Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гуанси аралы, Қытай
Island in Guangxi, China
Вэйчжоу аралы – Тонкин шығанағындағы Бейбу шығанағында орналасқан қытай аралы. Гуанси Чжуан автономиялық аймағының ең ірі аралы Вэйчжоу, Лейчжоу түбегінің батысында, Бейхай қаласының оңтүстігінде және Вьетнамның шығысында жатыр. Әкімшілік жағынан, ол Бейхай қаласының Хайченг ауданындағы Вэйчжоу кентінің құрамына кіреді. Атауы қытай тіліндегі 潿 wéi ("тыныш су") және 洲 zhōu ("өзен аралы") сөздерінен шыққан.
Weizhou Island is a Chinese island in Beibu Gulf in the Gulf of Tonkin. The largest island of Guangxi Zhuang Autonomous Region, Weizhou is west of Leizhou Peninsula, south of Beihai, and east of Vietnam. Administratively, it is part of Weizhou Town, Haicheng District of Beihai City. The name derives from Chinese 潿 wéi ("still water") and 洲 zhōu ("river islet").
География
Оның солтүстік-оңтүстікке қарайғы ұзындығы, ал шығыс-батысқа қарайғысы, жағалауы құмды жағажайлардың бөлігін құрайды. Вейчжоу оңтүстікте, Нанван порты (南灣港; пиньинь: nánwān gǎng) орналасқан жердегі жерден көтеріледі. Аралдың төңірегінде коралл рифтері қалыптасқан.
Its north–south length is , east–west The coast is , with of sandy beach. Weizhou rises in the south, where Nanwan Port (南灣港; pinyin: nánwān gǎng) is located. Coral reefs have been established around the island.
Геология
Вэйчжоу аралы – Қытайдағы ең жас жанартау аралы. Оның пайда болуы, шамамен, 50-32 миллион жыл бұрын Үнді және Еуразиялық плиталардың соқтығысуы салдарынан пайда болған мантиалық қаусырадан туындаған болуы мүмкін. Бұл қаусыра астеносфераға жеткенде, оның бүйірлік ағыны арқылы Оңтүстік Қытай теңізінің қалыптасуына көмектесті. Қаусыраның әлі де бар екендігінің дәлелі – Плиоцен кезеңінен бері Оңтүстік Қытай теңізінде және оған жақын аудандарда көптеген базальттар шығып, жарылған, мысалы, Яньдуньлин (烟墩岭) және Яньтоулин (烟头岭) жанартаулары, Лейцюн (雷琼) жанартау тобы, Вэйчжоу аралы және Сиеян аралы. Вэйчжоу аралының астындағы мантияның орташа температурасы 1661°C құрайды, бұл Гавайидің және Исландияның ыстық нүктелерінің тиісті мәндері арасындағы шама. Бұл жерде төрт кезеңді жанартаулық белсенділік болды, біріншісі ерте Плейстоценде, негізінен теңіз түбінен күлдің шығуымен басталды. Екінші кезең 9-225 миллион жыл бұрын базальттық магманың атылуымен басталып, пирокластикалық атылулармен аяқталды. Осы кезеңде Вэйчжоу мен Сиеян аралындағы атылулар ең күшті болды. Үшінші кезең 200 000 – 15 000 жыл бұрын вулкандық бомбалардың көп мөлшерімен басталып, базальттық магмамен аяқталды. Төртінші кезең, 10 000 – 7 100 жыл бұрын, бірнеше үзіліспен атылулар болды, бастапқыда негізінен вулкандық бомбалар, ал соңында вулкандық күлдер шықты.
Weizhou Island is China's youngest volcanic island. Its origin is probably from a mantle plume that rose 50–32 million years ago, as a result from the collision of the Indian and Eurasian plates. When the plume reached the asthenosphere, it helped to create the South China Sea by the plume's lateral flow. An evidence that the plume still exists is that a lot of basalt has since the Pliocene erupted in the South China Sea and its adjacent areas, for example the Yandunling (烟墩岭) and Yantouling (烟头岭) volcanoes, Leiqiong (雷琼) volcano group, Weizhou Island and Xieyang Island. The mantle below the Weizhou island has an average temperature of 1,661 °C, which is between the corresponding values of the Hawaii hotspot and the Iceland hotspot. There have been four periods of volcanic activity on the site, the first one occurred in the early Pleistocene, when mainly ash began to erupt from the bottom of the sea. The second time, between 9–225 million years ago, started with basaltic magma eruptions, and ended with pyroclastic eruptions. This was the time with the heaviest eruptions on Weizhou and Xieyang. The third time began with large amounts of volcanic bombs and ended with basaltic magma, this was from 200,000 to 15,000 years ago. The fourth time, from 10,000 to 7,100 years ago, a few intermittent eruptions happened, first mainly with volcanic bombs, and in the end volcanic ash.
Тарих
1869-1879 жылдары француздар Вейчжоудағы Шэньтанг ауылында 15 метрлік готикалық стильдегі католик шіркеуін (涠洲天主教堂) салған. Вейчжоу Ченцзай шіркеуі (城仔教堂) де 1880 жылы француз католиктерімен салынған.
From 1869 to 1879, the French built a Gothic style 15 metre Catholic church (涠洲天主教堂) in Shengtang Village (盛塘村; pinyin: shèngtáng cūn), Weizhou. Weizhou Chengzai Church (城仔教堂) was built in 1880, also by French Catholics.
Жабайы табиғат
Кішігірім Сяяян аралымен бірге Вэйчжоу аралы – вулкандық ерекшеліктерін сақтау және 147 түрге жететін көшпенді және көшпес құстарды қамтитын бай жергілікті экожүйені қорғау мақсатында Бейхай Вэйчжоудао вулканы ұлттық геопаркі деп аталған табиғат қорығы. 1982 жылы автономды аймақ деңгейіндегі құстар табиғат қорығы құрылды, ал 1985 жылы көшпенді құстарды сақиналау станциясы іске қосылды. Қорғалатын аймақ 20°54′–21°05′ солтүстік ендік және 109°05′–109°13′ шығыс бойлық аралығында орналасқан, оған Вэйчжоу және Сяяян аралдары кіреді, жалпы ауданы 26,3 шаршы километрді құрайды. Соңғы жылдары екі аралдың төңірегіндегі тыныш және ағысы шағын сулар жаңарып, коралл рифтерінен алып жануарларға дейін теңіз фаунасының әртүрлілігін сақтауға мүмкіндік берді. Олардың ішінде теңіз тасбақалары, кит акулалары, сондай-ақ бірнеше кит түрлері бар, оның ішінде қорғауға алынған Индо-Тынық мұхитының жұқа қанатты дельфиндері, ұлттық қорғауға алынған қытай ақ дельфиндері және тіпті 2017 жылы көк кит те кездескен. 1992 жылы құрылған Хепу дугонгы ұлттық табиғат қорығы жақын жерлерді қамтиды және Қытайдағы дугонгтардың жалғыз панасы болып табылады. 2015 жылдан бері Вэйчжоу және Сяяян аралдары маңында Брюд киттерінің маусымдық пайда болуы анықталды, бұл Қытайдың материктік жағалауларында тұрақты мекендейтін ірі киттердің алғашқы расталған жағдайы. Киттерді қорғау мақсатында жергілікті билік аралдан 6 километрлік шеңберде балық аулауға тыйым салатын жаңа ереже енгізді. Сонымен қатар, балық шаруашылығы басқармасы киттердің жағдайы толыққанды және ғылыми тұрғыдан бағаланғанша, халықтың киттерді қадағалауға тыйым салатын патрульдік жұмыстарды бастады.
Along with smaller Xieyang Island, Weizhou island is a nature reserve named Beihai Weizhoudao Volcano National Geopark to preserve its volcanic features, and protect rich local ecosystem engulfing 147 species of migratory and non migratory birds, including threatened species such as black faced spoonbills. An autonomous region level bird nature reserve was established in 1982, and a bird ringing station for migratory birds was established in 1985. The protected area is located between 20°54′ 21°05′N and 109°05′ 109°13′E, including Weizhou Island and Xieyang Island, with a total area of 26.3 square kilometers. Calm and shallow waters around the two islands have shown recoveries in recent years, resulting in sustaining varieties of marine life from coral reefs to megafaunas that are becoming increasingly common in the area. These include such as sea turtles, whale sharks, and several species of cetaceans including endangered Indo Pacific finless porpoises, nationally protected Chinese white dolphins, and even a blue whale appeared in the waters in 2017. Hepu Dugong National Nature Reserve established in 1992 covers nearby areas and which is the only sanctuary for dugongs in China. Since 2015, seasonal presences of Bryde's whales around Weizhou and Xieyang Islands have been recognized, making the discovery the first confirmed case of large cetaceans regularly inhabiting mainland coasts of China. To protect whales, the local government set a new regulation to prohibit fishery within 6 kilometers of the island. Additionally, the fishery administration has begun patrolling to monitor the public not to engage in whale watching activities until the condition of whales have been thoroughly and scientifically assessed.