Румынияның атынан шыққан суретші, ақын және драматург Марин Сореску
Marin Sorescu
Марин Сореску – румын ақыны, драматург, суретші. 60-тан астам кітабы шетелде жарияланды. Өмірі, шығармашылығы және мәдениет министрі қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Марин Сореску (29 ақпан 1936 – 8 желтоқсан 1996) – румын ақыны, драматург және романист. Оның туындылары 20-дан астам елге аударылған, ал шетелде жарияланған кітаптарының саны 60-қа жуық. Ол суретші ретінде де танымал, Румынияда және шетелде көптеген көрмелер ұйымдастырған. 1989 жылғы Румыния революциясынан кейін, Николае Вăкăрою кабинетінде, ешқандай саяси партияға мүше болмай, Мәдениет министрі қызметін атқарды (1993 жылдың 25 қарашасынан 1995 жылдың 5 мамырына дейін).
Marin Sorescu (; 29 February 1936 – 8 December 1996) was a Romanian poet, playwright, and novelist. His works were translated into more than 20 countries, and the total number of his books that were published abroad rises up to 60 books. He has also been known for his painting, and he opened many art exhibits in Romania and abroad. He occupied the position of Minister of Culture within the Nicolae Văcăroiu Cabinet, without being a member of any political party, after the Romanian Revolution of 1989 (from 25 November 1993 to 5 May 1995).
Өмірбаян
Бульзешти, Долж округінде шаруалар отбасында дүниеге келген Сореску, туған ауылындағы бастауыш мектепті бітірді. Одан кейін Крайовадағы Фратий Бузешти орта мектебіне оқуға түсті, сосын Предеал әскери мектебіне ауыстырылды. Білімін Яссы университетінде аяқтады, 1960 жылы қазіргі заманғы тілдер мамандығы бойынша диплом алды. Оның алғашқы кітабы – 1964 жылы жарық көрген «Поэттер арасында жалғыз» («Singur printre poeți») атты пароди́ялар жинағы көп талқыланды. Ол оларды «ирониялы және жаңғырықсыз» деп сипаттады. Одан кейін ақын, романист, драматург, эссеист ретінде әдебиет әлемінде тез дамыды. Ол соншалық танымал болды ki, оның оқулары футбол стадиондарында өтті. 1971 жылы Айова университетінің Халықаралық жазу бағдарламасының қатысушысы болды. Өлеңдері туралы Сореску ерекше ирониямен: «Темірқазықты тастай алмаймын, себебі мен темекі тартпаймын, жазуды тастай алмаймын, себебі менде талант жоқ» деді. Ол көбінесе өзін шеттетілген сезінетінін айтатын, «айтылған сөз – бұл өткен шекара. Бір нәрсені айтсам, көп нәрсені айта алмаймын» деді. Цензура туралы, 1989 жылғы төңкерістен кейін жарық көруі кешіккен соңғы кітаптарынан кейін: «Біз азаттығымызды жеңіп алдық, енді шағымдануға болмайды. Цензорлар, енді қалайсыздар?» деді. Сорескудің «Цензураланған өлеңдер» жинағы Николае Чаушеску диктатурасынан кейін ғана жарияланған өлеңдерді қамтиды, олардың ең танымал – «Қадағалаудағы үй». Марин Сорескудың 1968 жылы жарық көрген «Иона» пьесасы – нағыз шедевр саналады. Киелі кітаптағы миф бойынша, Иона пайғамбарды кит жұтып қойған. Сореску пьесасында оқиғаны одан әрі дамытып, Иона кит ішінде болғанда не болғанын суреттейді. «Пьесаның ең қорқынышты бөлігі – Ионаның эхосын жоғалтуы», – дейді Сореску пьесаның алғы сөзінде. «Иона жалғыз болды, бірақ оның эхосы толық болды. Ол «Ио-на!» деп айқайлады, ал эхосы «Ио-на!» деп жауап берді. Содан кейін эхоның жартысы ғана қалды. Ол «Ио-на» деп айқайлады, бірақ тек «Ио» ғана естіді. «Ио» ежелгі тілдерде «мен» деген мағынаны білдіреді». «Иона» пьесасы 1969 жылы Бухарестте толық залға қойылды, бірақ пьесаның мазмұны тым даулы деп танылғандықтан, тез арада сахнадан алынды. Цирроз және гепатитпен ауырған Сореску 60 жасында Бухаресттегі Шпиталь Университаль де Ургенс Элияста жүрек талмасынан қайтыс болды.
Born to a family of farmworkers in Bulzești, Dolj County, Sorescu graduated from the primary school in his home village. After that he went to the Frații Buzești High School in Craiova, after which he was transferred to the Predeal Military School. His final education was at the University of Iași, where, in 1960, he graduated with a degree in modern languages. His first book, a collection of parodies in 1964 entitled Singur printre poeți ("Alone Among Poets"), was widely discussed. He himself called them "sarcastic and awkward". Ten volumes of poetry and prose followed, having a very rapid ascension in the world of literary, as a poet, novelist, playwright, essayist. He grew so popular that his readings were held in football stadiums. In 1971, he was a resident of the International Writing Program at the University of Iowa. On his poetry, Sorescu said, with characteristic irony: "Just as I can't give up smoking because I don't smoke, I can't give up writing because I have no talent." He often claimed a sense of alienation, saying "the spoken word is a crossed frontier. By the act of saying something, I fail to say many other things." On censorship, he said, after his last, post 1989 Revolution volumes were delayed, "we have won our freedom, so I mustn't complain. O censors, where are you now?" Sorescu's collection of Censored Poems comprised poems which could not be published until after the Nicolae Ceaușescu dictatorship; of these, the best known is House under surveillance. Iona, the play written by Marin Sorescu and first published in 1968 is widely considered a true masterpiece. The biblical myth says the prophet Iona (Jonah) was swallowed by a whale. In his play, Sorescu takes the story further and imagines what happens to Iona while he was inside the whale. "The most terrible part of the play is when Iona loses his echo", writes Sorescu in the foreword of this play. "Iona was alone, but his echo was whole. He shouted: Io na, and his echo answered: Io na. Then, it remained just half of the echo. He shouted Io na, but all he could hear was Io. Io, in some ancient language, means me". Iona was played to a full house in Bucharest in 1969, but the tragedy was quickly withdrawn, because its content was considered too controversial. Ill with cirrhosis and hepatitis, he died from a heart attack at the Spitalul Universitar de Urgență Elias in Bucharest, aged 60.