Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшадағы тәж кигізу рәсімі ресми түрде 1025 жылы басталды және 1764 жылға дейін жалғасты, сонда тәуелсіз Польшаның соңғы патшасы Станислав Август Понятовский Варшавадағы Әулие Иоанн соборында тәж киді. Польша патшаларының көпшілігі Краковтағы Вавель соборында тәж кигізілді, бірақ Познань және Гнезно соборларында да тәж кигізу рәсімдері болды. Польша патшаларының тәж кигізуі бұрынғы билеушінің жерленген күніне мүмкіндігінше жақын уақытта өткізілуге тырысылды. Бұл мәселені XVI ғасырда Иоахим Бельский «особа умирает, корона не умирает» деген сөзбен, яғни «адам өледі, ал тәж өлмейді» деп түсіндірді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін тәуелсіз, республикалық Польша құрылғаннан кейін Польша мемлекетінде тәж кигізу рәсімі қажетсіз болып қалды. Польшаның патшалық қазынасының көп бөлігі Польшаның үшінші бөлінісінен кейін 1809 жылғы наурыз айында Пруссия королі Фридрих Вильгельм III-тің бұйрығымен ұрланып, жойылды. Алайда, қалған заттар Варшавадағы Вавель патша сарайының ұлттық өнер галереясында және ұлттық мұражайда сақталады.
Coronations in Poland officially began in 1025 and continued until 1764, when the final king of an independent Poland, Stanisław August Poniatowski, was crowned at St. John's Cathedral in Warsaw. Most Polish coronations took place at the Wawel Cathedral in Kraków, but crownings also occurred in Poznań and at Gniezno Cathedral. Whenever practical, Polish coronations were conducted as close as possible as to the date of the previous sovereign's funeral. This was explained by Joachim Bielski in the sixteenth century as osoba umiera, korona nie umiera, or "the person dies, the crown dies not". With the emergence of an independent, republican Poland after World War I, coronations in the Polish state have been rendered obsolete. Though many of the Polish Crown Jewels were stolen and destroyed by King Frederick William III of Prussia in March 1809 after the Third Partition of Poland, remaining pieces are exhibited at the Wawel Royal Castle National Art Collection and National Museum in Warsaw.
Салтанатты рәсім
Краковта таққа отырғызу рәсімі өткізілген кезде келесі тәртіп сақталды: жаңа монарх таққа отырғызу қарсаңында ораза ұстады, садақа берді және католиктердің тәуекел ету рәсімін қабылдады. Содан соң ол Польшаның қамқоршысы – әулие Станиславтың базиликасына дейін жаяу жүрді. Қалған шеруден айырмашылығы, патшалық процессия поляк халқына ашық болды. Салтанаттың таңертеңінде патшаны төсек бөлмесінде жергілікті митрополит архиепископ және басқа да көрнекті тұлғалардан құралған процессия қарсы алды. Епископ киімімен, монарх қасиетті сумен күйзелді және құрбандық иісімен иістендірілді. Осыдан кейін патша, митрополит және басқалары процессиямен соборға бет бұрды. Шіркеудің ішінде поляк патшалық белгілері жоғары алтарьға қойылды, ал король жақын жердегі төмен орындыққа отырды. Патшалық ант қабылданып, жаңа монарх алтарьдың алдында тізе бүкті. Содан кейін екі митрамен киінген аббаттар бүйірлік капелладан кірді, олар билеушіге майлау рәсімі үшін қасиетті майлар қоспасын әкелді. Осыдан кейін патшаға қылыш берілді, ол онымен әуеде крест сызығын салды. Содан кейін архиепископ, оған тағы екі епископ көмектесіп, патшаны таж кигізді, содан кейін ол шар мен скипетрін алды. Жоғары мисса жалғасты, жаңадан таж кигізілген монарх қасиетті қасиетті қабылдады, содан кейін крестке сүйді және тағына отырды. Осыдан кейін патша бірнеше жаңа рыцарь тағайындады, содан кейін таққа отырғызу тойына қатысып, атпен алаңға шықты, онда ол үлкен креслода отырып, өзінің поддандыларының құрметін алды.
During the period when coronations were held in Kraków, the following order was observed: on the eve of his coronation, the new monarch fasted, gave alms, and partook of the Catholic sacrament of confession. He then walked on foot from the royal Wawel Castle to the Basilica of St. Stanisław, patron saint of Poland. Unlike the remainder of the service, the royal procession was opened to the Polish masses. On the morning of the ceremony, the king was met in his bedchamber by a procession consisting of the local Metropolitan Archbishop and other notables. Wearing Episcopal clothing, the monarch was blessed with holy water and incensed. Following this, king, metropolitan and the others made their way in procession to the cathedral. Inside the church, the Polish regalia were laid on the high altar, while the king was seated on a low chair nearby. The royal oath was administered, and the new monarch then knelt before the altar. Two mitred abbots next entered from a side chapel, carrying a mixture of holy oils, with which the ruler was then anointed. Following this, the king was handed a sword, which he used to trace a cross in the air. Next he was crowned by the Archbishop, assisted by two other bishops, following which he received his orb and scepter. The high mass continued, with the newly crowned sovereign receiving Holy Communion, then kissing a crucifix and mounting his throne. Following this, the king created several new knights, then attended a coronation feast and rode into the public square on horseback, where he received the homage of his subjects while seated in a large chair.
Польшалық тажына отырғызулар тізімі
Патша немесе патшайым Польша аты Дата Орын Басқарушы дін қызметкері Қолданылған тәж К Болеслав I Батыл Болеслав I Хробры формат=күн-ай-жыл Гнезно соборы Император Отто III Священной Римской империи Император Отто III-тің жеке тәжі К Болеслав I Батыл Болеслав I Хробры формат=күн-ай-жыл Гнезно соборы Гиполит, Гнезно архиепископы Оригиналы Болеслав Батырдың тәжі К Мешко II Ламберт формат=күн-ай-жыл Гнезно соборы Гиполит, Гнезно архиепископы Оригиналы Болеслав Батырдың тәжі Q Рихеза Лотарингская Рыхеза Лотаринска формат=күн-ай-жыл Гнезно соборы Гиполит, Гнезно архиепископы Рихезаның тәжі К Болеслав II Шақырушы Болеслав II Смялы формат=күн-ай-жыл Гнезно соборы Богумил, Гнезно архиепископы Болеслав Шақырушының тәжі К Премислав Пшемысл формат=күн-ай-жыл Гнезно соборы Якуб Свинка, Гнезно архиепископы Болеслав Шақырушының тәжі Q Маргарита Бранденбургская Малгожата Бранденбурска формат=күн-ай-жыл Гнезно соборы Якуб Свинка, Гнезно архиепископы Маргарита Бранденбургскаяның тәжі К Вацлав Чешский Вацлав Чески формат=күн-ай-жыл Гнезно соборы Якуб Свинка, Гнезно архиепископы Болеслав Шақырушының тәжі Q Элизабет Рихеза Польшалық Рыкса Эльжбиета формат=күн-ай-жыл Прага соборы Генрик из Вierzbno, Вроцлав епископы Маргарита Бранденбургскаяның тәжі К Владислав I Короткий Владыслав I Локетек формат=күн-ай-жыл Краков соборы Янислав, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі Q Ядвига Калишская Ядвига Калиска формат=күн-ай-жыл Краков соборы Янислав, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі К Казимир III Великий Казимеж III Вельки формат=күн-ай-жыл Краков соборы Янислав, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі Q Альдона Литвалық формат=күн-ай-жыл Краков соборы Янислав, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі Q Аделаида Гессенская Аделайда Хеска формат=күн-ай-жыл Познань соборы Янислав, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі К Людовик Великий Людвик Венгерски формат=күн-ай-жыл Краков соборы Ярослав из Богории, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі К Ядвига Андegaweńska Ядвига Андegaweńska формат=күн-ай-жыл Краков соборы Бодзанта, Гнезно архиепископы Ядвига Андegaweńskaның тәжі К Владислав II Ягелло Владыслав II Ягелло формат=күн-ай-жыл Краков соборы Бодзанта, Гнезно архиепископы Владислав II-нің тәжі Q Анна Цельская Анна Цилейска формат=күн-ай-жыл Краков соборы Миколай Куровский, Гнезно архиепископы Анна Цельскаяның тәжі Q Элизабет Грановская Эльжбиета Грановска формат=күн-ай-жыл Краков соборы Ян Жешовский, Львов архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі Q София Хольшанская Зофия Хольшанска формат=күн-ай-жыл Краков соборы Войцех Ястшембиец, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі К Владислав III Владыслав III формат=күн-ай-жыл Краков соборы Войцех Ястшембиец, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі К Казимир IV Казимеж IV формат=күн-ай-жыл Краков соборы Винцент Кот, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі Q Элизабет Австрийская Эльжбиета Ракушанка формат=күн-ай-жыл Краков соборы Ян Спровский, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі К Ян I Альберт Ян I Ольбрахт формат=күн-ай-жыл Краков соборы Збигнев Олешницкий, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі К Александр Александр формат=күн-ай-жыл Краков соборы Фридерик Ягеллончик, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі К Сигизмунд I Зыгмунт I формат=күн-ай-жыл Краков соборы Анджей Борышевский, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі Q Барбара Запольская формат=күн-ай-жыл Краков соборы Ян Лаский, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі Q Бона Сфорца формат=күн-ай-жыл Краков соборы Ян Лаский, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі К Сигизмунд II Август Зыгмунт II Август формат=күн-ай-жыл Краков соборы Ян Лаский, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі Q Элизабет Австрийская Эльжбиета Хабсбуржанка формат=күн-ай-жыл Краков соборы Петр Гамрат, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі Q Барбара Радзивиллówna формат=күн-ай-жыл Краков соборы Миколай Дзержговский, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі Q Екатерина Австрийская Катажина Хабсбуржанка формат=күн-ай-жыл Краков соборы Миколай Дзержговский, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі К Генрих Генрик Валез формат=күн-ай-жыл Краков соборы Якуб Учанский, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі К Анна Анна Ягеллонка формат=күн-ай-жыл Краков соборы Станислав Карнковский, Куяви епископы Анна Ягеллонканың тәжі К Стефан Баторий Стефан Баторий формат=күн-ай-жыл Краков соборы Станислав Карнковский, Куяви епископы Венгрия тәжі деп аталатын К Сигизмунд III Зыгмунт III Ваза формат=күн-ай-жыл Краков соборы Станислав Карнковский, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі Q Анна Австрийская Анна Австриачка формат=күн-ай-жыл Краков соборы Станислав Карнковский, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі Q Констанция Австрийская Констанция Австриачка формат=күн-ай-жыл Краков соборы Петр Тылицкий, Куяви епископы Ядвига Калишскаяның тәжі К Владислав IV Владыслав IV формат=күн-ай-жыл Краков соборы Ян Вензик, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі Q Цецилия Рената Цецилия Рената формат=күн-ай-жыл Варшавадағы Святого Иоанна шіркеуі Ян Вензик, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі Q Мария Луиза Гонзага Людвика Мария Гонзага формат=күн-ай-жыл Краков соборы Мачей Łубиеński, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі К Ян II Казимир Ян II Казимир формат=күн-ай-жыл Краков соборы Мачей Łубиеński, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі К Михаил Михал Корыбут Вишневецкий формат=күн-ай-жыл Краков соборы Миколай Пражмовский, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі Q Элеонора Мария Йозефа Элеонора Хабсбуржанка формат=күн-ай-жыл Варшавадағы Святого Иоанна шіркеуі Миколай Пражмовский, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі К Ян III Собеский Ян III Собеский формат=күн-ай-жыл Краков соборы Анджей Ольшовский, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі Q Мария Казимира Мария Казимира формат=күн-ай-жыл Краков соборы Анджей Ольшовский, Гнезно архиепископы Ядвига Калишскаяның тәжі К Август II Сильный Август II Моцный формат=күн-ай-жыл Краков соборы Станислав Домбский, Куяви епископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі К Станислав I Станислав Лещинский формат=күн-ай-жыл Варшавадағы Святого Иоанна шіркеуі Константин Зелиньский, Львов архиепископы Станислав I-нің тәжі Q Катажина Опалинская формат=күн-ай-жыл Варшавадағы Святого Иоанна шіркеуі Константин Зелиньский, Львов архиепископы Катажина Опалинскаяның тәжі К Август III Август III Сас формат=күн-ай-жыл Краков соборы Ян Александр Липский, Краков епископы Август III-нің тәжі Q Мария Йозефа Австрийская Мария Йозефа Австриачка формат=күн-ай-жыл Краков соборы Ян Александр Липский, Краков епископы Мария Йозефаның тәжі К Станислав II Август Станислав Август Понятовский формат=күн-ай-жыл Варшавадағы Святого Иоанна шіркеуі Владыслав Łубиеński, Гнезно архиепископы Болеслав Батырдың деп аталатын тәжі К Николай I Николай I Романов формат=күн-ай-жыл Варшавадағы Корольдық сарай Патша өзі таж киді, Ян Павел Воронич, Варшава архиепископы, императрица Анна Иоанновнаның тәжі
"К" патша немесе патшайымды білдіреді; "Q" патшайымды білдіреді.
* King or queen Polish name Date Site Presiding cleric Crown used K Boleslaus I the Brave Bolesław I Chrobry format=dmy Gniezno Cathedral Emperor Otto III of the Holy Roman Empire Emperor Otto III's personal diadem K Boleslaus I the Brave Bolesław I Chrobry format=dmy Gniezno Cathedral Hipolit, Archbishop of Gniezno Original Boleslaus the Brave's Crown K Mieszko II Lambert format=dmy Gniezno Cathedral Hipolit, Archbishop of Gniezno Original Boleslaus the Brave's Crown Q Richeza of Lotharingia Rycheza Lotaryńska format=dmy Gniezno Cathedral Hipolit, Archbishop of Gniezno Richeza's Crown K Boleslaus II the Bold Bolesław II Śmiały format=dmy Gniezno Cathedral Bogumił, Archbishop of Gniezno Boleslaus the Bold's Crown K Premislaus Przemysł format=dmy Gniezno Cathedral Jakub Świnka, Archbishop of Gniezno Boleslaus the Bold's Crown Q Margaret of Brandenburg Małgorzata Brandenburska format=dmy Gniezno Cathedral Jakub Świnka, Archbishop of Gniezno Margaret of Brandenburg's Crown K Wenceslaus Wacław Czeski format=dmy Gniezno Cathedral Jakub Świnka, Archbishop of Gniezno Boleslaus the Bold's Crown Q Elisabeth Richeza of Poland Ryksa Elżbieta format=dmy Prague Cathedral Henryk of Wierzbno, Bishop of Wrocław Margaret of Brandenburg's Crown K Ladislaus I the Short Władysław I Łokietek format=dmy Kraków Cathedral Janisław, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown Q Hedwig of Kalisz Jadwiga Kaliska format=dmy Kraków Cathedral Janisław, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown K Casimir III the Great Kazimierz III Wielki format=dmy Kraków Cathedral Janisław, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown Q Aldona of Lithuania format=dmy Kraków Cathedral Janisław, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown Q Adelaide of Hesse Adelajda Heska format=dmy Poznań Cathedral Janisław, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown K Louis the Great Ludwik Węgierski format=dmy Kraków Cathedral Jarosław of Bogoria, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown K Hedwig Jadwiga Andegaweńska format=dmy Kraków Cathedral Bodzanta, Archbishop of Gniezno Hedwig of Angevin's Crown K Ladislaus II Władysław II Jagiełło format=dmy Kraków Cathedral Bodzanta, Archbishop of Gniezno Ladislaus II's Crown Q Anna of Celje Anna Cylejska format=dmy Kraków Cathedral Mikołaj Kurowski, Archbishop of Gniezno Anna of Celje's Crown Q Elizabeth Granowska Elżbieta Granowska format=dmy Kraków Cathedral Jan Rzeszowski, Archbishop of Lviv Hedwig of Kalisz's Crown Q Sophia of Halshany Zofia Holszańska format=dmy Kraków Cathedral Wojciech Jastrzębiec, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown K Ladislaus III Władysław III format=dmy Kraków Cathedral Wojciech Jastrzębiec, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown K Casimir IV Kazimierz IV format=dmy Kraków Cathedral Wincenty Kot, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown Q Elizabeth of Austria Elżbieta Rakuszanka format=dmy Kraków Cathedral Jan Sprowski, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown K John I Albert Jan I Olbracht format=dmy Kraków Cathedral Zbigniew Oleśnicki, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown K Alexander Aleksander format=dmy Kraków Cathedral Fryderyk Jagiellończyk, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown K Sigismund I Zygmunt I format=dmy Kraków Cathedral Andrzej Boryszewski, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown Q Barbara Zápolya format=dmy Kraków Cathedral Jan Łaski, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown Q Bona Sforza format=dmy Kraków Cathedral Jan Łaski, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown K Sigismund II Augustus Zygmunt II August format=dmy Kraków Cathedral Jan Łaski, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown Q Elizabeth of Austria Elżbieta Habsubrżanka format=dmy Kraków Cathedral Piotr Gamrat, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown Q Barbara Radziwiłłówna format=dmy Kraków Cathedral Mikołaj Dzierzgowski, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown Q Catherine of Austria Katarzyna Habsburżanka format=dmy Kraków Cathedral Mikołaj Dzierzgowski, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown K Henry Henryk Walezy format=dmy Kraków Cathedral Jakub Uchański, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown K AnnaAnna Jagiellonka format=dmy Kraków Cathedral Stanisław Karnkowski, Bishop of Kuyavia Anna Jagiellonka's Crown K Stephen Stefan Batory format=dmy Kraków Cathedral Stanisław Karnkowski, Bishop of Kuyavia So called Hungarian Crown K Sigismund III Zygmunt III Waza format=dmy Kraków Cathedral Stanisław Karnkowski, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown Q Anna of Austria Anna Austriaczka format=dmy Kraków Cathedral Stanisław Karnkowski, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown Q Constance of Austria Konstancja Austriaczka format=dmy Kraków Cathedral Piotr Tylicki, Bishop of Kuyavia Hedwig of Kalisz's Crown K Ladislaus IV Władysław IV format=dmy Kraków Cathedral Jan Wężyk, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown Q Cecilia Renata Cecylia Renata format=dmy St. John's Church in Warsaw Jan Wężyk, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown Q Marie Louise Gonzaga Ludwika Maria Gonzaga format=dmy Kraków Cathedral Maciej Łubieński, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown K John II Casimir Jan II Kazimierz format=dmy Kraków Cathedral Maciej Łubieński, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown K Michael Michał Korybut Wiśniowiecki format=dmy Kraków Cathedral Mikołaj Prażmowski, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown Q Eleonora Maria Josefa Eleonora Habsburżanka format=dmy St. John's Church in Warsaw Mikołaj Prażmowski, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown K John III Jan III Sobieski format=dmy Kraków Cathedral Andrzej Olszowski, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown Q Marie Casimire d'Arquien Maria Kazimiera format=dmy Kraków Cathedral Andrzej Olszowski, Archbishop of Gniezno Hedwig of Kalisz's Crown K Augustus II the Strong August II Mocny format=dmy Kraków Cathedral Stanisław Dąbski, Bishop of Kuyavia So called Boleslaus the Brave's Crown K Stanislaus I Stanisław Leszczyński format=dmy St. John's Church in Warsaw Konstanty Zieliński, Archbishop of Lviv Stanislaus I's Crown Q Katarzyna Opalińska format=dmy St. John's Church in Warsaw Konstanty Zieliński, Archbishop of Lviv Katarzyna Opalińska's Crown K Augustus III August III Sas format=dmy Kraków Cathedral Jan Aleksander Lipski, Bishop of Kraków Augustus III's Crown Q Maria Josepha of Austria Maria Józefa Austriaczka format=dmy Kraków Cathedral Jan Aleksander Lipski, Bishop of Kraków Maria Josepha's Crown K Stanislaus II Augustus Stanisław August Poniatowski format=dmy St. John's Church in Warsaw Władysław Łubieński, Archbishop of Gniezno So called Boleslaus the Brave's Crown K Nicholas I Mikołaj I Romanow format=dmy Royal Castle in Warsaw The king crowned himself, assisted by Jan Paweł Woronicz, Archbishop of Warsaw Empress Anna Ivanovna's Crown
* "K" indicates a king or queen regnant; "Q" indicates a queen consort.