Кіріспе

Қытайдан шыққан жапон тағамы, ет немесе балық сорпасында бидай лапшасынан тұрады.

Жапон лапшасы – қытайдан шыққан жапон тағамы. Ол қытай лапшасынан (қытай стиліндегі бидай лапшасы) және сорпадан тұрады; ең көп таралған дәмдері – соя соусы мен мисо, ал әдеттегі қосымшалары – кесілген шошқа еті, нори (кептірілген теңіз шөбі), менма (бамбук өркендері) және көк пияз. Раменнің тамыры қытай лапша тағамдарында және жапон-қытай тағамының бір бөлігі ретінде жатыр. Жапонияның әр аймағында раменнің өзіндік нұсқалары бар, мысалы, Кюшюдің тонкоцу (шошқа сүйектерінен жасалған сорпа) рамені және Хоккайдоның мисо рамені. Раменнің пайда болуы 20 ғасырдың басында Йокогамадағы Қытай кварталында басталды. "Рамен" сөзі – қытай сөзі "ламиан" (拉麵) сөзінен алынған, яғни "қолмен созылған лапша" деген мағынаны білдіреді, бірақ ол солтүстік қытайдың ламиан тағамынан туындамаған. Оның орнына, бұл тағам Гуанчжоу сияқты Оңтүстік Қытай аймандарының лапша тағамдарынан дамыды, бұл Йокогамадағы қытай қоныс аударушыларының демографиялық ерекшеліктерін көрсетеді. Рамен Жапонияда, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі азық-түлік тапшылығы кезінде кең танымал болды. 1958 жылы Момофуку Андо жылдам пісірілетін лапшаны ойлап тапты, бұл тағамды одан әрі танымал етті. Бүгінде рамен – Жапонияның мәдени символы, көптеген аймақтық нұсқалары мен әртүрлі қосымшалары бар. Мысалы, Саппороның бай мисо рамені, Хакодатенің тұзды рамені, Китакатаның шошқа еті мен нибоши сорпасындағы қалың, жалпақ лапшасы, соя дәмді тауық сорпасы бар Токио стиліндегі рамен, Йокогаманың соя дәмді шошқа еті сорпасы бар Иэкэй рамені, Вакаяманың соя соусы мен шошқа сүйектерінен жасалған сорпасы және Хакатаның сүтті тонкоцу (шошқа сүйектерінен жасалған) сорпасы. Рамен әртүрлі мекемелерде ұсынылады, ең жақсы сапасы әдетте раменья (ラーメン屋) деп аталатын мамандандырылған рамен дүкендерінде кездеседі. Раменнің танымалдылығы Жапониядан тысқары елдерге де тарады. Кореяда рамен рамеон (라면) деп аталады. Қытайда раменді rìshì lāmiàn (日式拉麵 "жапон стиліндегі ламиан") деп атайды. Рамен батыстың мейрамханалар тізбегіне де енді. 1971 жылы Жапониядан экспортталған жылдам пісірілетін рамен халықаралық деңгейде танымал болды.

Этимология

Рамен сөзі – қытай тіліндегі ламиан (拉麵, "қолмен созылған лапша") сөзінің жапон тілінен алынған. Бұл сөз (拉麺) алғаш рет Жапонияда Сеиити Йошиданың "Дәмді және үнемді қытай тағамдарын қалай дайындау керек" (1928) кітабында пайда болды. Кітапта Йошида раменді ұн мен кансуиден қалай жасау керектігін, оны қолмен илеп, суреттер арқылы созу керектігін сипаттайды. Сондай-ақ, ол раменді пісірілген тағамға қарағанда, сорпаға немесе суық лапшаға көбірек қолайлы екенін айтады. Бірақ бұл жағдайда рамен – қытай лапшасын, емес, дайын тағамды білдіреді. Рамен тағам ретінде алғаш рет Хатсуко Куроданың "Қуаншақты үй тағамдары" (1947) кітабында айтылған. Ертедегі рамен немесе раменге ұқсас тағамдар әртүрлі атаулармен белгілі болды, мысалы, сол кездегі Қытай астанасы болған қаланың атымен аталған) немесе. Мысалы, 1903 жылы Йокогамадағы қытай ауданында (сол кезде Нанкин қаласы деп аталған) Нанкин лапшасы рестораны (南京蕎麦所) болды. 1950 жылға дейін раменді көбінесе Шина соба деп атаған, бірақ бүгінде Чука соба немесе жай ғана рамен (ラーメン) жиі қолданылады, себебі 支那 (Шина, яғни "Қытай") сөзі жапон империализмімен байланысты болғандықтан, жағымсыз мағынаға ие болды.

Шығу тегі

Рамен – қытайлық бидай лапшасының сорпасының жапондық бейімделуі. Ол алғаш рет 20 ғасырдың басында Йокогаманың Қытай ауданында пайда болған. Бұл Йокогама Қытай ауданының демографиялық ерекшеліктерін көрсетеді, себебі ауданға қоныстанған көптеген қытайлар Гуанчжоу және Шанхай қалаларынан келген. Сомен – тағы бір қытай текті лапша, бидай ұнынан жасалған, бірақ Жапонияда ол раменде қолданылатын лапшадан өзгеше. Бүгін раменге қолданылатын лапшалар кансуи (鹹水, сілтілі тұзды су) деп аталады, бірақ Жапонияда табиғи кансуи болмағандықтан, Мэйдзи қайта жаңғыруына (1868) дейін чхукамен жасау қиын болды. Киотодағы Шококу-дзи ғибадатханасының ресми күнделігі (蔭涼軒日録) 1488 жылы кансуи қосылған лапша (経帯麪) жегенін жазған. Цзин дай мянь – Юань әулетінің лапшасы. Бұл Жапонияда кансуилі лапша желгеннің ең ерте жазбасы. Бір теория бойынша, раменді 1660 жылдары неоконфуциан ғалымы Чжу Шуньсуй Жапонияға әкелген. Ол Токугава Мицукуниге кеңесші болып қызмет еткен, Манчжур билігінен қашқаннан кейін. Мицукуни рамен жеген алғашқы жапон болды. Дегенмен, Мицукуни жеген лапша лотос тамыры мен бидай ұнынан жасалған крахмалдың қоспасы болды, ол кансуилі чхукаменнен ерекшеленеді. 20 ғасырдың басында Йокогамадағы Қытай ауданында тұратын қытай иммигранттары раменді дайындаған. 1900 жылға қарай Гуанчжоу мен Шанхайдың қытай тағамдарын ұсынатын мейрамханалар лапшадан, бірнеше қосымшалардан және тұз бен шошқа сүйектерімен дәмделген сорпадан тұратын қарапайым тағамды ұсынды. Жапонияда тұратын көптеген қытайлар жұмысшыларға рамен мен гёза пельмендерін сататын көшбас шатырларын ашты. 1900 жылдардың ортасына қарай осы шатырлар өздерін жарнамалау үшін чарумера (チャルメラ, португал тілінен charamela) деп аталатын музыкалық мүйізді пайдаланды, кейбір сатушылар әлі де осы әдісті дыбыс күшейткіш және үнемі қайталап ойналатын жазба арқылы қолданады. Шова кезеңінің басында рамен сыртта тамақтану кезінде танымал тағамға айналды.

Эмоджилер

2010 жылдың қазан айында Юникод 6.0 үшін "Булы кесе" деген эмодзи бекітілді, ол ыстық сорпасы бар кеседегі жапондық рамен лапшасын және таяқшаларды көрсетеді. 2015 жылы бұл белгіше Emoji 1.0 стандартына қосылды.

Мұражай

Шин Йокогама рамен мұражайы – Йокогама қаласының Кохоку ауданындағы Шин Йокогама аймағында орналасқан, раменге арналған ерекше мұражай.