Кіріспе

Шектелген оверлер крикетінің форматы, 50 оверлік формат.
Ерлер арасындағы халықаралық крикет форматы.

Бір күндік халықаралық (ODI) – бұл 50 оверлік шектелген оверлер крикетінің форматы, халықаралық мәртебеге ие екі команда арасында өткізіледі. Әр команда белгіленген оверлер санына, қазіргі уақытта 50 оверге дейін, ойнайды, ал ойын 7 сағатқа дейін созылуы мүмкін. Әдетте төрт жылда бір рет өткізілетін Крикет әлем чемпионаты осы форматта өтеді. Бір күндік халықаралық матчтарды шектеулі оверлік халықаралық матчтар (LOI) деп те атайды, бірақ бұл жалпы термин Twenty20 халықаралық матчтарына да қатысты болуы мүмкін. Бұл маңызды матчтар және List A, шектелген оверлер жарысының ең жоғары стандарты болып саналады. Халықаралық бір күндік ойын – 20 ғасырдың соңында пайда болған жаңалық. Бірінші ODI 1971 жылдың 5 қаңтарында Австралия мен Англия арасында Мельбурн крикет алаңында өтті. Үшінші Тест матчының алғашқы үш күні жаңбырға байланысты тоқтатылғаннан кейін, төрешілер матчты тоқтатып, әр командаға 40 сегіз оверлік бір күндік ойын өткізуге шешім қабылдады. Австралия ойынды 5 қақпаға жеңіске жетті. ODI матчтары ақ түсті киімдермен және қызыл түсті доппен ойналды. 1970 жылдардың соңында Керри Пакер бәсекелес World Series Cricket жарысын құрды, ол Бір күндік халықаралық крикетінің көптеген қазіргі қалыпты ерекшеліктерін енгізді, соның ішінде түрлі-түсті формалар, жарық шамдары астында түнгі матчтар, ақ доп және қараңғы көрініс экраны, сондай-ақ теледидар трансляциялары үшін бірнеше камера бұрыштары, ойыншылардың дауыстарын жазуға арналған микрофондар және экрандағы графикалық элементтер. Түсті формалармен өткізілген алғашқы матч 1979 жылдың 17 қаңтарында Мельбурндағы VFL паркінде WSC Австралия және WSC Батыс Үндістан командалары арасында өтті. Бұл Пакердің 9-арнасына Австралиядағы крикетке теледидар құқығын алуға және әлемнің әртүрлі елдеріндегі ойыншыларға ойнау үшін жалақы төленуіне, олардың халықаралық кәсіпқойларға айналуына, енді крикеттен тыс жұмыс іздеу қажеттігінен құтылуына әкелді. Түсті киімдер мен ақ доппен ойналатын матчтар уақыт өте келе жиірек бола бастады, ал ODI матчтарында ақ фланель мен қызыл допты пайдалану 2001 жылы тоқтатылды. Халықаралық крикетті басқаратын ICC командалар (оң жақтағы кестеге қараңыз), соғылған допты ойнаушылар, доп тастаушылар және универсал ойыншылар үшін ICC ODI рейтингтерін жүргізеді.

Тарих

Филдинг шектеулері алғаш рет Австралияда 1980–81 маусымында енгізілді. 1992 жылға қарай, алғашқы он бес оверде шеңбердің сыртында тек екі ғана ойыншыға рұқсат берілді, ал қалған оверлерде шеңбердің сыртында бес ойыншыға рұқсат болды. Бұл 2005 жылы он оверге дейін қысқартылды, сондай-ақ екі бес оверлік күшті шабуыл кезеңі енгізілді, мұнда боулинг және соққы беру командалары әрқайсысының уақытын өздері анықтай алатын болды. 2008 жылы соққы беру командасына екі күшті шабуыл кезеңінің біреуін қашан өткізуге құқық берілді. 2011 жылы командалар дискрециялық күшті шабуыл кезеңін 16-шы мен 40-шы оверлер арасында аяқтауға міндеттелді; бұрын күшті шабуыл кезеңі 11-ші мен 50-ші оверлер аралығында кез келген уақытта өте алатын болған. Соңында, 2012 жылы боулингтік күшті шабуыл кезеңінен бас тартылды, ал күшті шабуыл кезеңі емес оверлер кезінде 30 ярдтық шеңберден тыс жердегі ойыншылардың саны бесеуден төртеуге дейін азайтылды.

Сот процесінің ережелері

Сынақ ережелері сонымен қатар матчтың кез келген кезеңінде ойыншыны алмастыруға мүмкіндік беретін ереже енгізді, ал ол ойынға шақырылғанға дейін 12-ші ойыншы рөлін атқарды. Командалар жеребе тастау алдында өздерінің алмастырушы ойыншысын, «суперсуб» деп аталатын, көрсететін болды. Суперсуб ойыншы алмастырылғаннан кейін, соққы бере алады, доп тастай алады, алаңда ойнай алады немесе қақпаны сақтай алады; ал алмастырылған ойыншы 12-ші ойыншы рөлін қабылдайды. Алты ай бойы қолданылғаннан кейін, суперсубтың жеребе ұтқан командаға көбірек пайда әкелетіні және бұл ойынның тепе-теңдігін бұзатыны анық болды. 2005 жылдың соңында бірнеше халықаралық капитан бұл ережені қолдануды тоқтату туралы «әдепті келісімге» келді. Олар қажет болған жағдайда суперсубтерді көрсете беруді жалғастырды, бірақ оларды жай ғана 12-ші ойыншы ретінде пайдаланды, алаңға шығармады. 2006 жылдың 15 ақпанында ICC 2006 жылдың 21 наурызында суперсуб ережесін тоқтату ниеті туралы хабарлады. Екі доптық жүйе бір күндік матчтарда екі жыл бойы сынақтан өтті, бірақ ол қабылданбады.

ЖІМ мәртебесі бар командалар

Халықаралық крикет кеңесі (ICC) қай командалардың ODI статусына ие екенін анықтайды (яғни, екі мұндай команда арасында стандартты бір күндік ережелер бойынша өткізілген кез келген матч ODI ретінде жіктеледі).