Кіріспе

Гидрозоандар туысы

Obelia – гидрозоандар туысы, өмірлік циклында полип және медуза сатылары болатын, негізінен теңіз және кейбір тұщы су жануарларының класы. Гидрозоалар Cnidaria типіне жатады, олар суда (көбінесе теңізде) тіршілік ететін, құрылысы салыстырмалы түрде қарапайым, диаметрі шамамен 1 мм болатын организмдер. Бұл түрлер үш негізгі санатқа бөлінеді: O. bidentata, O. dichotoma және O. geniculata. O. longissima кейіннен дербес түр ретінде мойындалды, бірақ туыстың толық таксономиясы күмәнді. Obelia Арктика мен Антарктиканы қоспағанда, бүкіл әлемде таралған. Obelia түрлерінің бір сатысы әлемдік мұхиттардың жағалау және ашық теңіз планктонында кең таралған. Obelia көбінесе су бетінен көп емес тереңдікте, таяу жағалаудағы тасты ойыстарда және жазғы толысудың ең төменгі нүктесінде өседі.

Өмірлік цикл

Полиптер колониясы жыныссыз көбейеді. Өмірінің осы кезеңінде Obelia субстрат беттерімен шектеледі. Ересекті колонияларда гастрозооидтар деп аталатын жеке гидранттар болады, олар кеңейген немесе жиырылған күйде кездеседі, бұл организмнің өсуіне қоректену арқылы көмектеседі. Репродуктивті полиптер – гнозооидтарда медуза бүршіктері қалыптасады. Campanulariidae тұқымдасының басқа өкілдерінен Obelia-ны осы медуза бүршіктері ерекшелендіреді, себебі даму гонотека ішіндегі бүршіктен басталады. Көп ұзамай бүршіктер жоғалады, ал одан кейінгі даму басқа гидранттарға ұқсас келеді. Басқа гидранттар қорғануға арналған. Колонияның негізгі тіршілік етуші денесі – қорғаныш перисаркпен жабылған коеносарктан тұрады. Өмір циклінің келесі буыны медузалардың гнозооидтардан босатылуымен басталады, нәтижесінде еркек медузалардың велумы – жыныс бездері, ауызы және ескекшелері бар, еркін жүзуге қабілетті медузалар пайда болады. Еркек және әйел медузалардың дене құрылысы, соның ішінде жыныс бездері де ажыратылмайды, сондықтан жынысын тек жыныс бездерінің ішін қарап, сперма немесе жұмыртқа бар-жоғын анықтауға болады. Медузалар жыныстық жолмен көбейеді, сперма мен жұмыртқаларды бөліп шығарады, олар бірігіп зиготаға айналады, кейіннен бластулаға, содан кейін планула деп аталатын кірпікшелі, жүзуге қабілетті дернәсілге айналады. Планулалар біраз уақыт бойы еркін жүзіп, соңынан қатты бетке жабысып, көбею кезеңін бастайды. Субстратқа жабысқаннан кейін планула тез бір тамақтанатын полипке айналады. Полип өскен сайын, басқа тамақтанатын жеке тұлғалардың бұтақтарын дамыта бастайды, осылайша жыныссыз бүршіктеу арқылы полиптердің жаңа буынын құрайды.

Құрылымы

Өмір циклы барысында Obelia екі нысанға ие болады: полип және медуза. Олар диплобласты, екі нақты тіндік қабаттары бар – эпидермис (эктодермис) және гастродермис (эндодермис) – екі нақты тіндік қабаттың арасын желе тәрізді мезоглея толтырады. Олар ми мен ганглиялары жоқ жүйке желісін алып жүреді. Азық-түлік қорыту процесі басталатын және кейін клетка ішінде жалғасатын гастроқан тамырлары қуысы бар. Оларда толық емес ас қорыту жолдары бар, онда тамақ бір тесік арқылы кіріп, сіңіріліп, шығарылады. Ғалымдар олардың тамақтану әдеттерін анықтауға тырысады, бірақ тәжірибелер Obelia-ның зертхана жағдайында шаяңқылармен және кірпік жалғыздарымен қоректенетінін көрсетті. Полип сатысында ауыз денесінің жоғарғы бөлігінде орналасқан, оны еңбектілер қоршап тұрады, ал медуза сатысында ауыз негізгі дене құрылымының алыс жағында орналасқан. Осы негізгі дене құрылымында төрт жыныс безі (гонад) орналасқан. Тамақ еңбектілермен ұсталады, содан кейін манубриумға бағытталады; кейде тамақ тікелей манубриумға түсіп, сол арқылы қоректенеді. Массачусетс, Нью-Брансуик және Исландияның Солтүстік Атлантикадағы популяцияларында кездесетін ататектік гаплотиптер бар сияқты. Вудс-Холл, Массачусетс штатының популяциясы Нью-Брансуик популяциясына қарағанда генетикалық әртүрлілігі аз. Бұл гаплотиптердің соңғы кеңеюі гидроидтар популяциясының оңтүстікке қарай жылжуын көрсетеді, бұл климаттың өзгеруіне байланысты болуы мүмкін. Солтүстік Атлантика популяцияларында Жапония мен Жаңа Зеландиядағы популяциялардан өзгеше ататектік гаплотиптер бар. Тынық мұхитының популяциясы Солтүстік Атлантиканың барлық төрт популяциясына қарағанда көбірек гаплотиптік әртүрлілікке ие, бұл Солтүстік Атлантика популяциясы Тынық мұхитының популяциясына қарағанда жақында пайда болғандығын көрсетеді. O. geniculata басқа Obelia түрлеріне қарағанда қалыңдау және көбірек өзгергіш перисаркымен сипатталады. O. longissima басқа түрлеріне қарағанда ұзын бірінші және екінші реттік бұтақтарына және гидротекалық ұштың ұзындығындағы үлкен айырмашылыққа ие. O. bidentata бұрынғы түрлерден цилиндр тәрізді және ұзын гидротекалық ұштығымен ерекшеленеді.