Кіріспе

Эстониядағы қала

Курессааре – Эстониядағы Сааремаа аралында орналасқан қала. Ол Сааремаа муниципалитетінің әкімшілік орталығы және Сааре округінің тамырқасы болып табылады. Курессааре – Эстонияның ең батыс қаласы. 2018 жылғы 1 қаңтардағы халық саны 13 276 адамды құрады. Қала Сааремаа аралының оңтүстік жағалауында, Балтық теңізінің Рига шығанағына қарай орналасқан, және Курессааре әуежайы, Румассаре порты және Курессааре яхта портымен қамтамасыз етілген.

Аттар

Курэссаардың тарихи атауы Аренсбург (орта неміс тілінен a(a)r: бүркіт, жыртқыш құс) қала қамалының латынша белгісі – arx aquilae-ді көрсетеді. Қаланың гербінде бекініс пен бүркіт, Әулие Иоанн Евангелистің тетраморфтық символы да бейнеленген. Бекіністің төңірегінде өскен қала бір уақытта Аренсбург және Курессаре линн деп аталды; соңғы аталымы – Сааремаа аралының ежелгі атауы Курессаре және «линн» (қала) сөздерінің бірігуінен пайда болған. Қала атауы «күрг» (құтан) және «саре» (арал) сөздерінен шыққан болуы мүмкін, бұл атау қаланың неміс тіліндегі атауы мен гербінен туындаған, немесе неміс қоныс аударушылары келгенге дейін бар болған. Соңында қала атауы Курессаарға дейін қысқартылды. Қаланың (arx aquilae) алғашқы жазбалары 1381 және 1422 жылдарға жатқан латын тіліндегі мәтіндерде кездеседі. Уақыт өте келе, Аренсбург немесе Курессаарелинн деп аталған қала, 1542 жылдан бері епископ болған Иоганн фон Мюнхгаузен протестантизмге көшті. Ливон соғысы барысында Ресей патшасы Иван IV әскерлерінің ілгерілеуімен Мюнхгаузен 1559 жылы Дания королі Фредерик II-ге жерлерін сатты және Германияға оралды. Фредерик өзінің кіші інісі, князь Магнусты Курессаарға жіберді, ол келесі жылы епископ болып сайланды. Оның ықпалымен 1563 жылы қала Риганың үлгісіндегі азаматтық жарғысын алды. Швециялықтар тастап кеткеннен кейін, 1721 жылы Нистад шарты бойынша Ресей империясының Ливония губернаторлығына қосылды. 19 ғасырда Курессаар Балтық теңізінің жағасындағы танымал демалыс орнына айналды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1917 жылдың қыркүйек және қазан айлары аралығында неміс құрлық және теңіз күштері «Альбион» операциясы арқылы Саареманы басып алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Техумарди шайқасы болды. 1990 жылдың қазанында Курессаар Эстонияда өздігінен басқару құқығын қайта алған алғашқы қала болды.

Туризм

Курэссаре – танымал жазғы және курортты қала. Бұл қала Эстониядағы ең танымал туристік орталықтардың бірі. Бірінші туристік топ Курессареге шамамен 165 жыл бұрын келген.

Тарих

XIX ғасырдың ортасында Курессаре қаласының жанында емдік балшық қорының көптігі анықталғаннан кейін, ол курортты қалаға айналды. Бірінші балшық ваннасы 1840 жылы салынды, бірақ балшық ванналарымен емдеу 1820-жылдардың ортасынан бастап Саареманың батыс жағалауында сынақтан өтті. Денсаулықты жақсартатын балшық – Курессаренің ең маңызды белгісіне айналды. Жаңа санаторийлер мен пансионаттар ашылды, тәртіп жақсарды және келушілер саны арта түсті. 1918-1940 жылдар аралығында курорттың өркендеу кезеңі жалғасты. Келушілердің арасындағы ресейліктердің үлесі азайды, олардың орнына латыштар, финдер және шведтер келді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан бастап, Саарема аймағының бүкілі жабық шекаралық аймақ деп жарияланғанға дейін, кеңес оккупациясының аяқталуымен туризмнің дамуы баяулады, бұл барлық шетелдік туризмді тоқтатып тастады. Тек шектеулі және қатаң бақыланатын ішкі туризм ғана рұқсат етілді.

Күрессаре епископтық қамалы

Қаланың ең басты тартымдылығы – Курессаар епископтық қамалы, ол негізінен 14 ғасырға дейін салынған және қазір Сааремаа мұражайына орналасқан. Төртбұрышты бекініс орталық ауланың төңірегінде орналасқан төрт ғимарат қанатынан тұрады. Солтүстік-шығыс жағында қақпа және екі мұнара орналасқан: Ұзын Герман және Штурвольт. 17 және 18 жылдары да маңызды оқиғалар болған. Ортағасырлық қамалдың негізіндегі Курессаар бекінісінің мықты топырақ қоршаулары 19 ғасырда салынған. Курессаар қамалы Балтық елдеріндегі ең жақсы сақталған қамалардың бірі болып есептеледі. Ол 20 ғасырдың басынан бері бірнеше рет қайта жаңартылған. 2001 жылдан бері әр жазда Курессаар қамалы күндері өткізіліп, онда рыцарь турнирлері, театрландырылған экскурсиялар, шерулер және басқа да ортағасырлық көрікті жерлер ұйымдастырылады. Қамалдың оңтүстік-батысында Курессаре порты орналасқан Тори шығанағы жатыр. Курессаар қалалық паркі және тарихи стильдегі Курессаар Курсаал курорт өмірінің орталығы болып табылады. Екеуі де 19 ғасырдың екінші жартысында салынған.

Көлік

Курессаре қаласының оңтүстік-шығысындағы жартыаралда орналасқан Курессаре әуежайымен қызмет көрсетеді. Таллинге үздіксіз рейстер, сондай-ақ Рюхну аралына маусымдық рейстер бар. Арал айналасында автобус қатынасы бар, сонымен қатар Муху аралындағы Құивастумен, құрлыққа қатынайтын паром терминалымен байланыс бар. 1917 жылы, неміс оккупациясы кезінде Курессареде қалалық теміржол салынды, ал 1918 жылы ол қала әкімшілігіне берілді. Ол порты қала орталығымен байланыстырды. Станциялардың бірі уақытша Курхауста орналасқан, ал 1924 жылы арнайы Парк станциясы салынды. Теміржол 1930 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін бірте-бірте қолданыстан шығып, көбінесе бөлшектелді. Совет кезеңінде, 1950 жылдардың басында теміржолды қайта жаңғыртуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталып, рельстер көшелерден толығымен алынып тасталды.

Халықтық мәдениеттегі маңызды бейнелер

Аренсбург (Кюрессаре) – Medieval II: Total War: Kingdoms ойынындағы Тевтон ордені мемлекетінің бастапқы қалаларының бірі болып табылады.