Кіріспе

Байрон Лесли Дорган (14 мамыр 1942 жылы туған) – американдық автор, бизнесмен және бұрынғы саясаткер. Ол АҚШ Өкілдер палатасының депутаты (1981–1992) және АҚШ Сенаторы (1992–2011) қызметтерін атқарған, Солтүстік Дакота штабынан сайланған. Демократиялық партияның мүшесі. 2011 жылдан бері Вашингтон, округтік "Arent Fox LLP" заң фирмасының аға саясаттық кеңесшісі болып жұмыс істейді. 16 жыл бойы Сенаттың Демократиялық партиясының жетекші құрамында болды, бастапқыда Демократиялық фракцияның көмекші жетекшісі, кейін Демократиялық саясат комитетінің төрағасы және Үндістер ісі жөніндегі комитеттің төрағасы қызметтерін атқарды. Дорган 2010 жылы қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді. "Arent Fox" фирмасындағы жұмысынан бөлек, Дорган Екіпартиялық саясат орталығында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істейді, онда ол BPC Энергия жобасының тең төрағасы ретінде энергия саясаты мәселелеріне ден қояды, сондай-ақ "Issue One" ұйымының ReFormers Caucus мүшесі болып табылады. Джорджтаун университетінде адъюнкт-профессор қызметін атқарады; сонымен қатар Аргонн ұлттық зертханасының директорлар кеңесі және Қаруды бақылау және таратпау орталығының Ұлттық кеңесшілер кеңесі сияқты бірнеше директорлар кеңесіне кіреді. Дорган бес кітаптың авторы, оның ішінде екі кітабы экономикалық және саяси мәселелерге, екі кітабы экологиялық триллерлер жанрында, ал соңғы кітабы – "Фотосуреттегі қыз" үнді резерватында тұратын үнді қызының шын оқиғасы.

Балалық шағы, білім алуы және бизнес жолы

Дорган Солтүстік Дакота штатының Дикинсон қаласында Дороти мен Эммет Патрик Дорганның ұлы ретінде дүниеге келді және Регент қаласында өсті. Оның әкесінің әулеті ирланд және швед тегінен, ал анасының әулеті неміс және норвегиялық тегінен шыққан. Ол Регент орта мектебін бітіріп, Солтүстік Дакота университетінде ғылым бакалавры, ал Денвер университетінде бизнес-әкімшілік магистрі дәрежесін алды. Дорган Boeing және Martin Marietta корпорацияларында аэроғарыш саласында жұмыс істеді.

Алғашқы саяси мансап

Дорганның мемлекеттік қызметтегі мансабы 26 жасында басталды, ол Солтүстік Дакота штатының салық комиссары болып тағайындалды. Бұл тағайындама бұрынғы салық комиссарының қайтыс болуынан босаған орынды толтыру үшін жасалды. Ол Солтүстік Дакота тарихындағы ең жас конституциялық лауазым иесі болды. 1972 және 1976 жылдары ол бұл лауазымға үлкен артықшылықпен қайта сайланды және "Вашингтон Монтлі" журналы оны АҚШ-тың "Он ең көрнекті мемлекеттік қызметкері" тізіміне енгізді. Оның болашақ Сенат әріптесі Кент Конрад осы лауазымға Доргандан бұрын жұмыс істеген және кейін оны алмастырған. Дорган 1974 жылы Конгресске өтуге үміткер болды, бірақ сәтті болмады. 1980 жылы ол екінші рет АҚШ Өкілдер палатасына сайланды. Ол 1981 жылдан 1992 жылға дейін палата мүшесі болды және бес рет қайта сайланды.

Сайлаулар

1992 жылы демократ Кент Конрад сайлау алдындағы берген уәдесіне байланысты қайта сайлануға түспеді. Дорган осы орынға сайлауда жеңіс оді. Бірақ, қыркүйек айында штаттың екінші сенаторы Квентин Бурдик қайтыс болды, содан кейін Конрад оның орнына арнайы сайлауда қатысты. Конрад 1992 жылы жаңа орынды алды, ал Дорган Конрадтың бұрынғы орынды бірнеше апта бұрын иеленді. Дорган 1998 және 2004 жылдары қайта сайланды. Кейін Конрад Солтүстік Дакота штатының екінші Сенат орындығына толық мерзімге сайланды.

Қызмет мерзімі

Дорган Демократиялық саясат комитетінің төрағасы болған кезде, ол Сенаттағы ең ықпалды демократтардың бірі болды. Ол "бір жағынан либералдық батыр" деп есептелді. Ол АҚШ-тың Кубаға сапарлауға қойған тыйымын жою және Кастроға қарсы хабар таратуды тоқтату мақсатымен әртүрлі деңгейде сәттілікпен бірнеше түзетулер ұсынды. Сондай-ақ, Дорган АҚШ пен басқа елдер арасындағы сауда саясатын "либералдауға" бағытталған көптеген заң жобаларына қарсы болды, көптеген сауда келісімдері сауда дефицитінің өсуіне және АҚШ жұмыс орындарының шетелге көшуіне әкелетінін айтты. Ол сот реформасы мәселелерінде қарама-қайшы үлгі көрсетті, Жеке бағалы қағаздар бойынша сот процесін реформалау туралы заңға және Топтық іс жүргізу әділеттілігі туралы заңға қарсы дауыс берді, бірақ вето қойылған "Ақылға қонымды өнім жауапкершілігі және құқықтық реформа туралы" заң мен "Заңды қару-жарақ саудасын қорғау туралы" заңды қолдады.

Сенаттың Энергетика жөніндегі комитетінің төрағасы

Дорган Сенаттың Энергетика және Сумен Камтамасыз ету Бөлімі кіші комитетінің төрағасы және Сенаттың Энергетика комитетінің ең тәжірибелі мүшесі болды. Ол жаңартылатын энергияны ерте қолдады, жел энергиясы үшін өндіріс салығын қолдау шараларын ұсынды және жаңартылатын отын өнеркәсібін дамытуға көмектесу үшін жаңартылатын отын стандартын (RFS) енгізді. Сонымен қатар, ол АҚШ Геологиялық қызметін Солтүстік Дакота штатындағы Баккен формациясындағы қалпына келтірілетін мұнайдың алғашқы ресми бағасын жасауға және жариялауға ықпал етті. Осы бағалау нәтижесінде Солтүстік Дакотадағы тақтатас кен орындарында 4,3 миллиард баррельге дейін қалпына келтірілетін мұнай бар екендігі анықталды.

Сенат авиация комитетінің төрағасы

Дорган Сенаттың Сауда комитетінің Авиация кіші комитетінің төрағасы болды және авиация мәселелері бойынша кеңінен жұмыс істеді. Ол Федералды авиация басқармасында (FAA) әуе қозғалысын басқару функциясын қайта ұйымдастырудың жолдарын зерттейтін Eno Center for Transportation жобасының тең төрағасы ретінде қызмет етті, бұл Жердегі радиолокациялық жүйелерді GPS-пен алмастыру арқылы келесі буын әуе қозғалысын басқару жүйесіне көшуді жеделдетуге бағытталған.

Қызыл өзен аңғарының ғылыми-зерттеу дәлізін

Сенаттың Қаражатты бөлу комитетінің мүшесі ретінде Дорган сол аймаққа жаңа жоғары технологиялық жұмыс орындарын әкелу мақсатында Қызыл өзен аңғарының ғылыми-зерттеу дәлізін құруға айтарлықтай қаражат бөлді. Бұл ғылыми-зерттеу дәлізінің тірегі Солтүстік Дакота мемлекеттік университеті мен Солтүстік Дакота университеті болды, олар материалтану, микро және нанотехнологияларды зерттеу, ұшқышсыз авиациялық құралдарды зерттеу сияқты салаларда жаңа экономикалық мүмкіндіктер мен жұмыс орындарын тартуға ықпал етті.

Қаржылық реттеу және әлемдік қаржы дағдарысы

1994 жылы-ақ Dorgan АҚШ банктерінің өздерінің жеке шоттарында реттелмеген қаржы туындылары бойынша спекуляция туралы ескерту жасады, бұл кейін субстандартты ипотекалық дағдарыс пен одан кейінгі 2007–2012 жылдардағы әлемдік қаржы дағдарысының басты мәселесіне айналды. Ол «Вашингтон Монтли» журналының «Өте қауіпті іс» атты мұқабалық мақаласында ірі қаржы институттарының шексіз деривативтермен сауда жасау арқылы экономикаға төндіретін қауіп туралы ескертті. 1999 жылы Dorgan деривативтерді реттеудің жетіспеушілігіне қатысты алаңдаушылығын білдірді. Біз үлкен тәуекелге бет алып барамыз. Біз осы елдегі хедж-фондтарды, әсіресе 33 триллион долларлық туындыларды реттеу мәселесін шешуіміз керек, оның маңызды бөлігі 25 ірі банкте шоғырланған, сондай-ақ осы банктердің жеке шоттарында саудаланып жатыр. Бұл елдің қаржы институттарының үстінен төніп тұрған мұндай тәуекел бір күні күрт оятуға әкелуі мүмкін. Сенатор Dorgan 1999 жылы Гласс-Стигалл заңының маңызды ережелерін жоюға (Грамм-Лич-Блайли заңында қамтылған) қарсы дауыс берген сегіз сенатордың бірі болды. Ол: «Менің ойымша, бұл болашақта салық төлеушілердің ауқымды құтқару операцияларының ықтималдығын арттырады» деді (Джон Ланакастер, «Whoops», Лондон, 2010, 161-бет). 2008 жылдың 26 қыркүйегінде, Кредиттік дағдарыстың салдарынан туындаған экономикалық жағдай нашарлаған кезде, «Нью-Йорк Таймс» газетінің журналисі Дэвид Леонхардт 1999 жылы АҚШ Сенатында Гласс-Стигалл заңын жойған кезде Dorgan айтқан сөзді ерекше атап өтті. «Менің ойымша, 10 жылдан кейін біз бұлай істемеуіміз керек еді деп айтамыз, бірақ біз өткеннің сабақтарын ұмытып, 1930 жылдары шындық болған нәрсе 2010 жылдары да шындық екенін ұмыттық». 2008 жылдың 23 қаңтарында Dorgan Сенатта сөйлеген сөзінде, сол кездегі президент Буштың экономикалық ынталандыру пакетіне жауап ретінде, алдағы экономикалық төмендеу туралы алғашқы саясаткерлердің бірі болды.

Сенат тарихының қосымша мәліметтері

2007 жылы Дорган Сенаттағы желілік бейтараптық заңнамасын қолдады, оны интернеттің ашық және демократиялық болуы үшін өте маңызды деп есептеді. 2007 жылы ол Маккейн-Кеннедидің 2007 жылғы кең ауқымды иммиграциялық реформа заңына (S. 1639) қарсы болды, бұл заңның қонақ жұмысшылар баптамасы американдық жұмысшылардың жалақысын заңсыз иммигранттардың ықпалымен төмендетуді жалғастырады деп мәлімдеді. 2009 жылы ол 39 республикалық және 12 демократ сенаторлармен бірге 2009 жылғы "Тұрғындарға үйлерін сақтауға көмектесу" заңына енгізілген түзетуге қарсы дауыс берді. Дорган үш рет 1940 жылдардағы Трумэн комитетінің үлгісіндегі, мемлекеттік келісімшарттарды берудегі үкіметтік қаржыны ысырап ету, алаяқтық және жемқорлықты бақылау үшін жаңа комитет құру туралы заң жобасын ұсынды. 2009 жылы Дорган 838 миллиард долларлық ынталандыру жоспарына мақұлдау берді. Сенат бұл заңды 61–37 дауыспен қабылдады. 2009 жылы Дорган әріптес демократтарымен бірге Гуантанамо тұтқындарын АҚШ-қа жеткізуге мүмкіндік беру үшін құрылыстарды өзгертуге немесе салуға қаражат бөлуді қолдады. Бұл оның бұрынғы дауысынан – Гуантанамо тұтқындарын ауыстыруға немесе түрмеге қамауға федералдық қаражатты пайдалануға рұқсат бермеуінен – кері кетуі болды. Дорган 2008 жылдың басында Сенатта төртінші мерзімге сайлануға ниеттенгенін білдіргенімен, 2010 жылдың 5 қаңтарында қайта сайлануға қатыспайтыны туралы мәлімдеме жасады. Онда ол "бұл шешім Сенаттағы жұмысымнан қанағаттанбағанымды көрсетеді деп ойламаймын, сондай-ақ ол [2010 жылдың күзіндегі] сайлауға байланысты емес (шындығында, егер мен тағы бір мерзімге үміткер болсам, қайта сайланатыныма сенемін)" деді. Дорган 2010 жылдың 9 желтоқсанында Сенаттан қоштасу сөзін сөйледі.

Американың жергілікті жастары үшін орталық

Сенаттан кеткеннен кейін Дорган үнді резервацияларында тұратын жас үндістерге көмектесу үшін коммерциялық емес ұйым құрғанын жариялады. Ол Аспен институтында жеке бағдарлама ретінде орналасқан Американың жергілікті халықтарының жастары орталығын (CNAY) құру үшін қолданылмаған сайлау қорынан 1 миллион доллар бөлді. Орталық жасөспірімдердің өзіне зиян келтіруін алдын алу, білім беру мүмкіндіктерін ұсыну және АҚШ-тағы үнді жастарының басқа да мәселелерімен айналысады. CNAY "Өзгеріс чемпиондары" бағдарламасын ұйымдастырады, ол ерекше үнді жастарын марапаттайды және басқа жастарға наставниктер дайындайды. Дорган CNAY басқармасының ақысыз төрағасы болып қызмет етеді.

Жеке өмір

Дорган бұрынғы Кимберли Олсонға үйленген, ол бұрын Америка өмірді сақтандыру кеңесінің атқарушы вице-президенті және лоббисі қызметін атқарған. Олардың Брендон және Хейли есімді екі баласы бар. Алғашқы некесінен Дорганның Скотт есімді ұлы бар, оның Мейсон және Мэдисон есімді екі баласы бар. Сонымен қатар, оның қайтыс болған Шелли есімді қызы да болған.

Үгіт-насихат жарнасының келіспеушілігі

2005 жылдың қараша айында Дорган лоббист Джек Абрамоффпен байланысы бар компанияларда жұмыс істейтін адамдардан сайлау науқанына қаржылай көмек алды деген айыптамаға ұшырады. Дорган Абрамоффқа қатысты жемқорлық айыптауларын тергейтін комитеттегі демократтардың жетекшісі болғандықтан, мүдделердің қақтығысына қатысты сұрақтар туды. 2005 жылдың 28 қарашасында жасаған мәлімдемесінде Дорган Джек Абрамоффпен жеке кездеспегенін және одан ешқашан ақша алмағанын мәлімдеді. Дорган Абрамоффтың клиенттерінен ақша алғанын мойындады, бірақ бұл қаржылай көмектер олар Абрамоффпен байланыс жасамас бұрын басталған еді. Дорганның мәлімдемесінде ол Абрамоффтың клиенттеріне пайда келтіретін бағдарламаларды осы қаржылай көмектерден бұрын көп жылдар бойы қолдағандығы айтылды. 2005 жылдың 13 желтоқсанында Дорган Абрамоффтың клиенттерінен алған барлық қаржылай көмектерді қайтарып беретінін хабарлады, бұл Абрамоффтың нұсқауымен немесе тілегімен жасалған болуы мүмкін еді, сондықтан кез келген күмәнді жағдайды болдырмау үшін бұл қадам жасалды.

Шығармашылық емес

Электр беру инфрақұрылымы және инвестициялық қажеттіліктер: Энергетика және табиғи ресурстар жөніндегі комитет алдындағы тыңдау, АҚШ Сенаты (редактор). Диана Паб Ко., 2003. Бұл жұмысты қабылдап, жіберіңіз: корпоративтік ашкөздік және ақылсыз саясат Американы қалай сатып жатыр. Томас Данн Кітаптары (2006) (The New York Times бестселлер тізіміне енді). Reckless! : Қарыз, дерегуляция және қара ақша Американы жақында банкротқа дейін жеткізді (және оны қалай түзетуге болады!). Томас Данн Кітаптары (2009). Фотосуреттегі қыз: Америкада жоғалып, қайта табылған жергілікті американдық баланың шынайы оқиғасы. Томас Данн кітаптары, 2019.

Көркем әдебиет

Blowout (Дэвид Хагбергпен бірге). Фордж, 2012 жыл. Gridlock (Дэвид Хагбергпен бірге). Фордж, 2013 жыл.

Сайлау тарихы

+ АҚШ Сенатының Солтүстік Дакота штатындағы сайлауы, III класс: 1992–2004 жыл
Демократ дауысы (%) Республикалық дауысы (%) Басқа партия дауысы (%)
1992 Байрон Л. Дорган 179,347 59% Стив Сиднес 118,162 39% Том Эсбридж (Тәуелсіз) 6,448 2%
1998 Байрон Л. Дорган (қайта сайланатын) 134,747 63% Донна Налеважа 75,013 35% Харли Маклейн (Реформа партиясы) 3,598 2%
2004 Байрон Л. Дорган (қайта сайланатын) 212,143 68% Майк Лифриг 98,553 32%