Кіріспе
Нортвич – Англияның Чешир графтығындағы Чешир Батыс және Честер біртұтас әкімдігіндегі базар және порты бар қала және азаматтық округ. Ол Чешир жазығының ортасында, Уивер және Дейн өзендерінің тоғысқан жерінде орналасқан. Қала Честерден шығысқа қарай 18 миль (29 км), Уоррингтоннан оңтүстікке қарай 15 миль (24 км) және Манчестерден оңтүстікке қарай 19 миль (31 км) қашықтықта жатыр. 2021 жылы азаматтық округтің халқы 20 924 адамды құрады, ал кеңейтілген құрылыс аймағы (оған басқа бірнеше азаматтық округтердің де бөліктері кіреді) 50 531 адамды құрады. Нортвичтің төңірегіндегі аймақ рим дәуірінен бері тұзды көлдерді пайдалану үшін игеріліп келеді, сол кезде бұл елді мекен Кондате деп аталған. Қала тұз өндіруден ауыр зардап шекті, ал жердің шөгуі тарихи тұрғыдан маңызды мәселе болып келді. Кенді тұрақтандыру жұмыстары 2007 жылы аяқталды.
Ерте тарих
Рим дәуірінде Нортвич Кондате деп аталды, бұл бриттік атаудың латыншаға аударылған түрі, "қосылу" деген мағынаны білдіреді. Осы атпен бірнеше басқа да жерлер бар, көбінесе Францияда; Нортвич жағдайында ол Дэйн және Уивер өзендерінің тоғысында орналасқан. Нортвичті екі замандас римдік құжат арқылы анықтауға болады. Біріншісі – III ғасырдағы Антониндік жол көрсеткіші, ол 14 бөлімге бөлінген. Осы бөлімдердің екеуі, немесе Itinerary, Кондате туралы айтады: II маршрут ("Қоршаудан Рутупия портына дейінгі жол") және X маршрут ("Гланновентадан Медиоланумға дейінгі жол"). Екінші құжат – VII ғасырдағы Равенна космографиясы. Бұл құжат Салина (қазіргі Миддлвич, Чешир) және Рата (қазіргі Лестер, Лестершир) жазбалары арасында Кондате туралы мәлімет береді, ол кезде Кориелтауви тайпасының астанасы болған. Римдіктер salarium сөзін жұмыс, тұз және сарбаздармен байланыстырған, бірақ нақты байланысы белгісіз. Сондай-ақ, бұл қазіргі заманғы "жалақы" сөзінің бастауы деп есептеледі. Тағы бір теория бойынша, "солдат" сөзі латын тіліндегі sal dare (тұз беру) деген сөзден шыққан. Толығырақ мәлімет алу үшін "Тұз тарихы" бетіне қараңыз. 70 жылға қарай Нортвичтің қазір "Қала" деп аталатын аймағында римдік қосымша бекінісінің археологиялық дәлелдері табылды.
19 ғасыр
XIX ғасырда тұз өндіру экономикалық тұрғыдан тиімсіз болып қалды. Оның орнына шахталарға ыстық су соғылып, тұз ерітілді. Сонымен қатар, қала орталығындағы көптеген ескі ағаш каркасты үйлер жер қозғалысына төтеп беруге жақсырақ бейімделген. Кейбір үйлер темір арқалықтарға орнатылған негізде салынды, оларды жер астындағы қозғалысқа байланысты деңгейлеу үшін көтеруге болатын. Қаланың тұз өнеркәсібімен байланысты тарихи байланысы қалалық мұражайда көрсетілген, ол бүгінде ескі жұмыс үйінде орналасқан. 1874 жылы Джон Бруннер мен Людвиг Монд Виннингтонда «Бруннер Монд» компаниясын құрып, Сольвейдің аммиакты сода әдісін қолдана отырып, сода күлін өндіруді бастады. Бұл процесте тұз негізгі шикізат ретінде қолданылды. Химия өнеркәсібі сода өндірісінен шыққан қалдықтарды залалсыздандыру үшін шөгіп кеткен жерлерді пайдаланды. Қалдықтар крандар мен рельстер желісі арқылы өнімдік әк төсектеріне тасымалданды. Бұл қауіпті сілтілі зат болғандықтан, ландшафт пайдалануға жарамсыз деп танылды және тастап кетілді.
Қазіргі заманғы дамуы
1975 жылы Марбери ауылдық саябағы ескірген жерлерді қалпына келтіру бойынша алғашқы жоба болды және танымал демалыс орнына айналды. 1987 жылы Фьюри Вуд құру үшін қосымша жерлер қалпына келтірілді, ал кейінгі жылдары Чешир округі кеңесінің Жерді жаңарту бөлімі қазіргі Андертон табиғат паркі, Виттон Флэш, Сүт шаруашылығының шалғындары, Виттон диірменді шалғындары және Эштон мен Нойманның Флэштарын жаңартып жаңартты. Қазіргі уақытта бұл аймақ шамамен Нортвич қауымдық ормандары деп аталатын қоғамдық кеңістікке дейін созылады. Жұмыс Англияның тұрақсыз кендерімен байланысты мәселелерді шешу үшін енгізілген Жерді тұрақтандыру бағдарламасы арқылы «Англия серіктестіктері» ұйымымен қаржыландырылды. Жұмыс үшін таңдалған төрт кен – Баронс-Кей, Уиттон-Банк, Нойман және Пенни-Лейн. Бұл кендер қала орталығында құлдыраулар салдарынан туындаған мәселелерге байланысты таңдалды. Тұрақтандыру жоспарына төрт кеннен миллиондаған литр тұзды суды алып тастап, оның орнына ұнтақталған отын күлі (PFA), цемент және тұз қоспасын салу кірді. Жоба 2007 жылдың соңында аяқталды. Ескі Магистрат соты мен Естелік залы бұзылып, олардың орнына £12,5 миллиондық Мемориалдық сот – мәдени және демалыс орталығы салынды, онда бассейн, би студиялары және спорт залы бар. 2016 жылы ашылған £80 миллиондық Баронс-Кей дамуы – сауда және демалыс кешені, онда жаңа дүкендердің 200 мыңнан астам шаршы метрі, сондай-ақ жанармай құю станциясы бар үлкен супермаркет, кинотеатр, мейрамханалар, кафелер, жаңа қоғамдық кеңістіктер және тұрақ орналасқан. 2023 жылдың қаңтарына қарай бөлшек сауда алаңының шамамен жартысы бос тұр. 2020 жылдың 3 қаңтарында Нортвич ашық базарында ірі өрт болды. Базардың қираған қалдықтары тез арада бұзылып, қазірге дейін оны қайта құру жоспарланбаған.
Басқару
Домесдей сарқылуының (1086) кезінде Нортвич Мидлвич жүзінің құрамында болды, бірақ 14 ғасырға қарай ол Нортвич жүзінің бөлігіне айналды. Бұл, мүмкін, 12 ғасырда жүздіктердің қайта ұйымдастырылуы кезінде болған. Нортвич иелігі 1484 жылы Стэнли әулетіне, кейін Дерби графына берілді және 18 ғасырдың соңына дейін олардың қолында болды. 1858 жылғы Жергілікті басқару туралы заңнан кейін 1863 жылдың 26 маусымында жергілікті кеңес құрылды және ол 1871 жылы Артюр Хейвудтан иелікті сатып алды. 1875 жылы Нортвич және Уиттон-кум-Твамбрукс жергілікті кеңестері біріктірілді, ал нәтижесінде 1880 жылы аудан кеңейтіліп, бүкіл Касл Нортвич және Хартфорд, Виннингтон және Лефтвичтің бір бөлігі қосылды. 1894 жылдың 10 қыркүйегінде бұл аудандар Нортвич азаматтық приходы ретінде біріктірілді, оған Нортвич қалалық округтік кеңесі қызмет көрсетті. 1972 жылғы Жергілікті басқару туралы заң Нортвич қалалық округтік кеңесін жаңа аудандық (кейін қалалық) кеңеспен – Вейл Рояльмен алмастырды. Вейл Рояль бұрын Нортвич қалалық округтік кеңесі, Нортвич ауылдық округтік кеңесі, Уинсфорд қалалық округтік кеңесі және Ранкорн ауылдық округтік кеңесінің бір бөлігі болған аумақтарды қамтыды. Нортвич қалалық кеңесі қазір приходтық кеңестің өкілеттіктеріне ие және Лефтвич, Нортвич, Касл, Виннингтон және Уиттонның бес негізгі ауданынан тұрады. 2018 жылы Нортвич қалалық кеңесі NALC Star Council Awards жүлдесінде «Жыл кеңесі» атағын жеңіп алды. Қазіргі Нортвич қалалық кеңесінің қалалық хатшысы – Крис Шоу. Вейл Рояль аудандық кеңесі 2009 жылдың 1 сәуірінде таратылды, ал Нортвич енді Чешир Батысы және Честердің жаңа біртұтас әкімшілік аймағына кіреді. 1885 және 1983 жылдар аралығында Нортвич парламенттік сайлау округіне өзінің атын берді. Нортвич 1997 жылғы жалпы сайлауда Уивер Вейл сайлау округі құрылғанға дейін Тэттон және Эддисбери сайлау округтері арасында бөлінді. Қазіргі уақытта осы мандатты Майк Эймсбери (Еңбекші партиясы) иеленуде. Қаланың гербінде «Sal est Vita» деген латынша ұран жазылған, яғни «Тұз – өмір», оны қаланың гербінде көруге болады. Қала Франциядағы Дольмен қаласымен туысқан.
Мәдениет және қоғамдастық
Қалада жыл сайын өткізілетін көптеген ірі шаралар бар, оның ішінде музыка фестивалі, өзен фестивалі және Пина Колада фестивалі. Тамыз айының соңғы демалыс күндері Мосс Ферма спорт кешенінде Нортвич фестивалі өтіледі, онда төрт күн бойы музыка мен спорт көрсетіледі. 2021 жылдан бері, 1979 жылы жарық көрген "Escape (The Piña Colada Song)" әнінің авторы, қала тумасы Руперт Холмстің құрметіне жыл сайын Пина Колада фестивалі ұйымдастырылады. 2022 жылы фестивальге тікелей музыка, аттракциондар мен көне көше ойындары сияқты қосымша қызығушылықтар енгізілді. Жергілікті барлар, мейрамханалар мен кафелер пина-коладамен қатар, тропикалық тақырыбындағы сусындар мен тағамдар ұсынды. Нортвич мемориалдық залы 1960 жылы ашылып, 2013 жылы қайта құру үшін жабылды да, 2015 жылы Мемориалдық сот ғимаратымен алмастырылды. Мұнда пантомима, музыкалық шаралар және Purple Cactus Comedy Club сияқты түрлі іс-шаралар өткізілді. Harlequin Theatre жыл сайын алты спектакль қояды, сонымен қатар ол 1977 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан Нортвич фольклор клубының үйі. Regal кинотеатры 2007 жылы жабылып, сөйілді. 2016 жылы Баронс-Кейдегі құрылыста кинотеатр ашылды. Нортвич Плаза да көптеген музыкалық концерттер мен басқа да мәдени шараларды ұсынатын. Жергілікті газет, Нортвич Гардиан, Newsquest баспасынан шығарылады. Radio Northwich – Баронс-Кейден хабар тарататын, қауымдыққа бағытталған танымал радиостанция. Нортвич музыканттарының қатарында Placebo тобының барабаншысы Стив Хьюит, ол "Қатал ниеттер" фильмінің саундтрегі үшін ән жазған, және бір кезде қаланың сағынышпен еске алатын Omega Music жазбалар дүкенінің директоры Стив Харрисон басқарған Charlatans тобынан Тим Берджесс бар. Жергілікті қорқыныш жанрындағы автор Стюарт Нильдтің "Аруақталған адам" атты тұңғыш романы Нортвичтің астындағы тұз шахталарында өтеді, бұл оқиғаны фантастикалық элементтермен үйлестіреді. Нильдтың романдары Нортвич және басқа да Солтүстік-Батыс аймақтарындағы оқиғаларды бейнелейді. Голливудтық фильм мен телесериал жобасы дамып жатыр.
Медиа
Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC North West және ITV Granada ұсынады. Теледидар сигналдары Winter Hill теледидар таратушысынан қабылданады. Қалаға BBC Radio Merseyside және BBC Radio Stoke радиостанциялары қызмет көрсетеді. Басқа радиостанциялардың ішінде Capital North West & Wales, Heart North West, Smooth North West, Greatest Hits Radio Staffordshire & Cheshire, Silk Radio және қауымдық негіздегі жергілікті станция Radio Northwich бар. Жергілікті газет – Northwich Guardian, сәрсенбі күндері жарық көреді.
Спорт
Нортвичте үш лигадан тыс футбол командасы бар: Уиттон Альбион, Нортвич Виктория және 1874 Нортвич. 2018 жылдың мамыр айында Чешир футбол қауымдастығы Нортвич маңында 70 миллион фунт стерлинг тұратын жаңа кешен салу жоспарларын жариялады, ол Сент-Джордж паркі ұлттық футбол орталығының үлгісімен салынған. Кешенде ФИФА стандартындағы екі алаң, 1000 орындық стадион, 3G алаң, алты шөп алаң, толық медициналық жабдықтар және қонақ үй/спа болады. Қалада екі регби клубы бар: Нортвич RUFC және Виннингтон Парк. Аймақта Виннингтон Парк CC, Давенхэм CC, Уиверхэм CC, Нортвич CC және Хартфорд CC сияқты бірнеше әуесқой крикет клубтары бар. Нортвичте 19 ғасырдың соңында құрылған, сәтті жарысқа қатысатын Нортвич жүзу клубы да бар. Нортвич есу клубы 1875 жылы Нортвичте құрылды және Уивер өзенінде есумен айналысып, Мэтт Лэнгридж сияқты Олимпиада және халықаралық деңгейдегі есушілерді тәрбиеледі. Клубтың "Кресент" маңында өз қайығы мен клубы бар және жыл сайын үш іс-шара өткізеді: қарашадағы күзгі жарыс, сәуірдегі көктемгі жарыс және мамырдағы регата. 2015 жылы клуб Солтүстік Англиядан Лондонның теңіз жағасындағы "Ривер Фурс" жарысында "Юниор Кокс Квад Скулл" жарысын жеңіп алған алғашқы клуб болды. Клуб экипаждары сондай-ақ Хенли Корольдік регатасында да қатысады, ал 2015 жылы клуб тарихында алғаш рет экипаж іліккен. Клубта 12 жастан бастап жасөспірімдер бөлімі де бар. Әр тамызда Мосс Ферм спорт кешенінде өткізілетін Нортвич фестиваліне Ұлыбританияның Солтүстік Strongman жарысы кіреді. Қалада сонымен қатар Вевер Вэлли CC велосипед клубы ұзақ жылдар бойы жұмыс істеп келеді. 1962 жылы құрылған клуб мүшелеріне бұрынғы кәсіби және ITV комментаторы Пол Шервен мен жергілікті саяхатшы Алан Кемп кірді. Клуб жол жарыстары, уақытқа қарсы жарыстар, трек жарыстары және жолдан тыс жарыстарда қатысады. Клуб үш жол жарысын, маусым айында Оултон Парктегі бірнеше шеңберлік жарыстарды, "Мысық пен Скрипка" төбесіне көтерілуді және қыркүйек айындағы велокроссты ұйымдастырады. 1980 жылдан бері клуб әр сәуірде өткізілетін әйелдер велосипед жарысы Cheshire Classic жарысын ұйымдастырып келеді. Британдық Велоспорттың Ұлттық жол жарысы сериясының бөлігі болып табылатын бұл жарыс әйелдер ұлттық күнтізбесіндегі ең ұзақ өткізіліп келе жатқан жарыс. Бұрынғы жеңімпаздары: Сара Стори, Люси Гарнер, Лиззи Армистед, Николь Кук және Манди Джонс. Нортвичтегі алғашқы жүзу бассейні Вердин бассейні болды, ол 1887 жылы Роберт Вердин Виктория патшайымының мерейтойына арнап салынды. Ол құйма темірден жасалған ваннадан және бес сандалдан тұрды. Нортвич қоғамдық бассейні 1913 жылы Вердин паркіндегі бассейннің құлауынан кейін салынды. Ол 1991 жылдың 23 қаңтарында жабылып, Мосс Ферм демалыс кешенімен ауыстырылды, ол өз кезегінде 2015 жылы Мемориалдық сот ойын-сауық және демалыс орталығымен ауыстырылды.
Белгілі жерлер мен діни орындар
Қауымдық шіркеу Сент-Гелен Уитон деп аталады. Бұл I санаттағы ескерткіш. Шіркеу бастапқыда жергілікті тұрғындарға қызмет ету үшін Ұлы Будворт қауымына қарасты жеңілдетілген шағын шіркеу ретінде дамыды, ол Уитон шағын шіркеуі деп белгілі болды. Бұл шағын шіркеудің құрылған күні белгісіз, бірақ ол 13 ғасырда болған деп есептеледі. Аталған ғимараттың ешқайсысы қазіргі шіркеуде сақталмаған. Қазіргі ғимараттың ескі бөліктерінің қашан салынғанын көрсететін ешқандай құжаттық дерек жоқ. Дегенмен, кіреберіс есігінің тас қабырғасында "Рикардус Алкоке Капелан" деген жазу бар. Бұл есім 1468 жылға жатқан Нортвич және Лосток Гралам жерлеріне қатысты құжаттармен сәйкес келеді, бірақ бұл шіркеуді нақты мерзімге дейін анықтауға мүмкіндік бермейді. Уиттон (немесе Нортвич) қауымы 1900 жылдың 7 тамызында Ұлы Будворт, Давенхэм және басқа да айналасындағы қауымдардың бөліктерінен құрылды. Қазіргі Санкт-Уилфрид (Рим-католик) шіркеуі 1866 жылы салынды. Қазіргі Нортвич методистік шіркеуі 1990 жылы ашылды, бірақ қалада методистердің болуы кемінде 1774 жылдан бері байқалады, осы жылдары Джон Уэсли Лондон жолындағы алғашқы шіркеудің іргетасын қалады. Нортвич одақтық жұмыс үйі 1837 жылы 1834 жылғы Кедейлер заңына түзетулер енгізілгеннен кейін ашылды, бұл заң бүкіл Ұлыбритания бойынша кедейлерге көмек көрсету жүйесін біртектестірді. Қазір бұл ғимарат Уивер Холл мұражайы болып табылады. Док-роудтағы Эдвардтық сорғы станциясы – 1913 жылы Нортвич қалалық округтік кеңесі салған II санаттағы ескерткіш. 60 жылдан астам уақыт бойы ол Нортвичтің кейбір аудандарынан Уоллерскотт тазарту станциясына кәріз суларын сорғылау үшін пайдаланылды. Ол салынғанға дейін тазаланбаған ағын сулар тікелей Уивер өзеніне құйылып, кең ауқымда ластануға себеп болды. Нортвичтегі Уивер өзенінен өтетін екі айналмалы көпір бар: 1898 жылы салынған Хейхерст көпірі және 1899 жылы салынған Таун көпірі. Бұл көпірлер Ұлыбританиядағы алғашқы электрмен жұмыс істейтін айналмалы көпірлер еді және шахталардың шөгуіне қарсы тұру үшін жүзбелі понтонға орнатылды. Оларды полковник Джон Санер жобалаған. Floatel Northwich екі өзеннің қосылған жеріне жақын Уиверде орналасқан, бірақ иелері The Real Hotel Company plc 2009 жылдың қаңтар айында банкротқа түскеннен кейін жабылды. Кейін ол алынып тасталды. Бұл Ұлыбританиядағы жалғыз жүзбелі қонақ үй болды.
Көлік
Тарихи көлік құралының негізгі түрі – су. 1732 жылы Уивер өзені Фродшам көпірінен Уинсфорд көпіріне дейін жақсартылып, нәтижесінде кемелер Нортвич көпіріне дейін жүре алды. Бұл арналар мен өзендер жүйесін байланыстыруға мүмкіндік берді. 2002 жылы толығымен қайта жаңартылып, қазір онда келушілер орталығы орналасқан. Нортвич теміржол станциясы соңғы рет 1897 жылы қайта салынған.
Отбасылық кәсіпкерлікпен басқарылатын «Уокерс Коучс» компаниясы Андертон жерінде орналасқан, кейін «Холмсвуд Коучс» компаниясы сатып алғаннан кейін, олар әлі де Нортвич депосын басқарып келеді.
Білім
Нортвич пен оның айналасында көптеген мектептер мен колледждер бар. Сэр Джон Дийн колледжі қазір жоғары сынып колледжі, бірақ бастапқыда 1557 жылы гимназия ретінде құрылған. Мектеп бастапқыда Уиттон гимназиясы деп аталған және Уиттон шіркеуіне жақын салынған. Мектеп 1907-1908 жылдары қаланың оңтүстігіне, қазіргі орналасқан жеріне көшірілді. Розбейнк мектебі – 3-11 жас аралығындағы аутизмді балаларға арналған мектеп. 19 ғасырда көптеген жаңа мектептер ашылды және 1850 жылға қарай аймақта он екі "академия" тіркелген. Мамандырылған өнер колледжі мен Хартфорд орта мектебі де Нортвичтен оқушыларды қабылдайды. Ауданда сонымен қатар бірнеше бастауыш мектеп бар. Сент-Николас католиктік орта мектебі де жергілікті жерде орналасқан және ұлттық емтихан орталықтарында жақсы нәтижелер көрсетіп, бүкіл Чешир бойынша екінші орын алды. Мид Чешир колледжінің негізгі кампусы жақын жердегі Хартфордта орналасқан, ол жоғары білім беру курстарын ұсынды. Кампус 2018 жылы Уоррингтон колледжімен бірігіп, Уоррингтон және Вейл Роял колледжі құрылғаннан кейін жабылды. 2005 жылдың қараша айында Нортвич Визиясы аясында қаланың теміржол станциясын жаңартуға «Зона» деп аталатын орталық кірді, ол адамдарға онлайн және дәріс курстарына қол жеткізуге мүмкіндік бере отырып, өмір бойы білім алуды ынталандырады.
In November 2005, as part of the Northwich Vision, a refurbishment of the town's railway station included a Centre called Zone that promotes lifelong learning by offering people the opportunity to access a range of online and taught courses.