Грумман A-6 Intruder: Америкалық шабуыл ұшағының тарихы

Кіріспе

1960 жылы Grumman компаниясы жасаған шабуылдық ұшақтар отбасысы

Grumman A-6 Intruder – американдық Grumman Aerospace компаниясы әзірлеген және бұрын АҚШ Әскери-теңіз күштері мен АҚШ Теңіз жаяу әскерлері қолданған, кез келген ауа-райы жағдайында шабуылға арналған екі қозғалтқышты ұшақ. Ол 1957 жылы Аэронавтика бюросы берген талапқа жауап ретінде жасалды. Талап бойынша, ұшақ Әскери-теңіз күштерінің ұзақ қашықтықтағы миссияларын орындауға, сондай-ақ Теңіз жаяу әскерлеріне жақыннан әуе көмегін көрсетуге қабілетті болу керек еді, ал қысқа ұшып-қону және қону (STOL) мүмкіндігі де қарастырылды. Ол поршеньді қозғалтқышты Douglas A-1 Skyraider ұшағын алмастыру үшін жасалды. Талапқа сәйкес, ұшақта бір немесе екі турбореактивті немесе турбовинтті қозғалтқыш болуы мүмкін еді. Grumman компаниясының ұсынысы жеңіске ие болды және екі Pratt & Whitney J52 турбореактивті қозғалтқышы қолданылды. Intruder – әскери-теңіз күштерінің тұңғыш ұшағы, оның конструкциясы мен қару-жарақ жүйесі біріктірілген. Ұшақтың экипажы екі адамнан тұрады, олар қатарласып отырады, ал жұмыс жүктемесі ұшқыш пен қару офицері (бомбалаушы/навигатор немесе БН) арасында бөліседі. Қалыпты жарылғыш заттардан өзге, ол ядролық қаруды да тасымалдай алатын, оны бомбалау арқылы жеткізуге болады. 1960 жылдың 19 сәуірінде алғашқы прототип бірінші ұшуын жасады. A-6 1963 жылдан 1997 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлерінің қызметінде болды, осы кезеңде көптеген түрлері жасалып, өндірілді. Ең табысты түрлерінің екеуі – EA-6B Prowler (электрондық соғысқа арналған) және KA-6D (жанар май құюға арналған) ұшақтары болды. Ол Вьетнам соғысы және Персы шығанағы соғысы сияқты түрлі шетелдік қақтығыстарда қолданылды. A-6 ұшағын McDonnell Douglas A-12 Avenger II ұшағы алмастыру жоспарланған, бірақ жоғары шығындарға байланысты бұл бағдарлама тоқтатылды. Сондықтан, A-6E зейнетке шығар кезде, оның дәлдікті соққы беру миссиясын бастапқыда LANTIRN құрылғысымен жабдықталған Grumman F-14 Tomcat ұшағы қабылдады.

Өмірбаян

Корей соғысында поршентік қозғалтқышты A-1 Skyraider ұшағының ауа райына тәуелділігі және турбиналық қозғалтқыштардың пайда болуы нәтижесінде, 1955 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері барлық ауа райында қолданылатын, авиатасымалдағышқа негізделген шабуылдық ұшаққа қатысты алдын ала талаптарды ұсынды. АҚШ Әскери-теңіз күштері 1956 жылғы қазан айында Оперативтік талаптар құжатын (ОТҚ) жариялады. 1957 жылғы ақпан айында Ұсыныс сұрауы (ҰС) шығарылды. ҰС-та «жауға кез келген уақытта соққы бере алатын, жақыннан әуе көмегін көрсететін шабуылдық бомбалаушы» талап етілді. Авиация авторлары Билл Ганстон мен Питер Гилкрист бұл талаптардың қызметтің Корей соғысындағы тәжірибесімен қалыптасқанын атап өтті, онда ауа райы қолайлы болмаған жағдайда әуе көмегі жиі қол жетімсіз болатын. ҰС-қа жауап ретінде Bell, Boeing, Douglas, Grumman, Lockheed, Martin, North American және Vought сияқты сегіз компаниядан барлығы он бір жоба ұсынылды. Grumman ұсынған жоба ішкі түрде G 128 деп белгіленді. Grumman-ның жобалау тобын Роберт Нафис және Лоуренс Мид-младший басқарды. Топ екі орында орналасқан: компанияның Бетпейдждегі өндіріс орналысы және Калвертон әскери-теңіз қару-жарақ өндірістік резерв зауытындағы сынақ орталығы. 1959 жылғы қыркүйекте жоба Макеттік комиссиясымен бекітілді. Екінші прототип 1960 жылғы 28 шілдеде ұшты. Ұшақты дамытуға қажетті сынақ бағдарламасы ұзаққа созылды. Өте жетілдірілген навигациялық және шабуылдық жабдықтар көптеген түзетулерді қажет етті, сондай-ақ аэродинамикалық кемшіліктерді жою және қажетсіз мүмкіндіктерді алып тастау қажет болды. Артқы фюзеляжда орналасқан аэробрейктерді кеңейту, көлденең қанаттың төмен қарайтын ағынын өзгертті, бұл оның механизмдерін жүктеді, сондықтан қанат кейінірек жылжытылды. Ұшақтың жылдамдығын бақылауда аэробрейктер жеткілікті тиімді емес екені анықталды және олар қанаттың ұштарына орнатылды. Алғашқы ұшақтарда фюзеляж бен қанаттың ұштарында аэробрейктер болған, бірақ фюзеляждағылары көп ұзамай өшіріліп, кейінірек шығарылған ұшақтардан алынып тасталды.

As a result of the fair weather limitation of the propeller driven A 1 Skyraider in the Korean War and the advent of turbine engines, the United States Navy issued preliminary requirements in 1955 for an all weather carrier based attack aircraft. The U. S. Navy published an Operational Requirements Document (ORD) for it in October 1956. It released a Request For Proposals (RFP) in February 1957. The RFP called for a 'close air support attack bomber capable of hitting the enemy at any time'. Aviation authors Bill Gunston and Peter Gilchrist observe that this specification was shaped by the service's Korean War experiences, during which air support had been frequently unavailable unless fair weather conditions were present. In response to the RFP, a total of eleven design proposals were submitted by eight different companies, including Bell, Boeing, Douglas, Grumman, Lockheed, Martin, North American, and Vought. Grumman's submission was internally designated as the Type G 128. Grumman's design team was led by Robert Nafis and Lawrence Mead, Jr. The team was spread between two sites, the company's manufacturing plant at Bethpage and the testing facilities at Naval Weapons Industrial Reserve Plant, Calverton. During September 1959, the design was approved by the Mock Up Review Board. with the second prototype flying on 28 July 1960. The test program required to develop the aircraft took a long time. The very advanced navigation and attack equipment required a lot of development and changes had to be made to correct aerodynamic deficiencies and remove unwanted features. Extending the air brakes, which were mounted on the rear fuselage, changed the downwash at the horizontal tailplane which overloaded its actuator so the tailplane was moved rearwards by Later evaluation of the aircraft showed that the airbrakes were not effective enough in controlling the speed of the aircraft and they were moved to the wing tips. Early production aircraft were fitted with both the fuselage and wingtip air brakes, although the fuselage mounted ones were soon disabled, and were removed from later aircraft.

Дамыту

1963 жылдың ақпан айында А 6 АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қолданысқа енгізілді. Гунстон мен Гилкристтің сөзінше, бұл модель "тарихтағы алғашқы нағыз кез келген ауа-райында қолданылатын шабуылдық бомбалаушы" атанды. Дегенмен, алғашқы қолданыс тәжірибелері ұшақтың күтімге өте жоғары талаптар қоятынын, әсіресе Азия операциялық аймағында, және техникалық дайындық деңгейінің төмен екенін көрсетті. Осыған жауап ретінде Әскери-теңіз авиациялық зертханасы А 6 авиациялық кешенінің сенімділігі мен өнімділігін арттыруға бағытталған ауқымды және ұзақ мерзімді бағдарламаны бастады. Вьетнам соғысы кезінде туындаған шұғыл әскери қажеттіліктерге жауап ретінде А 6-ның түрлі арнайы модификациялары жасалды. Соңғы А 6Е 1992 жылы жеткізілді. 1980 жылдары А 6F деп аталатын тағы бір модельді жоспарлау жүргізілді. General Electric F404 турбовентиляторлық қозғалтқышымен және әртүрлі авионика және ұшақ конструкциясының жақсартуларымен жабдықталуы тиіс болған бұл модель, McDonnell Douglas A 12 Avenger II жақын арада өндіріске түседі деген болжаммен тоқтатылды. Оның орнына, қолдағы А 6Е ұшақтарының қанаттарын ауыстыруды қамтитын, ұзақ қызмет ету мерзімін қамтамасыз ету бағдарламасы іске асырылды; бастапқыда металл қанаттар қолданылды, ал 1980 жылдардың соңында графит эпоксидтік композиттік қанаттар жасалды. Осы кезеңде флотқа GPS қабылдағыштары, жаңа компьютерлер мен радарлар, тиімдірек J 52 409 қозғалтқыштары, сондай-ақ түрлі қосымша зымырандармен үйлесімділікті арттыру сияқты жақсартулар енгізілді.

Дизайн

Grumman A-6 Intruder – екі орындық, екі қозғалтқышты моноплан, ауа райы мен жарық жағдайына қарамастан, авиатасымалдағыштан шабуылдық миссияларды орындауға жабдықталған. Өз заманында Intruder жоғары дәрежеде интеграцияланған, күрделі авиациялық құралдармен жабдықталған. Авиатасымалдағышқа қонуға қабілетті болғанымен, АҚШ Теңіз корпусының көптеген A-6 Intruder ұшақтары Оңтүстік Вьетнамдағы Чу Лай және Дананг қалаларында, сондай-ақ Таиландтағы Нам Фонгта орналасқан.

Ливан және кейінгі іс-қимыл

Кейіннен А 6 Intruders басқа операцияларды қолдауға, мысалы, 1983 жылы Ливандағы көпұлтты күшті қолдауға пайдаланылды. 4 желтоқсанда бір LTV A 7 Corsair II және бір Intruder сириялық зымырандармен атып түсірілді. Intruder ұшқышы, лейтенант Марк Лэнг және бомбалаушы / навигатор лейтенант Роберт "Бобби" Гудман апаттан бірден бұрын шықты; Лэнг жарақаттарынан қайтыс болды, ал Гудман сириялықтар тұтқындап, Дамаскке алып кетті, ол 1984 жылы 3 қаңтарда босатылды. Кейін 1980 жылдары екі Әскери-теңіз резервінің А 7 Corsair II жеңіл шабуыл жасақтары, VA 205 және VA 304, сәйкесінше, Атлантадағы NAS, Джорджия және Калифорниядағы NAS Alameda-да А 6E-мен орта шабуыл жасақтары ретінде қайта құрылды. 1986 жылы сәуірде Ливияны бомбалау кезінде (Эль-Дорадо каньоны операциясы) ұшақ тасымалдағыштары USS America және Coral Sea-дан әрекет еткен Intruders те әрекетке түсті. Ондағы эскадрильялар - VA 34 "Blue Blasters" (USS America-дан) және VA 55 "Warhorses" (USS Coral Sea-дан). 1991 жылғы Перс шығанағындағы соғыс кезінде АҚШ-тың Әскери-теңіз флоты мен АҚШ-тың Теңіз жаяу әскерлерінің A 6 ұшақтары 4700-ден астам ұрыс ұшуларын жасады, жақыннан әуеден қолдау көрсетті, жаудың әуе қорғанысын жойды, ирактық әскери-теңіз бөлімшелеріне шабуыл жасады және стратегиялық нысаналарға соққы берді. Сонымен қатар олар лазерлік басқарумен бомбаларды жеткізу үшін АҚШ-тың негізгі шабуыл платформасы болды. АҚШ әскери-теңіз флоты оларды Saratoga, John F. Kennedy, USS Midway, USS Ranger, USS America және Theodore Roosevelt әуе кемелері арқылы, ал АҚШ-тың теңізшілер корпусы A 6 ұшақтарын құрлықта, негізінен Бахрейндегі Шейх Иса әуе базасынан жұмыс істеді. Үш A 6 ұшағы SAM және AAA зымырандарымен ұрыста атып түсірілді. Intruder-дың үлкен, дөңгелек мұрны мен жұқа құйрығы оған "Қос сұр", "Құдіретті Альфа Алты", "Темір құрт" және "Драмстик" сияқты көптеген лақап есімдер берді. Персид шығанағындағы соғыстан кейін Intruders Ирактағы ұшуға тыйым салынған аймақты қарауылдады және Сомалидегі "Үмітті қалпына келтіру" операциясы кезінде АҚШ-тың теңіз жауынгерлеріне әуеден қолдау көрсетті. Соңғы A 6E Intruder АҚШ-тың теңіз әскерінің қатарынан 1993 жылы 28 сәуірде шықты. Әскери-теңіз флотының A 6 ұшақтары 1994 жылы Боснияда тағы да қызмет етті. 1996 жылы 4 маусымда RIMPAC жаттығуы кезінде, жапондық әскери-теңіз флотының әуе қорғанысын оқыту үшін ерекше нысана сүйрейтін тапсырманы орындаған АҚШ Әскери-теңіз флотының A 6E ұшағын жапондық эсминец JS Yūgiri қателесіп шабуылдап, Phalanx CIWS пулеметімен атып түсірді. Ұшқыш пен навигатор екеуі де катапульданып, құтқарылды.

A 6 Intruders were later used in support of other operations, such as the Multinational Force in Lebanon in 1983. On 4 December, one LTV A 7 Corsair II and one Intruder were downed by Syrian missiles. The Intruder's pilot, Lieutenant Mark Lange, and bombardier/navigator Lieutenant Robert "Bobby" Goodman ejected immediately before the crash; Lange died of his injuries while Goodman was captured and taken by the Syrians to Damascus where he was released on 3 January 1984. Later in the 1980s, two Naval Reserve A 7 Corsair II light attack squadrons, VA 205 and VA 304, were reconstituted as medium attack squadrons with the A 6E at NAS Atlanta, Georgia and NAS Alameda, California, respectively. Intruders also saw action in April 1986 operating from the aircraft carriers USS America and Coral Sea during the bombing of Libya (Operation El Dorado Canyon). The squadrons involved were VA 34 "Blue Blasters" (from USS America) and VA 55 "Warhorses" (from USS Coral Sea). During the Gulf War in 1991, U. S. Navy and U. S. Marine Corps A 6s flew more than 4,700 combat sorties, providing close air support, destroying enemy air defenses, attacking Iraqi naval units, and hitting strategic targets. They were also the U. S. Navy's primary strike platform for delivering laser guided bombs. The U. S. Navy operated them from the aircraft carriers Saratoga, John F. Kennedy, USS Midway, USS Ranger, USS America and Theodore Roosevelt, while U. S. Marine Corps A 6s operated ashore, primarily from Shaikh Isa Air Base in Bahrain. Three A 6s were shot down in combat by SAMs and AAA. The Intruder's large blunt nose and slender tail inspired a number of nicknames, including "Double Ugly", "The Mighty Alpha Six", "Iron Tadpole" and also "Drumstick". Following the Gulf War, Intruders were used to patrol the no fly zone in Iraq and provided air support for U. S. Marines during Operation Restore Hope in Somalia. The last A 6E Intruder left U. S. Marine Corps service on 28 April 1993. Navy A 6s saw further duty over Bosnia in 1994. On 4 June 1996, during RIMPAC a US Navy A 6E performing the unusual target towing task to train Japanese Navy air defense crews was mistakenly engaged and shot down by the Japanese destroyer JS Yūgiri with its Phalanx CIWS gun. Both the pilot and BN ejected and were recovered.

Зейнеткерлік

Кувейт соғысынан аз бұрын және кейін 164XXX сериялық Буно (BuNo) нөмірімен жаңа ұшақтар өндірілгеніне қарамастан, және ескі ұшақтардың қанаттарын ауыстыру бағдарламасымен толықтырылғандықтан, A-6E және KA-6D ұшақтары 1990 жылдардың ортасында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің шығындарды қысқарту шарасы ретінде, Қорғаныс министрінің кеңсесінің ұсынысымен, авиатасымалдаушылардың әуе күштеріндегі және АҚШ Теңіз жаяу әскерінің әуе топтарындағы ұшақтардың түрлерінің/модельдерінің/серияларының (T/M/S) санын азайту мақсатымен қызметтен шығарылды. A-6 ұшағын McDonnell Douglas A-12 Avenger II ұшағымен алмастыру жоспарланған, бірақ бағдарламаның құны артып кетуіне байланысты ол тоқтатылды. "Intruder" бірнеше жыл бойы қолданыста болды, содан кейін LANTIRN құрылғысымен жабдықталған F-14D Tomcat ұшағының пайдасына зейнеткерлікке шықты, ол өз кезегінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде F/A-18E/F Super Hornet және АҚШ Теңіз жаяу әскерінде екі орындық F/A-18D Hornet ұшақтарымен алмастырылды. 2010 жылдары авиатасымалдаушыдан ұшырылатын, ұшқышсыз әуедегі бақылау және шабуыл бағдарламасы бір кезде "Intruder" ұшағының алысқа соққы беру рөлін орындайтын ұшқышсыз әуе аппаратын (UAV) жасауға бағытталған, бірақ бұл бастама кейіннен танкерлік миссияға басымдық беруге өзгерді. Соңғы "Intruder" ұшақтары 1997 жылдың 28 ақпанында қызметтен шығарылды. АҚШ қорғаныс ведомствосының көптеген өкілдері, әсіресе Әскери-теңіз авиациясы, "Hornet" және "Super Hornet" сияқты жақын қашықтықтағы авиатасымалдаушыдан шабуыл жасайтын күштерге көшудің дұрыс еместігіне күмән келтірді, бұл "Intruder" және "Tomcat" сияқты ескі ұшақтармен салыстырылғанда. Алайда, соңғы қақтығыстарда USN, USMC және НАТО тактикалық авиациясын қолдау үшін модификацияланған Boeing KC-135 Stratotanker және McDonnell Douglas KC-10 Extender танкерлерінің болуы, Қорғаныс министрлігінің кейбір жоғары лауазымды шенеуніктерi АҚШ Әскери-теңіз күштерінің авиатасымалдаушылар тобындағы дербес жанармай құю қабілетіне және авиатасымалдаушыдан шабуыл жасайтын ұшақтардың дербес қашықтығына аз мән берді. "Intruder" F-14 немесе F/A-18 ұшақтарының жылдамдығына немесе әуедегі күреске жете алмаса да, A-6 ұшағының қашықтығы мен жүк көтеру қабілеті әлі де парктегі жаңа ұшақтардан асып түседі. Жаңа қанаттары бар сақталған ұшақтар және кейінірек өндірілген ұшақтар (яғни, BuNo 164XXX сериясы), мұражайға немесе ұшпайтын статикалық экспонаттарға арналмаған, Аризона штатындағы Дэвис-Монтан әуе күштері базасындағы AMARG сақтау орталығында сақталды.

Despite the production of new airframes in the 164XXX Bureau Number (BuNo) series just before and after the Gulf War, augmented by a rewinging program of older airframes, the A 6E and KA 6D were quickly phased out of service in the mid 1990s in a U. S. Navy cost cutting move driven by the Office of the Secretary of Defense to reduce the number of different type/model/series (T/M/S) of aircraft in carrier air wings and U. S. Marine aircraft groups. The A 6 was intended to be replaced by the McDonnell Douglas A 12 Avenger II, but that program was canceled due to cost overruns. The Intruder remained in service for a few more years before being retired in favor of the LANTIRN equipped F 14D Tomcat, which was in turn replaced by the F/A 18E/F Super Hornet in the U. S. Navy and the twin seat F/A 18D Hornet in the U. S. Marine Corps. During the 2010s, the Unmanned Carrier Launched Airborne Surveillance and Strike program was at one point intended to produce an unmanned aerial vehicle (UAV) successor to the Intruder's long distance strike role, but the initiative has since changed priorities towards the tanker mission instead. The last Intruders were retired on 28 February 1997. Many in the US defense establishment in general, and Naval Aviation in particular, questioned the wisdom of a shift to a shorter range carrier based strike force, as represented by the Hornet and Super Hornet, compared to the older generation aircraft such as the Intruder and Tomcat. However, the availability of USAF Boeing KC 135 Stratotanker and McDonnell Douglas KC 10 Extender tankers modified to accommodate USN, USMC and NATO tactical aircraft in all recent conflicts was considered by certain senior decision makers in the Department of Defense to put a lesser premium on organic aerial refueling capability in the U. S. Navy's carrier air wings and self contained range among carrier based strike aircraft. Although the Intruder could not match the F 14's or the F/A 18's speed or air combat capability, the A 6's range and load carrying ability are still unmatched by newer aircraft in the fleet. Surviving aircraft fitted with the new wings, and later production aircraft (i. e., BuNo 164XXX series) not earmarked for museum or non flying static display were stored at the AMARG storage center at Davis Monthan Air Force Base, Arizona.

YA-6A және A-6A

Сегіз прототиптік және өндіріске дейінгі Intruder ұшақтары кейде YA 6A белгісімен аталатын. Бұл ұшақтар A 6A Intruder-ді әзірлеу және сынақтан өткізу үшін пайдаланылды. Intruder-дің алғашқы нұсқасы күрделі және жетілдірілген DIANE (Digital Integrated Attack/Navigation Equipment) кешені негізінде құрылды, ол тіпті түнде және қолайсыз ауа райында да жоғары дәлдікпен бомбалауды қамтамасыз етуге арналған. DIANE бірнеше радар жүйелерінен тұрды: YA 6A-ның AN/APQ 88 радарының орнына Norden Systems AN/APQ 92 іздеу радары, сондай-ақ нысананы қадағалау үшін жеке AN/APG 46, AN/APN 141 радиолокациялық биіктік өлшегіші және Litton AN/ASN 31 инерциялық навигациялық жүйеге жағдай туралы ақпаратты жеткізу үшін AN/APN 122 Доплер навигациялық радары. Ұшу деректерін өңдеу компьютері және AN/ASQ 61 баллистикалық компьютері радар ақпаратын оң жақ креслодағы бомбашы/навигатор үшін біріктірді. TACAN және ADF жүйелері де навигация үшін қолданылды. Жұмыс істеген кезде DIANE өз дәуіріндегі ең қабілетті навигациялық/шабуыл жүйесі болды, бұл Intruder-ге тіпті өте қиын жағдайларда ұшуға және соғысуға мүмкіндік берді (особылық Вьетнам соғысы кезінде Вьетнам мен Таиландта маңызды болды). Ол көптеген бастапқы қиындықтарға тап болды және сенімділігі орнатылғанға дейін бірнеше жыл өтті. A 6A ұшақтарының жалпы саны 480 болды, прототиптік және өндіріске дейінгі ұшақтар есепке алынбағанда. A 6B ұшағындағы көптеген стандартты шабуыл жүйелері жаудың радиолокациялық станцияларын анықтау және қадағалау, сондай-ақ AGM 45 Shrike және AGM 78 Standard сәулеленуге қарсы зымырандарын бағыттау үшін арнайы жабдықтарға алмастырылды. AN/APQ 103 радары A 6A-да қолданылған AN/APQ 92 радарының орнына қойылды, ал AN/APN 153 навигациялық радары бұрынғы AN/APN 122 радарының орнына қойылды, ол да A 6A-да қолданылды. 1968 және 1977 жылдар аралығында бірнеше Intruder эскадрильясы A 6B ұшақтарын өздерінің стандартты A 6A ұшақтарымен бірге пайдаланды. Бес ұшақ түрлі себептермен жоғалды, ал қалғандары кейіннен 1970-ші жылдардың соңында A 6E стандартына жаңартылды.

А-6С

12 A 6A 1970 жылы Вьетнамдағы Хо Ши Мин жолына қарсы түнгі шабуылдар үшін A 6C стандартына түрлендірілді. Оларға фюзеляжда FLIR және жақсы жарықпен көруге арналған телекамералар үшін "Trails/Roads Interdiction Multi sensor" (TRIM) құрылғысы, сондай-ақ "Black Crow" қозғалтқыштың тұтануын анықтау жүйесі орнатылды. Радарлар да жаңартылды, AN/APQ 112 бұрынғы AN/APQ 103-ті ығыстырды, ал AN/APN 186 навигациялық радары бұрынғы AN/APN 153-ті ығыстырды. Көп жақсартылған Sperry Corporation AN/APQ 127 радары AN/APG 46 отты басқару радарын алмастырды. Осы ұшақтардың бірі шайқаста жоғалды; қалғандары соғыс аяқталғаннан кейін A 6E стандартына қайта жабдықталды.

KA-6D

1970 жылдардың басында KA 3B және EA 3B Skywarrior ұшақтарын алмастыру мақсатында 78 A 6A және 12 A 6E ұшақтары басқа ұшақтарға әуеде жанармай құюды қамтамасыз ету үшін танкер ретінде қайта жарақталды. DIANE жүйесі алынып тасталды және ішкі жанармай құю жүйесі орнатылды, кейде орталық сызықтағы пилонда D 704 жанармай құю модулімен толықтырылды. KA 6D теориялық тұрғыда күндізгі/көрнекі бомбалау міндетін орындай алатын болған, бірақ ол ешқашан қолданылмады, стандартты жарақтандыруы төрт жанармай багі болды. Тактикалық ұшақ платформасы негізінде құрылғандықтан, KA 6D миссия кезінде соққы беруге дайын ұшақтармен бірге ұшуға және оларды жанармаймен қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Әрбір "Intruder" эскадрильясымен бірнеше KA 6D теңізге шықты. Олардың жұмысы "Intruder" эскадрильяларымен біріктірілді, себебі A 6 экипажы екі ұшақты да басқаруға оқытылды және NATOPS нұсқаулықтарында A6 және KA 6D ұшақтары туралы ақпарат бар болды. Бұл ұшақтар әрдайым жетіспеушілікке тап болды және жиі қайтып келе жатқан авиатасымалдаушыдан шығып бара жатқанға дейін "қайта бөлінді". Көптеген KA 6 ұшақтарының G күшіне қатысты шектеулері болды, сондай-ақ, үздіксіз пайдалану және көптеген катапульттер мен ұстағыштардың болуынан фюзеляж созылып, деформацияланды. Ұшақтың қызметтен шығарылуы АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерінің жанармай құю мүмкіндігінде үзіліс тудырды. Әскери-теңіз күштерінің Lockheed S 3 Viking ұшағы жаңа F/A 18E/F Super Hornet пайдалануға кіріскенше бұл олқылықты толтырды.

А-6Е

1970 жылы енгізілген және алғаш рет 1971 жылдың 9 желтоқсанында қолданысқа қойылған, навигациялық және шабуыл жүйелері күрт жақсартылған Intruder шабуылды нұсқасы. A 6A/B/C үлгілеріндегі бұрынғы жеке іздеу және нысананы ұстау (өртті басқару) радарлары бір Norden AN/APQ 148 көп режимді радарымен және A 6A-ның DIANE дискретті транзисторлық технологиясына қарағанда күрделірек (және көбінесе сенімдірек) интегралды схемаларға негіделген бортындағы компьютерлермен алмастырылды. Жаңа AN/ASN 92 инерциялық навигациялық жүйесі және CAINS (Кемелік Ұшақтар Инерциялық Навигациялық Жүйесі) қосылды, бұл навигацияның дәлдігін арттырды. 1979 жылдан бастап барлық A 6E ұшақтары AN/AAS 33 DRS (Табу және қашықтық өлшеу жиынтығы) жүйесімен жабдықталды, ол «Нысананы тану және шабуылға көп сенсорлы» (TRAM) жүйесінің бөлігі болып табылады. Бұл ұшақтың мұрнының астына орнатылған кішкентай, гироскопиялық түрлендіргішпен жабдықталған мұнара, алға бағытталған инфрақызыл (FLIR) сенсор, лазерлік нысана көрсеткіші/белгілегіші және IBM AN/ASQ 155 компьютерінен тұрады. TRAM жаңа Norden AN/APQ 156 радарымен үйлесімді болды. BN TRAM бейнелерін және радар деректерін бірге қолданып, өте дәл шабуылдар жасауға немесе нысананың радарына ескерту бермеу үшін TRAM сенсорларын ғана пайдаланып шабуылдауға болатын. TRAM сонымен қатар Intruder-ге лазерлік басқарылатын бомбаларды автономды түрде белгілеуге және тастауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Intruder әуедегі жылжымалы нысананың индикаторын (AMTI) пайдаланды, бұл ұшаққа жылжымалы нысананы (мысалы, танкты немесе жүк көлігін) қадағалауға және нысана қозғалғанда да оқ-дәрі тастауға мүмкіндік берді. Компьютерлік жүйе сонымен қатар офсеттік нысананы (OAP) пайдалануға мүмкіндік берді, бұл экипажға жақын жердегі белгілі нысананың координаттарын анықтап, көзге көрінбейтін нысанаға қатысты аралықты және бағытты енгізу арқылы радарда көрінбейтін нысанаға түсуге мүмкіндік берді. 1980 жылдары A 6E TRAM ұшақтары қару-жарақ қабілетін кеңейту үшін A 6E «Қаруды басқару жүйесін жақсарту» (WCSI) нұсқасына жаңартылды. Бұл AGM 84 Harpoon зымыраны және AGM 123 Skipper сияқты бірінші буынның дәлдікпен басқарылатын қаруларын алып жүру және нысанаға алу мүмкіндігін қосты. WCSI жабдықталған ұшақтар ақырында AGM 84E SLAM ұзақ қашықтықтағы құрлықты шабуылдау зымырасын пайдалану мүмкіндігін шектеулі түрде алу үшін өзгертілді. Harpoon және SLAM зымырандары ортақ байланыс интерфейстеріне ие болғандықтан, WCSI ұшақтары SLAM зымырандарын алып жүруге және атуға қабілетті болды, бірақ оларды нысанаға бағыттау үшін жақын жердегі A 6E SWIP қажет болды. 1990 жылдардың басында кейбір сақталған A 6E ұшақтары SWIP (Жүйелер/Қару-жарақтарды жақсарту бағдарламасы) аясында жаңартылды, бұл оларға AGM 65 Mavericks, AGM 84E SLAM, AGM 62 Walleyes және AGM 88 HARM антирадиациялық зымыраны, сондай-ақ AGM 84 Harpoon қосымша мүмкіндіктерін қоса алғанда, соңғы дәлдікпен басқарылатын оқ-дәрілерді пайдалануға мүмкіндік берді. AN/ASQ 155 компьютерлік жүйесіне қажетті MIL STD 1553 цифрлық интерфейстерді пилондарға енгізу үшін копроцессор, сондай-ақ қосымша басқару панелі қосылды. Қанаттың шаршауына байланысты туындаған бірнеше мәселеден кейін, флоттың шамамен 85% жаңа графит/эпоксид/титан/алюминий композиттік қанаттармен жабдықталды. Жаңа қанаттардың артықшылықтары да, кемшіліктері де болды, себебі композиттік қанаттар берік және фюзеляжға көбірек күш түсіреді, бұл фюзеляждың шаршауын тездетті. 1990 жылы A 6 өндірісін тоқтату туралы шешім қабылданды. 1970 және 1980 жылдары A 6 жылына төрт-бес жаңа ұшақ өндірілді, бұл көбінесе кездейсоқ жоғалтуларды ауыстыруға жеткілікті болды. Соңғы тапсырыс 1993 жылы жеткізілген композиттік қанаттары бар SWIP конфигурациясындағы 20 ұшаққа арналған. A 6E үлгілерінің жалпы саны 445 ұшаққа жетті, олардың 240-ы бұрынғы A 6A/B/C үлгілерінен қайта құрылған.

The definitive attack version of the Intruder with vastly upgraded navigation and attack systems, introduced in 1970 and first deployed on 9 December 1971. The earlier separate search and track (fire control) radars of the A 6A/B/C were replaced by a single Norden AN/APQ 148 multi mode radar, and onboard computers with a more sophisticated (and generally more reliable) IC based system, as opposed to the A 6A's DIANE discrete transistor based technology. A new AN/ASN 92 inertial navigation system was added, along with the CAINS (Carrier Aircraft Inertial Navigation System), for greater navigation accuracy. Beginning in 1979, all A 6Es were fitted with the AN/AAS 33 DRS (Detecting and Ranging Set), part of the 'Target Recognition and Attack Multi Sensor' (TRAM) system, a small, gyroscopically stabilized turret, mounted under the nose of the aircraft, containing a forward looking infra red (FLIR) boresighted with a laser spot tracker/designator and IBM AN/ASQ 155 computer. TRAM was matched with a new Norden AN/APQ 156 radar. The BN could use both TRAM imagery and radar data for extremely accurate attacks, or use the TRAM sensors alone to attack without using the Intruder's radar (which might warn the target). TRAM also allowed the Intruder to autonomously designate and drop laser guided bombs. In addition, the Intruder used an Airborne Moving Target Indicator (AMTI), which allowed the aircraft to track a moving target (such as a tank or truck) and drop ordnance on it even though the target was moving. Also, the computer system allowed the use of Offset Aim Point (OAP), giving the crew the ability to drop on a target unseen on radar by noting coordinates of a known target nearby and entering the offset range and bearing to the unseen target. In the 1980s, the A 6E TRAM aircraft were converted to the A 6E 'Weapons Control System Improvement' (WCSI) version to extend weapons capability. This added the ability to carry and target some of the first generation precision guided weapons, like the AGM 84 Harpoon missile, and AGM 123 Skipper. WCSI equipped aircraft were eventually modified to have a limited capability to use the AGM 84E SLAM standoff land attack missile. Since the Harpoon and SLAM missiles had common communication interfaces, WCSI aircraft could carry and fire SLAM missiles, but needed a nearby A 6E SWIP to guide them to target. In the early 1990s, some surviving A 6Es were upgraded under SWIP (Systems/Weapons Improvement Program) to enable them to use the latest precision guided munitions, including AGM 65 Mavericks, AGM 84E SLAMs, AGM 62 Walleyes and the AGM 88 HARM anti radiation missile as well as additional capability with the AGM 84 Harpoon. A co processor was added to the AN/ASQ 155 computer system to implement the needed MIL STD 1553 digital interfaces to the pylons, as well as an additional control panel. After a series of wing fatigue problems, about 85% of the fleet was fitted with new graphite/epoxy/titanium/aluminum composite wings. The new wings proved to be a mixed blessing, as a composite wing is stiffer and transmits more force to the fuselage, accelerating fatigue in the fuselage. In 1990, the decision was made to terminate production of the A 6. Through the 1970s and 1980s, the A 6 had been in low rate production of four or five new aircraft a year, enough to replace mostly accidental losses. The final production order was for 20 aircraft of the SWIP configuration with composite wings, delivered in 1993. A 6E models totaled 445 aircraft, about 240 of which were converted from earlier A 6A/B/C models.

A-6F және A-6G

1980 жылдардың ортасында озық A 6F Intruder II ұшағы ұсынылды, ол Intruder-дің ескі Pratt & Whitney J52 турбоұшқыштарын F/A 18 Hornet ұшағында қолданылған General Electric F404 турбожелдеткіштерінің соғылмайтын нұсқаларымен алмастыруды көздеген, бұл қуатты және отын экономиясын едәуір арттыратын еді. A 6F толығымен жаңа авиациялық құралдармен жабдықталуы керек еді, соның ішінде Norden AN/APQ 173 синтетикалық апертуралы радары және көп функциялы кабина дисплейлері. APQ 173 Intruder-ге AIM 120 AMRAAM зынасын қолдану мүмкіндігімен бірге, әуеден әуеге соққы беру қабілетін беретін еді. Қосымша екі қанатты тіреуіш қосылып, жалпы саны жеті бекет құрылды. Бірқатар дамыту шаралары жүргізілгенімен, АҚШ Әскери-теңіз күштері A 6F ұшағын қабылдаудан бас тартып, A 12 Avenger II бағдарламасына көбірек назар аударды. Бұл 1991 жылы A 12 жобасы тоқтатылғанда әскери-теңіз күштерін қиын жағдайға түсірді. Grumman A 6G ұшағын ұсынды, ол A 6F-тің көптеген озық электроникалық жүйелерін сақтайтын, бірақ бұрынғы қозғалтқыштарды қолдануды жалғастыратын, арзан балама болатын. Алайда, бұл жоба да тоқтатылды.

Электрондық соғыс нұсқалары

Intruder-дің электрондық соғыс (EW) / электрондық қарсы шаралар (ECW) нұсқасы ұшақтың өмірінің басында USMC үшін жасалды, оған ескі F3D 2Q Skyknights ұшақтарын алмастыруға жаңа ECM платформасы қажет болды. Intruder-дің EW нұсқасы, бастапқыда A2F 1H (A2F 1Q емес, себебі "Q" пассивті электрондық соғысқа, ал "H" белсенді электрондық соғысқа бөлінді) деп белгіленді, кейіннен EA 6A деп қайта тағайындалды және 1963 жылғы 26 сәуірде алғаш рет ұшты. Ол Bunker Ramo AN/ALQ 86 ECM жиынтығымен жабдықталған, оның көп бөлігі тік қанаттың үстіндегі жаңғақ пішіндес бөлімшеде орналасқан. Олар AN/APQ 129 атыс басқару радарымен жабдықталған және теориялық тұрғыдан AGM 45 Shrike сәулеленуге қарсы зымыранын атуға қабілетті болды, бірақ олар осы рөлде қолданылмаған. Навигациялық радар AN/APN 153 болып табылады. Барлығы 28 EA 6A ұшағы салынды (екі прототип, 15 жаңадан жасалған және 11 A 6A ұшақтарынан түрлендірілген), олар Вьетнамдағы АҚШ Теңіз корпусының эскадрильяларында қызмет етті. 1970 жылдардың ортасында жедел қызметтен алынып, USMC және кейіннен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің арнайы VAQ бөлімшелерінде, негізінен оқу мақсатында резервтегі VMCJ бөлімшелерінде қолданылуда болды. Соңғы EA 6A 1993 жылы зейнетке шығарылды. Intruder-дің әлдеқайда мамандандырылған түрі EA 6B Prowler болды, ол екі қосымша операторлық станциялары бар "ұзартылған" фюзеляжға және электрондық соғыс және SEAD міндеттері үшін кеңейтілген жүйелерге ие болды. AN/APQ 156-ның туындысы, AN/APS 130 EA 6B үшін негізгі радар ретінде орнатылды. EA 6A-дағы AN/APN 153-тен AN/APS 133-ке навигациялық радар жаңартылды. Барлығы 170 дана өндірілді. EA 6B, Қорғаныс министрлігі барлық электрондық соғыс міндеттерін АҚШ Әскери-теңіз күштеріне жүктеуге шешім қабылдаған кезде, АҚШ Әуе күштерінің EF 111 Raven ұшағының міндеттерін өз мойнына алды. Prowler АҚШ Әскери-теңіз күштерінде EA 18G Growlerмен алмастырылды және 2019 жылы USMC қызметінен шығарылды.