Кіріспе
1790-1820 жылдардағы американдық саяси бағыты – Джефферсон демократиясы, оның жақтаушысы Томас Джефферсонның есімімен аталып, 1790-1820 жылдар аралығында АҚШ-тағы екі үлкен саяси көзқарас пен қозғалыстың бірі болды. Джефферсондықтар американдық республикашылдыққа берілді, яғни олар жасанды аристократияға, жемқорлыққа қарсы болды және «еркін шаруа», «жер иелері» мен «қарапайым халық» үшін ізгілікке басымдық берді. Джефферсондықтар Конституцияның 1-бабындағы федералды үкіметке берілген өкілеттіктерді тар мағынада түсіндіруді жақтады. Олар қазынашы Александр Гамильтон басқаратын Федералистік партияға қарсы күресті. Президент Джордж Вашингтон Гамильтонның қаржылық тұрғыдан күшті ұлттық үкімет бағдарламасын қолдады. 1800 жылы Джефферсонның сайлануы, Джефферсон бұл оқиғаны «1800 жылғы революция» деп атады, Томас Джефферсонның президенттікке келуіне және Федералистердің Жоғарғы Соттан басқа толық жеңіліске ұшырауына әкелді. Джефферсон демократиясы – кең термин, сондықтан кейбір топтар басқаларына қарағанда кейбір ұстанымдарды артық көреді. Принциптері берік болғамен, Джефферсондықтардың өздерінің нанымдарының нағыз мағынасына талас тудыратын топтары болды. Мысалы, 1812 жылғы соғыс кезінде тәуелсіз штаттық милиция бөлімшелерінің ірі елге қарсы толыққанды соғыс жүргізуге жеткіліксіз екені анық болды. Жаңа соғыс министрі Джон Кэлхун армияны күшейтуді ұсынды. Конгресстегі көптеген республикашылардың қолдауымен Кэлхун өз мақсатына жетті. Алайда, «Ескі Республикашылдар» тобы, 1798 жылғы Джефферсон қағидаларына адал екендерін мәлімдеп, оған қарсы күресті және Испания АҚШ-қа Флориданы сатқаннан кейін армияның санын қысқартты. Тарихшылар Джефферсон демократиясын мынадай негізгі идеалдарды қамтитын ретінде сипаттайды: Американың негізгі саяси құндылығы – республикашылдық, азаматтардың мемлекетке көмектесу және монархия мен аристократия сияқты жемқорлыққа қарсы тұру міндеті. Джефферсондық құндылықтары ұйымдасқан саяси партия арқылы жақсы көрінеді. Джефферсон партиясы ресми түрде «Республикалық партия» болды, кейін саяси ғалымдар оны кейінірек Авраам Линкольннің Республикалық партиясынан ажырату үшін «Демократиялық-Республикалық партия» деп атады. Азаматтардың дауыс беруі міндеті болды және Джефферсондықтар дауыс беруге ынталандыру үшін көптеген қазіргі заманғы науқандық тәсілдерді ойлап тапты. Шын мәнінде, бүкіл ел бойынша сайлауға қатысу деңгейі көтерілді. Джефферсонның Пенсильваниядағы өкілі Джон Дж. Беклидің жұмысы 1790 жылдары жаңа стандарттарды орнатты. 1796 жылғы президенттік сайлауда ол штатты 30 000 қолмен жазылған билеттерді таратып, барлық 15 сайлаушының атын атаған өкілдермен жауып тастады (баспа билеттеріне рұқсат етілмеген). Тарихшылар Беклиді алғашқы американдық кәсіби науқан жетекшілерінің бірі деп санайды және оның әдістері басқа штаттарда жылдам қабылданады. Федералистік партия, әсіресе оның басшысы Александр Гамильтон, аристократияны қабылдағаны және британдық әдістерге байланысты қас жауы болды. Ұлттық үкімет – бұл халықтың, ұлттың немесе қоғамның жалпы игілігі, қорғанысы мен қауіпсіздігі үшін қажетті, бірақ қауіпті құрал, оны мұқият бақылау және оның өкілеттіктерін шектеу керек. 1787-1788 жылдардағы антифедералистердің көпшілігі Джефферсонға қосылды. Дінді мемлекеттен бөлу – үкіметті діни дау-дамайлардан, ал дінді үкіметтің жемқорлығынан сақтаудың ең жақсы жолы. Федералды үкімет жеке тұлғалардың құқықтарын бұза алмайды. Құқықтар туралы билль – орталық тақырып. Федералды үкімет штаттардың құқықтарын бұза алмайды. Кентукки мен Вирджинияның 1798 жылғы резолюциялары (Джефферсон мен Джеймс Мэдисон жасырын түрде жазған) осы қағидаларды жариялайды. Сөз бостандығы мен баспасөз – өз үкіметінің халыққа тирания жасауына жол бермеудің ең жақсы жолы. Федералистердің 1798 жылғы шетелдіктер мен бүлік туралы заңдар арқылы осы бостандықты бұзуы үлкен мәселе болды. Шаруа – азаматтық қасиеттердің және қалалық жемқорлықтың ықпалынан тәуелсіздіктің ең жақсы мысалы, үкіметтік саясат оның игілігі үшін болуы керек. Қаржыгерлер, банкирлер және өнеркәсіпшілер қалаларды «жемқорлық ошағына» айналдырады, сондықтан олардан аулақ болу керек. Америка Құрама Штаттарының Конституциясы халықтың бостандығын қамтамасыз ету үшін жазылды. Алайда, Джефферсон 1789 жылы Джеймс Мэдисонға жазғандай, «ешбір қоғам мәңгілік конституция немесе тіпті мәңгілік заң жасай алмайды. Жер әрқашан тірі ұрпаққа тиесілі». Барлық адамның хабардар болуға және осылайша үкіметте сөзді айтуға құқығы бар. Адам бостандығын қорғау және кеңейту Джефферсондықтардың басты мақсаттарының бірі болды. Олар сонымен қатар тиісті штаттық білім беру жүйелерін реформалады. Олар өз азаматтарының жағдайы мен әлеуметтік статусына қарамастан білім алуға құқығы бар деп сенді. Заң шығарушы органдарға бағынышты сот жүйесі болуы керек және Жоғарғы Соттың Конгресс қабылдаған заңдарды жою құқығы болмауы керек. Джефферсондықтар бұл шайқасты Федералистік сот төрағасы Джон Маршаллға жоғалтты, ол 1801 жылдан өліміне дейін 1835 жылға дейін сотқа үстемдік етті.
Jeffersonian democracy, named after its advocate Thomas Jefferson, was one of two dominant political outlooks and movements in the United States from the 1790s to the 1820s. The Jeffersonians were deeply committed to American republicanism, which meant opposition to what they considered to be artificial aristocracy, opposition to corruption, and insistence on virtue, with a priority for the "yeoman farmer", "planters", and the "plain folk". The Jeffersonians advocated a narrow interpretation of the Constitution's Article I provisions granting powers to the federal government. They strenuously opposed the Federalist Party, led by Treasury Secretary Alexander Hamilton. President George Washington generally supported Hamilton's program for a financially strong national government. The election of Jefferson in 1800, which Jefferson labeled "the revolution of 1800", brought in the Presidency of Thomas Jefferson and the permanent eclipse of the Federalists, apart from the Supreme Court. Jeffersonian democracy is an umbrella term and some factions favored some positions more than others. While principled, with vehemently held core beliefs, the Jeffersonians had factions that disputed the true meaning of their creed. For example, during the War of 1812 it became apparent that independent state militia units were inadequate for conducting a serious war against a major country. The new Secretary of War John C. Calhoun, a Jeffersonian, proposed to build up the Army. With the support of most Republicans in Congress, Calhoun got his way. However, the "Old Republican" faction, claiming to be true to the Jeffersonian Principles of '98, fought him and reduced the size of the Army after Spain sold Florida to the U. S.
Historians characterize Jeffersonian democracy as including the following core ideals:
The core political value of America is republicanismcitizens have a civic duty to aid the state and resist corruption, especially monarchism, and aristocracy. Jeffersonian values are best expressed through an organized political party. The Jeffersonian party was officially the "Republican Party"; political scientists later called it the Democratic Republican Party to differentiate it from the later Republican Party of Abraham Lincoln. It was the duty of citizens to vote and the Jeffersonians invented many modern campaign techniques designed to get out the vote. Turnout indeed soared across the country. The work of John J. Beckley, Jefferson's agent in Pennsylvania, set new standards in the 1790s. In the 1796 presidential election, he blanketed the state with agents who passed out 30,000 hand written tickets, naming all 15 electors (printed tickets were not allowed). Historians consider Beckley to be one of the first American professional campaign managers and his techniques were quickly adopted in other states. The Federalist Party, especially its leader Alexander Hamilton, was the arch foe because of its acceptance of aristocracy and British methods. The national government is a dangerous necessity to be instituted for the common benefit, protection and security of the people, nation or communityit should be watched closely and circumscribed in its powers. Most anti Federalists from 1787 to 1788 joined the Jeffersonians. Separation of church and state is the best method to keep the government free of religious disputes and religion free from corruption by the government. The federal government must not violate the rights of individuals. The Bill of Rights is a central theme. The federal government must not violate the rights of the states. The Kentucky and Virginia Resolutions of 1798 (written secretly by Jefferson and James Madison) proclaim these principles. Freedom of speech and the press are the best methods to prevent tyranny over the people by their own government. The Federalists' violation of this freedom through the Alien and Sedition Acts of 1798 became a major issue. The yeoman farmer best exemplifies civic virtue and independence from corrupting city influencesgovernment policy should be for his benefit. Financiers, bankers, and industrialists make cities the "cesspools of corruption" and should be avoided. The United States Constitution was written in order to ensure the freedom of the people. However, as Jefferson wrote to James Madison in 1789, "no society can make a perpetual constitution or even a perpetual law. The earth belongs always to the living generation". All men have the right to be informed and thus to have a say in the government. The protection and expansion of human liberty was one of the chief goals of the Jeffersonians. They also reformed their respective state systems of education. They believed that their citizens had a right to an education no matter their circumstance or status in life. The judiciary should be subservient to the elected branches and the Supreme Court should not have the power to strike down laws passed by Congress. The Jeffersonians lost this battle to Chief Justice John Marshall, a Federalist, who dominated the Court from 1801 to his death in 1835.
Батысқа қарай кеңейу
Америка Құрама Штаттарының аумағын кеңейту Джефферсондықтардың басты мақсаты болды, себебі бұл емен фермерлері үшін жаңа егістік жерлерді тудыратын еді. Джефферсондықтар индейлерді американдық қоғамға біріктіруді немесе интеграцияланғысы келмейтін тайпаларды одан әрі батысқа ығыстыруды қалаған. Алайда, Шихан (1974) Джефферсондықтардың индейлерге деген ең жақсы ниеттерімен, олардың ерекше мәдениеттерін жаңылысқан ізгілігімен жойғанын айтады. Джефферсондықтар 1803 жылы Луизиананы сатып алу кезінде Франциямен жасасқан келісімдерімен қатты мақтанды. Бұл Луизианадан Монтанаға дейінгі аумақта кең жаңа, құнарлы егістік жерлерді ашты. Джефферсон Батысты халыққа шаруашылыққа ие болуға мүмкіндік беретін экономикалық қауіпсіздік тетігі ретінде қарастырды. Дегенмен, Жаңа Англияның беделді саяси топтары Батыстың өсуінен қорқып, Федералистік партияның көпшілігі сатып алуға қарсы болды. Джефферсондықтар жаңа аумақтың олардың идеалдық республикалық қоғам туралы көзқарасын сақтауға көмектесетініне сенді, ол ауыл шаруашылығы саудасына негізделген, жеңіл басқарылатын және өзін-өзі сендіру мен ізгілікті дамытатын қоғам еді. Джефферсондықтардың арманы орындалмады, өйткені Луизиананы сатып алу американдық империализм тарихындағы шешуші кезең болды. Джефферсонмен бірдей көзқарастардағы фермерлер Батысты, көбінесе индейлерге қарсы зорлық-зомбылық көрсету арқылы жаулап алды. Джефферсонның өзі индейлерге деген сымбаты бар болғанымен, бұл оны олардың жерлерін иемдену тенденциясын жалғастыратын саясатты қабылдаудан тоқтатып қоймады.
Экономика
Джефферсон аграрлық идеалдарын қолдады, АҚШ экономикасы стратегиялық тауарлар үшін өнеркәсіптен гөрі ауыл шаруашылығына көбірек тірелуі керек деп сап. Джефферсон былай деп сенді: «Егер Құдайдың таңдалған халқы болса, онда жер жыртып еңбек ететін адамдар – Оның таңдалған халқы, Ол олардың жүрегін өзінің бағалы нәрсесін сақтауға арналған орын еткен». Алайда, Джефферсон идеалдары барлық өндіріске қарсы емес, керісінше, ол әрбір адамның өзінің күнкөрісін қамтамасыз ету үшін жұмыс істеу құқығы бар екеніне және бұл құқықты жоққа шығаратын экономикалық жүйе қабылданбауы керек деп санады. Джефферсон өнеркәсіп пен сауданың кеңеюі жалақы алатын жұмысшылардың кіріс және күнкөріс үшін басқаларға тәуелді болуына әкелуі мүмкін деп ойлады. Бұл жұмысшыларды өздеріне тәуелді дауыс берушілерге айналдырады. Осыдан Джефферсон американдықтардың экономикалық қанау мен саяси қысымға ұшырауы мүмкін деген алаңдаушылыққа толы болды. Ғалым Клей Дженкинсон атап өткендей, Джефферсонның шешімі – «үлкен байлық жинауға кедергі келтіретін және төменгі жаққа қайта бөлуге қаражат беретін» және негізінен байлар сатып алатын импорттық тауарларға салық салу болды. 1811 жылы Джефферсон досына былай деп жазды: «Бұл салықтар толығымен байлардан алынады. Импорттық тауарларды тек байлар ғана пайдаланады, және жалпы үкімет салықтары тек олардан ғана алынады. Кедей адам жалпы үкіметке бір тиын да салық төлемейді, тек тұзы үшін ғана төлейді». Дегенмен, Джефферсон табысқа да, тұтынуға да салық салудың артық салық салу болады деп санады, 1816 жылғы хатында былай деп жазды: «Егер жүйе табыс негізінде құрылса және оның осы масштабтағы әділ үлесі әркімнен алынған болса, тұтынуға және арнайы тауарларға салық салу – бір тауарға екі рет салық салу болып табылады. Өйткені осы тауарларды сатып алуға жұмсалған табыстың бөлігі, табыс ретінде салық төленгеннен кейін, сатып алынған нәрсеге тағы бір салық төлеу – бір нәрсе үшін екі рет төлеу болып табылады; бұл осы тауарларды пайдаланатын азаматтарға зиян келтіреді, оларға қатысты үкіметтің ең қасиетті міндеттеріне қайшы келеді, яғни барлық азаматтарына тең және әділдік жасау». Сонымен қатар, Джефферсон халықаралық саудаға қатысты протекционистік көзқарасқа ие болды. Ол Еуропаға экономикалық тәуелділік республиканың ізгілігін төмендетіп қана қоймай, Америка Құрама Штаттарының өздерінің қажеттіліктерін өтеуге жеткілікті табиғи ресурстары бар екеніне сенді. Бұдан әрі, сауда кемелерімен тауар экспорттау шетелдік қарақшылар мен әскерлердің оларды басып алу қаупін тудырады, бұл қорғаныс үшін қымбат әскери-теңіз күштерін қажет етеді.
These revenues will be levied entirely on the rich The Rich alone use imported articles, and on these alone, the whole taxes of the General Government are levied. The poor man pays not a farthing of tax to the General Government, but on his salt. However, Jefferson was of the belief that a tax on income, as well as consumption, would constitute excessive taxation, writing in an 1816 letter: if the system be established on the basis of Income, and his just proportion on that scale has been already drawn from everyone, to step into the field of Consumption and tax special articles is doubly taxing the same article. For that portion of Income with which these articles are purchased, having already paid its tax as Income, to pay another tax on the thing it purchased, is paying twice for the same thing; it is an aggrievance on the citizens who use these articles in the exoneration of those who do not, contrary to the most sacred of the duties of a government, to do equal and impartial justice to all its citizens. Similarly, Jefferson had protectionist views on international trade. He believed that not only would economic dependence on Europe diminish the virtue of the republic, but that the United States had an abundance of natural resources that Americans should be able to cultivate and use to tend to their own needs. Furthermore, exporting goods by merchant ships created risks of capture by foreign pirates and armies, which would require an expensive navy for protection.
Шекті мемлекеттік басқару
Федералистер мықты орталық үкіметті жақтағанмен, Джефферсондықтар мықты штаттық және жергілікті үкіметтерді, ал федералды үкіметті әлсіз деп жақтады. Джефферсондықтар Конституцияның 1-бабында баяндалған федералды үкіметтің өкілеттіктерін қатаң түсіндіруді қолдады. Мысалы, Джефферсон бірде Чарльз Уилсон Пилге хат жазып, Смитсондар институты сияқты ұлттық мұражай керемет пайдалы болғанын түсіндірді, бірақ мұндай жобаны салу мен күтуге федералдық қаражат жұмсауға қарсы екенін айтты. Бүгінгі күнгі "қатаң құрылымдық тәсіл" Джефферсонның көзқарастарының алыс туындысы болып табылады.
Саясат және фракциялар
Джефферсон демократиясының рухы 1800 жылдан 1824 жылға дейін американ саясатына үстемдік етті, Джефферсон мен одан кейінгі президенттер Джеймс Мэдисон және Джеймс Монро басқарған Бірінші партиялық жүйе кезеңінде. Джефферсондықтар әртүрлі топтарды біріктіретін штаттық және жергілікті партия ұйымдарын құруда федералистерден гөрі әлдеқайда табысты болды. Әр штаттың сайлаушылары Джефферсон коалициясына адал топтарды құрды. Джефферсон принциптерінің көрнекті жақтастары Мэдисон, Альберт Галлатин, Роаноктың Джон Рэндольф, Натаниел Макон, Каролинаның Джон Тейлор, Джеймс Монро, Джон К. Калхун, Джон Куинси Адамс және Генри Клей болды; алайда, Калхун, Адамс және Клей 1828 жылдан кейін жаңа бағыттар ұстанды. Рэндольф 1801-1815 жылдар аралығында Конгресте Джефферсонның жетекшісі болды, бірақ кейін Джефферсонмен келіспей, президент 1798 жылғы нағыз Джефферсон принциптерінен тайып кетті деп ойлап, өзінің «Терциум Квиндс» тобын құрды. «Квидтер» федералистерді үкімет пен соттарда жазалауға және қызметтен босатуға ұмтылды. Джефферсонның өзі федерализмге көбірек келісімді Мэдисон сияқты орташа топпен бірге болды. Мэдисон басқарған үкімет 1812 жылғы соғысты қаржыландыруда қиындықтарға тап болғаннан және армия мен жасақ соғыс жүргізуге қабілетсіз екенін анықтағаннан кейін, республикалық ұлтшылдардың жаңа буыны пайда болды. Оларды Джефферсонның өзінің ізбасары болған президент Джеймс Монро қолдады; сондай-ақ Джон Куинси Адамс, Генри Клей және Джон Кэлхун да олардың қатарында болды. 1824 жылы Адамс «квидтерден» қолдау алған Эндрю Джексонды жеңді; ал бірнеше жылдан кейін екі жаңа партия пайда болды: Джексон демократиясын қалыптастырған және бүгінге дейін бар Демократиялық партия; және Генри Клейдің вигтік партиясы. Олардың бәсекелестігі Екінші партиялық жүйенің бастауы болды. 1830 жылдан кейін бұл принциптер талқыланып та тұрды, бірақ саяси партияның негізін құрмады. Сондықтан редактор Хорас Грили 1838 жылы «Джефферсон демократиясының басты қағидасына назар аударатын және халықтың – үкіметті басқаратын барлық билік, принциптер мен пікірлердің жалғыз және сенімді сақтаушысы» екенін жариялаған «Джефферсондық» журналын шығарды.
Тарихнама
Кольяно, Франсис Д. ред. Томас Джефферсонға серіктес (2012), 648 б.; тарихшылардың Джефферсонды қалай қарастырғанына назар аударатын 34 мақала. онлайн
Робертсон, Эндрю В. "Соңғы сөз: Джефферсон демократиясын қайта қарастыру", "Жаңа Республика" журналы (2013) 33#2 б. 317–334 жақындағы сайлау зерттеулері туралы. онлайн
Robertson, Andrew W. "Afterword: Reconceptualizing Jeffersonian Democracy," Journal of the Early Republic (2013) 33#2 pp. 317–334 on recent voting studies online