Ян Чохральский: польский химик, изобретатель метода выращивания монокристаллов, используемого в 90% электроники. Биография, вклад в науку и помощь евреям.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша химигі (1885–1953)
Polish chemist (1885–1953)
Ян Чохральски (23 қазан 1885 – 22 сәуір 1953) – поляк химигі, бір кристалл өсіру және жартылай өткізгіш пластиналарын өндіру үшін қолданылатын Чохральски әдісін ойлап тапқан. Бұл әдіс бүгінгі таңға дейін жартылай өткізгіштерді пайдаланатын әлемдегі барлық электрондық құрылымдардың 90 пайызынан астамында қолданылады. Ол – ең көп сілтеме жасалған польшалық ғалым. Варшава көтерілісіне дейін Ян Чохральски екі еврей әйелін үйінде жасырып, оларды немістерден құтқаруға көмектескендігіне куәліктер бар, сондай-ақ геттодағы бұрынғы еврей бизнесіне қаржылық қолдау көрсеткендігі туралы да мәліметтер бар.
Jan Czochralski ('/j//æ//n// //tʃ//ɒ//x/'/r//ɑː//l//s//k//i/ YAN chokhRAHLskee, ; 23 October 1885 – 22 April 1953) was a Polish chemist who invented the Czochralski method, which is used for growing single crystals and in the production of semiconductor wafers. It is still used in over 90 percent of all electronics in the world that use semiconductors. He is the most cited Polish scholar. There is evidence that Czochralski sheltered two Jewish women in his home until the Warsaw Uprising to save them from the Germans and some evidence that he was instrumental in financially helping a previously owned Jewish business in the ghetto.
Өмір және мансап
Цохральский Германия империясының (қазіргі Польшаның Кциня қаласы) Позен провинциясындағы Эксин қаласында дүниеге келген. 1900 жылдар шамасында ол Берлинге көшіп, дәріханада жұмыс істеді. Білімін Берлиндегі Шарлоттенбург политехникалық институтында алды, онда металл химиясы саласында маманданған. Цохральский 1907 жылдан бастап Allgemeine Elektrizitäts Gesellschaft (AEG) компаниясында инженер болып жұмыс істеді. 1916 жылы ол Czochralski әдісін ашты, ол кезде ол сәйкессіз жағдайда болған. 1948 жылы Bell Labs зертханасынан Гордон К. Тил мен Дж. Б. Литтл бұл әдісті жалғыз германий кристалдарын өсіру үшін пайдаланды, бұл жартылай өткізгіш өндірісінде қолданылуына әкелді. 1917 жылы Цохральский "Metallbank und Metallurgische Gesellschaft" зертханасын құрды және 1928 жылға дейін оған жетекшілік етті. 1919 жылы ол Неміс металл ғылым қоғамының (Deutsche Gesellschaft für Metallkunde) негіс қалаушыларының бірі болды және 1925 жылға дейін оның президенті қызметін атқарды. 1928 жылы Польша президенті Игнатий Мощицкийдің шақыруымен Польшаға көшіп, Варшава политехникалық университетінің химия факультетінде металлургия және металл зерттеу профессоры болды. 1924 жылы Цохральский "В" металл деп аталатын металл қорытпасына патент алды, ол теміржол вагондарының подшипниктерін жасауға өте қолайлы болды, себебі онда қымбат қалайы болмады. Неміс теміржолы патентті алғашқы сатып алушы болды. "В" металл пойыздардың жылдамдығын арттыруға мүмкіндік берді және Германия, Польша, АҚШ, Ұлыбритания және Кеңес Одағындағы теміржол көлігінің дамуында маңызды рөл атқарды. Цохральскийдің жетістіктері оған халықаралық деңгейде танымалдылық әкелді. 1925 жылы ол неміс металлургтер қауымдастығының президенті болды. Ол сондай-ақ Генри Фордтан өз зауыттарына баруға шақырылды және жаңа алюминий зауытының директоры лауазымын алды, бірақ Цохральский одан бас тартты. Соғыстан кейін ол Германиямен байланысы болғандықтан коммунистік режим тарапынан профессорлық қызметінен шеттетілді, бірақ кейін Польша соты оны барлық айыптан ақтатты. Ол туған қаласы Кциняға оралып, 1953 жылы қайтыс болғанға дейін шағын косметикалық және тұрмыстық химия фирмасын басқарды.
Czochralski was born in what was then Exin in the Prussian Province of Posen, German Empire (now Kcynia, Poland). Around 1900 he moved to Berlin, where he worked at a pharmacy. He was educated at Charlottenburg Polytechnic in Berlin, where he specialized in metal chemistry. Czochralski began working as an engineer for Allgemeine Elektrizitäts Gesellschaft (AEG) in 1907. He discovered the Czochralski method in 1916, when he accidentally In 1948, Americans Gordon K. Teal and J. B. Little from Bell Labs would use the method to grow single germanium crystals, leading to its use in semiconductor production. In 1917, Czochralski organized the research laboratory "Metallbank und Metallurgische Gesellschaft", which he directed until 1928. In 1919 he was one of the founding members of the German Society for Metals Science (Deutsche Gesellschaft für Metallkunde), of which he was president until 1925. In 1928, at the request of the president of Poland, Ignacy Mościcki, he moved to Poland and became the Professor of Metallurgy and Metal Research at the Chemistry Department of the Warsaw University of Technology. In 1924, Czochralski patented a metal alloy known as B metal, which was perfect for the manufacturing of bearings for railway carriages as it did not contain expensive tin. The German railways were the first institution to buy the patent. B metal allowed trains to travel at higher speeds and played a significant role in the development of rail transport in Germany, Poland, the United States, the United Kingdom, and the Soviet Union. Czochralski’s achievements brought him international recognition. In 1925, he became the president of the German Association of Metallurgists. He was also invited by Henry Ford to visit his factories and offered the position of director at his new aluminum factory, but Czochralski declined. After the war, he was stripped of his professorship by the communist regime due to his involvement with Germany during the war, although he was later cleared of any wrongdoing by a Polish court. He returned to his native town of Kcynia, where he ran a small cosmetics and household chemicals firm until his death in 1953.
Есте сақтау
Оны еске алу үшін Польшадағы бірқатар орындарға Ян Цохральскийдің есімі берілді, соның ішінде мектептер мен көшелер Гданьск, Познань, Бидгощ және Вроцлав сияқты қалаларда. 2009 жылы Польша поштасы төрт ескерткіш маркалар сериясын шығарды. 1,55 PLN номиналды маркада Ян Цохральскийдің суреті бейнеленген. 2012 жылы Польша Парламенті 2013 жылды "Ян Цохральский жылы" деп атау туралы қаулы қабылдады. 2016 жылы поляк минералогтарының тобы, Силезия университетінен Łukasz Karwowski және Адам Мицкевич университетінен Andrzej Muszyński басшылығымен, жаңадан ашылған минералға поляк химигінің құрметіне czochralskiit деп ат қойды. Ол Мораско метеориттері табиғи қорығындағы ғылыми жұмыстар кезінде табылған. 2018 жылы Мацей Ясинский мен Яцек Михалскидің "Ян Цохральский. Дүниежүзін өзгерткен адам" (полякше: "Jan Czochralski. Człowiek, który zmienił świat") атты комиксі жарық көрді. 2019 жылы Варшава технологиялық университетінде Цохральскийдің ғылыми жетістіктерін құрметтейтін IEEE Milestone тақташасы салтанатты түрде ашылды. 2019 жылы Торуньдегі Білім және инновация орталығы алдындағы алаң Ян Цохральскийдің есімімен аталды.
As a way to commemorate him, a number of places in Poland were named after Jan Czochralski including schools and streets in such cities like Gdańsk, Poznań, Bydgoszcz and Wrocław. In 2009, the Polish Post issued a series of four commemorative stamps. The stamp with a denomination of PLN 1,55 depicted Jan Czochralski. In 2012, the Polish Parliament passed a resolution to name 2013 as "The Year of Jan Czochralski". In 2016, a team of Polish mineralogists led by Łukasz Karwowski from the Silesian University and Andrzej Muszyński from the Adam Mickiewicz University named a newly discovered mineral czochralskiit in honour of the Polish chemist. It was discovered during scientific works in the Morasko Meteorite Nature Reserve. In 2018, a comic book by Maciej Jasiński and Jacek Michalski entitled Jan Czochralski. The Man Who Changed the World (Polish: "Jan Czochralski. Człowiek, który zmienił świat") was officially published. In 2019, a commemorative IEEE Milestone plaque honouring Czochralski's scientific achievements was ceremonially unveiled at the Warsaw University of Technology. In 2019, a square in front of the Mill of Knowledge Innovation Centre in Toruń was named in memory of Jan Czochralski.
Азаматтық
Ян Цохральский неміс азаматтығынан бас тартты, бірақ Германиядағы сол кездегі әкімшілік процестердің баяулығына байланысты процедура ресми түрде аяқталмады. Оның інісі Екінші дүниежүзілік соғыстың басында немістер тарапынан өлтірілді.
Jan Czochralski renounced his German citizenship, but the procedure was not formally completed due to slow administrative processes in Germany at that time. His brother was murdered by the Germans at the beginning of the World War Two.
Жарияланымдар
Қазіргі заманғы металл тану теориясы мен практикасы, Й. Чохральски, Springer баспасы, Берлин, 1924 жыл.
Moderne Metallkunde in Theorie und Praxis, J. Czochralski, published by Springer, Berlin, 1924.