1604 жылғы Англия-Испания шарттысы: 19 жылдық соғыс аяқталды. Екі елдің бұрынғы жағдайы қалпына келтірілді. Тарих, саясат, келісімшарттар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1604 жылы Англия мен Испания арасындағы бейбіт шарты
1604 peace treaty between England and Spain
18 тамызда (ескі стиль бойынша) / 28 тамызда (жаңа стиль бойынша) 1604 жылы қол қойылған Лондон шарты (lang es) он тоғыз жылдық ағылшын-испан соғысын аяқтады. Бұл шарт екі елдің арасындағы бұрынғы жағдайды қалпына келтірді. Келіссөздер Вестминстердегі Сомерсет Хаусында өткен болуы мүмкін және олар кейде Сомерсет Хаусы конференциясы деп аталады.
The Treaty of London (lang es), signed on 18 August O. S. (28 August N. S.) 1604, concluded the nineteen year Anglo Spanish War. The treaty restored the status quo between the two nations. The negotiations probably took place at Somerset House in Westminster and are sometimes known as the Somerset House Conference.
Өмірбаян
Англо-испан соғысы күрделі және өрбу-төмендеуге толы жанжал болды, сонымен қатар ол Голландия көтерілісімен, француз діни соғыстарымен және Ирландиядағы тоғыз жылдық соғыспен байланысты. 1600 жылға қарай соғыс он бес жылға жуық уақыттан бері жүріп келе жатқан еді, екі тараптың да ешқайсысы айқын артықшылыққа немесе жалпы пайдаға ие бола алмады. Испанияның әлсіреуі, корольдің қаржы сұрауына наразылық, Нидерландтағы әскерлердің бүліктері және Салуццо герцогтығы үшін Франциямен жаңа соғыс басталуы мүмкін деген қауепел, Англияға маңызды соққы берудің мүмкін еместігін көрсетті.
The Anglo Spanish War had been a complex and fluctuating conflict that also had connections with the Dutch Revolt, the French Wars of Religion, and the Nine Years' War in Ireland. The war by 1600 had been going on for nearly fifteen years with neither side gaining an overall benefit or a decisive advantage. The exhaustion of Spain, the rebellious opposition to the King's request for money, the mutinies of the troops in the Netherlands, and the fear of a renewal of a new war with France over the Duchy of Saluzzo all combined to emphasise the hopelessness of inflicting a vital blow on England.
Ертедегі бейбітшілік ұсыныстары
1600 жылдың сәуір айында испандық Нидерландының губернаторы эрцгерцог Альберт Англиямен келісімге келу үшін құпия келіссөздер жүргізді, бірақ Мадридті хабардар етпеді. Келесі айда келіссөздер Испания, Англия және Бургундия өкілдерінің Булоньде өткен конференциясында аяқталды. Испания сақтандырғыш қалаларды беруді талап етті. Англия Испаниямен және оның империясымен еркін сауда жасауды, ағылшын азаматтарының инквизициядан босатылуын және арнада әскери кемелерді ұстауға айрықша құқықты талап етті. Бұл келіссөздер еш нәтиже бермеді, Испания әлемдік империяның билеушісі бірнеше аралдың патшайымына рұқсат беруді күту ақымақтық деп мәлімдеді. Ал, Біріккен провинциялардың қысымы кез келген келісімді мүмкін емес етті. Осыған қарамастан, Англия, Альберт және оның әйелі Изабелла Клара Евгения (Филипптің қарындасы) арасында дипломатиялық байланыстар сақталды. Өкілдердің хаттарынан көрініп тұрғандай, Альберт, Изабелла Клара Евгения және Филипп саясаттағы айырмашылықтарына қарамастан, бейбітшілікке ұмтылды. Филипп испан империясының үстемдігін сақтағысы келді, ал эрцгерцог пен Изабелла бейбітшілік пен достық қарым-қатынас орнатуға мүдделі болды. 1603 жылы Елизавета I қайтыс болғаннан кейін, оның орнын басып алған Джеймс I ұзақ және қиын соғысты аяқтауға тырысты. Бұл кезде испандықтардың Нидерландыда шешуші әскери жеңіске жету немесе Англияға сәтті шабуыл жасау үміті азайған болатын. Джеймс христиандық бейбітшілік пен бірлік принципін қолдады, сонымен қатар ол Шотландия королевасы Мэридің ұлы және мұрагері болды, оның өлімі соғыстың тікелей себебіне айналды. Испанияның Филипп III-і де өзінің алдыңғысы Филипп II-ден соғысты мұра етті, және оның қазынасы да таусылып қалғандықтан, ол ұсынысты қуана қабылдады және одан кейін жүргізілген қиын келіссөздерді бастауға бұйрық берді. Мадридтегі үкіметтің мақсаты – Нидерландыдағы ауыр әскери жағдайды жақсарту, голландиялық көтерілісшілерге ағылшын көмегін азайту немесе тоқтату болды. Осы арада Голландия штаттарының делегациясын басқарған Йохан ван Олденбарневельт Фландриядағы қақтығысқа жаңа ағылшын монархының араласуын қамтамасыз етуге тырысты, оның назар орталығы Остенд қамалы болды. Қамауға алу екі жылдан астам уақыттан кейін қанды күреске айналды. Бітімге қарай жасалған алғашқы қадамдар 1603 жылдың маусым айында жасалды, Хуан де Тассис испандық-фламандтық комиссияны басқарып Лондонға келді, бітімгершілік пен өзара сенімділік іздестірді. Тассис Елизаветаның өлімінен кейін келісімге қол жеткізу мүмкіндіктерін зерттеу үшін Филипп III Испаниядан Англияға жіберілді. Эрцгерцог Альберт 1603 жылдың қыркүйегінде өзінің елшісі Шарль де Линне, Аренберг графы мен ханзадасын Лондонға жіберді, ал Хуан де Тассис оларға қосылды. Де Тассистің толық келіссөздер жүргізуге өкілеттігі болмаса да, ол келесі айда келісімге дайындық барысында жасырын түрде белсенділік танытты. Ағылшын арнасы испандық кемелерге ашылды. Голландиялық көтеріліске ағылшынның араласуын тоқтату (4, 5, 7-баптар); Англия голландиялық көтерілісшілерге әскери және қаржылық қолдау көрсетуді тоқтатады. Екі елдің де кемелері, сауда немесе әскери кемелері, екінші тараптың құрлықтағы теңіз порттарын жөндеу, баспана табу немесе азық-түлік сатып алу үшін пайдалана алады (10-бап). Сегіз кемеден кем флоттар тіпті рұқсат сұрауға да қажеттілік сезбеді, бұл испандықтарға Англиядағы теңіз базаларының кең желісін қамтамасыз етіп, протестанттық голландиялықтарға қарсы соғыста көмектесуге мүмкіндік берді. Келісімде соғысқа дейінгі жағдай қалпына келтірілді. Бұл Испанияның Англиядағы Рим католиктерін қайта орнату үмітінің аяқталғанын мойындауы және Англиядағы протестанттық монархияны мойындауымен бірдей болды. Қарсылығында Англия Голландияның 1585 жылғы Нонсуч келісімінен бастап жалғасып келе жатқан көтерілісіне қаржылық және әскери қолдау көрсетуді тоқтатты және Испанияның Атлант мұхиты арқылы теңіз тасымалын және отарлаушылық экспансиясын тоқтатуға міндеттенді.
In April 1600, Archduke Albert, the governor of the Spanish Netherlands, opened secret negotiations with England for a settlement but did not inform Madrid. The following month, negotiations culminated in a meeting of a conference at Boulogne between representatives of Spain, England and Burgundy. Spain demanded the cession of the Cautionary Towns. England demanded free trade with Spain and her empire, freedom of English subjects from the inquisition and the exclusive right of having warships in the channel. The talks got nowhere, Spain contended that it was absurd to expect the sovereign of a worldwide empire to give the pas to a queen of a few islands. and United Provinces pressure made any agreement impossible. Despite this however diplomatic routes were open between England, Albert, and his wife, Isabella Clara Eugenia (Philip's sister). Letters from representatives showed that Albert, Isabella Clara Eugenia, and Philip were still anxious for peace despite their difference in policies. Philip wanted to preserve the hegemony of the Spanish empire, whilst the Archduke and Isabella sought peace and friendly relations. After the death of Queen Elizabeth I in 1603, her successor, James I, quickly sought to end the long and draining conflict. By this time Spanish hopes of a decisive military victory in the Netherlands, or a successful invasion of England, were relatively remote. James was an idealistic practitioner of Christian peace and unity and also the son and successor to Mary, Queen of Scots, whose execution had been a proximate cause of the conflict. Philip III of Spain had also inherited the war from his predecessor, Philip II, and his treasuries had also been drained and so he warmly welcomed the offer and ordered the commencement of the difficult negotiations that followed. The concern of the government in Madrid was to improve their dire military situation in the Netherlands by reducing or stopping English help to the Dutch rebels. Meanwhile, Johan van Oldenbarnevelt, heading the delegation of the States of Holland, tried to attract the complicity of the new English monarch in the conflict in Flanders, of which the focus was the Siege of Ostend. The siege had become a struggle of bloody attrition after just over two years. The first moves towards peace were taken in June 1603, when Juan de Tassis headed a Spanish–Flemish Commission which visited London, seeking truces and mutual good faith. Tassis was despatched to England by Philip III of Spain to explore the possibilities for a settlement following Elizabeth's death. Archduke Albert had already sent his envoy Charles de Ligne, prince count of Arenberg, to London and was joined by Juan de Tassis, in September 1603. Although De Tassis lacked full negotiating powers he was active behind the scene the following month in preparation for a settlement. The English Channel opened to Spanish shipping. An end to English intervention in the Dutch Revolt (articles 4,5,7); England withdraws military and financial support to the Dutch rebels. Ships of both countries, merchants or warships, could use the mainland seaports of the other party for refit, shelter or buy provisions (article 10). Fleets of less than eight ships did not even have to ask for permission, which provided an extensive network of naval bases for the Spaniards in England to help their war against the Protestant Dutch. The treaty restored the status quo ante bellum. It amounted to an acknowledgement by Spain that its hopes of restoring Roman Catholicism in England were at an end and it had to recognise the Protestant monarchy in England. In return, England ended its financial and military support for the Dutch rebellion, ongoing since the Treaty of Nonsuch (1585), and had to end its wartime disruption of Spanish trans Atlantic shipping and colonial expansion.
Салдары
Англияның кедергісін жолдан қозғағаннан кейін, испандықтар 1606 жылы Амброджио Спинола басшылығымен үлкен шабуыл ұйымдастырып, голландиялықтарды бейбіт келісімге мәжбүр етуді көздеді. Джеймс әлі де голланд әскеріне ағылшын еріктілерін қабылдауға рұқсат берді – 1605 жылы 8000-ға жуығы Нидерландта қызмет еткен. Сонымен қатар, ағылшын каперлері енді голландтардың қызметіндегі испандық кемелерге шабуыл жасады немесе Фландрияға күштерді жеткізіп жүрді. 1607 жылдың қараша айында Франциямен, протестант голландтармен және Англиямен болған соғыстардың салдарынан Испания банкротқа ұшырады. Осылайша, Голландия Республикасының тәуелсіздігін ресми мойындаған "Он екі жылдық бітімге" қол қойылды. Англия халқы бұл келісімді "ұятты бейбітшілік" деп қабылдады. Сондықтан келісімге қол қойылғаннан кейін Англияда ешқандай мереке өткізілмеді. Джеймс I-нің сыртқы саясаты мен халық пікірі арасындағы қақтығыс бірнеше жылдан кейін "Испан некесі" салдарынан күшейді, осы кезде протестант парламент корольге Испанияның Мария Аннасы (Испанияның Филипп III-нің қызы) мен Джеймстің ұлы, Уэльс принці Чарльз арасындағы неке туралы келісімдерге наразылық білдірді. Алайда, ағылшын делегациясы Испаниямен жасалған келісімді "абыройлы бейбітшілік" әкелген дипломатиялық жеңіс деп санады. Бұл бейбітшілікті еске алу үшін Николас Хиллиард салған алтын және күміс медальдар соғылды. Бейбіт келісім Испанияда жақсы қабылдады. 1605 жылдың сәуір және маусым айларында Испанияның астанасы Вальядолиде келісім мен Филипптің ұлы Филипп IV-нің дүниеге келуіне арналған үлкен мерекелер өтті. Сондай-ақ, лорд-адмирал Чарльз Говард басқарған 500 адамнан тұратын ағылшын елшілігінің делегациясы да қатысты. Ол Джеймс I-нің бұрынғы жылы бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізу үшін Дон Хуан де Веласконы Англияға жіберуіне жауап ретінде жіберілді. Ағылшын делегациясы 26 мамырда жылы күтіп алынып, құрметпен қабылданды, Говард ағылшын колледжінде қабылданды. Алайда, католик шіркеуінің кейбір өкілдері Филипп III-ке "еретік билікпен" келісім жасасуына алаңдаушылық білдірді, әсіресе сол кездегі Валенсия епископы Хуан де Рибера наразылық білдірді. Келісімге қол қойылғаннан кейін Филипп III Дон Педро де Суньиганы Англиядағы алғашқы испан резиденті елшісі етіп тағайындады. Испан тәжі үшін бейбіт келісімнен кейін Англия католиктерге төзімділік көрсетеді деген үміт болды. Алайда, 1605 жылғы оқ-дәрі заговор бұл үмітті жоққа шығарды. Испаниямен бейбітшілік орнатудың нәтижесінде иезуиттер мен католиктердің шабуылдары күшейеді деген протестанттардың қорқыныштары да расталмады, өйткені Елизавета заңдары Парламент тарапынан қатаң түрде сақталды. Келісімге қол қойылғаннан кейін Англия мен Испания 1625 жылға дейін бейбіт қарым-қатынаста болды.
With England out of the way, the Spanish hoped for a knock out blow that would force the Dutch into a peace by launching a huge campaign led by Ambrogio Spinola in 1606. James still allowed the Dutch army to recruit English volunteer soldiers in their service – 8,000 having served in the Netherlands in 1605. In addition, English corsairs were now finding their needs in the service of the Dutch, who preyed on Spanish shipping. or to transport reinforcements to Flanders. In November 1607, the costs of the recent wars with France, the Protestant Dutch as well as England resulted in Spain's bankruptcy. The Twelve Years' Truce was thus signed, which formally recognized the independence of the Dutch Republic. To the English public, the treaty was highly unpopular, viewing it as a "humiliating peace". As such no public celebrations were held in England after the conclusion of the agreement. The rift between James I's foreign policy and public opinion would widen some years later as a result of the "Spanish Match", when the Protestant House of Commons would confront the King over his marriage arrangement between Maria Anna of Spain (the daughter of Philip III of Spain) and James's son, Charles, the Prince of Wales. The English delegation, however, considered the treaty with Spain a diplomatic victory which gave the English "peace with honour". Gold and silver medals designed by Nicholas Hilliard were struck to commemorate the peace. The peace agreement was well received in Spain. There were big public celebrations in the Spanish capital Valladolid from April to June 1605 in honour of the treaty and of the birth of Philip's son Philip IV of Spain. Also present were the English ambassadorial delegation (which numbered 500) led by Lord Admiral Charles Howard. He had been sent by James I in return for Don Juan de Velasco having been sent to England to negotiate the peace the previous year. The English delegation were welcomed with a warm reception and honours on 26 May which included Howard being received at the English college. Some voices from the Catholic Church, however, expressed its concern to Philip III over his settlement with a "heretical power", especially Juan de Ribera, then bishop of Valencia who protested. Once the agreement was concluded, Philip III appointed Don Pedro de Zuñiga as first Spanish resident ambassador to England. For the Spanish crown, there was hope after the peace treaty that England would eventually secure tolerance for Catholics. The Gunpowder Plot in 1605, however, destroyed any possibility of this. Protestant fears that a peace with Spain would ultimately mean an invasion by Jesuits and Catholic sympathisers over the coming years also failed to materialise as the Elizabethan Recusancy laws were rigidly enforced by Parliament. Following the signing of the treaty, England and Spain remained at peace until 1625.