Кіріспе
П. Г. Водхаустың шығармаларындағы ойдан шығарылған жер, Вудхаустың 1935 жылғы қысқа әңгімелер жинағы. Блэндингс қамалы – британдық комик жазушы П. Г. Водхаустың әңгімелеріндегі қайта-қайта келетін ойдан шығарылған орын. Ол Лорд Эмсворттың (Кларенс Трипвуд, 9-шы Эмсворт графы) резиденциясы, оның көптеген туыстарының үйі және көптеген әңгімелер мен оқиғалардың өтетін жері. Бұл әңгімелер 1915 және 1975 жылдар аралығында жазылған. Қамалда және оның төңірегінде өтетін, оның тұрғындарының қатысуымен байланысты әңгімелер жинағы "Блэндингс кітаптары" деп аталады, ал Вудхаус 1969 жылғы бірінші кітаптың алғы сөзінде оны "Блэндингс қамалының сағасы" деп атады. 1961 жылғы 15 шілдеде Эвелин Во радиода былай деді: "Блэндингс қамалының бақтары – бәріміз қуылған түпкі бақ".
the 1935 collection of Wodehouse's short stories
Blandings Castle is a recurring fictional location in the stories of British comic writer P. G. Wodehouse, being the seat of Lord Emsworth (Clarence Threepwood, 9th Earl of Emsworth), home to many of his family and the setting for numerous tales and adventures. The stories were written between 1915 and 1975. The series of stories taking place at the castle, in its environs and involving its denizens have come to be known as the "Blandings books", or, in a phrase used by Wodehouse in his preface to the 1969 reprint of the first book, "the Blandings Castle Saga". In a radio broadcast on 15 July 1961, Evelyn Waugh said: "The gardens of Blandings Castle are that original garden from which we are all exiled."
Қалқа
Бландингс қамалы Англияның Шропшир графтығындағы көркем Бландингс аңғарында орналасқан. Ол кем дегенде тоғыз паб бар, ең танымалсы – Эмсворт Армс болатын Маркет Бландингс қаласынан 3 шақырым (3 км) қашықтықта жатыр. Бландингс Парва деген шағын ауыл қамал қақпасының тікелей сыртында, ал Мачингем Холл – сэр Грегори Парслоу Парслоудың резиденциясы орналасқан Мач Матчингем қаласы да жақын жерде. Қамал – ерте Тюдор стилінде салынған сәнді үй ("оның тарихы Англия тарих кітаптарында жазылған және Виолет ле Дюк оның архитектурасы туралы жазған", – "Жаңалықтың иісі" кітабында айтылғандай). Англияның ең ірі сарайлардың бірі саналатын ол, айналасындағы аймаққа үстемдік етеді, атақты Бландингс аңғарының оңтүстік жағындағы көтеріңкі төбеде тұр; алыстан Северн өзенінің жылтырауы көрінеді. Оның мәнерлі қабырғаларынан Урекин тауын көруге болады. Танымал мохпен жабылған Ю аллеясы (Ангус МакАллистердің арамдық жоспарларына бағынышты) Псмит поэзия жазу үшін емес, ұрланған әшекейлерді сақтау үшін пайдаланған, қарапайым аңшы үйі бар кішкентай тоғайға жетелейді. Батыс Орманындағы тағы бір аңшы үйі Бландингс императрицасына біраз уақытқа жайлы жайғастыру орны болды. Гүлзар – ғашықтардың кездесуі үшін тамаша орын. Көл де бар, онда Лорд Эмсворт таңертең сергіп жүзуге шығады. Үйде көптеген қонақ бөлмелері бар, олардың көпшілігі Елизавета патшайым елді аралағаннан бері қолданылмаған. Әлі де пайдаланылып жатқандарының ішіндегі ең жақсысы – Бақ бөлмесі, әдетте ең құрметті қонаққа беріледі; оның француз терезелерінің сыртында балконы бар, оған ыңғайлы су құбыры арқылы оңай жетіп болуға болады. Негізгі кітапханадан кішірек кітапхана бөлініп шығады, және терезелері гүлзарларға қарап тұрады; осы жерде Лорд Эмсворт ылғалды күндері көбінесе кездеседі, оның мұрны елдік білім туралы пайдалы кітаптарға, әсіресе шошқа шаруашылығына қатысты "Уиффл шошқаны күту туралы" кітабына терең бойлап кетеді.
Отбасы
Блэндингтің қожайыны, кем дегенде, лорд Эмсворт. Кларенс, тоғызыншы граф, жай, тыныш өмір сүру салты мен қарапайым қызығушылықтары үшін сүйкімді, көңілсіз ескі кісі, оның себебі – отбасының ақымақтық драмасына немқұрайлы болуы, атап айтқанда, үйіне, бақтарына, қабақтарына және оның чемпион шошқасы, Блэндингс императрицасына. Күн сәулесі жауған күні ауласында тырмысып жүргенде ғана ол ең бақытты. Лорд Эмсворттың он әпкесі (барлығы да "жүз графтың қызындай" көрінеді, тек Гермиона ғана аспазшы сияқты), ағасы Галахад ("Галли"), қызы Милдред, ұлдары Фредди мен Джордж, және көптеген немерелері, шөберелері мен туыстары қамалға уақыт-уақыт келіп тұрады. Трипвудтар отбасы мен олардың достары үшін қамал кез келген уақытта тұруға қолжетімді, ал кейде ол "Ібіліс аралы" немесе "Бастилия" деп аталатын уақытша түрме ретінде қолданылады, ол махаббатқа шалдыққан жас жігіттер мен қыздардың тынығуы үшін пайдаланылады. Лорд Эмсворттың әпкесі Энн, "Жаңа нәрседе" қамалға алғаш келгенде шателлен рөлін ойнайды. Одан кейін леди Констанс Кибл, американдық миллионер Джеймс Шунмейкерге үйленгенге дейін, көбінесе шателлен қызметін атқарады және уақытының көп бөлігін Америкада өткізеді. Констанс сапарда болғанда немесе басқа себептермен қолжетімді болмағанда, тағы бір тұрмысқа шыққан әпкесі Гермиона міндеттерді өз мойнына алады. Лорд Эмсворттың барлық әпкелері "бастама көтеретін" типтегі болса, әсіресе Констанс ("Конни") өте үстем және шыдамсыз мінезге, сондай-ақ өткір тілге ие; Кларенс оның қамалға қайта келуінен қорқады. Леди Джулия Фиш (тағы бір әпкесі) – "былғары қолғаптың астындағы темір қол", оның ұлы Рональд Фиш ("Ронни") Сью Браун есімді хор қызына үйленеді, бұл оны қатты ренжітеді. Сью – Галлидің өміріндегі жалғыз сүйген әйелі Долли Хендерсонның қызы, бірақ Галли Сью Роннидің туысы емес деп таластайды. Басқа әпкелер (барлығы да көрінбейді, өйткені олар үйленген және басқа жерде тұрады): Шарлотта, Дора, Флоренс, Джорджанна, Джейн (қайтыс болған) және Диана, Галли ұнататын жалғыз адам ("Блэндингстегі күн бату"). Олардың үшінші інісі де болған, ол Ланселот, бірақ қазірде қайтыс болды.
Қызметкерлер
Блэндингтің әрқашан қолда бар уәзірі Себастьян Бич, он сегіз жыл бойы қамалға қызмет еткен, ал оның басқа үй шаруашылық қызметкерлері әр түрлі уақытта үй шаруасын жүргізуші миссис Твемоу, Мерриду есімді уәзірдің орынбасары және Чарльз, Томас, Стоукс, Джеймс және Альфред сияқты көптеген қызметшілерді қамтыды. Шоферлер Слингсби мен Альфред Воулз қамалдың сәнді Hispano Suiza көлігін немесе, төтенше жағдайда, Альбатрос немесе Антилопаны (Жазғы шаңбаз) жүргізеді. Шотландиялық бас бағбандар Торн мен Ангус МакАллистер бақты күтімге алды, ал Джордж Сирил Велбелоувед, Джеймс Пирбрайт және амазонка Моника Симмонс әрқайсысы Лорд Эмсворттың сүйікті сыйлық шошқасы, Блэндингс императоршасына қарауды өз міндеті етті. Эмсворт бірнеше хатшыларды жұмысқа алды, олардың ең белгілісі – Руперт Бакстер, Лорд Эмсворттың оның санасы туралы пікірі нашарлаған сайын, Блэндингтен қашықта қалуға тырысқан бірақ сүрегімен тартылған, өте тиімді жас жігіт. Оның орнын Рональд Псмит, кейіннен Хьюго Кармоди мен Монти Бодкин басты. Қамалдың сәнді кітапханасы 1885 жылдан бері алғаш рет Ив Холлидеймен каталогталды.
Белгілі қонақтар
Блэндингтер үйінің есігінен көптеген адамдар өтеді, олардың ішінде қонақтар, отбасы достары, отбасыға қосылуға ниеттенгендер, уақытша жұмыс істейтіндер, шошқаға құмарлар, бір күндік саяхатшылар, детективтер, ұрылар және әрине, көптеген алдамшылар бар. Ең көрнектілерінің қатарында - қабаланған Дунстабл герцогы, жетекші ми маманы сэр Родерик Глоссоп, баспа империясының иесі Лорд Тилбери, бесінші Икенхэм графы, баршаға Фред аға ретінде таныс, және жоғалған шошқаны табу мен Галлидің естеліктерінің қолжазбасын қайтару үшін Аргус тергеу агенттігіне жұмысқа алынған Перси Пилбэм.
Теледидар
"Pig hoo o o o ey" және "Lord Emsworth and the Girl Friend" атты әңгімелерден бейімделген телеспектаклдер 1954 және 1956 жылдары BBC телеарнасында көрсетілді. Блэндингс қамалы мен оның тұрғындары "Блэндингс қамалы" деген атпен алты жарты сағаттық бейімдеудің нысаны болды, оны BBC (сондай-ақ "Одахаус әлемі" сериясы) жасады. "Блэндингс қамалы және басқа жерлерде" жинағындағы әңгімелерден және "Блэндингстегі қылмыс толқыны" бойынша бейімделген, олар 1967 жылы көрсетілді, және Лорд Эмсворт рөлін Ральф Ричардсон, Леди Констанс рөлін Мериел Форбс, Бич рөлін Стэнли Холлоуэй, ал Фредди рөлін Дерек Ниммо сомдады. "Лорд Эмсворт және қыз досы" эпизодының бір бөлігі ғана сақталған, ал серияның қалған бөлігі жоғалған. Блэндингс қамалының оқиғаларына негізделген екі неміс телефильмі Батыс Германияда көрсетілді. Біріншісі, "Blut Floss auf Blandings Castle", 1967 жылы көрсетілді. Екінші фильм, "Der Lord und Seine Koenigin", 1977 жылы көрсетілді және "О, Кларенс!" пьесасынан бейімделді. Сирил Лакхэм 1981 жылғы BBC телефильмі "Thank You, P. G. Wodehouse" да Лорд Эмсворт рөлін, ал Джон Савидент Бич рөлін ойнады. 1995 жылы BBC, WGBH Бостон және басқа серіктестермен бірлесіп, "Ауыр ауа райы" әңгімесін 95 минуттық телефильмге бейімдеді. Ол алғаш рет 1995 жылғы Рождество кешінде Ұлыбританияда, ал 1996 жылғы 18 ақпанда АҚШ-та PBS арнасында көрсетілді. Лорд Эмсворт рөлін Питер О'Тул, Галли рөлін Ричард Брайерс, Бич рөлін Рой Хадд, Монти Бодкин рөлін Сэмюэл Уэст, ал Леди Констанс рөлін Джуди Парфитт сомдады. Режиссерлік жұмысын Джек Голд жасады, сценарий авторы – Дуглас Ливингстон, және фильм жанкүйерлер тарапынан жақсы қабылданып, бағаланды. BBC One 2013 жылдың қаңтар айында Тимоти Сполл мен Дженнифер Сондерстің қатысуымен "Блэндингс" деп аталатын алты бөлімдік серияны көрсетті. 2014 жылдың ақпан айында жеті бөлімдік екінші сериясы эфирге шықты.
Фильм
Клайв Карри «Оны маған қалдыр» (1933) фильмінде Лорд Эмсвортты, ал Тони Эдгар Брюс Леди Констансты сомдады, фильм Псмиттен қалдырыңыз романының негізінде түсірілген. Хорас Ходжес «Жазғы найзағай» (1933) романы бойынша түсірілген нұсқауда Лорд Эмсворттың рөлін ойнады. 1938 жылғы швед фильмі «Найзағай мен Көкден келу» (швед тілінде: Blixt och dunder) «Жазғы найзағай» романынан бейімделген.
Сахна
"Псмитке қалдыр" романы Вудхаус пен Иан Хейдің пьесасы ретінде бейімделді. Бұл пьесаның премьерасы 1930 жылы өтті. Клайв Карри Мидлвик графының, пьесадағы Лорд Эмсворт рөлінің орындаушысы болды, ал Базил Фостер Псмит рөлін сомдады. "О, Кларенс!" пьесасы, екі актілі комедия, Джон Чапманның Бландингс замкі туралы әңгімелерінен алынған. Бұл пьеса 1968 жылғы 20 шілдеде Манчестер опера театрында, ал 1968 жылғы 28 тамызда Лондондағы Лирик театрында көрсетілді. Актерлік құрамында Лорд Эмсворт рөлін Нонтон Уэйн, Леди Констанс рөлін Агнес Лауклан, Бич рөлін Джеймс Хейтер сомдады. 1992 жылы Джайлс Хавергал "Жазғы найзағай" романын пьеса ретінде бейімдеді.
Радио
"Блэндингстегі қылмыс толқыны" атты әңгіме 1939 жылы радиоға бейімделді. 1940 жылы "Лорд Эмсворт ең жақсысын істейді" және "Доңыз ху-ху-ху-эй" атты екі әңгіме драмаландырылып, эфирге шығарылды. Адаптациялар BBC Home Service арнасында көрсетілді. "Leave It to Psmith" 1981 жылы Майкл Бэйкуэлл радиоға бейімдеді. Джайлс Хавергал 1999 жылы "Толық Айды" радиоға бейімдеді. 1985 жылдан 1992 жылға дейін BBC Radio 4 "Блэндингс" радио сериясының бірнеше адаптациясын көрсетті, онда Ричард Вернон Эмсворт рөлінде, ал Ян Кармайкл Галахад рөлінде ойнады. Арчи Скоттни BBC радио драмаларын "Something Fresh" (2009), "Summer Lightning" (2010), "Uncle Fred in the Springtime" (2012) және "Leave it to Psmith" (2020) шығармалары бойынша бейімдеді, онда Мартин Джарвис Лорд Эмсворт рөлінде, ал Патрисия Ходж барлық шығармаларда Леди Констанс рөлінде ойнады, "Something Fresh" шығармасынан басқа. Көптеген әңгімелер мен романдар аудиокітаптар ретінде қолжетімді, соның ішінде Мартин Джарвис оқыған қысқартылған сериясы да бар.