Кіріспе
Қайық үшін икемді су өткізбейтін қақпақ.
Шымдау палубасы (Солтүстік Америкада sprayskirt, Гренландияда akuilisaq немесе tuiitsoq деп аталады) – жолаушылардың беліне арналған тесіктері бар, қайыққа (әсіресе каяк немесе каноэге) кигізілетін икемді, су өткізбейтін қақпақ. Шымдау палубасы қайыққа судың кіруін болдырмау үшін, жолаушылардың ескек немесе қайық жүргізуіне мүмкіндік береді. Бұл құрылғы толқындарда, таяз суда, қолайсыз ауа райында және су шашырайтын спорт түрлерінде қолданылады. Туилик – осы құрылғының басқа түрі.
Құрылыс
Сырлау палубасы су өткізбейтін матадан немесе неопреннен жасалады. Ол каноэ немесе каяктың ішкі кеңістігіне (кокпит) сыйымды етіп тігіледі, жолаушылардың белдері үшін тесіктері болады. Сырлау палубасы әдетте кокпит шеті мен әрбір жолаушының денесіне жақын тұйықтайды. Сырлау палубасындағы әрбір тесік жақсырақ су өткізбейтіндей етіп жасалуы керек. Тұйықтың сапасы әртүрлі болуы мүмкін. Палубаны бірнеше тәсілмен бекітуге болады, соның ішінде серпімді мата, серпімді арқан және/немесе бау тарту арқылы жиектеу, немесе осы екеуінің комбинациясы.
Қаяқпен шашу палубасы
Байдаркамен айналысатындар көбінесе, әсіресе судың толқыны күшті және ауа райы нашар болғанда, судың байдарканың ішкі бөлігіне енуін болдырмау және айналуды жеңілдету үшін спрей палубаларын киеді. Байдаркада спрей палубасы кабинаның шетіндегі жиекке, ранд деп аталатын жіп немесе серіппелі баумен бекітіледі. Жіп немесе бау көбінесе спрей палубасының шеті бойындағы ілмек ішінде орналасады. Басқа вариант бойынша, серіппелі бау тікелей спрей палубасының шетіне бекітіліп, байдарканың кабинасының жиегіне тартылады немесе оның үстінен созылады. Бекіту тығыз тартылып немесе серіппелілігі арқасында ұсталып тұрады, бұл судың ішке өтуін болдырмайды, сонымен қатар, егер қайық аударса, жолаушыларға оны жылдам босатуға мүмкіндік береді – бұл «ылғалды шығу» деп аталады. Қайық аударғанда оңай босату үшін спрей палубасының алдыңғы жағына ұстау тізбегі бекітіледі, оның көмегімен байдаркамен айналысушы спрей палубасын босата алады. Дұрыс жабысқан спрей палубасы байдаркамен айналысушыға эскимолық айналым жасауға және суды құйып тастау қажеттілігінсіз жалғастыруға мүмкіндік береді. Байдаркаға кірмес бұрын оны юбка сияқты киетіндіктен, байдаркамен айналысушының спрей палубасы «спрейюбка» деп те аталады. «Спрейскерт» термині АҚШ-та көбірек қолданылады. Традициялық байдаркаларға арналған спрей палубалары тар болады, тікелей бекітілген кішкентай кабиналарға сәйкес келеді; жаппай өндірілетін байдаркалардың кабиналары үлкенірек, сондықтан спрей палубасының шеті кеңірек болуы керек.
Каноэге арналған суару палубасы
Қаноэде спрейлеу палубасы корпустың сыртына жіп немесе арқан арқылы, жабыстырылған немесе бұғатталған орнату ілмектеріне немесе осы мақсатта арнайы орнатылған периметрлік жіпке бекітіледі. Қазіргі заманғы үлгілерде қауіпсіздік пен қолайлылық үшін карта мен қалақ сақтағыштары, кіру тесіктері және бекіту баулары сияқты көптеген мүмкіндіктер қарастырылған. Каяк сияқты, спрейлеу палубасы каноэшіге (егер ол каноэге бекітілген болса) ролл жасауға және суды тоқтатусыз қайықты жалғастыруға көмектеседі. Бірақ бұл маневр әлдеқайда қиын және жоғары деңгейдегі дағдыларды талап етеді. Қаноэде бұл тек қана қауіпсіздік құралы ғана емес, сонымен қатар қолайлылық үшін де қолданылуы мүмкін. Жаңбырлы, желді немесе суық ауа райында ол каноэшінің төменгі жағын құрғақ және жылы ұстайды, сондай-ақ қайықтың түбінде су жиналуын болдырмауға көмектеседі.
Материалдар
Ең қолайлы материал жылдың температурасына/мезгіліне және қай су түрінде қайық шалуға байланысты. Тау өзендеріндегі (whitewater) спрей палубалары толығымен неопреннен жасалады, ал тегіс судағы туристік/теңіз каяктарының спрей палубалары екі материалдың кез келгенінен жасалуы мүмкін.
Ішегі
Спрейлік киімдер (және туиликтер) теңіз жануарлары мен аюлардың ішектерінен де жасалуы мүмкін. Ішекті екі жағынан тазалау үшін кері бұрып, содан кейін кептіру үшін үрлейді. Үрленген ішек тез кебеді. Егер оны суық, қараңғы, желді ауа райында кептірсе, ол мөлдір емес, ақ түсті болып, "қысқы ішек" деп аталады. "Жазғы ішек" сарғыш, мөлдір және берік болады. Содан кейін ішекті бойлай кесіп, жолақтарынан киім тігеді.
Неопрен
Неопренді спрей палубалары каяк немесе каноэ кокпитіне жақын, серпімді және тығыз орналасады, жақсы орнатылғанда судың өте аз немесе мүлдем кірмейтініне кепілдік береді. Олар кокпит жиегіне тығыз жабысады, аз көтеріліспен, сондықтан су олардың бетінде жиналмай, жылдам ағып кетеді. Олар судың соққысы кезінде басқа түрлерге қарағанда жақсы бекітіледі, сондықтан тау өзендерінде, серфингте және теңіз каякингінде жиі қолданылады. Олар айналу және тіреу сияқты қалаушының қимылдары кезінде өз орнында қалады. Бел және төменгі дене бөлігін қоршаған неопрен түтігінің арқасында киюге ыңғайлы және жылы. Олар кокпит жиегінің пішіні мен мөлшеріне, сондай-ақ киюшінің беліне сәйкес келетін түрлі өлшемдерде ұсынылады. Неопренді спрей палубасының жиегі серпімді, әдетте соққыға қарсы шнурмен немесе резеңке/эластомер жиегімен жасалады. Жабық су айдынында шашыраудың кіруін болдырмау үшін жасалған модельдерде жеңіл соққыға қарсы шнур қолданылады, оларды орнату оңай. Күрделі жағдайларда қолдануға арналған, мысалы, сарқып төмен түсу үшін жасалған модельдерде күшті серпімділік болады, олардың орнында қалуын қамтамасыз етеді, бірақ кию үшін айтарлықтай күш-қуат қажет. Неопренді спрей палубаларының алдыңғы бөлігінде тозуға төзімді матадан қосымша нығайту қарастырылған, бұл қайықтан қайыққа құтқару және суды құйып тастау кезінде зақымдануды азайтуға көмектеседі.
Найлон
Найлонды шашырату қалқандарын орнату оңай, алып тастау оңай, судың ішке кірмеуі үшін жеткілікті түрде жабысады, ыңғайлы, кейде тыныс алады, кейде су өткізбейді және жылырақ ауа райында қолданылады. Олардың кілегей бөлігі неопрен немесе нейлоннан жасалған болады. Найлонды шашырату қалқандары нашар ауа райында жиі қолданылмайды, себебі олар тығыз орнатылмайды, сондықтан жағдайына қарай кездейсоқ босап қалуы мүмкін. Су өткізбейтін мата полиуретанмен немесе тефлонмен қапталған.
Басқа материалдар
Кейбір спрейдектер нейлон мен неопреннен де жасалады. Тау өзендеріндегі спрейдектерде ең жақсы герметикалық жабылу мен максималды беріктікке қол жеткізу үшін қосымша мүмкіндіктер жиі кездеседі. Палубаның астыңғы жағына кокпитпен жақсырақ байланысу үшін латекс жабылуы мүмкін және/немесе палуба бетіне тозуға төзімділікті арттыру үшін қорғаныш материал (мысалы, кевлар) қосылуы мүмкін.