Қалқанша безінің қатерін тудыратын факторлар және диагностикасы
Laryngeal cancer
Құрлықан (ларингеальды қатер) қаупі: темекі шегу, алкоголь тұтыну, жас, жыныс, әлеуметтік-экономикалық жағдай. Симптомдар мен алдын алу туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Тәуекел факторлары
Ларингеялық қатерлі ісікке ең көп әсер ететін фактор – темекі шегу. Ауыр темекі шегушілердің ларингеялық қатерлі ісіктен қаза табу ықтималдығы темекі шегмейтін адамдарға қарағанда 20 есе жоғары. Алкогольді, әсіресе спирттік ішімдіктерді көп мөлшерде тұтыну да маңызды қауіп фактор болып табылады. Алкоголь мен темекіні бірге қолданғанда, олардың әсері күшейе түседі. Басқа да қауіп факторларының қатарында – төмен әлеуметтік-экономикалық жағдайы, еркек жынысы және 55 жастан асқан жас жатады. Ағаш ұнтағы, бояу булары, металл өңдеу, мұнай, пластик және тоқыма өнеркәсібінде қолданылатын кейбір химиялық заттар сияқты қоршаған орта факторларымен байланысты жұмыс істеу де ларингеялық қатерлі ісікке әкелуі мүмкін. Папилломавирустар тұқымдасының кейбір түрлерімен жұқтығу ларингеялық карциномаға шалдығу қаупін арттырады. Бас және мойын қатерлі ісігінің тарихы бар адамдарда бас, мойын немесе өкпеде екінші, дербес қатерлі ісік пайда болу қаупі жоғары (шамамен 25%). Бұл, көбінесе, алкоголь мен темекінің қатерлі әсеріне ұзақ уақыт бойы тозудың нәтижесі болуы мүмкін. Мұндай жағдайда, эпителий тіндері диффузиялық дисплазияға ұшырауы және қатерлі өзгерістерге бейімделу шегі төмендеуі мүмкін. Алкоголь мен темекіні тастау арқылы бұл қауіпті азайтуға болады.
The most important risk factor for laryngeal cancer is tobacco smoking. Death from laryngeal cancer is 20 times more likely for the heaviest smokers than for their non smoking peers. Heavy chronic consumption of alcohol, particularly alcoholic spirits, is also a significant risk factor. When present in combination, the usages of alcohol and tobacco appear to have a synergistic effect. Other reported risk factors include being of low socioeconomic status, male sex, or age greater than 55 years. Occupational exposure to environmental factors such as wood dust, paint fumes, and certain chemicals used in the metalworking, petroleum, plastics, and textile industries is also believed to be a risk factor for laryngeal cancers. Infections by some strains of Papillomaviridae carry some risk of laryngeal carcinoma. People with a history of head and neck cancer are known to be at higher risk (about 25%) of developing a second, separate cancer of the head, neck, or lung. This is likely due to chronic exposure to the carcinogenic effects of alcohol and tobacco. In this situation, a field change effect may occur, where the epithelial tissues start to become diffusely dysplastic with a reduced threshold for malignant change. This risk may be reduced by quitting alcohol and tobacco.
Диагностика
Диагноз дәрігер ауру тарихы, физикалық тексеру және кеуде рентгені, КТ немесе МРТ сканерлері, сондай-ақ тінді биопсияны қамтитын арнайы зерттеулер негізінде қойылады. Жұтқыншақтың тексеруіне белгілі бір біліктілік қажет, сондықтан мамандандырылған көмекке жүгіну қажет болуы мүмкін. Физикалық тексеруге пациенттің жалпы денсаулығын бағалау және байланысты жағдайлар мен метастаздық аурудың белгілерін анықтау үшін жүйелі түрде толық дене тексеруі кіреді. Мойын және кіндік үстіндегі шеңбер аймағында мойын лимфа түйіндерінің үлкейіп қалғандығын, басқа да ісіктерді және жұтқыншақтың сыртқы белгілерін анықтау үшін пальпация жасалады. Ауыз қуысы мен жұтқыншақ тікелей көзбен тексеріледі. Жұтқыншақтың тексеруі ұзақ тұтқасы бар (тіс дәрігерінің айнасына ұқсас) кішкентай бұрышты айна және күшті жарық көмегімен жасалатын жанама ларингоскопия арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Жанама ларингоскопия өте тиімді болуы мүмкін, бірақ тұрақты нәтижелерге қол жеткізу үшін дағды мен тәжірибе қажет. Осы себепті көптеген мамандандырылған клиникалар қазір оптикалық талшықты мұрын эндоскопиясын қолданады, онда жұқа және икемді эндоскоп мұрын тесігі арқылы енгізіліп, жұтқыншақ пен жұтқыншақтың барлық бөлігін анық көрсетеді. Мұрын эндоскопиясы - клиникада оңай және жылдам орындалатын процедура. Жергілікті анестезияны спрей түрінде қолдануға болады. Егер қатерлі ісік күдікті болса, биопсия жасалады, әдетте жалпы анестезия астында. Бұл қатерлі ісіктің түрін және сапасын анықтауға мүмкіндік беретін гистологиялық дәлелді қамтамасыз етеді. Егер зақым шағын және жақсы локализацияланған болса, хирург экзизиялық биопсия жасауы мүмкін, онда алғашқы биопсия кезінде ісікті толық алып тастауға тырысады. Бұл жағдайда патолог диагнозды растап қана қоймай, сонымен қатар экзизияның толықтығы туралы пікір білдіре алады, яғни ісік толық алынып тасталғандығын анықтайды. Биопсия кезінде жұтқыншақ, трахея және өңештің толық эндоскопиялық тексеруі жиі жүргізіледі. Кішкентай жұтқыншақ ісіктерінде қосымша бейнелеу қажет болмауы мүмкін. Көп жағдайларда ісіктің сатысын анықтау үшін бас және мойын аймағын сканерлеу арқылы ісіктің жергілікті таралуын және патологиялық түрде үлкейген мойын лимфа түйіндерін бағалау қажет. Соңғы емдеу жоспары ісіктің орналасуына, сатысына (ісіктің мөлшеріне, лимфа түйіндеріне таралуына, қашықтағы метастаздарға) және гистологиялық түріне байланысты болады. Пациенттің жалпы денсаулығы мен тілегі де ескерілуі керек. Прогноздық мультигенді жіктегіш, жұтқыншақ қатерлі ісігінің қайталану қаупі төмен немесе жоғары екенін анықтау үшін пайдалы болуы мүмкін және болашақта емдеуді таңдауға әсер етуі мүмкін.
Diagnosis is made by the doctor on the basis of a medical history, physical examination, and special investigations which may include a chest x ray, CT or MRI scans, and tissue biopsy. The examination of the larynx requires some expertise, which may require specialist referral. The physical exam includes a systematic examination of the whole patient to assess general health and to look for signs of associated conditions and metastatic disease. The neck and supraclavicular fossa are palpated to feel for cervical adenopathy, other masses, and laryngeal crepitus. The oral cavity and oropharynx are examined under direct vision. The larynx may be examined by indirect laryngoscopy using a small angled mirror with a long handle (akin to a dentist's mirror) and a strong light. Indirect laryngoscopy can be highly effective, but requires skill and practice for consistent results. For this reason, many specialist clinics now use fibre optic nasal endoscopy where a thin and flexible endoscope, inserted through the nostril, is used to clearly visualise the entire pharynx and larynx. Nasal endoscopy is a quick and easy procedure performed in clinic. Local anaesthetic spray may be used. If there is a suspicion of cancer, biopsy is performed, usually under general anaesthetic. This provides histological proof of cancer type and grade. If the lesion appears to be small and well localised, the surgeon may undertake excision biopsy, where an attempt is made to completely remove the tumour at the time of first biopsy. In this situation, the pathologist will not only be able to confirm the diagnosis, but can also comment on the completeness of excision, i. e., whether the tumour has been completely removed. A full endoscopic examination of the larynx, trachea, and esophagus is often performed at the time of biopsy. For small glottic tumours further imaging may be unnecessary. In most cases, tumour staging is completed by scanning the head and neck region to assess the local extent of the tumour and any pathologically enlarged cervical lymph nodes. The final management plan will depend on the site, stage (tumour size, nodal spread, distant metastasis), and histological type. The overall health and wishes of the patient must also be taken into account. A prognostic multigene classifier has been shown to be potentially useful for the distinction of laryngeal cancer of low or high risk of recurrence and might influence the treatment choice in future.
Сайыс өткізу
Жұтқыншақ ісіктері Ұлттық Жалпы Онкологиялық Желі (NCCN) сияқты академиялық ұйымдар белгілеген нұсқауларға сәйкес жіктеледі. Жалпы жіктелу, сонымен қатар "сайыс" деп аталады, науқастарға емдеу таңдауларын болжауға көмектеседі. Сайыс үш жеке бағалаудан тұрады. Біріншісі – ісіктің өзінің сипаттамасы ("Т") болып табылады:
Laryngeal tumours are classified according to the guidelines set by academic organisations such as the National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Overall classification, also known as "staging", can help predict treatment options for patients. Staging consists of three separate evaluations. The first is of the tumour/cancer itself ("T"). are: