Желкенді қайықтарда қолданылатын қозғалмалы кедірге (daggerboard) шолу. Су астында жылға бойы сығатын, желкеннің күшін бағыттап, жылдамдықты арттырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
желкенді кеме компоненті
the sailing vessel component
Даггерборд – түрлі желкенді кемелерде қолданылатын, ішке тартылатын орталық тақта. Басқа типтегі орталық тақталар кері тартылу үшін бұрыла алады, ал даггерборд корпуста тік сырғанап жылғады. Даггербордтың пішіні алға қарайғы қозғалысты желге қарсы көтерілуге айналдырып, желкеннің лее жақтан итеруіне қарсы әрекет етеді. Бүйірлік қарсылықтың теориялық центрі – даггербордтың артқы жиегінде орналасқан.
A daggerboard is a retractable centreboard used by various sailing craft. While other types of centreboard may pivot to retract, a daggerboard slides in a casing. The shape of the daggerboard converts the forward motion into a windward lift, countering the leeward push of the sail. The theoretical centre of lateral resistance is on the trailing edge of the daggerboard.
Жалпы
Даггерборд – кеме корпусының ортасына, әдетте кеменің ортасына орналасқан "сағасы" арқылы салынатын, алынып-қойылатын тік кіл. Даггербордтар көбінесе бір адаммен оңай басқарылатын күндізгі желкенді кемелер сияқты шағын желкенді кемелерде кездеседі. Даггербордтар әдетте балластпен сақталмайды, бірақ ұстағыш немесе штифт арқылы бекітіледі. Орталық тақтадан айырмашылығы, оны қайық корпусына қатысты әртүрлі бұрыштарда орнатуға болады, даггербордтар көбінесе корпусқа перпендикуляр бір ғана жағдайда қолданылады. Егер даггерборд ортадан смещен болса, ол либорд немесе түбілік тақта деп аталады. Даггербордты басқа орталық тақталар мен айналмалы кілдерден ерекшелендіретін ерекшелік – ол кеме жүріп тұрғанда да оңай алынып-қойылады. Айналмалы кілдер мен орталық тақталар, бекітілген кілдерге қолданылатын балама ретінде, жоғары және төмен қарай бұрылуы мүмкін, бірақ корпусқа бекітіледі. Даггербордтар мен орталық тақталардың еркін қозғалуы оларға кеменің корпусына дейін көтерілуге немесе сырғанауға мүмкіндік береді, бұл сайып келгенде суларда жүзу кезінде пайдалы. Айналмалы орталық тақта немесе айналмалы кіл кедергіге тигенде жоғары көтеріле алады, бұл бекітілген кілдер мен даггербордтарға тән зақымданудың алдын алуға көмектеседі. Дауыл кезінде даггербордтар кішкентай қайықтың толқындардан аунап кетуіне ("бұзылуына") қарсы тұруға көмектеседі. Катамаран дауыл кезінде леeward жағындағы даггербордты көтеріп, жел соққан жағындағы даггербордты толық созады. Егер жел болмаса және сыртқы мотор қолданылса, даггербордтарды көтеру кедергіні азайтады. Шағын желкенді қайық аударылғанда, кемені тіктеп қою үшін де кілді пайдалануға болады. Кіліге тұру теңдестіру үшін қосымша күш береді. Орталық тақта, даггерборд немесе түбілік тақта аударылған немесе қалпақталған жағдайда тұруға арналған платформа ретінде қолданылуы мүмкін, бұл күшті арттырады.
A daggerboard is a removable vertical keel that is inserted through a "trunk" in the center of a vessel's hull, usually amidships. Daggerboards are usually found in small sailing craft such as day sailers, which are easily handled by a single person. Daggerboards are not usually ballasted but are locked in place by a clip or pin. Unlike a centreboard, which can be set at different angles to the hull of the boat, daggerboards are generally limited to a single perpendicular position relative to the hull. If a daggerboard is located off center, it is called a leeboard or a bilgeboard. The characteristic which differentiates daggerboards from other centerboards and swingkeels is that daggerboards are easily removable, even when the boat is underway. Centerboards and swingkeels, common alternatives to fixed keels, can pivot up and down but are fixed to the hull. The freedom of movement of dagger and centerboards allows them to swing or slide up into the hull of the boat, which is advantageous when sailing in shallow waters. The pivoting centerboard or swingkeel can swing up when it strikes an object which helps prevents the sort of damage to which fixed keels or daggerboards are subject. During a storm, daggerboards can help reduce the tendency of a small boat to tip over ("breach") due to waves. A catamaran in a storm would lift the leeward hull daggerboard and fully extend the upwind daggerboard. If there is no wind and an outboard motor is being used, lifting the daggerboards will ensure the least drag. When a small sailboat flips on its side, the keel can also be used to right the boat. Standing on the keel gives the sailor additional leverage to roll the hull upright. The centerboard, daggerboard, or bilgeboard can be used as a platform upon which to stand, providing increased leverage, in the event the dinghy overturns via a capsize or turtle.
Қалай жұмыс істейді
Су ауадан тығыз болғандықтан, желдің желкендердің әлдеқайда үлкен ауданына түсіретін күші, кеме қабығының астындағы суға батыратын салыстырмалы түрде кішкентай қылыш тәрізді тақтаның күшімен теңестіріледі. Қылыш тәрізді тақта кеменің корпусы арқылы өтетін арнаға орнатылады. Тақта арнада бекітілгенде, тығыз орналасқандықтан судың ішке кіруін болдырмайды. Ол алдыңғы жағындағы штифт немесе серіппелі арқанмен бекітіледі. Қылыш тәрізді тақта желдің желкендерге түсіретін күшіне қарсы күш жасайды. Қылыш тәрізді тақталар көбінесе кедергіні азайту және тиімді көтергіш күшті арттыру үшін ұзын және жұқа болады, осылайша көтергіш күш пен кедергі арақатынасын жақсартады.
Because water is denser than air, the force generated by wind against the much larger surface area of the sails can be equalized by the force of a relatively small daggerboard pushing in the water below the hull. A daggerboard fits into a trunk that runs through the hull of the rig. When the board is in the trunk it keeps the water out while in use due to how tightly wedged it is. It is held in place by a pin on the forward end or a shock cord. The daggerboard puts a counterforce from the wind pushing on the sails. Daggerboards are often long and thin to reduce drag and increase effective lift, thus providing a better lift to drag ratio.
Тарих
2008 жылы Онтарио көлінің оңтүстік жағалауында тереңдетілген сонар жабдығы арқылы 17 метрлік (55 фут) пышақты кеме табылды. Бұл типтегі кемелер Ұлы көлдерде табылған жалғыз мысал және 19 ғасырдың басында қысқа ғана уақыт пайдаланылды. 19 ғасырдың басында американдық шхуналарда пышақ тақталары сирек қолданылды. Бұл шхуналар мақта, бидай және алманы жақын маңайдағы жағалау саудасына тасыды. Сонар жабдығының көмегімен 1833 жылғы пышақты шхуна Ұлы көлдерден су астында табылды. Осыған байланысты, пышақ тақталары 17 ғасырдың соңынан бері қолданылып келеді. Пышақ тақталарын классикалық желкенді қайықтар болып табылатын монокорпустарда және катамарандар деп аталатын көпкорпусты кемелерде кездестіруге болады. Пышақ тақталары әртүрлі пішінде және өлшемде болады, кейбіреулері қисық немесе S пішіндес. Қисық пышақ тақталары соңғы 30-40 жылда пайда бола бастады. Бірінші прототипін 1985 жылы Ян Фарриер жасаған. Қисық пышақ тақталарының тік көтерілу арқылы беретін пайдасы шамалы. Іс жүзінде жүзгенде, гидрофойлдермен шатастырылмауы керек, қисық пышақ тақталары айтарлықтай өзгеріс жасамауда.
In 2008, a 55 feet (17 m) daggerboard ship was found using deep scan sonar equipment off the southern shore of Lake Ontario, the only such vessel known to have been found in the Great Lakes. Vessels of this type were used for a short time in the early 19th century. In the early 19th century daggerboards were infrequently being used on American schooners. These schooners were used for nearby coastal trade of cotton, wheat, and apples. A sunken 1833 daggerboard schooner was found in the great lakes with the help of sonar equipment. Knowing this, daggerboards have been around since late in the 17th century. Daggerboards can be found on monohulls which is the classic sailboat and multihulls called catamarans. Daggerboards come in all different shapes and sizes, some curved or s shaped. Curved daggerboards started to appear thirty to forty years ago. The first prototype was made in 1985 by Ian Farrier. The benefits of vertical lift generated by curved daggerboards are nominal. When actually sailing, curved daggerboards not to be confused with hydrofoils do not make a drastic change.
Қайықтар
Жалпы, даггербордтар немесе қысқа келістер 10-дан 40 футқа дейінгі кішірек кемелерде, әсіресе жарыстарда қолданылады, бірақ көптеген тапсырыс бойынша және жартылай тапсырыс бойынша катамаран жасаушылар да оларды опция ретінде ұсынады. Даггербордтық жабдықтар тұрақты келістерге қарағанда жылдам болуы мүмкін, себебі тұрақты келістердің пішініне байланысты гидродинамикалық қарсылығы зор. Даггерборд дизайнын қолданатын брендтердің мысалдары: The Mirror Dinghy, Laser, Vanguard 15.
Generally, daggerboards are used on smaller rigs such as 10 to 40 feet for racing but there is a large number of custom and semi custom catamaran builders who offer daggerboards as an option. Daggerboard rigs may be faster than fixed keels because fixed keels have so much hydrodynamic drag by the shape. Some makes which utilize a daggerboard design are: The Mirror Dinghy, Laser, Vanguard 15.