Кіріспе

Американдық аболиционист (1746–1818)

Абсалом Джонс (7 қараша 1746 – 13 ақпан 1818) – Филадельфияда танымал болған африка-американдық аболиционист және дін қызметкері. Жергілікті методист шіркеуіндегі нәсілдік кемсітушілікке наразы болған ол 1787 жылы Ричард Алленмен бірге қаладағы африкалық американдықтарға көмектесу үшін "Free African Society" қоғамын құрды. "Азат африкалық қоғамға" Америка Тәуелсіздік соғысынан кейін құлдықтан босатылған көптеген жандар мүше болды. 1794 жылы Джонс алғашқы қара тілдік қауымын құрды, ал 1802 жылы ол Америка Құрама Штаттарының епископальдық шіркеуінде священник болып бекітілген алғашқы африкалық-американдық болды. Ол епископальдық қасиеттілер тізімінде көрсетілген. Ол 1979 жылғы "Ортақ дұғалар кітабында" қайтыс болған күні, 13 ақпанда "Абсалом Джонс, священник, 1818" деп еске алынады.

Ерте өмір

Абессалом Джонс 1746 жылы Делавэр штатының Сассекс округінде құлдықта дүниеге келген. Ол он алты жасында құл иесі оны, анасын және бауырларын көрші шаруаға сатқан. Сол жылы Абессаломды қалдырып, анасы мен бауырларын сатып, Филадельфияға (Пенсильвания штаты) көшіп, саудагер болады. Абессаломға Бенезет мектебінде оқуға рұқсат етіліп, ол оқу мен жазуды үйренді. Әбусалом 1770 жылы 4 қаңтарда Мэри Кингке (С. Кингке тиесілі құл әйел, Винкоптардың көршісі) үйленді. Неке рәсімін пастор Жакоб Душе жүргізді. 1778 жылы Абессалом әйелінің бостандығын сатып алды, осылайша олардың балалары бостандыққа ие болды; ол сыйлықтар мен қарыздар арқылы көмек сұрады. (Колониялық заңға сәйкес, балалар анасының мәртебесін мұраға алады, сондықтан құл әйелдерден туған балалар туылғаннан бастап құл болып саналады.) Абессалом құлын босатуды сұрап хат жазғанмен, бастапқыда одан бас тартылды. Алайда, 1784 жылы революциялық идеялардың ықпалымен Винкоп оны босатып жіберді. Абессалом өзінің американдық екендігін білдіретін "Джонс" тегін алды. Кейін Джонс екінші рет бостандық сұрады. 1784 жылдың 1 қазанында ол құлдықтан босатылды. Құлдықтан босатылғаннан кейін Абессалом 1802 жылдың қыркүйек айында дін қызметкері болып тағайындалды. Осылайша ол Америкада танымал діннің алғашқы қара нәсілді дін қызметкері атанды.

Қызмет мансабы

Пенсильвания құлдықты жойып, жаңа Америка Құрама Штаттарындағы еркін штатқа айналды. Джонс Филадельфиядағы Сент-Джордж методист епископ шіркеуінің көпұлтты қауымының дін қызметкері болды. Методист шіркеуі барлық нәсілдің адамдарын қабылдады және афроамерикалықтарға уағыз айтуға рұқсат берді. Ричард Алленмен бірге Джонс методист епископ шіркеуінің уағыз айтуға лицензия алған алғашқы афроамерикалықтарының бірі болды. Дегенмен, шіркеу мүшелері нәсілдік кемсітушілікке бой берді. 1792 жылы Сент-Джордж методист епископ шіркеуінде Абессалом Джонс және басқа афроамерикалық мүшелерге бірінші қабаттағы орындықтарда және тізе бүгіп отыруға рұқсат берілмеді, олардың орнына қабырға бойында, содан кейін галереяда немесе балконде отыруға мәжбүр болды. Дұғадан кейін Джонс және шіркеудің көптеген афроамерикалық мүшелері тұрып, шіркеуден шығып кетті. Джонс пен Аллен Филадельфияда жаңадан босатылған адамдарға көмектесу үшін құрылған, діни ағымдарға жатпайтын, өзара көмек қоғамы – Free African Society (FAS) ұйымын құрды. 1794 жылдан кейін олардың діни жолдары айырылып, Джонс пен Аллен ажырасты. Бірақ олар өмір бойы дос болып, бірлесіп жұмыс істеді. 1791 жылы Джонс FAS-та діни қызметтер өткізе бастады, ол келесі жылы Филадельфиядағы Африка шіркеуінің негізіне айналды. Джонс Епископ шіркеуінің құрамында қалып, ақ нәсілділердің бақылауынан тәуелсіз афроамерикалық қауым құруды көздеді. 17 шілде 1794 жылы Филадельфиядағы алғашқы қара нәсілділер шіркеуі – Сент-Томас епископ шіркеуі есігін ашты. Джонс шешендігімен танымал болды және Жаңа жыл күні құлдыққа қарсы уағыз айту дәстүрін қалыптастыруға көмектесті. Оның 1808 жылдың 1 қаңтарындағы уағызы, АҚШ Конституциясы африкалық құл саудасын тоқтатуды міндеттеген күн, «Шүкіршілік уағызы» деп аталды және памфлет түрінде жарияланды. Ол кеңінен танымал болды. Джонстың үлкен қабілеттері туралы әңгімелер тарады. Ақ нәсілділер оның шешендігін мойындамады, мүмкін, олар риториканы африкалық текті адамдардың қабілеттерінен асып түсетін нәрсе деп есептеді. Көптеген басқа афроамерикалық көшбасшылардың да үлкен қабілеттері болды деген әңгімелер айтылды. 1797 жылдың 30 қаңтарында петицияны Пенсильвания штатынан АҚШ өкілі Джон Суонвик ұсынды. Джонс ақ нәсілділерді құлдықтың арамдығына, Құдайға қарсы келуіне және ұлттың идеалдарына қайшы екеніне көндіру үшін моральдық ықпал етуді қолданды. АҚШ өкілі Джордж Тэтчер Массачусетс штатынан петицияны қабылдап, оны Қашқын заң жөніндегі комиссияға жіберу керек деді, бірақ Өкілдер палатасы петицияны 50-33 дауыспен қабылдамады. Оба эпидемиясы кезінде ақ нәсілділерге қарағанда жиырма есе көп қара нәсілділер көмектесті, бұл Сент-Томас шіркеуінің қоғамда мойындалуына үлкен үлес қосты.

Өлім және мұра

Джонс 1818 жылғы 13 ақпанда Филадельфияда қайтыс болды. Ол бастапқыда Филадельфиядағы (Пенсильвания штаты) Сент-Томас шіркеуінің қоймасында жерленген. Оның денесі Ливан зиратына, содан кейін Едем зиратына көшірілді. 1991 жылы оның қалдықтары эксгумацияланып, кремацияланды және қазіргі Африка епископтық шіркеуінің Абессалом Джонс алтарінде (қазір Филадельфиядағы Ланкастер даңғылы, 6361 мекенжайы) сақталды. Капелла оның құрметіне, сондай-ақ шіркеудің пасторлық үйі оның атымен аталады. Ұлттық Епископальдық шіркеу оның өмірін және қызметін жыл сайын 13 ақпандағы өліміне орай кіші мерекемен еске алады. Пенсильвания епархиясы оның есімін жыл сайын тойлау және сыйлықтап құрметтейді.