Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нитрит туындыларының біріктірілген атауы. Нитрит ионының химиялық формуласы NO2−. Нитрит (көбінесе натрий нитриті) химия және фармацевтика салаларында кеңінен қолданылады. Нитрит анионы – табиғаттағы азот айналымының көп тараған аралық кезеңі. Нитрит атауы сондай-ақ –ONO тобын қамтитын органикалық қосылыстарды да білдіреді, олар азот қышқылының эфирлері болып табылады.
Portmanteau name for nitrite derivatives
The nitrite ion has the chemical formula NO2−. Nitrite (mostly sodium nitrite) is widely used throughout chemical and pharmaceutical industries. The nitrite anion is a pervasive intermediate in the nitrogen cycle in nature. The name nitrite also refers to organic compounds having the –ONO group, which are esters of nitrous acid.
Нитритті талдау
Нитрит Грис реакциясы арқылы анықталады және талданады, онда NO2 қоршаған ортасы бар үлгі сульфанил қышқылы және нафтил 1 аминмен қышқыл ортада өңделген кезде терең қызыл түсті азо бояуы пайда болады.
Nitrite is detected and analyzed by the Griess Reaction, involving the formation of a deep red colored azo dye upon treatment of a NO2 containing sample with sulfanilic acid and naphthyl 1 amine in the presence of acid.
Үйлестіру кешендері
Нитрит – амбидентатты лиганд және металл иондарына бірнеше тәсілмен байланысу арқылы әртүрлі координациялық кешендерді құра алады. АНАММОКС – аммиактың анаэробты тотығуы, ДНРА – аммиакқа диссимиляторлық нитраттың тотығуы, ал КОММАМОКС – аммиактың толық тотығуы. Нитрификация кезінде аммоний нитритке айналады. Маңызды түрлердің бірі – Nitrosomonas. Басқа бактерия түрлері, мысалы, Nitrobacter, нитриттің нитратқа тотығу процесіне жауапты. Нитрит көптеген бактерия түрлерімен азот оксидіне немесе аммиакқа дейін тотығуға (азайтылуға) болады. Гипоксиялық жағдайларда нитрит азот оксидін бөліп шығарады, бұл қан тамырларын кеңейтеді. Нитриттің NO-ға айналуының бірнеше механизмі сипатталған, оның ішінде ксантин оксидоредуктаза, нитрит редуктаза және NO синтетаза (NOS) арқылы ферментативтік тотығу, сондай-ақ ферментативтік емес қышқыл диспропорциялану реакциялары бар.
Nitrite is an ambidentate ligand and can form a wide variety of coordination complexes by binding to metal ions in several ways. ANAMMOX is anaerobic ammonium oxidation, DNRA is dissimilatory nitrate reduction to ammonium, and COMMAMOX is complete ammonium oxidation.]] In nitrification, ammonium is converted to nitrite. Important species include Nitrosomonas. Other bacterial species such as Nitrobacter, are responsible for the oxidation of the nitrite into nitrate. Nitrite can be reduced to nitric oxide or ammonia by many species of bacteria. Under hypoxic conditions, nitrite may release nitric oxide, which causes potent vasodilation. Several mechanisms for nitrite conversion to NO have been described, including enzymatic reduction by xanthine oxidoreductase, nitrite reductase, and NO synthase (NOS), as well as nonenzymatic acidic disproportionation reactions.
Химиялық прекурсор
Азо бояулары және басқа да бояғыштар нитрит қажет болатын диазотизация процесі арқылы дайындалады. Натрий нитриті еттің пісуін жылдамдату үшін, сондай-ақ оған тартымды түс беру үшін қолданылады. 2018 жылы Британдық ет өндірушілер қауымдастығы жүргізген зерттеуде нитриттің заңмен рұқсат етілген деңгейі Clostridium botulinum бактериясының өсуіне ешқандай әсер етпейтіні анықталды. АҚШ-та ет нитрит қосылмаса, "құрғатылған" деп таңбаланбайды. Кейбір елдерде құрғатылған ет өнімдері нитрат немесе нитритсіз, тіпті өсімдік көзінен алынған нитритсіз де өндіріледі. 1993 жылдан бері нитритсіз өндірілген Парма шужағы 2018 жылы ботулизмнің бірде-бір жағдайына себеп болмағаны хабарланды. Етке нитриттер қосу белгілі канцерогендердің пайда болуына әкеп соқтырады; Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) нитритпен өңделген етті күнделікті тұтыну ішек қатерлі ісігіне шалдығу қаупін өмір бойында 18%-ға арттыратынын ескертеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ішу суындағы нитрит және нитрат иондарының рұқсат етілген максималды шектері тиісінше 3 мг/л және 50 мг/л құрайды.
Azo dyes and other colorants are prepared by the process called diazotization, which requires nitrite. Sodium nitrite is used to speed up the curing of meat and also impart an attractive colour. On the other hand a 2018 study by the British Meat Producers Association determined that legally permitted levels of nitrite have no effect on the growth of the Clostridium botulinum. In the U. S., meat cannot be labeled as "cured" without the addition of nitrite. In some countries, cured meat products are manufactured without nitrate or nitrite, and without nitrite from vegetable source. Parma ham, produced without nitrite since 1993, was reported in 2018 to have caused no cases of botulism. Adding nitrites to meat has been shown to generate known carcinogens; the World Health Organization (WHO) advises that eating of nitrite processed meat a day would raise the risk of getting bowel cancer by 18% over a lifetime. The recommended maximum limits by the World Health Organization in drinking water are 3 mg L−1 and 50 mg L−1 for nitrite and nitrate ions, respectively.
Етті тұщылау
Еттегі миоглобинмен реакцияда нитрит өнімге қажетті қызғылт-қызыл "жаңа" түс береді, мысалы, тұздалған етте. АҚШ-та нитрит 1925 жылдан бері ресми түрде қолданылып келеді. Америкалық Ет институтының ғалымдарының мәліметінше, нитритті пайдалану Орта ғасырларда басталған. Тарихшылар мен эпидемиологтар ет өңдеуде нитриттің кеңінен қолданылуы, ет өнеркәсібінің өркендеуімен тығыз байланысты екенін айтады. Француз журналисі Гийом Кудрей [fr] ет өнеркәсібі нитритпен ет өңдеуді қалайтынын, оның құрамында қатерлі ісік тудыратын нитрозо қосылыстар пайда болатыны белгілі болса да, мойындайды. Кейбір дәстүрлі және қолмен өндірілетін өнімдер нитриттерден бас тартады.
In a reaction with the meat's myoglobin, nitrite gives the product a desirable pink red "fresh" color, such as with corned beef. In the US, nitrite has been formally used since 1925. According to scientists working for the industry group American Meat Institute, this use of nitrite started in the Middle Ages. Historians and epidemiologists argue that the widespread use of nitrite in meat curing is closely linked to the development of industrial meat processing. French investigative journalist Guillaume Coudray [fr] asserts that the meat industry chooses to cure its meats with nitrite even though it is established that this chemical gives rise to cancer causing nitroso compounds. Some traditional and artisanal producers avoid nitrites.
Цианидпен улануға қарсы дәрі
Натрий нитриті және амиль нитриті түріндегі нитриттер көптеген цианидге қарсы құралдар жиынтығының құрамдас бөліктері болып табылады. Бұл екі қосылыс гемоглобинмен байланысып, Fe2+ иондарын Fe3+ иондарына тотықтырып, метгемоглобин құрайды. Метгемоглобин өз кезегінде цианидпен (CN) байланысып, цианметгемоглобин құрады, бұл митохондриядағы электрондық тасымалдау тізбегінің (ETC) IV кешеніндегі цианидтің әсерін тиімді түрде жояды, себебі цианидтің негізгі әсер ететін орны осы кешен болып табылады. Нитриттердің цианидтік улануды емдеуде пайдалы болатын тағы бір механизмі – азот оксидін (NO) өндіру. NO цитохром c оксидазадан (ETC IV кешенінен) CN-ді ығыстырып, оны метгемоглобинмен байланысуға мүмкіндік береді.
Nitrites in the form of sodium nitrite and amyl nitrite are components of many cyanide antidote kits. Both of these compounds bind to hemoglobin and oxidize the Fe2+ ions to Fe3+ ions forming methemoglobin. Methemoglobin in turn binds to cyanide (CN) creating cyanmethemoglobin, effectively removing cyanide from the complex IV of the electron transport chain (ETC) in mitochondria, which is the primary site of disruption caused by cyanide. Another mechanism by which nitrites are useful in treating cyanide toxicity is the generation of nitric oxide (NO). NO displaces the CN from the cytochrome c oxidase (ETC complex IV), making it available for methemoglobin to bind.
Органикалық нитриттер
Органикалық химияда алкил нитриттері – азот қышқылының эфирлері және құрамында нитрозокси функционалдық тобы болады. Нитроқосылыстарда C–NO2 тобы бар. Нитриттердің жалпы формуласы RONO, мұнда R – арил немесе алкил тобы. Амил нитриті және басқа алкил нитриттері тамыр кеңейткіш әсерге ие және зертханада сақтықпен қолданылуы керек. Олар кейде медицинада жүрек ауруларын емдеу үшін қолданылады. Алкил нитриттерін синтездеудің классикалық аталатын реакциясы – Мейер синтезі, онда алкил галоидтар металл нитриттерімен реакцияласып, нитроалкандар мен нитриттер қоспасын түзетін болады.
In organic chemistry, alkyl nitrites are esters of nitrous acid and contain the nitrosoxy functional group. Nitro compounds contain the C–NO2 group. Nitrites have the general formula RONO, where R is an aryl or alkyl group. Amyl nitrite and other alkyl nitrites have a vasodilating action and must be handled in the laboratory with caution. They are sometimes used in medicine for the treatment of heart diseases. A classic named reaction for the synthesis of alkyl nitrites is the Meyer synthesis in which alkyl halides react with metallic nitrites to a mixture to nitroalkanes and nitrites.
Қауіпсіздік
Нитрит тұздары екіншілік аминдермен реакцияға түсіп, N-нитрозаминдерін түзетіп шығарады, олар асқазан қатерлі ісігін тудыруы мүмкін деп саналады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) күнделікті желетін әрбір өңделген ет өмір бойы ішек қатерлі ісігіне шалдығу қаупін 18%-ға арттыратынын мәлімдейді; өңделген ет – ашыту, нитритпен тұздау, тұздау, түйіндеу немесе басқа да процестер арқылы дәмін жақсарту немесе сақтау мерзімін ұзарту үшін өңделген ет. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының 400-ден астам зерттеуді қарауының нәтижесінде 2015 жылы өңделген еттердің қатерлі ісік, әсіресе ішектің қатерлі ісігін тудыруына жеткілікті дәлелдер бар екендігі анықталды; ДДҰ-ның Халықаралық қатерлі ісіктерді зерттеу агенттігі (IARC) өңделген еттерді адамға канцерогенді деп жіктеді (1-топ). Нитрит (ішке қабылдағанда) эндогенді нитрозацияға, атап айтқанда нитрозаминнің түзілуіне алып келетін жағдайларда, IARC-мен адамға канцерогенді болуы мүмкін (2А-топ) деп жіктелді.
Nitrite salts can react with secondary amines to produce N nitrosamines, which are suspected to cause stomach cancer. The World Health Organization (WHO) advises that each of processed meat eaten a day would raise the risk of getting bowel cancer by 18% over a lifetime; processed meat refers to meat that has been transformed through fermentation, nitrite curing, salting, smoking, or other processes to enhance flavor or improve preservation. The World Health Organization's review of more than 400 studies concluded, in 2015, that there was sufficient evidence that processed meats caused cancer, particularly colon cancer; the WHO's International Agency for Research on Cancer (IARC) classified processed meats as carcinogenic to humans (Group 1). Nitrite (ingested) under conditions that result in endogenous nitrosation, specifically the production of nitrosamine, has been classified as Probably carcinogenic to humans (Group 2A) by the IARC.