Тісті киттер: Берәрдиус туысы – Арну, Бэрд және Сато киттері. Түрлердің айырмашылықтары, географиялық орналасуы, генетикалық ерекшеліктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер туысы
Genus of mammals
Төрт тісті киттер немесе алып тұмсықты киттер – Berardius туысына жататын тұмсықты киттер. Оларға Оңтүстік жарты шардың суық суларында кездесетін Арнукс тұмсықты киті (Berardius arnuxii) және Солтүстік Тынық мұхитының суық, қоңыржай суларында кездесетін Бейрд тұмсықты киті (Berardius bairdii) жатады. Үшінші түр – Сато тұмсықты киті (Berardius minimus) 2010 жылдары B. bairdii-ден ерекшеленді. Арнукс пен Бейрд тұмсықты киттерінің ұқсастығы соншалық, зерттеушілер олардың бір түрдің екі популяциясы болу мүмкіндігін талқылаған. Дегенмен, генетикалық деректер және олардың кең географиялық арақашықтығы оларды жеке түрлер деп жіктеуге алып келді. Туған кездегі ұзындығы шамамен ~ болады. Өсіп жетілгенде ~ ұзындыққа жететін бұл киттер Ziphiidae тұқымдасына жататын ең ірі киттер. Сато тұмсықты киті әлдеқайда кішкентай, ересек еркектерінің ұзындығы ~ құрайды. Berardius arnuxii және Berardius bairdii түрлері IUCN бойынша ең аз қызығушылық тудыратын түрлер саналады. Ал Berardius minimus 2023 жылдан бері құрылысқа жақын деп белгіленген. Аталған мақалада түрге қатысты нақты мәліметтердің жетіспеуіне байланысты төрт тісті киттер қазіргі таңда моноспецификалық түр ретінде қарастырылуда.
The four toothed whales or giant beaked whales are beaked whales in the genus Berardius. They include Arnoux's beaked whale (Berardius arnuxii) in cold Southern Hemispheric waters, and Baird's beaked whale (Berardius bairdii) in the cold temperate waters of the North Pacific. A third species, Sato's beaked whale (Berardius minimus), was distinguished from B. bairdii in the 2010s. Arnoux's and Baird's beaked whales are so similar that researchers have debated whether or not they are simply two populations of the same species. However, genetic evidence and their wide geographical separation has led them to be classified as separate. It is estimated that the length at birth is ~. Growing up to ~, these are the largest whales belonging to the family Ziphiidae. Sato's beaked whale is much smaller, with adult males having a length of ~. While Berardius arnuxii and Berardius bairdii are considered least concern by the IUCN. Berardius minimus is labeled as near threatened as of 2023. This article currently largely treats four toothed whales as monospecific, due to a lack of species specific information.
Түрлер туралы жалпы түсінік
Берардиус бір кезде тек екі түрге жатқызылған: Арнукс тұмсықты киті (Berardius arnuxii) Оңтүстік жарты шар суларында және Берд тұмсықты киті (Berardius bairdii) Солтүстік Тынық мұхитында. Арнукс тұмсықты китін 1851 жылы Жорж Луи Дюверной сипаттаған. Туыс атауы француз корветі Le Rhin (1842–1846) капитаны болған адмирал Огюст Берардың (1796–1852) құрметіне берілген, ол типтік үлгіні Францияға әкелді, онда Дюверной оны талдады; түр атауы Морис Арноудың құрметіне аталған, ол Жаңа Зеландияның Акароа маңындағы жағажайда типтік үлгінің бас сүйегін тапқан кеме хирургы. Берд тұмсықты китін алғаш рет Леонард Гесс Штейнгер 1883 жылы Беринг аралында өткен жылы тапқан төрт тісті бас сүйектен сипаттаған. Бұл түр Смитсондар институтының бұрынғы хатшысы Спенсер Фуллертон Бэрдтің құрметіне аталған. Зерттеушілер солтүстік және оңтүстік популяциялардың ерекше түрлерді білдіретінін немесе олардың жай ғана географиялық варианттары екенін талқылады. Оларды ажырату үшін бірнеше морфологиялық белгілер ұсынылған, бірақ олардың әрқайсысының дұрыстығы күмәнді; қазіргі уақытта екі форманың арасында маңызды қаңқалық немесе сыртқы айырмашылықтар жоқ сияқты, тек оңтүстік үлгілерінің белгілі өлшемдері кішідірек. Морфологиялық ұқсастық, бұл популяциялар соңғы Плейстоцен мұз дәуірінде, шамамен 15 000 жыл бұрын, бірге мекендеген деген гипотезаға әкелді, бірақ кейінгі генетикалық талдаулар оны жоққа шығарды. Митохондриялық ДНК бақылау аймағының (D-циклінің) филогенетикалық талдауы Байрд және Арнукс тұмсықты киттерінің өзара монофилеттік екенін көрсетті – әр түрдің туыс жебі басқа түрлердің туыс жебінен мүлдем бөлек топтасты. Диагностикалық ДНК алмасулары да анықталды. Бұл нәтижелер Берд және Арнукс тұмсықты киттерін ерекше түрлер ретінде жіктеумен сәйкес келеді. Бұдан әрі, Берардиус түрлерінің солтүстік және оңтүстік формалары арасындағы айырмашылықтың деңгейі, бұл түрлердің бірнеше миллион жыл бұрын бөлінген болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Berardius was once classified as containing only two species: Arnoux's beaked whale (Berardius arnuxii) in the Southern Hemisphere waters, and Baird's beaked whale (Berardius bairdii) in the North Pacific. Arnoux's beaked whale was described by Georges Louis Duvernoy in 1851. The genus name honors admiral Auguste Bérard (1796–1852), who was captain of the French corvette Le Rhin (1842–1846), which brought back the type specimen to France where Duvernoy analyzed it; the species name honors Maurice Arnoux, the ship's surgeon who found the skull of the type specimen on a beach near Akaroa, New Zealand. Baird's beaked whale was first described by Leonhard Hess Stejneger in 1883 from a four toothed skull he had found on Bering Island the previous year. The species is named for Spencer Fullerton Baird, a past Secretary of the Smithsonian Institution. Researchers have debated over whether the northern and southern populations represent distinct species or whether they are simply geographic variants. Several morphological characters have been suggested to distinguish them, but the validity of each has been disputed; currently, it seems that there are no significant skeletal or external differences between the two forms, except for the smaller size of the southern specimens known to date. The morphological similarity gave rise to the hypothesis that the populations were sympatric as recently as the last Pleistocene Ice Age, approximately 15,000 years ago, but subsequent genetic analyses suggest otherwise. Phylogenetic analyses of the mitochondrial DNA control region (D loop) revealed that Baird's and Arnoux's beaked whales were reciprocally monophyletic — lineages from each of the species grouped together to the exclusion of lineages from the other species. Diagnostic DNA substitutions were also found. These results are consistent with the current classification of Baird's and Arnoux's beaked whales as distinct species. Further, the degree of differentiation between the northern and southern forms of Berardius suggest that the species may already have been separated for several million years.
Мүмкін түрлер
Киттерді бақылау саяхаттары мен жағаға шығып қалған киттерді зерттеу деректері Охот теңізінде, оның ішінде Солтүстік Хоккайдоның жағалауында, әсіресе Ширетоко түбегі мен Абашири маңында, немесе Корея түбегінің жағалауындағы Жапон теңізінде, Солтүстік Тынық мұхитында және Аляска маңындағы Беринг теңізінде Berardius тұқымдасының тағы бір түрі болуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл киттер әдетте белгілі түрлерінен әлдеқайда кішідірек, қара түсті және жағалауға жақын суларда мекендейді, сондықтан лосось аулауға арналған бекітілген торларға түсіп қалуы мүмкін. Жергілікті кит аулаушылар оларды "куротсучи" (= қара Берардиус) деп атаған.
Sightings during whale watching tours and studies of stranded individuals suggest the possibility of another form of Berardius in the Sea of Okhotsk inclusive of the coast of northern Hokkaido especially around Shiretoko Peninsula and off Abashiri, or to Sea of Japan off Korean Peninsula and north pacific and Bering Sea off Alaska. These whales are generally much smaller than known species , darker in color, and inhabit shallow waters closer to coastal areas, enough to be trapped within fixed nets for salmon. Local whalers had called them "kurotsuchi" (= black Berardius)
"Охот теңізіндегі бөтелке мүңкілі" туралы кеңестік кезеңде кит аулау кезінде хабарлар түскен, сондай-ақ Жапониядағы дәстүрлі кит аулаушылар жоғарғы және төменгі жақтарында төрт тісі бар, Бейрд мүңкіліне ұқсас, бірақ белгісіз тұмсықты кит түрін тіркеген. Бұл жазбалар осы жаңа түрге сәйкес келе ме, әзірге белгісіз. Охот теңізінде толық бойға жеткен Berardius bairdii-ге шамамен тең үлкен тұмсықты киттің белгісіз түрі бар екені хабарланды, ол Лонгман тұмсықты китіне ұқсас. 1925 жылы Монтерей шығанағындағы Мур жағалауында табылған, бастапқыда сәйкес келмейтін өлік Калифорния ғылым академиясымен Бейрд тұмсықты киті деп анықталды. 2010 жылдары Татар бұғазында және оған іргелес аймақтарда осы киттердің жағаға шығып қалғаны туралы мәліметтер бар.
"Bottlenose whales in the Sea of Okhotsk" had been reported since the time of the Soviet Union's whaling, and an unknown type of beaked whale resembling Baird's beaked whales having four tusks on upper and lower jaws has also been recorded by traditional whalers in Japan. It is unknown whether these records correspond with this new form. An unknown type of large beaked whale of similar size to fully grown Berardius bairdii have been reported to live in the Sea of Okhotsk, somewhat resembling Longman's beaked whale. The "Moore's Beach monster", an initially unidentified carcass found in 1925 on Moore's Beach on Monterey Bay, was identified by the California Academy of Sciences as a Baird's beaked whale. There have been claims that records of strandings of these whales exist along the areas within and adjacent to Tatar Strait in the 2010s.
Физикалық сипаттама
Берд пен Арноның тұмсықты киттерінің екі түрі өте ұқсас және егер олар бір-біріне жанаспайтын аймақтарда болмаса, теңізде ажырату мүмкін емес. Екі кит те шамамен бірдей мөлшерде болады, дөңгелек бастары және ұзын, айқын тұмсықтары бар. Олардың төменгі жақ сүйегі жоғарғы жақтан ұзын, ал жыныстық жағы жетілгеннен кейін ауыз толық жабық болғанда да алдыңғы тістері көрінеді. Ziphiidae отбасына жататын киттердегі тістердің аталардың ұрысуы мен ұрғашылар үшін бәсекелесу үшін қолданылатыны болжанады. Ziphiidae киттерінде тіс іздерінен туындаған ең көп таралған және айқын іздер кездеседі. 2016 жылы мтДНК-дағы гаплотиптердің айырмашылықтарына негізделген соң, бұл түрлер ерекшеленді. Әдетте, олардың тұмсығы қысқа болады (дене ұзындығының шамамен 4%). Басқа төрт тісті киттер көбінесе сұр түсті болып, іздермен жабылған болса, куроцухилерде сызықты іздер азырақ, сондықтан қара, тегіс тері диаметрі 5 см болатын дөңгелек, ақ іздермен (куки-кескіш акуланың шағуынан) күрт контраст жасалады. Жаңа Зеландия мен Аргентинада құрлыққа шығуы осы елдер мен Антарктида арасындағы Оңтүстік мұхитта бұл киттердің салыстырмалы түрде көп кездесетінін көрсетеді; олар МакМердо бұғазы сияқты полярлық суларда да сирек байқалады. Сонымен қатар, Оңтүстік Грузия мен Оңтүстік Африка жанында да көрілді, бұл олардың айналмалы полярлық таралуын көрсетеді. Ең солтүстіктегі құрлыққа шығу орны 34 градус оңтүстік бойында болды, бұл киттердің салқын және қоңыржай, сондай-ақ полярлық суларда мекендейтінін көрсетеді. NOAA-ның бүгінгі күні Арноның тұмсықты китінің қор жағдайы туралы ешқандай мәліметі жоқ.
The two established species, Baird's and Arnoux's beaked whales, have very similar features and would be indistinguishable at sea if they did not exist in disjoint locations. Both whales reach similar sizes, have bulbous melons, and long prominent beaks. Their lower jaw is longer than the upper, and once sexual maturity is reached the front teeth are visible even when the mouth is fully closed. The teeth in the Ziphiidae are presumed to be used by the males for fighting and competition for females. Ziphiidae has the most prevalent and pronounced markings caused by teeth scaring among the cetaceans. after being distinguished in 2016, based on differences in haplotypes from mtDNA. It generally has a short beak (~4% body length). While other four toothed whales are generally grey with scars, kurotsuchis usually have few linear scars, so that the dark, smooth skin contrasts highly with round, white scars of about 5 cm diameter (from cookiecutter shark bites). Beachings in New Zealand and Argentina indicate the whale may be relatively common in the Southern Ocean between those countries and Antarctica; sporadic sightings have been recorded in polar waters, such as in McMurdo Sound. It has also been spotted close to South Georgia and South Africa, indicating a likely circumpolar distribution. The northernmost stranding was at 34 degrees south, indicating the whales inhabit cool and temperate, as well as polar, waters. There is no stock report for the Arnoux's beaked whale to date by NOAA.
Бейрдтің
Бейрдтің тұмсықты киті Солтүстік Тынық мұхитында, Жапон теңізінде және Охот теңізінің оңтүстік бөлігінде кездеседі. Калифорния/Орегон/Вашингтон NOAA қорларын бағалау есебіне сәйкес, Бейрдтің тұмсықты киті Солтүстік Тынық мұхитының континенттік беткейлеріндегі терең суларда кездеседі. Олар көбінесе жаздың соңынан күзге дейін беткей бойында көрінеді. Оның үлгілері солтүстікке қарай Беринг теңізіне, ал оңтүстікке қарай Баха-Калифорния түбегіне дейін тіркелген. Олар сондай-ақ Жапонияның шығыс жағында және оңтүстік аралдарында (Идзу және Бонин аралдары) кездеседі, бірақ осы аралдардағы жазбалар Берардиус байрдиі екеніне қатысты нақтылық жоқ. Шығыс Азиядағы тарихи кездесулердің оңтүстік шекарасы белгісіз болды, бірақ 1950 жылдары Чжоушан аралдарында (Шығыс Қытай теңізі) бір кит құрға жағалауға шыққан немесе ауланған, ал Камаэ (Оита) жерінде киттен босатылған. Солтүстік Американың шығыс жағалауындағы киттер Батыс Тынық мұхитындағы киттерге қарағанда жағалауға сирек жақындайды, бірақ олар Жапониядан оңтүстікке қарай көбірек сапар шегуі мүмкін. Азия суларында оңтүстікке қарай көшіп-қонудың немесе кездейсоқ келгендердің тарихи таралуы белгісіз, себебі Босо түбегінен және Токио шығанағынан Сагами шығанағына және Изу Осима айналасына қыстайтын киттер қазіргі заманғы кит аулаудың салдарынан қатты азайды немесе жойылды (жақында кит аулаушылар негізгі аң ауру алаңдарын Босо түбегінен солтүстікке қарай жылжытты, себебі бұрынғы мекендерге көшіп келетін киттердің саны өте аз болды). Жапон теңізінде түрге алғашқы ғылыми зерттеулер Ұлы Петр шығанағында жүргізілді, ал киттер Ребун аралының батысынан Оки аралдарының батысына дейін, белгісіз заңдылықтар бойынша Жапон архипелагында кеңінен таралуы мүмкін. Негізгі кит аулау орындары Тояма шығанағы мен Осима түбегінде орналасқан. Алайда, археологиялық және жапондық кит аулаушылардың деректері, Бейрдтің тұмсықты китінің тарихи көшіп-қону топтарының болғанын көрсетеді, олар бір кездері Жасыл және Бохай теңіздеріне, әсіресе Цзяочжоу шығанағы мен Далянь маңындағы Линшан аралына дейін, кем дегенде 16 ғасырдың ортасына дейін, жапондық кит аулаушылар жойғанға дейін, тұрақты түрде жеткен. Бұл аймаққа кем дегенде Жоушан арал тобы да кірген болуы мүмкін. Канада; Жапония; Корея, Корея Халық-демократиялық Республикасы; Мексика; Ресей; АҚШ (Тейлор және басқалар, 2008). Солтүстік Тынық мұхиты мен оған іргелес теңіздерге эндемик. Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасы (NOAA) түрлерді басқару үшін екі түрлі Бейрд тұмсықты китінің қорларын қадағалайды: Аляска қоры және Калифорния/Орегон/Вашингтон қоры (NOAA веб-сайты). Алясканың 2017 жылғы қорлар есебіне сәйкес, Бейрдтің тұмсықты китінің ареалы Кап Наварнның (62° N) солтүстігінде және Охот теңізінің орталық бөлігінде (57° N) орналасқан, ол Сент-Мэтью аралына, Прибилоф аралдарына және Аляска шығанағының солтүстік бөлігіне дейін созылады (Аляска қорларын бағалау есебі және Balcomb, 1989). Маусымдық таралуды сәуір-мамырдан қазанға дейін Охот теңізінде және Беринг теңізінде Бейрдтің тұмсықты китінің жаз айларын өткізгенін байқауға болады (Tomilin, 1957; Kasuya, 2002; Аляска қорларын бағалау есебі, 2017). Қыстау ортасы Аляска шығанағының солтүстігінде орналасқан деп есептеледі, бұл акустикалық әдіспен анықталды (Baumann Pickering et al., 2012b және Аляска қорларын бағалау есебі, 2017).
Baird's beaked whale is found in the North Pacific Ocean, the Sea of Japan and the southern part of the Sea of Okhotsk. According to the California/Oregon/Washington NOAA stock assessment report the Baird's beaked whales can be found in the deep waters along the continental slopes of the North Pacific Ocean. They are often seen along the slope between late spring to early fall. Specimens have been recorded as far north as the Bering Sea and as far south as the Baja California Peninsula. They are also found on the east side and the southern islands (Izu and Bonin Islands) of Japan on the west although it is unclear whether records at these islands are of Berardius bairdii. Southern limits of historical occurrences in east Asian were unclear, while there had been either a stranding or a catch in East China Sea at Zhoushan Islands in the 1950s, and was a disentanglement at Kamae, Ōita. Whales off the east coast of North America seems to approach coasts less frequently than in the western North Pacific, but they may travel further south than in Japan. Historical distributions of southward migrations or vagrants in Asian waters are unknown as the whales wintering from Bōsō Peninsula and in Tokyo Bay to Sagami Bay and around Izu Ōshima have been severely depleted or nearly wiped out by modern whaling (recently whalers shifted their major hunting grounds from Bōsō Peninsula to further north due to the very small numbers of whales still migrating to the former habitats). Within the Sea of Japan, the first scientific approaches to the species were made in Peter the Great Gulf, and the whales can widely distribute more on Japanese archipelago from west of Rebun Island to west of Oki Islands on unknown regularities, and major whaling grounds were in Toyama Bay and Oshima Peninsula. However, archaeological and capture records by Japanese whalers suggest that there may have been historical migrant groups of Baird's beaked whales that once regularly reached the Yellow and Bohai Seas, especially around the island of Lingshan off Jiaozhou Bay and off Dalian, at least until the mid 16th century, until being wiped out by Japanese whalers. This may have included regions at least as far south as the Zhoushan archipelago. Canada; Japan; Korea, Democratic People's Republic of Korea; Mexico; Russian; United States, (Taylor et al. 2008). Endemic to the North Pacific Ocean and the adjacent seas. There are two different stocks of Baird beaked whales that the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) keeps track of for management of the species, the Alaska stock and the California Oregon Washington stock. (NOAA website). According to the Alaska 2017 stock report, the range of the Baird's beaked whale is north of the Cape Navarn (62o N) and Central Sea of Okhotsk (57o N) that spans to St. Matthew Island, the Pribilof Islands, and the northern Gulf of Alaska. (Alaska Stock assessment report and Balcomb 1989). The seasonal distribution can be observed when the Baird's beaked whales spend the summer months in the Sea of Okhotsk and the Bering Sea between April–May to October. (Tomilin 1957, Kasuya 2002, Alaska Stock assessment report 2017). The wintering habitats is assumed to be located in the northern Gulf of Alaska which was determined by using acoustic detection, (Baumann Pickering et al. 2012b. and Alaska Stock assessment report 2017.)
Үлгілер
MNZ MM002654 B. arnuxii Арнуксті мұрынды кит, Жаңа Зеландия, Инверкаргилл қаласының жанындағы Ривертоннан жиналған, 2006 жылғы 27 қаңтар.
MNZ MM002654 B. arnuxii Arnoux's beaked whale, collected Riverton, near Invercargill, New Zealand, 27 January 2006