Гүбкілердің жасушалары: құрылысы, қызметі және эволюциясы
Choanocyte
Шығанациттер – губкалардың ішкі қабығындағы жасушалар. Тамақ сүзіп, су ағынын қамтамасыз етеді. Жануарларға ең жақын жасушалар тобы – хоанофлагелляттармен байланысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хоаноциттер ("жағалы жасушалар" деп те аталады) – асконоид, сиконоид және леуконоид типтес губкалардың ішкі бетін қаптаған, орталық қамшы немесе кірпікшесі бар және микровиллилердің жағасымен қоршалған, жіңішке мембранамен байланысқан жасушалар. Олар губкаларда кездесетін жасуша қабатының бір түрі – хоанодерманы құрайды. Бұл жасуша жануарлар әлеміне (метазойларға) ең жақын туысқан, бір жасушалы протест – хоанофлагелляттарға ең көп ұқсайды. Қамшылар үнемі қозғалып, микровиллилер арқылы су ағысын тудырады, осы арқылы губка жағасынан алынған судан қоректік заттарды сүзіп алады. Содан кейін тағамдық бөлшектер жасушамен фагоцитоз арқылы сіңіріледі.
Choanocytes (also known as "collar cells") are cells that line the interior of asconoid, syconoid and leuconoid body types of sponges that contain a central flagellum, or cilium, surrounded by a collar of microvilli which are connected by a thin membrane. They make up the choanoderm, a type of cell layer found in sponges. The cell has the closest resemblance to the choanoflagellates which are the closest related single celled protists to the animal kingdom (metazoans). The flagellae beat regularly, creating a water flow across the microvilli which can then filter nutrients from the water taken from the collar of the sponge. Food particles are then phagocytosed by the cell.
Орналасқан жері
Хоаноциттер асконоидты губкалардың спонгоцель бетінде және сиконоидты губкалардың радиалды каналдарында тікелей орналасқан, бірақ лейконоидты губкаларда олар камералардың құрамын толығымен құрайды.
Choanocytes are found dotting the surface of the spongocoel in asconoid sponges and the radial canals in syconoid sponges, but they comprise entirely the chambers in leuconoid sponges.
Функция
Коаноциттер өздерінің жарақшаларын бірлесіп қозғалту арқылы судан бөлшектерді үгітқоймаға (spongocoel) және одан оскулум арқылы шығарады. Бұл гүлірдің (sponge) тыныс алу және ас қорыту функцияларын жақсартады, оттегі мен қоректік заттарды тартады, сондай-ақ көмірқышқыл газы мен басқа да қалдықтардың жылдам шығарылуын қамтамасыз етеді. Гүлірдің барлық жасушалары дербес тіршілік ете алса да, коаноциттер гүлірдің көп бөлігін қоректендіруді жүзеге асырады, содан кейін қорытылған материалдарды басқа жасушаларға жеткізу үшін амебоциттерге жібереді. Гүлірде репродуктивті органдардың болмауына байланысты, коаноциттер қажет болған кезде жыныстық көбею үшін сперматоциттерге айналуы мүмкін (ал амебоциттер ооциттерге айналады).
By cooperatively moving their flagella, choanocytes filter particles out of the water and into the spongocoel, and out through the osculum. This improves both respiratory and digestive functions for the sponge, pulling in oxygen and nutrients and allowing a rapid expulsion of carbon dioxide and other waste products. Although all cells in a sponge are capable of living on their own, choanocytes carry out most of the sponge's ingestion, passing digested materials to the amoebocytes for delivery to other cells. Choanocytes can also turn into spermatocytes when needed for sexual reproduction, due to the lack of reproductive organs in sponges (amoebocytes become the oocytes).
Эволюциялық мән
Хоаноциттер хоанофлагеллаттармен сыртқы түрде ұқсас. Молекулалық филогенез хоанофлагеллаттар мен метазоандардың туыс топтар екенін көрсетеді. Көбінесе қазіргі заманғы хоанофлагеллаттарды шағын колонияларда кездестіруге болады. Бұл екі жасуша түрінің эволюциялық байланысы күмәндануда.
Choanocytes bear a superficial resemblance to Choanoflagellates. Molecular phylogenies indicate that choanoflagellates and metazoans are sister groups. One can see some modern choanoflagellates living in small colonies. The evolutionary relationship between the two cell types is debated.