class environment and its problems. Ó Doibhlin's Néal Maidine agus Tine Oíche is an example of introspective modernism.
Қазіргі заманғы ирланд тіліндегі әдебиеттер
Қазіргі заманғы гаэлтахт жазушыларының ішінде Падрейг Бретнах, Михеал О Конгейле және Падрейг О Сиобайн ең маңыздыларының үшеуі саналады. Олар, әдетте, Дара О Конола сияқты реалистік дәстүрді ұстанады. Конамара гаэлтахтығы Джо Стив О Нейшанның туындылары тұрақты түрде танымал. Конамара тумасы Кайтлин Мод (1982 жылы қайтыс болды), ерекше заманауи сезімталдықпен көркем және әсем өлеңдер жазды. Ең белгілі ақындардың бірі – Нуала Ни Дхомнайл, ол Мюнстер гаэлтахтында өскен және 1960-1970 жылдардың жаңа толқынының өкілі болды. Ол шындықтың мифологиялық аспектісіне ерекше қызығушылық танытады. Бидди Дженкинсон (псевдоним) қалалық дәстүрді бейнелейді: ол ақын және тапқыр детективтік әңгімелердің авторы. Ни Дхомнайлдің құрбыларының арасында өткір Майкл Хартнетт (ирланд және ағылшын тілдерінде жазған) және Майкл Дэвитт (2005 жылы қайтыс болды), лирикалық ақын, оның шығармалары көңілді де, күңкілді. Оның буынынан Лиам О Мюртиль және Габриэль Розенсток та бар. Одан кейін Катал О Серкай, Томас Мак Симойн, Диармуид Джонсон және Луи де Паор келді. Лирикалық ақын О Серкай сонымен қатар саяхатшы, бұл оның Непал туралы қызықты саяхатнамасында, «Seal i Neipeal» атты еңбегінде көрініс тапты. Жаңа буынды Доирн Ни Гриофа (1981 ж.т.) сияқты ақындар ұсынады. Қазір ирланд тіліндегі көпшілікке арналған жазуларға көбірек мән берілуде, ал жеңіл жанрларда үлкен жетістікке жеткен жазушылардың қатарында романист, драматург және әңгімелер авторы Элис Ни Дуйбн де бар. Лоркан С. О Треасайг «Céard é English?» (Ағылшын тілі не?) атты танымал өмірбаяндық шығармасын жазды, онда ол Дублин қаласында, ағылшын тілі басым болған ортада ирланд тілінде өскенін айтады. Colm Ó Snodaigh-дың повесі «Pat the Pipe (Пайпшы Пэт)» 1990-шы жылдардағы Дублин көшелерінде көшпенді музыканттың басынан өткен оқиғаларды суреттейді. Қысқа әңгіме әлі де танымал жанр болып табылады. Донча О Сейлеахер мен Силе Ни Сейлеахер 1955 жылы қалалық және ауылдық тақырыптарды қамтыған, әсерлі «Bullaí Mhártain» жинағын жариялады. 1953 жылы Лиам О'Флаэрти (Liam Ó Flaithearta) «Dúil» жинағын шығарды. О'Флаэрти өмірінің алғашқы он екі жылын Аран аралдарында ирланд тілінде тәрбиеленді, бірақ «Dúil» оның ирланд тіліндегі жалғыз туындысы болды. Заманауи шеберлердің ең танымал өкілдерінің бірі – Сеан Мак Матуна (осымен қатар ағылшын тілінде де жазады). Оның туындыларының ерекшелігі – юмор және поэтикалық реализм, сонымен қатар олардың жаңалыққа құштарлығы жоғары бағаланады. Жақында Даита О Муири жазушылық қызметін бастады. Оның туындыларының драйвы, қара юморы және абсурдизмі оны ирланд тіліндегі көптеген заманауи жазулардың реализмінен ерекшелендіреді.
Among modern Gaeltacht writers, Pádraig Breathnach, Micheál Ó Conghaile and Pádraig Ó Cíobháin are three of the most important. They adhere in general to the realist tradition, as does Dara Ó Conaola. The work of Joe Steve Ó Neachtain, from the Conamara Gaeltacht, has proved consistently popular. Caitlín Maude (d. 1982), a native speaker from Conamara, wrote fluent and elegant verse with a distinctively modern sensibility. One of the best known poets is Nuala Ní Dhomhnaill, who was raised in the Munster Gaeltacht and was part of the new wave of the sixties and seventies. She is particularly interested in the mythic element in reality. Biddy Jenkinson (a pseudonym) is representative of an urban tradition: she is a poet and a writer of witty detective stories. Others of Ní Dhomhnaill's generation were the mordant Michael Hartnett (who wrote both in Irish and English) and Michael Davitt (d.2005), a lyric poet whose work is both whimsical and melancholy. Others of his generation are Liam Ó Muirthile and Gabriel Rosenstock. Among those who followed are Cathal Ó Searcaigh, Tomás Mac Síomóin, Diarmuid Johnson and Louis de Paor. Ó Searcaigh, a lyric poet, is also a traveller: this bore fruit in his engaging travelogue about Nepal, Seal i Neipeal. A younger generation is represented by such poets as Doireann Ní Ghríofa (b.1981). There is now more emphasis on popular writing in Irish, and among the writers who have had considerable success with lighter genres is Éilís Ní Dhuibhne, novelist, playwright and short story writer. Lorcán S. Ó Treasaigh has written a popular autobiography called Céard é English? (What is English?) about growing up as a native Irish speaker in the predominantly English speaking city of Dublin. Colm Ó Snodaigh's novella, Pat the Pipe Píobaire, describes a busker's adventures in Dublin's streets in the nineties. The short story remains a popular genre. Donncha Ó Céileachair and Síle Ní Chéileachair, brother and sister, published the influential collection Bullaí Mhártain in 1955, dealing with both urban and rural themes. In 1953 Liam O'Flaherty (Liam Ó Flaithearta) published the collection Dúil. O'Flaherty was raised for the first twelve years of his life with Irish on the Aran Islands, but Dúil was his only work in Irish. One of the best known of contemporary practitioners is Seán Mac Mathúna (who also writes in English). His work is characterised by humour and a poetic realism and has been praised for its originality. A writer of a more recent generation is Daithí Ó Muirí. The drive, black humour and absurdist quality of his work distinguish it from the realism of much modern writing in Irish.
Әдеби журналдар
Поэзия мен қысқа көркем шығармаларды дамытуға жауапты ең көне ирланд тіліндегі әдеби журналдар – Comhar (1942 жылы құрылған) және Feasta (1948 жылы құрылған). Соңғысы, қазіргі уақытта Кормак О Хаодха редакторлық етіп жүрген журнал, Гейл лигасының органы болып табылады, бірақ ол тәуелсіз редакциялық саясатты ұстанады. Екі журнал да қысқа көркем әдебиеттер мен поэзия жариялайды: Feasta манифесінде студенттерді ирланд тілінде жазуға ынталандыру мақсаттарының бірі екені айтылған. Feasta, Comhar журналына қарағанда тұрақтырақ болды, ал Comhar оқырмандарының азаюына байланысты қайта құрылды. Foras na Gaeilge ұйымының қолдауын кері тартып алу олардың болашағына әсер етуі мүмкін. Екі журналдың да қатарында қазіргі заманғы ирланд тіліндегі әдебиеттің көрнекті тұлғалары болды және жаңа туындыларды қолдауды жалғастыруда. Содан бері оларға Солтүстік Америкада құрылған, бірақ Ирландия, Австралия және Финляндия сияқты бірнеше елдің авторларының ирланд тіліндегі прозасы мен поэзиясын жариялайтын An Gael халықаралық әдеби журналы қосылды. Oghma – 1989 жылдан 1998 жылға дейін жарық көрген ирланд тіліндегі әдеби журнал.
The oldest Irish language literary magazines responsible for the encouragement of poetry and short fiction are Comhar (founded in 1942) and Feasta (founded in 1948). The latter, presently edited by Cormac Ó hAodha, is the journal of the Gaelic League, though it has an independent editorial policy. Both magazines publish short fiction and poetry: the manifesto of Feasta also declares that one of its objects is to encourage students to write in Irish. Feasta has enjoyed more stability than Comhar, which suffered from a declining readership and has now been reconstituted. The withdrawal of support by Foras na Gaeilge, a major source of subsidies, may affect their future. Both magazines have had as contributors some of the most notable figures in modern Irish language literature, and continue to encourage new writing. They have since been joined by An Gael, an international literary magazine established in North America but publishing prose and poetry in Irish by writers from a number of different countries, including Ireland, Australia and Finland. Oghma was a literary journal in the Irish language published from 1989 to 1998.
Жергілікті тұрғыда ирланд тілінде жазу
Қазіргі уақытта ирланд тілінде әртүрлі 2500-ден астам туынды басылып шығарылған, олардың басым бөлігі – әдебиет (2000-нан астам, оның ішінде роман, әңгіме және поэзия), балалар кітаптары мен оқулық материалдар. Поэзия немесе проза кітаптарының орташа тиражы шамамен 500 данаға жетеді деп есептеледі, бірақ танымал детективтік туындылардың тиражы 2000 данаға дейін жетеді. Ирланд тіліндегі ең аз дамыған жанрлардың бірі – ғылыми фантастика (мүмкін, бұл жағдай тілдегі ғылыми-танымдық әдебиеттің жетіспеушілігімен байланысты, тілде көптеген терминология болғанымен). Дегенмен, Америкада жарық көретін An Gael журналында фантастикалық және сюрреалистік элементтері бар сериялық туындылар жарияланған.
There are presently over 2,500 works of various kinds in print in Irish, of which the largest proportion is literature (over 2,000, including novels, short stories and poetry), children's books and educational material. It has been remarked that the average print run for a book of poetry or prose is probably 500, though a popular work of detective fiction might have a print run of 2,000. Among the genres least cultivated in Irish is science fiction (a fact possible related to the dearth of popular science writing in the language, despite a wealth of available terminology). The American based magazine An Gael has, however, published serials with elements of fantasy and the surreal.
Жариялауды тоқтатқан ирланд тіліндегі жариялаушылар
Клохомар. Олар жалпы және академиялық қызығушылық тудыратын көптеген кітаптар шығарды, олар ирланд мәселелерін көбінесе кеңірек контекстке қойды. Преас Насиональді. Сагарт. 1964 жылы құрылған, көбінесе академиялық және діни кітаптар, сондай-ақ кейбір поэзия мен проза шығарды. (Бұл ұйым жалғыз директоры, әйгілі Pádraig Ó Fianachta қаза болғаннан кейін тоқтатылды). Брун агус О Нуаллайн. Кло Морейн. Клодханна Теоранта, Conradh na Gaeilge баспасы. Кло Талбоид. Комхарта на dTtrí gCoinneall. Комфлюхт ан Оидеаишн. ФНТ. ITÉ. Бұрынғы Institiúid Teangeolaíochta Éireann / Linguistics Institute of Ireland, қазіргі Ирландиядағы ирланд тіліне қатысты лингвистикалық мәселелер бойынша академиялық кітаптар жариялады. Институт енді жоқ. Мак ан Гоилл. Преас Дун Дилган. Саирсеал мен Дилл. 1945 жылы құрылған. Кейін Sáirséal Ó Marcaigh деп аталды, 2009 жылы басылымдарды тоқтатты. Олардың мақсаты ирланд тіліндегі әдебиетті дамыту және ирланд тілінде жазатын авторларға көмек көрсету болды. Олар 200 кітап шығарды. Барлық кітаптардың құқығы Кло Иар Чоннахтқа тиесілі.
An Clóchomhar. They produced a large number of books of both general and academic interest, frequently placing Irish concerns in a broader perspective. An Preas Náisiúnta. An Sagart. Established in 1964, Mostly academic and religious books but also some poetry and prose. (No longer active since the passing of its sole director an tAth. Pádraig Ó Fianachta). Brún agus Ó Nualláin. Cló Morainn. Clódhanna Teoranta, Conradh na Gaeilge's publishing house. Cló Thalbóid. Comhartha na dTtrí gCoinneall. Comhlucht an Oideachais. FNT. ITÉ. Formerly Institiúid Teangeolaíochta Éireann / Linguistics Institute of Ireland, it published academic books on linguistic matters regarding the Irish language in contemporary Ireland. The institute no longer exists. Mac an Ghoill. Preas Dhún Dealgan. Sáirséal agus Dill. Established in 1945. Later called Sáirséal Ó Marcaigh, they ceased publishing in 2009. Their aim was to develop Irish language literature and to assist Irish language writers. They published 200 books. All the titles were acquired by Cló Iar Chonnacht.