Кіріспе

Мосс жануарларының түрлері

Membranipora membranacea – Атлант және Тынық мұхиттарында, көбінесе қоңыржай аймақтарда кездесетін, кең таралған теңіз бриозоандарының бір түрі. Бұл бриозоан – колониялық организм, оның жұқа, кілемше тәрізді қабығы ақтан сұрға дейін түсті болады. Халық арасында "табут қорап", "теңіз кілемшесі" немесе "торлы қабық бриозоаны" деп те аталады, көбінесе теңіз балдырларының, әсіресе ламинарияның (кельп) үстінде көптеп кездеседі.

Тарату

Солтүстік-шығыс Атлантика, оның ішінде Балтық теңізі, Ла-Манш бұғазы, Жерорта теңізі және Солтүстік теңіз. Солтүстік Американың Аляскадан Калифорнияға дейінгі Солтүстік Тынық мұхитының жағалауында да табиғи түрде кездеседі. Бұл түр алғаш рет 1987 жылы АҚШ-тың Атлантика жағалауындағы Мэн шығанағында тіркелді. Канаданың Атлантика жағалауында ол алғаш рет 1990 жылдардың басында Новая Шотландияда байқалды және 2002 жылға қарай Ньюфаундленд пен Лабрадорға жетті. Кальций карбонатымен қатайтылған бұл экзоскелет зооециум деп аталады, ол организмнің ішкі құрылымын қорғау ғана емес, сонымен қатар жеке зооидты субстратқа және басқа зооидтарға берік бекітеді. Колониядағы зооидтар өзара байланысты қабырғаларындағы тесіктер арқылы байланыса алады, олар арқылы дене сұйықтығы алмасуы жүзеге асырылады. Тамақтанбайтын кезде лофофор ұшқыштардың қабығы арқылы полипидке жиырылады. Лофофор зооидтың жүйке жүйесімен басқарылады, ол лофофордың негізіндегі ганглийден тұрады. Бұл ганглий лофофорға және одан, сондай-ақ эпителийге және ас қорыту жолына қозғалыс және сезімдік импульстарды жібереді. Лофофорды қозғалтуды басқаратын бұлшық – лофофордың кері тартылу бұлшығы. Личинкалар әдетте мамыр айында таңдаған субстраттарына қоныстанады, содан кейін колония өсіп, даму тоқталып, көбейеді, қыркүйек айында қысқарып, қартайады, бірақ температура оларды қысқа дейін сақтап тұруға мүмкіндік беретін аймақтарда бұл үрдіс кейінірек жүреді.

Экологиялық маңызы

М. membranacea көптеген жерлерде инвазивті түрге айналды және теңіз балдырларының көбею қабілетін шектеп, теңіз экожүйелеріне зиянды әсер етуі мүмкін деп саналады, әсіресе балдыр жапырақтарынан споралардың таралуына кедергі келтіреді. Бұл бриозоанның колониялары теңіз балдырларының қоректік заттарды сіңіруіне де бұзылыq тудырады. M. membranacea балдырлы ормандардағы балдырлардың тығыздығы мен мөлшерін де азайтады. Сонымен қатар, M. membranacea балдырлардағы фотосинтез процесіне де әсер етеді, себебі олардың қаптамасы балдыр жапырақ тіндеріндегі негізгі және қосымша пигменттердің концентрациясын төмендетуі мүмкін.