Кіріспе
218 жылы Рим императоры Диадумен (/d/aɪ/, /æ//d/ʊ/'/m/iː//n//i//ən/ dyADuuMEEneeən; Marcus Opellius Antoninus Diadumenianus; 14 қыркүйек 208 – маусым 218) – Рим императоры Макриннің ұлы және 218 жылы қысқа мерзімге оның серіктес билеушісі болды. Оның анасы, Макриннің әйелі, Historia Augusta-да Нония Селса деп аталған, бірақ бұл есім шындыққа жатпауы мүмкін. Диадумен әкесі императорлық таққа отырғаннан кейін көп ұзамай, 217 жылы мамыр айында Цезарь титулын алды. Жақында қайтыс болған Каракалланың туысы Элагабал келесі жылдың мамыр айында бүлік көтерді, соның салдарынан Диадумен императордың серіктесі мәртебесіне көтерілді. 218 жылы 8 маусымда Антиохия шайқасында Макрин жеңілгеннен кейін, Диадумен Парфияның IV Артабаны сарайына қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жіберілді, бірақ ол жолда тұтқындалып, өлімге кесілді. Оның және әкесінің қайтысынан кейін Сенат екеуін де Римнің жауы деп жариялап, олардың есімдерін тарихтан жойып, бейнелерін жойды – бұл процесс қазіргі заманғы ғылымда damnatio memoriae деп белгілі.
Diadumenian (/d//aɪ/,/æ//d//ʊ/'/m//iː//n//i//ən/ dyADuuMEEneeən; Marcus Opellius Antoninus Diadumenianus; 14September 208 – June 218) was the son of the Roman emperor Macrinus and served as his co ruler for a brief time in 218. His mother, Macrinus' wife, is called Nonia Celsa in the unreliable Historia Augusta, though this name may have been fictional. Diadumenian became [[Caesar (title) in May 217, shortly after his father's accession to the imperial throne. Elagabalus, a relative of the recently deceased Caracalla, revolted in May of the following year, and Diadumenian was elevated to co emperor. After Macrinus was defeated in the Battle of Antioch on 8 June 218, Diadumenian was sent to the court of Artabanus IV of Parthia to ensure his safety; however, he was captured and executed along the way. After his death and that of his father, the Senate declared both of them enemies of Rome and had their names struck from records and their images destroyed — a process known in modern scholarship as damnatio memoriae.
Тарих
Диадумен 208 жылдың 14 қыркүйегінде Марк Опеллий Диадумен атты преториандық префект және болашақ бербер императоры Макриннің отбасында дүниеге келді. Рим императорлары мен таққа таласушылардың өмірбаяндары жинақталған, сенімді емес «Historia Augusta» еңбегінде Диадумен қателікпен «Диадуменус» деп аталған. Сол деректе Диадуменнің анасы (Макриннің әйелі) Нония Цельса деп көрсетілген, бірақ бұл есімді мәтіннің авторы ойлап тапқан болуы мүмкін. Диадумен туралы көп мәлімет сақталмаған, алайда оның сыртқы келбеті туралы ақпаратты монеталар мен «Historia Augusta» сипаттамасынан алуға болады, онда ол «барлық адамдардан әдемі, сәл бойы биік, алтын түсті шашы, қара көздері және бүркіт мұрыны бар еді; жамбасы өте әдемі пішінделген, еріні сүйіктің сүйісіне лайық, ал ол табиғатынан күшті және тәрбиесімен әдемі болған» деп баяндалған. Каракалланың преториандық префекті қызметін атқарған Макрин императорды өлтіруге қатысып, оның нәтижесінде туған билік вакуумын пайдаланып, 217 жылдың 11 сәуірінде, Каракалланың қайтысынан кейін үш күн өткен соң, тақты өзіне иеленді. Одан кейін сегіз жасар Диадумен Зеугмада тақ мұрагері ретіндегі мәртебесін ресмилеген «Цезарь» (титул) атағына көтерілді, ал оның күзетшілері оны Антиохиядан Месопотамияға әкеліп, әкесімен қосуға апара жатқанда. Осы кезде оған Антонин әулетінің құрметіне Антонин есімі берілді. 218 жылдың 16 мамырында Элагабал Эмесада оған және оның әкесіне қарсы көтеріліс ұйымдастырды, оның анасы Юлия Соэмия Каракалланың туысы болған. Көтерілісті басу үшін Макрин әскерін Апамеядағы бекініске бастап барды. Онда Макрин Диадуменді «Август» (титул) атағына көтеріп, оны өзімен бірге император етті. 218 жылдың 8 маусымында Антиохия шайқасында Элагабал жеңіске жеткеннен кейін Макрин солтүстікке, содан кейін Босфорға қашып кетті. Қашқанға дейін ол Диадуменді адал қызметшілеріне тапсырып, оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін Парфия империясына, Артабан IV сарайына жеткізуді бұйырды. Диадумен Зеугмаға жол тартқанда тұтқындалып, маусым айының соңында өлім жазасына кесілді. Оның басын Элагабалға әкеліп, ол оны трофей ретінде сақтапты. Макрин мен Диадуменнің өлімінен кейін Рим сенаты Элагабалды тез арада қолдап, бұрынғы императорларды мемлекет жауы деп жариялады. Олар қазіргі ғалымдар «damnatio memoriae» деп атап жүрген процеске ұшырады, олардың бейнелері мен жазбалардағы, папирустағы айтулары Элагабалдың билігі кезінде жойылды. Диадумен мен оның әкесінің барлық іздерін жоюға тырысқан Элагабал өзінің билігін Каракалланың билігінің соңымен санастырды. Диадуменнің сақталған бюстері қираған, оның бет-әлпеті анық емес.
Нумизматика
Цезарь кезінде Диадумен үшін көптеген монеталар соғылды, бірақ оның әкесі үшін соғылған монеталардан азырақ. Ол Август ретінде бейнеленген монеталар өте сирек, және осы кезеңнен белгілі монеталар – динарийлер ғана. Бұл, ежелгі нумизмат Кертис Клей алғаш ұсынғандай, Диадумен үшін үлкен көлемде монеталар дайындалған деген болжамға әкелді; алайда, Макриннің жеңілісі туралы жаңалық тараған кезде олар тез балқытылып жіберілді. Осы кезеңге жататын шығыс провинциялық монеталардың арасында Диадуменге "себастос" атағы берілген, ол римдік "август" атағының грек тіліндегі баламасы еді. Алтын монеталарға қатысты, Диадуменнің бір ғана белгілі ауреус стилі бар, оның аверсінде оның суреті, ал реверсінде Спес тұрған бейнесі бейнеленген, сондай-ақ оның суреті бар және ол жезтау мен ту ұстаған жарты ауреус стилі де бар.