Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пруссия Корольдігінің поляк клиенттік мемлекеті (1815-48)
Polish client state of the Kingdom of Prussia (1815 48)
Позеннің Ұлы Герцогтығы (Großherzogtum Posen; Wielkie Księstwo Poznańskie) – Польшаның бөліністерінен кейін Пруссияға қосылған аумақтардан құрылған және 1815 жылы Наполеон соғыстарынан кейін ресми түрде құрылған Пруссия Корольдігінің бір бөлігі. Вена конгресінде келген келісімдерге сәйкес, оған белгілі бір автономия берілуі тиіс болды. Алайда, шындығында ол Пруссияға бағынышты болды және поляк азаматтарына жарияланған құқықтар толыққанды іске асырылмады. 1849 жылдың 9 ақпанында Пруссия әкімшілігі Ұлы Герцогтықты Позен провинциясы деп атады. Оның бұрынғы атауы кейіннен, әсіресе поляктар тарапынан, аумақты көрсету үшін бейресми түрде қолданылды, ал қазіргі тарихшылар оны 1918 жылға дейінгі әртүрлі саяси бірліктерді атау үшін пайдаланады. Оның астанасы Позен (Познань) қаласы болды.
The Grand Duchy of Posen (Großherzogtum Posen; Wielkie Księstwo Poznańskie) was part of the Kingdom of Prussia, created from territories annexed by Prussia after the Partitions of Poland, and formally established following the Napoleonic Wars in 1815. Per agreements derived at the Congress of Vienna it was to have some autonomy. However, in reality it was subordinated to Prussia and the proclaimed rights for Polish subjects were not fully implemented. On 9 February 1849, the Prussian administration renamed the grand duchy the Province of Posen. Its former name was unofficially used afterward for denoting the territory, especially by Poles, and today is used by modern historians to refer to different political entities until 1918. Its capital was Posen (Poznań).
Өмірбаян
Бастапқыда Польша Корольдігінің бір бөлігі болған бұл аймақ, көбінесе Үлкен Польшамен (Ұлы Польшамен) келісіп жатты. Аймақтың шығыс бөліктері Польшаның бөліну кезінде Пруссия Корольдігіне өтті; алғашқы бөлініс кезінде (1772) Пруссия тек Неце округін, яғни Нотеч өзені бойындағы аймақты басып алды. Пруссия қалған бөлігін 1793 жылғы екінші бөлініс кезінде қосты. Пруссия 1794 жылғы Костюшко көтерілісі кезінде қысқа мерзімге бақылауын жоғалтты. Алғашқыда ол Оңтүстік Пруссия провинциясы ретінде басқарылды. Поляктар Наполеон Бонапарттың Орталық Еуропадағы басты одақтасы болды, 1806 жылғы Ұлы Польша көтерілісіне қатысып, оның жорыстарына әскерлер жіберді. Наполеон Франциясы Пруссияны жеңгеннен кейін, 1807 жылғы Тильзит шартымен Варшава Герцогтығы құрылды.
Originally part of the Kingdom of Poland, this area largely coincided with Greater Poland. The eastern portions of the territory were taken by the Kingdom of Prussia during the Partitions of Poland; during the first partition (1772), Prussia took just the Netze District, the portion along the Noteć (link=no) river. Prussia added the remainder during the second partition in 1793. Prussia briefly lost control during the Kościuszko Uprising in 1794. It was initially administered as the province of South Prussia. The Poles were the primary ally of Napoleon Bonaparte in Central Europe, participating in the Greater Poland Uprising of 1806 and supplying troops for his campaigns. After the defeat of Prussia by Napoleonic France, the Duchy of Warsaw was created by the Treaty of Tilsit in 1807.
18151830 жыл
1815 жылы Наполеонның құлауынан кейін қолданысқа енген Вена конгресіне сәйкес, Польшадан бөлінген Пруссия территориясының бір бөлігі Ресейге берілді. Қалған бөлігінен Позеннің Ұлы Герцогтығы құрылды, ол Хогенцоллерн билігі астындағы, «поляк ұлтының, мәдениетінің және тілінің еркін дамуы» құқығымен номиналды түрде автономды провинция болуы тиіс еді және неміс конфедерациясына кірмеді. Бастапқыда Ұлы Герцогтыққа Хелмно мен Торунь да кіруі керек еді. Алайда Пруссия Вена конгресінің бұл уәдесін орындамады. Осы кезде Познань қаласы әкімшілік орталық және «Познань принці Антони Генрих Радзивилл» штаттхальтерінің резиденциясы болды. Бірақ Пруссия аймаққа әкімшілік билікті неміс ұлтының пруссиялық азаматы, провинциялық жоғары президент Джозеф Зербони ди Спозеттиге жүктеді. Пруссияның поляк территорияларын басып алу кезеңінде поляктарға жасалған кемсіту мен қуғын-сүргін білім беруге және сот жүйесіне қолжетімділікті шектеуден тұрды. Пруссиялық шенеуніктер германизацияны жоғары мәдениеттің төменгі мәдениеттен басымдығы деп қарастырды. Осының салдарынан жергілікті әкімдік поляктарды кемсітті. 1824 жылдан кейін мектеп жүйесін германизациялау әрекеттері күшейді және үкімет Познаньде поляк университетін құрудан бас тартты. Польша саясаткерлері пруссиялық саясатқа қарсы наразылық білдірді, сондай-ақ «Косырлар қоғамы» (Towarzystwo Kosynierów) деп аталған құпия патриоттық поляк ұйымы құрылды. Поляктардың қарсылық әрекеттері Берлиндегі жауап шараларына әкелді, онда Ұлы Герцогтіктегі поляктар мен Ресей билігіндегі Польша Конгресіндегі поляктар арасындағы байланыстар бойынша сот процесі өтті.
According to the Congress of Vienna, put into action after the fall of Napoleon in 1815, parts of the Prussian territory partitioned from Poland were passed on to Russia. From the remainder the Grand Duchy of Posen was to be created, that was to be a nominally autonomous province under Hohenzollern rule with the rights of "free development of Polish nation, culture and language", and was outside the German Confederation. Originally the Grand Duchy was to include Chełmno and Toruń. Prussia, however, disregarded this promise from Congress of Vienna. At this time the city of Poznań was the administrative centre and the seat of the Statthalter "Prince Antoni Henryk Radziwiłł of Poznań". In reality the actual administrative power over the region was awarded by Prussia to provincial upper president Joseph Zerboni di Sposetti, who was a Prussian of German ethnicity. At the beginning of the Prussian takeover of Polish territories, the discrimination and repression of Poles consisted of reducing their access to education and the judicial system. Prussian officials identified Germanisation as the progress of higher culture over a lower one. As a result, the local administration discriminated against Poles. After 1824 attempts to Germanise the school system were hastened and the government refused to establish a Polish university in Poznań. Polish politicians issued protests against Prussian policies and a secret, patriotic Polish organisation was founded called Towarzystwo Kosynierów (Society of Scythemen). Resistance activity of Poles resulted in reaction from Berlin, where a trial was held in connection to links between Poles from the Grand Duchy with Poles from Russian ruled Congress Poland.
1830-1840 жылдар
1830 жылғы қараша көтерілісі, Польша Конгресінде Ресей империясына қарсы болған, Ұлы Герцогтіктегі поляктардан күшті қолдау алды. Содан кейін, поляктарға қарсы болған және антиполянизммен белгілі болған Эдуард Флотвелл басқарған Пруссия әкімшілігі іс-қимылға көшті.
The 1830 November Uprising within Congress Poland against the Russian Empire was significantly supported by Poles from the Grand Duchy. Afterward, the Prussian administration under Oberpräsident Eduard Flottwell known for his anti Polonism
18401846 жылдар
1840 жылы 11 қыркүйекте Пруссия патшасы Ұлы Герцогтіктен келген депутаттарды қабылдады. Граф Эдвард Рацинский Ұлы Герцогтіктің Сейміндегі (парламент) барлық поляк мүшелерінің атынан 1815 жылы берілген кепілдіктерге қайшы келетін поляк халқына жасалған қысым мен кемсітуге шағым айтты. Ол Пруссия билігін поляк тілін мемлекеттік мекемелерден, соттардан және мектептерден шығарып тастағаны, сондай-ақ Польша тарихын мектеп бағдарламаларынан алып тастап, бұрынғы «Позеннің Ұлы Герцогтығы» атауын «Позен провинциясы» деп өзгертіп қойғаны үшін айыптады. Ол сонымен қатар билікті Ұлы Герцогтіктің мөрлері мен таңбаларынан поляк құбылысын жойғаны және поляктарды пруссиялықтармен немесе неміс тегіндегі шетелдіктермен алмастыру үшін лауазымдарынан қуғандары үшін де кінәлады. Польшалық жер иелері жер сатқанда, көбінесе оны неміс колонистеріне қайта сату үшін сатып алатын. Пруссия патшасы шағымды қабылдамады, ол поляк аймақтарының германизациясын толық қолдады. Дегенмен, ол оны басқа тәсілдермен жүзеге асыру керек деп ойлады және 1841 жылдың мамырында Флотвеллді 1815 жылы Саксония Корольдігінен қосылып алынған ірі аумақтарды қамтитын Саксония провинциясының жоғары президенті етіп тағайындады.
On September 11, 1840, an audience was held by the Prussian king for deputies coming from the Grand Duchy. Count Edward Raczyński, in the name of all Polish members of the Grand Duchy Sejm (parliament), issued a complaint against the repression and discrimination of the Polish population which went against guarantees made in 1815. He accused the Prussian authorities of removing the Polish language from public institutions, courts and schools, as well as deleting the history of Poland from school teaching and substituting the name "Province of Posen" for the previous "Grand Duchy of Posen". He also blamed the authorities for erasing the Polish Eagle from the Grand Duchy's seals and emblems and for expelling Poles from offices in order to replace them with Prussians or foreign born persons of German ethnicity. When land owners of Polish ethnicity sold land, it was often bought in order to resell it to colonists of German ethnicity. The Prussian king rejected the complaint; he was fully supportive of the Germanisation of Polish areas. However, he believed it had to be done through different methods, and in May 1841 decided to name Flottwell upper president of the Prussian Province of Saxony, which included large territories annexed from the Kingdom of Saxony in 1815.